Giôùi Thieäu

Sau ñaây laø hai baøi vieát noùi veà phöông thöùc Linh Thao vaø leà loái caàu nguyeän, daønh rieâng cho caùc baïn ñang chuaån bò ñi caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao cuûa Thaùnh Inhaõ Loyola.

 Vì Linh Thao gaén chaët vôùi caàu nguyeän: Linh Thao khoâng coù, neáu khoâng coù caàu nguyeän; theá neân, cuõng khoâng theå noùi ñeán Linh Thao maø khoâng baøn ñeán caàu nguyeän. Ñoù laø lyù do taïi sao hai baøi vieát döôùi ñaây ñöôïc giôùi thieäu saùt caùnh nhau trong Phuï tröông i cuûa taäp saùch nhoû naøy.

 Chính nieàm thaâm tín naøy: hieåu coù roõ thì laøm môùi hay, ñaõ ñöa daãn tôùi vieäc hình thaønh hai baøi vieát sau ñaây.

  Xin chaân tình trao göûi ñeán quyù baïn nieàm thaâm tín aáy.

 

A. Linh Thao

Coù ngöôøi cao höùng haùt:

     — Ai baûo Linh Thao laø khoå?

          Linh Thao khoaùi laém chöù!

Coù ngöôøi beû ngöôïc laïi:  

     — Maø Linh Thao laø caùi quaùi gì?

Töø gaàn hai möôi naêm nay, nghi ngôø, hieåu laàm, thaéc maéc vaø ca tuïng cöù noái ñuoâi löôïn voøng giöõa caùc coäng ñoaøn coâng giaùo ngöôøi Vieät soáng ôû nöôùc ngoaøi; nhieàu nhaát laø taïi Baéc Myõ vaø AÂu chaâu. Vaø taïi ñaâu roài cuõng nhö theá caû! Bôûi vì, ngay töø ñaàu, luùc môùi thoaùt thai, Linh Thao cuõng ñaõ phaûi soáng qua nhöõng traïng huoáng töông töï.      

Nhö theá, vì nhieàu lyù do khaùc nhau.

Moät trong nhöõng lyù do: laø vì chöa roõ Linh Thao laø gì.        

Linh laø thieâng lieâng, laø tinh thaàn; thao laø luyeän taäp; linh thao laø luyeän taäp cho tinh thaàn, laø tu taäp cho ñôøi soáng thieâng lieâng. Ñoù laø theo nguyeân ngöõ. Coøn theo ngoân ngöõ tu ñöùc trong Gíaùo Hoäi Coâng Giaùo, thì Linh Thao (Exercices Spiri­tuels - Spiritual Excercises) laø moät giöõa nhieàu phöông phaùp caám phoøng, laø phöông thöùc reøn luyeän noäi taâm trong thinh laëng vaø qua caàu nguyeän, döïa theo kinh nghieäm vaø nhöõng lôøi khuyeân maø thaùnh Inhaõ Loyola ñaõ ghi laïi trong cuoán saùch mang cuøng teân Linh Thao. Neáu coù theå thao ñeå luyeän taäp cho theå xaùc, thì cuõng caàn phaûi coù linh thao ñeå luyeän taäp cho linh hoàn!

Môû ñaàu cuoán Linh Thao, trong lôøi chuù daãn tieân khôûi, thaùnh Inhaõ Loyola giaûi thích roõ laø: “Hai tieáng linh thao ôû ñaây coù nghóa laø moïi caùch xeùt mình, suy gaãm, chieâm nieäm baèng mieäng löôõi (töùc laø khaåu nguyeän) hay baèng taâm trí (töùc laø taâm nguyeän) vaø caùc vieäc thieâng lieâng khaùc... Ví nhö ñi daïo, ñi boä, chaïy boä, laø nhöõng vieäc theå thao, thì cuõng theá, linh thao laø taát caû nhöõng phöông caùch chuaån bò vaø chænh ñoán linh hoàn nhaèm loaïi boû nhöõng quyeán luyeán leäch laïc, vaø sau ñoù tìm kieám yù Chuùa haàu saép ñaët cuoäc ñôøi laøm sao ñeå coù theå möu ích cho linh hoàn mình” [2]

