Nguyeân Lyù & Neàn Taûng [2]

ð Löu yù: theo saùt caùc ñieåm nhaän ñònh döôùi ñaây tröôùc khi duøng ñeán caùc ñoaïn Kinh Thaùnh trích daãn [3]

ð Saùu ñieåm nhaän ñònh: [4]        

1) Thieân Chuùa Taïo Döïng

“Con ngöôøi ñöôïc döïng neân...” (Lt 23)

* Coá nhìn       

X    cho ra, cho kyõ nhöõng kyø coâng Thieân Chuùa laøm neân trong vuõ truï, vì thöông yeâu... ñeå ca ngôïi, tin yeâu Ngaøi;

X    cho thaáy söï hieän höõu/hieän dieän soáng ñoäng, gaàn guõi cuûa Ngaøi ôû khaép nôi... trong thieân nhieân [5] ... ñeå caûm nhaän loøng öu aùi cuûa Ngaøi vaø ñeå soáng thaân maät vôùi Ngaøi.

[Thieân Chuùa voâ hình? Ñuùng, nhöng coù theå nhaän ra Ngaøi, tình yeâu, quyeàn naêng, söï toát laønh... cuûa Ngaøi qua caùc taïo vaät, qua caùc kyø coâng trong vuõ truï, qua caùc hoàng aân; [6] bôûi nhìn haäu quaû thì bieát nguyeân nhaân, nhìn tuyeät taùc thì bieát coù taùc giaû, bieát taøi cao cuûa taùc giaû... thì thaùn phuïc, ca tuïng...]

* Taïo döïng    

X    laøm ra töø khoâng khoâng...

X    quyeàn naêng voâ bieân [7] - töï höõu - duy nhaát...

X    traät töï - toát ñeïp - thoâng minh...

* Vaïn vaät       

X    quan saùt kyõ vuõ truï:

      . vó moâ (macrocosmos); [8]  

      . trung moâ (cosmos);

      . vi moâ (microcosmos);

X    neâu cao: toát laønh - tình thöông... cuûa Thieân Chuùa;

X    quan phoøng: haèng giaây phuùt, ôû ñaây & baây giôø.

* Con ngöôøi [9]   

X    teá nhò, öu aùi ñaëc bieät cuûa Thieân Chuùa:

- ngaøy thöù 6: khi ñuû ñieàu kieän cho con ngöôøi...

- nghò quyeát; [10]

- taïo döïng: gioáng hình aûnh Thieân Chuùa; 

- ra tay... [khoâng phaûi chæ phaùn];

- oâm vaøo loøng: hoân... truyeàn sinh löïc...

- tieáp tuïc taïo döïng vaø gìn giöõ nhöõng gì giuùp ích con ngöôøi;

- cuoái ngaøy thöù 6: taïo döïng xong con ngöôøi; Thieân Chuùa môùi thaät haøi loøng noùi: “Quaû laø raát toát ñeïp!” (St 1:31);

X    coù theå xaùc: caáu truùc tinh vi, teá nhò... ñaëc tính ñoäc ñaùo [thaáy roõ chaúng haïn qua daáu tay, daáu chaân... duøng laøm caên cöôùc ... qua gioïng noùi...], daáu chöùng tình yeâu ñoäc ñaùo Thieân Chuùa daønh cho moãi ngöôøi;

X    coù linh hoàn [11] : yù thöùc vaø töï do, nhöõng saùng taùc vaên hoïc, ngheï thuaät, nhöõng phaùt minh khoa hoïc, kyõ thuaät ... laøm chuû vuõ truï...

X    ñoù laø söï soáng töï nhieân cuûa con ngöôøi... nhöng laøm nhö chöa baèng loøng... vì muoán con ngöôøi gaàn mình gioáng mình hôn nöõa [tình thöông laø theá]... neân Ngaøi ban cho:

X    söï soáng sieâu nhieân laø söï soáng ñaëc thuø cuûa Ngaøi... laø moùn quaø, laø hoàng aân quyù giaù voâ song [12] con ngöôøi nhaän ñöôïc töø baøn tay yeâu thöông voâ bieân cuûa Thieân Chuùa! 

[Söï soáng sieâu nhieân. Coù nhieàu caùch goïi: söï soáng cuûa Chuùa, söï soáng ñôøi ñôøi, ñôøi soáng ôn thaùnh suûng, ñôøi soáng ñöùc aùi, v.v...• hoaøn toaøn vöôït leân treân bình dieän töï nhieân, nghóa laø do söùc töï nhieân cuûa loaøi ngöôøi thì khoâng theå naøo ñaït ñeán ñöôïc; ñoù laø ôn nhöng khoâng Chuùa ban; truï coät hay neàn moùng cuûa söï soáng sieâu nhieân laø ba nhaân ñöùc ñoái thaàn: tin caäy meán; coù theå duøng hình aûnh ñeå minh hoïa phaàn naøo ñôøi soáng sieâu nhieân: töïa nhö trong söï soáng töï nhieân, coù hai khaû naêng cao troïng nhaát, laø khaû naêng hieåu bieát vaø khaû naêng yeâu meán; thì trong ñôøi soáng sieâu nhieân cuõng coù theå noùi laø coù hai khaû naêng môùi: cuõng laø hieåu bieát vaø yeâu meán, nhöng khoâng phaûi theo möùc ñoä töï nhieân, maø laø theo caùch theå cuûa Thieân Chuùa, töùc laø moät khi caùc khaû naêng môùi, khaû naêng hieåu bieát vaø yeâu meán aáy ñaõ trieån nôû troïn veïn – trong ñôøi soáng vónh phuùc mai sau – thì con ngöôøi sieâu nhieân seõ hieåu vaø yeâu Thieân Chuùa nhö (khoâng phaûi laø baèng) Thieân Chuùa hieåu bieát vaø yeâu meán (haøi loøng veà) chính mình. Maø heã caøng hieåu ñöôïc nhieàu, yeâu ñöôïc nhieàu thì caøng thoûa maõn, haïnh phuùc: ñôøi soáng töï nhieân cho thaáy nhö theá; trong ñôøi soáng sieâu nhieân cuõng xaûy ra theo cuøng moät caùch thöùc nhö vaäy. Vì theá, caøng hoïc bieát veà Chuùa, thì caøng yeâu meán Ngaøi nhieàu hôn – tri vaø moä thöôøng ñi ñoâi, vaø phaûi ñi ñoâi khi ñoái töôïng cuûa hieåu vaø yeâu laø toát ñeïp: ôû ñaây ñoái töôïng laø chính Thieân Chuùa, laø Chaân Thieän Myõ tuyeät ñoái – (töùc laø caøng neân thaùnh nhieàu hôn), vaø caøng yeâu caøng thích thì caøng haïnh phuùc... Nôi döông theá, nhöõng khaû naêng môùi [sieâu nhieân] laøm nhö coøn ôû trong tình traïng haït gioáng, chöa trieån nôû toaøn veïn, phaûi chôø cho ñeán luùc böôùc vaøo coõi vónh phuùc; luùc ñoù, nguôøi laønh, caùc thaùnh môùi hieåu, môùi yeâu Chuùa nhö Chuùa, vaø höôûng ñöôïc haïnh phuùc nhö Chuùa... (tuøy theo möùc ñoä hieåu/yeâu Chuùa, möùc ñoä ôn thaùnh suûng cao hay thaáp). Chaúng theá maø thaùnh Phao­loâ vieát: “Baây giôø chuùng ta thaáy lôø môø nhö trong moät taám göông, mai sau seõ ñöôïc maët giaùp maët. Baây giôø toâi bieát chæ coù ngaàn coù haïn, mai sau toâi seõ ñöôïc bieát heát, nhö Thieân Chuùa bieát toâi.” [13] Thieân Chuùa thì nhieäm maàu khoân löôøng, toát ñeïp voâ cuøng, theá neân coù daønh troïn caû ‘cuoäc ñôøi ñôøi’ cuõng khoâng theå hieåu vaø yeâu Ngaøi cho ñuû ñeå höôûng phuùc Ngaøi cho taän tuyeät ñöôïc. Vónh phuùc laø theá! Khi – vì toäi troïng [14] – con ngöôøi ñaùnh maát ñi – vaø ñaùnh maát haún ñi – khi cheát/qua ñôøi trong toäi troïng – caùc khaû naêng sieâu nhieân kia, thì khoâng coøn coù theå hieåu bieát/yeâu meán Thieân Chuùa nhö Ngaøi hieåu bieát/yeâu meán chính mình ñöôïc nöõa... vaø nhö theá khoâng coøn coù theå höôûng ñöôïc haïnh phuùc trong Ngaøi nhö Ngaøi, duø Ngaøi coù ôû beân hoï (vì Ngaøi hieän dieän moïi nôi): ñoù laø thaûm caûnh hoûa nguïc... Ñaùnh maát ñôøi soáng sieâu nhieân/ôn thaùnh suûng laø con ngöôøi töï ñaët mình vaøo ‘tình traïng’ hoûa nguïc... Coù ñöôïc laøm baù chuû theá giôùi thì cuõng voâ ích. [15] Hieåu nhö theá veà hoàng aân söï soáng sieâu nhieân voâ cuøng quyù giaù vaø cao caû, laøm sao ngöôøi kitoâ laïi khoâng taän löïc lo [16] cho ñôøi soáng aáy khoâng nhöõng khoûi eøo oïp, cheát ñi, maø coøn ñöôïc ñaûm baûo, cuûng coá vaø tieán phaùt toái ña baèng caùch taän duïng nhöõng phöông theá Chuùa ñeå ngay beân taàm tay, trong Giaùo hoäi? Neáu coù moät ñieàu laøm neân neùt ñaëc tröng cuûa ngöôøi kitoâ ñích thöïc, thì ñoù chính laø ñôøi soáng sieâu nhieân trong ôn thaùnh suûng. Caùi khaùc ñoäc ñaùo, caùi giaù trò voâ song cuûa ngöôøi kitoâ so vôùi caùc nguôøi khaùc, laø ôû ñoù vaø tuyeät ñoái maø noùi, chæ ôû  ñoù maø thoâi, chöù khoâng phaûi ôû nôi nhöõng giaù trò hoaëc ñöùc haïnh töï nhieân naøo khaùc. Maát ñi söï soáng sieâu nhieâu, ngöôøi kitoâ chæ coøn caùi voû kitoâ, chæ laø kitoâ giaû hieäu, duø tröôùc maét ngöôøi ñôøi coù ñoùng vai troø, coù giöõ chöùc vò naøo ñi nöõa. [17] ]

X    vaäy, con ngöôøi chæ coù cuøng ñích sieâu nhieân [vôùi khaùt voïng voâ bieân maø chæ coù haïnh phuùc sieâu nhieân trong Chuùa môùi laøm cho thoûa maõn ñöôïc... tieác nuoái haïnh phuùc lôùn maát ñi, thì khoâng coøn coù theå caûm nhaän ñöôïc haïnh phuùc nhoû...];

X    ban cho con ngöôøi söï soáng sieâu nhieân vaø muoán cho con ngöôøi gioáng mình, soáng beân mình laø Thieân Chuùa tình yeâu naâng con ngöôøi leân cao, ñeán taän trong traùi tim cuûa Ngaøi... coù theå noùi laø qua 7 baäc sau ñaây (töø döôùi leân):

- con ngöôøi ñöôïc tha thöù maõi maõi (bao giôø cuõng coù theå nhaän laïi ôn thaùnh suûng ñaùnh maát vì toäi troïng, neáu bieát thoáng hoái)!