Muoán giuùp kieám tìm yù Chuùa vaø tieáp nhaän ñaày ñuû nghò löïc thieâng lieâng ñeå maø hoaøn thaønh keá hoaïch cuûa Ngaøi, phöông phaùp Linh Thao ñeà ra moät soá kyõ thuaät laøm phöông theá chuaån bò haàu taïo cho taâm hoàn coù ñuû ñieàu kieän haàu môû roäng ñoùn nhaän aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn Thieân Chuùa. Noùi khaùc ñi, muïc ñích Linh Thao nhaèm tôùi, laø giuùp ngöôøi caám phoøng nhaän ñònh cho ra vaø thöïc thi cho troïn thaùnh yù Thieân Chuùa ñoái vôùi rieâng caù nhaân mình, töùc laø keá hoaïch ñoäc ñaùo Ngaøi ñeà ra cho ñôøi mình.

Cuõng neân löu yù: nhöõng caùch noùi nhö: “thöïc thi thaùnh yù Chuùa,” “soáng troïn keá hoaïch Chuùa yeâu thöông ñaõ ñeà ra cho ñôøi mình,” “soáng ôn goïi cuûa mình,” “yeâu meán Chuùa,” “soáng lôøi Chuùa,” “neân thaùnh,” “möu ích cho phaàn roãi linh hoàn,” hay laø “möu caàu haïnh phuùc ñôøi ñôøi,”v.v... ñeàu laø nhöõng caùch bieåu ñaït duø khaùc nhau, nhöng cuoái cuøng roài cuõng ñoàng qui nôi moät thöïc taïi, moät tieâu ñích duy nhaát, vaø cuõng chæ mang coù moät yù nghóa duy nhaát. Khi soáng troïn keá hoaïch cuûa Chuùa laø cuøng luùc, con ngöôøi neân thaùnh vaø naém laáy ñöôïc haïnh phuùc ñích thöïc vaø tröôøng cöûu cho ñôøi mình.

Vaäy, khi muoán giuùp “kieám tìm cho ñöôïc lôïi ích cuûa linh hoàn” laø Linh Thao muoán giuùp ngöôøi caám phoøng neân thaùnh, töùc laø soáng troïn ôn goïi kitoâ cuûa mình.

*

Neáu theá thì ñaâu coù coøn thaéc maéc hoûi raèng: trong Giaùo Hoäi, loái caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao cuûa thaùnh Inhaõ Loyola seõ ñöôïc daønh cho nhöõng ai? Cho linh muïc, tu só khoâng thoâi, hay laø cho caû giaùo daân nöõa? Cho ngöôøi treû khoâng thoâi, hay laø cho caû ngöôøi cao nieân nöõa? Trong Giaùo Hoäi – caû trong nhaân loaïi nöõa – ai laïi khoâng ñöôïc Chuùa keâu goïi ñeå neân thaùnh, ñeå meán yeâu Ngaøi!

AÁy theá maø coù ngöôøi vaãn vaën hoûi: ”Taïi sao laïi ñi xuùi giaùo daân thöïc haønh moät phöông phaùp thieâng lieâng caàu kyø raéc roái vôùi nhieàu ñoøi hoûi laém thöù ñeán theá? Khoâng bieát môùi ñaây ai ñaõ döïng ñöùng, baøy ra caùi kieåu Linh Thao nhö vaäy, chöù hoài xöa ñaâu coù thaáy!”