- con ngöôøi ñöôïc cöùu chuoäc (ñöôïc laïi aân suûng);

- con ngöôøi sieâu nhieân;

- con ngöôøi taâm linh;

-ñoäng vaät;

-sinh vaät;

- höõu theå (hieän höõu, voâ tri voâ giaùc nhö vaät chaát: ñaát, ñaù soûi...);

X    con ngöôøi ñeán töø Tình Yeâu, [18] laø con cuûa Thieân Chuùa. [19]

ð Kinh Thaùnh:

• St 1—2: coâng cuoäc taïo döïng (löu yù ñeán cöû chæ öu aùi ñaëc bieät cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi con ngöôøi, vaø ñòa vò con ngöôøi trong traät baäc caùc taïo vaät);

• Kn 13:1-9: nhìn taïo vaät ñeå nhaän ra Ñaáng Taïo Hoùa;

• G 38 — 39: coâng trình taïo döïng;

• Tv 8: con ngöôøi laø chi? Tv 19: ca tuïng Thieân Chuùa Taïo Hoùa; Tv 104: ca tuïng Ñaáng Taïo Hoùa; Tv 139: Ngaøi thaáu bieát con; Tv 144: tin töôûng vaøo Thieân Chuùa quyeàn naêng;

• Kn 11:21 — 12:1: Thieân Chuùa thöông yeâu taïo vaät

  Hc 17:1-15: chi tieát veà cuoäc taïo döïng con ngöôøi . 

• Hc 42:15 — 43:33: ca ngôïi coâng trình saùng taïo cuûa Thieân Chuùa;

• Is 45:5-19: quyeàn toái thöôïng cuûa Thieân Chuùa

• Ga 1:1-18: taïo döïng nhôø Ngoâi Lôøi

• Rm 1:19-23: nhìn taïo vaät thì nhaän ra Thieân Chuùa

• Rm 8:14-17: laøm con Thieân Chuùa

• 1Cr 8:6: Ñaáng taïo thaønh vaø laø cuøng ñích

• Cl 1:12-20: trong Ngöôøi muoân vaät ñöôïc taïo thaønh

• Dt 11:1-40: Baøi ca Ñöùc tin

• Cv 17:22-31: Phaoloâ trình baøy veà coâng trình taïo döïng;

2) YÙ nghóa Vaø Cuøng Ñích Cuûa Ñôøi Con Ngöôøi [20]

“Con ngöôøi ñöôïc döïng neân ñeå ngôïi khen, toân kính vaø phuïng söï Thieân Chuùa, vaø nhôø ñoù cöùu roãi linh hoàn mình” (Lt 23).

* YÙ nghóa vaø cuøng ñích:

X    vì con ngöôøi laø taùc phaåm cuûa trí thoâng minh...

X    vì laø taïo vaät:

            - yù nghóa tuøy thuoäc... vaøo Ñaáng Taïo Hoùa

            - cuøng ñích ‘ngoaïi taïi’... nôi Thieân Chuùa

* Muïc ñích ba chieàu kích? [21]  

X    ñeå bao goàm heát moïi chieàu kích sinh hoaït con ngöôøi

X    ngôïi khen: chieàu kích beân ngoaøi... coäng ñoaøn, xaõ hoäi

- phaàn ‘beân ngoaøi’ cuûa con ngöôøi nhö thaân xaùc, cöû ñieäu, tieáng noùi,... cuoäc soáng xaõ hoäi cuõng coù boån phaän thaàn phuïc, toân thôø vaø quy höôùng veà vôùi Thieân Chuùa;

- bieåu döông ñöùc tin, laøm chöùng cho theá giôùi;

- naâng ñôõ laãn nhau trong ñöùc tin;      

X    toân kính: neáu chæ ca ngôïi Thieân Chuùa beân ngoaøi maø thoâi, trong khi taâm loøng troáng roãng... thì khoâng ñuû. Thieân Chuùa ñaõ töøng traùch loái soáng ñaïo ngoaøi moâi nhö theá. [22]

X    phuïng söï: soáng beân ngoaøi vaø beân trong maø chöa soáng ñaïo trong haønh ñoäng thì  chæ laø hình thöùc, laø tình caûm moâng lung... bieát bao laàn noùi thaät maø khoâng laøm thaät, höùa thaät maø khoâng giöõ thaät,... phuïng söï, phuïc vuï Chuùa laø laøm theo yù Chuùa... vaäy, phuïc vuï laø yeâu meán. Coù theå noùi yeâu meán soáng ñoäng bao goàm caû ba chieàu kích treân ñaây... [23]

[Vaán naïn: – Xin loãi... xem ra Thieân Chuùa ñoäc taøi, ích kyû... Ngaøi döïng neân con ngöôøi, roài töï ñaët mình laøm cuøng ñích cuûa con ngöôøi, baét con ngöôøi ca ngôïi, toân kính phuïng söï mình? – Laø taïo vaät, con ngöôøi khoâng theå laø cuøng ñích cuûa chính mình ñöôïc; cuøng ñích con ngöôøi ôû ngoaøi con ngöôøi... Coù muïc ñích caøng cao thì söï vaät caøng quyù; khoâng coù muïc ñích laø söï vaät voâ nghóa; khoâng coøn muïc ñích thì söï vaät thaønh voâ duïng, chæ ñaùng vöùt soït raùc (hoûa nguïc laø soït raùc cuûa nhöõng ngöôøi muoân ñôøi ñaùnh maát ñi cuøng ñích cuûa mình laø Thieân Chuùa). Neáu Thieân Chuùa khoâng ñaët mình laøm cuøng ñích cuûa con ngöôøi, thì con ngöôøi phaûi coù moät keû naøo, moät caùi gì ñoù ñeå laøm cöùu caùnh cho mình ñeå khoûi trôû thaønh voâ duïng... Nhöng thöû hoûi coù keû naøo, coù caùi gì cao caû quyù troïng baèng Thieân Chuùa ñaâu, bôûi ngoaøi Ngaøi, taát caû ñeàu laø taïo vaät do Ngaøi taïo döïng neân, keùm thaáp thua Ngaøi voâ cuøng? Vaäy khi choïn moät taïo vaät laøm cöùu caùnh cuûa mình laø con ngöôøi töï haï giaù mình bò xuoáng moät caùch ‘voâ cuøng!’ Theá neân, neáu boû caëp maét meùo moù ñi maø nhìn cho ñuùng vaø cho kyõ thì seõ nhaän ra laø: neáu Thieân Chuùa töï ñaët mình laøm cuøng ñích cuûa con ngöôøi, laøm ñoái töôïng cho con ngöôøi toân thôø, phuïc vuï, thì khoâng phaûi laø vì ñoäc taøi, ích kyû, nhöng laø vì Ngaøi yeâu thöông, quyù troïng con ngöôøi, muoán naâng giaù trò con ngöôøi leân ñeán taän Trôøi! Chaúng theá maø Kinh Thaùnh noùi roõ: phuïng söï Thieân Chuùa laø ñöôïc cuøng thoáng trò vôùi Ñöùc Kitoâ. [24] “Hoàng aân Thieân Chuùa bao la!...”].

* “Cöùu roãi”    

X    trôû veà vôùi vaø trong Tình Yeâu, trong Chuùa, ñeå höôûng haïnh phuùc muoân ñôøi vôùi Ngaøi [25]

ð Kinh Thaùnh:

• Ñnl 30:15-20: hai con ñöôøng soáng/cheát

• Hc 39:15-21: taát caû ñeàu coù muïc ñích

• Nkm 8:2-4, 5-6, 8-10: nhôù laïi Luaät Chuùa (yù Chuùa)

• Gr 1:4-11: ñöôïc goïi töø loøng meï

• Tv 39:5-8; 40:6-11: keá hoaïch yeâu thöông cuûa Chuùa

• Tv 91: nöông boùng Chuùa

• Tv 119: tìm vaø soáng thaùnh yù Chuùa

• Mt 6:24: khoâng theå laøm toâi hai chuû

• Mt 7:13-14: hai con ñöôøng 

• Lc 12:22-32: lo gì? ñöøng baùm dính! haõy xem hoa hueä!

• Rm 8:14-16. 28-30: laøm con Thieân Chuùa... yù ñònh cöùu ñoä cuûa Chuùa

• Cl 1:4-20: am töôøng thaùnh yù Chuùa... ôn cöùu chuoäc

• Ep 1:3-14: ôn ñöôïc tuyeån choïn vaø cöùu ñoä

• Dt 10:4-10: thöïc thi yù Thieân Chuùa             

• Dt 11:1-40: Baøi ca Ñöùc tin

• 1Ga 3:18: ñöøng yeâu thöông nôi ñaàu moâi... nhöng... baèng vieäc laøm

• 2Ga 6: yeâu thöông laø soáng theo ñieàu raên cuûa Chuùa

• Gc 1:22-25; 2:14-26: ñöùc tin vaø haønh ñoäng

3) Söû Duïng Taïo Vaät:

“Moïi loaøi khaùc döôùi ñaát cuõng ñöôïc taïo döïng cho con ngöôøi, ñeå giuùp con ngöôøi ñaït tôùi cuøng ñích Ñaáng Taïo Hoùa ñaõ ñaët cho. Bôûi theá con ngöôøi chæ duøng taïo vaät theo möùc ñoä chuùng giuùp ñaït tôùi cöùu caùnh vaø phaûi gaït boû chöøng naøo chuùng laøm caûn trôû” (Lt 23).

            * Cuøng ñích               à caàn coù phöông tieän ñeå ñaït tôùi (tình thöông an baøi!)

            * Phöông tieän            à moïi taïo vaät [trong vuõ truï] [26]

            * Phöông caùch           à trong traät töï vaø chuû ñích

  - duøng              ä neáu ñöa veà vôùi Thieân Chuùa [27]

 - traùnh             ä neáu thaønh chöôùng ngaïi ngaên caùch treân ñöôøng ñi veà vôùi Chuùa... khoâng  HAÏP! [28]

[Vaán naïn: – Duøng moïi taïo vaät ñöôïc döïng neân ‘toát,’ thì sao laïi traùnh? – Toát, nhöng chöa haún laø toát cho nhöõng tröôøng hôïp cuï theå; ví duï: khoâng phaûi ai cuõng coù theå uoáng moïi thöù thuoác toát; vì coù khi uoáng thuoác toát maø sinh beänh theâm, neáu khoâng haïp! Caàn phaân bieät giöõa TOÁT vaø HAÏP: TOÁT laø töï caùc chaát caáu thaønh coøn nguyeân/caân löôïng ñuùng... HAÏP laø coù theå giuùp cho cô theå khoûe maïnh, laø toát hai laàn: töï baûn chaát vaø ñoái vôùi moät ngöôøi naøo ñoù... Theá neân, coù nhöõng tröôøng hôïp taïo vaät naøy taïo vaät noï khoâng giuùp toâi ñi veà vôùi Thieân Chuùa, gaây chöôùng ngaïi treân ñöôøng ñi veà cuøng ñích, töùc laø khoâng HAÏP, caàn traùnh!]