Linh Thao khoâng phaûi chæ môùi baét ñaàu töø hoâm qua, töø möôøi maáy naêm nay, nhöng laø töø nhöõng naêm 1521-1522, töø hôn 4 theá kyû röôõi nay laän! Loái 4-5 thaùng sau khi döùt khoaùt vôùi cuoäc ñôøi 30 caùi xuaân naëng muøi traàn tuïc, khoâng maáy phuø hôïp vôùi danh nghóa kitoâ höõu, Inhaõ Loyola ñaõ haønh höông ñeán Montserrat vaø löu laïi Manresa suoát gaàn moät naêm (töø 23 thaùng 3 naêm 1522 cho ñeán loái trung tuaàn thaùng 2 naêm 1523). Trong thôøi gian naøy, Inhaõ ñaõ soáng ñôøi khoå haïnh, daønh nhieàu thì giôø ñeå caàu nguyeän, vaø nhaän ñöôïc nhieàu aùnh saùng noäi taâm Chuùa ban cho. Nhôø nhöõng kinh nghieäm vaø aùnh saùng noäi taâm aáy, Inhaõ ñaõ tieán nhöõng böôùc thaät daøi treân ñöôøng thieâng lieâng. Khoâng muoán giöõ ôn Chuùa cho rieâng moät mình mình, cuõng nhö khoâng muoán ñeå nhöõng kinh nghieäm noäi taâm quyù giaù nhö theá rôi vaøo queân laõng maø khoâng chia seû vôùi tha nhaân anh chò em, Inhaõ ñaõ caàn maãn vaø caån thaän ghi laïi taát caû: ñoù laø nhöõng ngaøy thaùng phöông phaùp Linh Thao ñöôïc thai ngheùn vaø cuoán Linh Thao baét ñaàu chaøo ñôøi; cho ñeán naêm 1547, töùc laø 25 naêm sau, cuoán Linh Thao môùi ñaït ñeán möùc lôùn khoân nhö chuùng ta ñang thaáy ngaøy nay. [3] Sau khi ñi haønh höông thaùnh ñòa (1523) trôû veà, Inhaõ löu laïi Barcelona (töø thaùng 2, 1524 ñeán gaàn cuoái thaùng 3, 1526) vaø quyeát ñònh ñi hoïc trôû laïi ñeå “giuùp caùc linh hoàn” cho ñaéc löïc hôn. Nhöng cho ñeán luùc dôøi qua hoïc taïi Alcala töø cuoái thaùng 3, 1526, thì cuoán Cuoäc ñôøi töï thuaät (Autobiography) cuûa Inhaõ môùi tieát loä roõ söï vieäc taùc giaû cuoán Linh Thao giuùp caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao, vaø “töø caùch ñoù, thaáy coù nhöõng hoa traùi naåy sinh cho vinh danh Chuùa”; [4] nhöõng ngöôøi ñöôïc Inhaõ duøng Linh Thao maø giuùp ñôõ trong thôøi gian aáy, ñeàu thuoäc thaønh phaàn giaùo daân, nam hoaëc nöõ. Luùc ñoù, duø ñaõ 35 tuoåi ñaàu, Inhaõ cuõng chæ môùi chaäp chöõng böôùc vaøo ñaïi hoïc vaø ñang coá hoïc ñeå laøm linh muïc. Muoán laøm linh muïc ñeå giuùp ñôõ caùc linh hoàn cho höõu hieäu hôn; tuy nhieân khoâng phaûi vì theá maø Inhaõ boù tay khoâng giuùp nhöõng ngöôøi khaùc thöïc haønh Linh Thao trong thôøi gian coøn ñi hoïc. Noåi baät nhaát trong caùc giaùo daân ñöôïc giaùo daân Inhaõ giuùp laøm Linh Thao, laø 9 ngöôøi baïn chí thieát, nhöõng ngöôøi sau naøy ñaõ cuøng vôùi taùc giaû Linh Thao saùng laäp Doøng Teân. Thaùnh Phanxicoâ Xavieâ laø moät trong nhoùm caùc ngöôøi baïn chí thieát aáy.