ð Kinh Thaùnh:

• St 3: loaøi ngöôøi sa ngaõ;

• Ñnl 30:15-30: choïn giöõa hai con ñöôøng soáng-cheát

• Mt 16:6.11-12: traùnh men Phariseâu vaø Xañoác

• Mt 19:22-23; Lc 12:15; 18:23-24: cuûa caûi gaây trôû ngaïi

• Lc 12:33; 14:12-14; 16:9.13; 19:8; 21:1-4; Ga 12:3.7-8: duøng cuûa caûi

• Lc 8:38-39: baäc hoaøn thieän vaø ôn goïi ôû ñôøi

• 1Cr 3:22-23; 6:12; 10:23: traät töï trong vieäc duøng taïo vaät

4) Thöïc Traïng: Nhöõng Quyeán Luyeán Leäch Laïc

“... ñeå xa boû nhöõng quyeán luyeán leäch laïc” (Lt 1), “Do ñoù, caàn phaûi giöõ mình...” (Lt 23).

* Kinh nghieäm           

X    veà khung höôùng vaø quyeán luyeán leäch laïc... [29]

* Do ñaâu?      

X    tröôùc tieân vaø nguy hieåm nhaát laø töø beân trong [30]

X    ngoaïi caûnh chæ boài theâm... [31]

X    vaäy phaûi ñaùnh cho ñuùng choã, môùi coâng hieäu...

X    ñöøng aáu tró chaïy toäi, ñoå loãi cho ngöôøi khaùc, cho ngoaïi caûnh... [32]

* Nhö theá naøo?

X    chaïy theo caùi THÍCH, baát chaáp caùi HAÏP

X    döøng laïi ôû nôi taïo vaät...

X    coi taïo vaät nhö laø cöùu caùnh, cuøng ñích...

X    töôûng seõ aên ñôøi ôû kieáp nôi traàn gian

X    ñeå taïo vaät vaøo ngai cuûa Thieân Chuùa: thôø ngaãu thaàn!

ð Kinh Thaùnh:  

• Tv 48:9-14.17-21: “Naøo phaøm nhaân soáng maõi ñöôïc sao?”

• G 2:10: ñoùn nhaän ‘laønh döõ’ (thích/khoâng thích)

• Hc 39:26-27: haïp...

• Mt 6:22-23; Lc 11:34-36: saùng töï trong

• Mt 12:33-35; 15:11.18-20; Lc 7:45: loøng coù ñaày mieäng môùi noùi ra...

• Mc 7:2.5.15: khoâng phaûi töø ngoaøi vaøo...

• Rm 7:14-25: khuynh höôùng vaø quyeán luyeán leäch laïc “ôû trong toâi”

• Gc 1:14-15: “... bò caùm doã laø do duïc voïng”

• Gc 4:1-2: “Bôûi ñaâu... bôûi nhöõng khoaùi laïc... trong con ngöôøi anh em”

5) Bình Taâm [33]

“Do ñoù, caàn phaûi giöõ cho mình ñöôïc bình taâm ñoái vôùi moïi taïo vaät... chæ öôùc muoán vaø löïa choïn nhöõng gì daãn ñöa chuùng ta tôùi cöùu caùnh cuûa mình hôn caû” (Lt 23).

  * Ñònh nghóa  

X    thaùi ñoä taâm hoàn khoâng nghieâng chieàu (ôû theá bình) veà ñieàu naøy hôn ñieàu kia, hoaøn caûnh naøy hôn hoaøn caûnh noï maëc cho sôû thích hay tình caûm coù loâi keùo, töùc laø hoaøn toaøn saün saøng töø boû moïi söï ñeå haønh ñoäng   theo yù Chuùa;

X    traïng thaùi töï do noäi taâm hay töï chuû tröôùc moïi taïo vaät, moïi tình huoáng, nhaèm tôùi vieäc thöïc thi troïn veïn thaùnh yù Chuùa. 

* Giaûi thích      

X    ñieàu chuû yeáu laø ñeå saün saøng haønh ñoäng theo yù Chuùa;

X    khoâng phaûi laø moät thaùi ñoä döûng döng thuï ñoäng...

X    laø moät cuoäc chieán cam go, daèng co vaø tieáp dieãn cho ñeán cuoái ñôøi choáng laïi söùc loâi keùo cuûa quyeán luyeán leäch laïc, sôû thích, ñam meâ, caùm doã... trong cuoäc soáng;

X    khi phaûi chieán ñaáu choáng laïi nhöõng tình caûm loái keùo ñi ngöôïc vôùi yù Chuùa ñeå nhaát quyeát laøm theo ñieàu Chuùa muoán, thì khoâng coù nghóa laø khoâng coù bình taâm, ngöôïc laïi...

X    nhö vaäy, khoâng phaûi heã coù bình taâm laø coù bình an trong taâm hoàn: khoâng ai bình taâm cho baèng Ñöùc Gieâsu khi haáp hoái trong Vöôøn Caây Daàu, nhöng cuõng khoâng coù ai chòu thöû thaùch, bò xao xuyeán trong loøng cho baèng Ngaøi...; nhöng veà laâu veà daøi, bình taâm [ñi theo yù Chuùa] thì seõ ñöôïc bình an... [34] [xem Lc 22:43];

X    theá neân, duø ñoâi luùc caùch gheùp töø coù laøm cho hieåu leäch ñi [bình taâm ra bình an...], thì bình taâm ôû ñaây khoâng phaûi laø an taâm, yeân taâm khoâng aùy naùy lo laéng... thieâáu chi ngöôøi laøm ngöôïc thaùnh yù Chuùa maø vaãn caûm thaáy an taâm: [35] coù theå laø vì löông taâm khoâng coøn saéc beùn, ñaõ ra muø quaùng, chai ñaù, khoâng coøn aùy naùy, caén röùt... tình yeâu Chuùa chaúng coù bao nhieâu

X    ngoaøi ra, khoâng phaûi heã cöù laøm ngöôïc vôùi sôû thích rieâng, vôùi tình caûm... cuûa mình laø ñi ñuùng, laøm ñuùng yù Chuùa, laø soáng thaät bình taâm; bôûi nhieàu luùc sôû thích rieâng cuõng coù theå hôïp vôùi ñöôøng loái cuûa Chuùa [caàn nhaän ñònh..., chöù khoâng theå chæ haøi loøng vôùi loái ñoaùn moø nhö theá].

* Khoù khaên

X    nhö giaûi thích treân ñaây, bình taâm:

- khoù taïo, nhaát laø khi phaûi ñi ngöôïc vôùi yù rieâng;

- khoâng phaûi: chæ moät laàn... chæ moät vieäc... cho taát caû, maø laø thöôøng xuyeân...

- khoù giöõ [ngay caû ñoái vôùi moät vaán ñeà], vì thöôøng laø mong manh: con ngöôøi, hoaøn caûnh... thay ñoåi…

X    theá neân: vôùi ôn Chuùa môùi taïo ñöôïc (xem Lt 16, 168).

* Caàn thieát     

X    theo nhieàu möùc ñoä: toái caàn – caàn – hoaøn haûo;

X    khoâng coù bình taâm thì khoâng theå:

                        - nhaän ra ñuùng, [36]

                        - saün saøng ñoùn nhaän hoaøn toaøn vaø

                        - thöïc thi troïn veïn thaùnh yù Chuùa nhaän ñònh yù Chuùa;

6) Traéc Nghieäm Bình Taâm [37]

“... ñeán ñoä khoâng öôùc muoán söùc kheûo hôn beänh taät, giaøu sang hôn ngheøo khoå, danh voïng hôn nhuïc nhaõ, soáng laâu hôn cheát yeåu ...” (Lt 23). [38]

     A. Chung cho moïi ngöôøi:

* Giaûi thích chuaån bò:

X    tröôùc nhöõng gì con ngöôøi yeâu thích hoaëc xa traùnh nhieàu nhaát:

            a. •soáng [39]        •söùc khoûe        b.  •cheát            •beänh taät

                •danh döï            •cuûa caûi                •khinh cheâ   •ngheøo khoù

X    ai cuõng thích a vaø gheùt/traùnh b: ...laø chuyeän töï nhieân;

X    laøm ngöôïc laïi laø baát thöôøng (chaúng haïn nhö laø öa cheát...);

X    nhöng thích vaø gheùt quaù ñoä cuõng laø baát thöôøng;

X     theá maø haàu heát caùc lôøi caàu xin cuûa ngöôøi kitoâ chæ nhaém vaøo a vaø khoâng muoán nhìn ñeán b; cho a laø ôn phuùc, cho b laø tai hoïa (thöôøng chæ khaán xin cho ñöôïc a... duø coù phaûi caàn ñeán pheùp laï!);

X    ñoù cuõng laø – theo ñöùc tin kitoâ maø xeùt – moät thaùi ñoä baát thöôøng;  

X    khi naøi næ xin a maø chæ ñöôïc b thì ñaâm ra traùch moùc, nghó laø Chuùa khoâng thöông vaø ñaõ boû rôi mình... coù theå ñi tôùi choã nghó laø giöõ ñaïo voâ ích... khuûng hoaûng ñöùc tin... (laøm nhö giöõ ñaïo toát ñeå ñöôïc Chuùa thöôûng ngay töø ñôøi naøy);

X     ít laø traùi vôùi hay khoâng hieåu gì veà     

            - taùm moái phuùc thaät (laø b!), [40]

            - thaùnh giaù (laø b!) Chuùa Gieâsu vaø khoå ñau cuûa Meï Ngaøi;

X    xeùt cho cuøng:

            - b cuõng coù theå laø ôn hay laø hoïa

            - a cuõng coù theå laø hoïa hay laø ôn

            - tuøy keá hoaïch cuûa Chuùa [41] ñoái vôùi moãi nguôøi,

            - nhìn qua caëp maét ñöùc tin [chöù khoâng phaûi theo naõo traïng traàn theá [42] ];

X    hieåu sai veà ôn = ñieàu mình öa thích;

X    hieåu ñuùng veà ôn = ñieàu haïp hay thích haïp, duø ñaéng ñoùt, khoå ñau (thuoác ñaéng ñaû taät!), nhöõng höõu ích cho phaàn roãi,… laøm cho neân gioáng Chuùa Kitoâ hôn.

X    caàn xaùc tín: yù Chuùa laø haïnh phuùc [nhaát laø ñôøi ñôøi] cuûa toâi.

* Tieán haønh:

X    moãi ngöôøi ñaët mình tröôùc töøng taïo vaät thu huùt nhaát treân ñaây;

X    xem mình caûm nhaän nhö theá naøo?

X    neáu caûm thaáy

            - khoâng hay khoù bình taâm: khaån xin Chuùa giuùp...

            - bình taâm: taï ôn Chuùa vaø xin ôn giuùp giöõ bình taâm.

     B. Rieâng cho moãi caù nhaân:

* Giaûi thích:

X    thöôøng thì nhieàu ít moãi ngöôøi ñeàu coù moät söï vaät, moät con ngöôøi, moät loái soáng [43] naøo ñoù... mình thích (baùm dính) nhaát hoaëc gheùt nhaát;

X    thaùi ñoä yeâu thích, baùm dính coù theå laø:

                        - khoâng coù hoaëc khoâng ñaùng keå (deã daøng töø boû);

                        - hôïp phaùp (khoâng phaûi laø toäi loãi: vg. Abraham vaø Isaaùc);

                        - baát hôïp phaùp (toäi loãi).

    * Tieán haønh:

X    moãi ngöôøi töï kieåm xem mình coù bình taâm ñeå trong:

            - tröôøng hôïp hôïp phaùp: saün saøng töø boû neáu Chuùa muoán;

            - tröôøng hôïp baát hôïp phaùp: nhaát ñònh phaûi töø boû...  

X    neáu caûm thaáy

            - khoâng hay khoù bình taâm: khaån xin Chuùa giuùp...

            - bình taâm: taï ôn Chuùa vaø xin ôn giuùp giöõ bình taâm.

ð Kinh Thaùnh:

• St 12:1-9: vaâng theo lôøi Thieân Chuùa, Abraham [44] rôøi boû queâ nhaø...

• St 22:1-19: Abraham saün saøng hieán teá con moät cho Thieân Chuùa;

• Gn 1:1-16: Gioâna chaïy troán Chuùa, khoâng thi haønh söù maïng;

• G 1:20-22; 2:7b-10: oâng Gioùp bình taâm ñoùn nhaän nghòch caûnh;

• Phil 1:20-26: “...soáng laø Ñöùc Kitoâ”

• Mt 16:26 + Lc 9:25: “... ñöôïc caû theá gian maø maát linh hoàn...”

• Mt 19:13-15 + Mc 10:13-16 + Lc 18:18-23: thanh nieân giaøu coù...

• Lc 12:22-32: ñöøng baùm dính! lo gì?... haõy xem hoa hueä!

• Lc 19:1-10: Giakeâu saün saøng... tin theo Chuùa.

Toäi Loãi [45]

ð Caùch suy nieäm:

X    sai: trong sôï seät, chaùn naûn, tuyeät voïng...           æ Giuña

X    ñuùng: ñeå hieåu tình yeâu tha thöù cuûa Chuùa  ä Pheâroâ [46]

ð Ôn xin: [47]

X    thaáu hieåu

            - toäi loãi to lôùn, traàm troïng nhö theá

            - tình yeâu tha thöù cuûa Thieân Chuùa lôùn lao nhö theá naøo...

X    ñeà nhôø ñoù bieát aên naên, thoáng hoái, vaø ñeàn ñaùp baèng caùch yeâu meán Ngaøi heát loøng heát söùc (tröôùc tình yeâu tha thöù to lôùn voâ cuøng nhö theá!)

ð Boái caûnh:

X    ñaët mình tröôùc Nuùi Soï, vaø nhìn kyõ Ñöùc Gieâsu treân thaùnh giaù: [48]

                      — Ngaøi laø ai?

                      — laø Thieân Chuùa laøm ngöôøi;

                      — vó ñaïi nhö theá naøo?      

                      — voâ cuøng!

                      — chòu ñoùng ñinh khoå nhuïc ñeå laøm gì?

                      — laøm giaù chuoäc toäi toâi!

X    giaù chuoäc?

            - lôùn bao nhieâu?          - voâ cuøng!      

            - chuoäc gì?                  - toäi!

            -  thì toäi loãi phaïm ñeán Thieân Chuùa taát to lôùn voâ cuøng!

            - nhöng Thieân Chuùa luoân saün saøng tha thöù...

            - theá môùi roõ tình yeâu tha thöù cuûa Thieân Chuùa lôùn lao voâ cuøng!

            - vaäy, caàn phaûi ñaùp traû baèng yeâu thöông heát loøng...

            - töùc laø soáng ñuùng yù Chuùa (= khoâng phaïm toäi)!

X    chöùng cöù tình yeâu                                            

            - “khoâng coù tình yeâu naøo...” [49]

            - ñoái vôùi loaøi ngöôøi toäi loãi [50]

            - tình yeâu voâ bieân... ñaùp öùng heát loøng...

X    toâi laø ai

            - maø ñöôïc Thieân Chuùa thöông cöùu chuoäc...?

            - cöùu chuoäc bao nhieâu laàn cho khoûi hö maát ñôøi ñôøi?

X    taâm söï

            - ngôõ ngaøng...

                      . tröôùc caûnh caùch bieät...

                      . tình yeâu voâ bieân

                      . thaùi ñoä kieân nhaãn chôø ñôïi... [51]

            - Ngaøi ñaõ... ñang... seõ... laøm gì cho toâi?

            - toâi ñaõ... ñang... seõ phaûi... laøm gì cho Ngaøi?

ð Thöû ñònh nghóa:

X    coi troïng vaø ñaët taïo vaät leân treân Thieân Chuùa toaøn naêng...

X    phaûn laïi tình yeâu voâ bieân cuûa Thieân Chuùa, voâ ôn...

X    phaù haïi traät töï (luaät [52] ) do Thieân Chuùa an baøi... gaây haïi

      - nôi chính mình (laøm haïi, phaïm ñeán chính mình),

      - nôi ngöôøi khaùc (phaïm ñeán tha nhaân),

      - trong xaõ hoäi (phaïm ñeán coäng ñoaøn), thieân nhieân; [53]

X    kieâu ngaïo [54]

            - coi thöôøng keá hoaïch cuûa Chuùa... khoâng cho laø toát... laø thieát yeáu

            - töï ñaët chính mình laøm chuû quyeát ñònh cuûa mình

X    gieát Thieân Chuùa

            - coi Ngaøi, uy quyeàn... Ngaøi nhö khoâng coù

ð Hình aûnh:  

X    loãi toäi phaïm ñeán ngöôøi caøng caùch xa trong ñòa vò, thì caøng lôùn, caøng naëng...

X    phaïm ñeán Thieân Chuùa cao troïng voâ cuøng,

                        - theá neân toäi loãi to lôùn, traàm troïng voâ cuøng;

X    Ngaøi luoân saün saøng tha thöù,

                        - do tình yeâu tha thöù vó ñaïi voâ bieân;

X    boån phaän ñaùp traû: yeâu meán Ngaøi heát loøng heát söùc [cuõng chöa coù gì laø ñuû, vì tình con ngöôøi thì giôùi haïn];

ð Hoài töôûng nhöõng loãi laàm ñaõ qua trong ñôøi toâi [55]

X    töøng giai ñoaïn cuoäc ñôøi;

X    töøng nôi choán ñaõ sinh soáng;

X    nhöõng moái quan heä giao teá ñaõ vaø ñang coù;

X    nhöõng phaän vuï ñaûm traùch trong quaù khöù vaø hieän taïi.

ð Haäu quaû:

X    haäu quaû kinh khuûng nhaát cuûa toäi loãi à hoûa nguïc;

X    suy veà hoûa nguïc

                        - qua kinh nghieäm veà

                    . ñau ñôùn theå lyù,

                    . ñau khoå taâm lyù;

                        - qua caûm thöùc veà

                     . khoå hình traàm luaân ñôøi ñôøi...

X    ñieàu kieän aét coù vaø ñuû ñeå vaøo hoûa nguïc laø moät toäi troïng;

X    “trong hoûa nguïc, nhieàu ngöôøi coù ít toäi thua toâi...” [56]

ð Kinh Thaùnh:

• St 3: toå toâng loaøi ngöôøi sa ngaõ... vaø lôøi höùa cöùu ñoä; 

• St 6:5-22: toäi loãi lan traøn... 

• St 7 — 9:17: hình aûnh veà ôn thanh luyeän vaø cöùu ñoä;

• Xh 32:11-14: oâng Moâseâ caàu thay cho daân baát trung;

• Tv 32: loãi laàm ñöôïc tha thöù;

• Tv 38; 48; 51; 78; 106: Thieân Chuùa nhaân töø ñoái vôùi daân baát trung;

• Tv 130: “Töø vöïc thaúm...”

• Hc 17:25-32: keâu goïi saùm hoái;

• Hc 18:8-14: Thieân Chuùa xoùt thöông;

• Is 49:8-23: vui ngaøy trôû veà;

• Gr 2:1-37: Ítraen phaûn boäi;

• Ed 36:24-28: quaû tim môùi;

• Hs 9-11: Thieân Chuùa tha thöù;

• Hs 11:1-11: tha thöù baát trung;

• Gn 2:1-10: Gioâna caäy troâng caàu nguyeän;

• Mt 18:21-35: bieát tha thöù ñeå ñöôïc tha thöù;

• Mt 25:34.41: hoûa nguïc;

• Lc 7:36-50: tha nhieàu, yeâu nhieàu…

• Lc 10:18; 2Pr 2:4; Gñ 6: thieân thaàn sa ngaõ... bò phaït…

• Lc 15: duï ngoân veà loøng nhaân haäu cuûa Thieân Chuùa ; 

• Lc 18:9-14: khieâm haï ñeå ñöôïc tha thöù ;

• Ga 8:1-11: “... toâi khoâng leân aùn...”

• Rm 8:28-39: yù ñònh cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa ;

• 2Cr 12:9b-10: khi toâi yeáu laø luùc toâi maïnh…

• Ep 2:1-10: ôn cöùu ñoä;

• Cl 1:12-13.20-23: ñöôïc hoøa giaûi trong Ñöùc Kitoâ;

• Dt 12:1-13: “chöa choáng traû ñeán möùc ñoå maùu!”

• 1Ga 1:6—2:2: thuù nhaän toäi loãi;

• 1Ga 3:4-9: ñoaïn tuyeät vôùi toäi loãi;

• Kh 3:19-20: aên naên vaø tin töôûng.

Cheát

ð Boái caûnh:

X    hình dung

                        - döï tang leã... cuûa moät ngöôøi thaân thöông;

                        - ngoài beân linh cöõu... cuûa moät ngöôøi baïn, cuûa toâi;

                        - ñöùng nhìn nghóa trang...

ð Ôn xin:

X    saün saøng ñeå ‘ra ñi’... trong bình an, tin töôûng;

X    töø boû thanh thoaùt, khoâng baùm dính;

ð Moät vaøi nhaän ñònh:           

* Chuyeän buoàn cöôøi

X    khoâng muoán nghó ñeán (traùnh chia ñoäng töø ‘cheát’ ôû ngoâi thöù nhaát soá ít... chæ chia ôû caùc ngoâi khaùc: “...maøy cheát, noù cheát... caùc anh cheát...”

X    baùm chaët vaøo ñôøi naøy... laøm nhö seõ aên ñôøi ôû kieáp... taïi ñoù

* Nhöõng gì chaéc chaén

X    moïi ngöôøi ñeàu phaûi cheát;                       

X    khoâng ñem theo gì ñöôïc caû! [57]  

X    ngoaøi toäi loãi vaø coâng phuùc;                  

X    cheát khoâng phaûi laø heát... coøn...

                     - ra tröôùc toøa Chuùa;

                      - ñôøi sau;                                            

* Nhöõng gì khoâng chaéc chaén

X    bao giôø? ngay baây giôø? toái nay, saùng ngaøy mai, traêm naêm sau?

X    ôû ñaâu? trong beänh vieän? ngoaøi xa loä? treân maùy bay,… ?

X    caùch naøo? beänh? giaø? tai naïn baát ñaéc kyù töû,…?

X    ñi veà ñaâu: coõi vónh phuùc hay traàm luaân?

* Nhöõng gì caàn naém chaéc

X    khoâng rôi vaøo choán traàm luaân…

X    nhaát ñònh ñi veà coõi vónh phuùc.

* Keát luaän:

X    töø boû, ñöøng baùm dính.