Vaäy, söû saùch cho thaáy raèng: Linh Thao laø moät phöông phaùp caám phoøng Chuùa ñaõ muoán ban taëng cho Giaùo Hoäi qua trung gian cuûa moät giaùo daân, laø thaùnh Inhaõ Loyola; vaø Linh Thao ñaõ ñöôïc chia seû tröôùc heát cho giaùo daân! Theá neân, neáu ngaøy nay, coù tieáp tuïc giôùi thieäu Linh Thao cho giaùo daân, thì ñieàu ñoù cuõng chaúng coù gì laø laï caû. Hôn nöõa, trong thôøi tieáp haäu coâng ñoàng Vatican II vaø chuaån bò böôùc vaøo thieân kyû thöù ba naøy, vai troø cuûa giaùo daân ôû giöõa loøng Giaùo Hoäi mang moät taàm côõ roäng lôùn hôn hoài thôøi Inhaõ nhieàu. Vì vaäy, neáu hoâm nay, coù ñeà ra cho giaùo daân nhöõng phöông caùch thao luyeän taâm linh chaët cheõ vaø thích öùng hôn xöa, saâu ñaäm vaø höõu hieäu hôn, thì cuõng chæ laø chuyeän dó nhieân neáu khoâng noùi laø böùc thieát.

Neáu coù laï thì ñoù laø: sau hôn 4 theá kyû röôõi roài maø vaãn coù nhieàu ngöôøi coøn hieåu laàm, coi Linh Thao nhö laø moät caùi gì rieâng reõ cuûa caù nhaân Inhaõ Loyola, chöù khoâng phaûi laø moät phöông phaùp taâm linh ñöôïc Giaùo Hoäi coâng nhaän, [5] taùn döông vaø quyù meán ñeán ñoä ñaët taùc giaû Linh Thao laøm boån maïng coâng taùc caám phoøng vaø caùc sinh hoaït tónh taâm trong Giaùo Hoäi.

*

Coù ngöôøi laïi nghó: Linh Thao laø do Doøng Teân “ñeû ra” vaø chæ ñöôïc daønh rieâng, daønh ñoäc quyeàn cho Doøng Teân. Nhöng thöïc ra phaûi noùi ngöôïc laïi môùi ñuùng: Linh thao ñaõ “ñeû ra” Doøng Teân, vì nhôø soáng qua kinh nghieäm Linh Thao, cho neân 10 baïn saùng laäp môùi coù ñuû tinh thaàn, ôn Chuùa soi saùng vaø nghò löïc maø laäp ra Doøng Teân. Roài cöù nhìn caùc doøng khoâng phaûi Doøng Teân, cuõng nhö caùc giaùo daân nam nöõ treân khaép theá giôùi hieän ñang giuùp cho nhieàu anh chò cuûa mình laøm quen vaø thöïc haønh Linh Thao, thì seõ thaáy roõ laø: khoâng phaûi Linh Thao chæ ñöôïc daønh rieâng cho Doøng Teân maø thoâi. Neáu trong thöïc teá, caùc tu só Doøng Teân giuùp laøm Linh Thao nhieàu hôn, thì chæ vì trung thaønh vôùi goác coäi tu ñöùc cuûa mình, cuõng nhö chaêm lo hoïc hoûi, ñaøo saâu vaø bieát khaù veà Linh Thao, neân Doøng Teân caûm thaáy deã daøng saün saøng hôn ñeå giuùp tha nhaân trong ñöôøng höôùng ñoù. Chöù khoâng phaûi laø ñoäc quyeàn.

Khoâng keå voâ soá caù nhaân vaø raát nhieàu doøng tu trong Giaùo Hoäi, töø nhieàu theá kyû nay, ñaõ vaø ñang aùi moä cuøng soáng theo tinh thaàn Linh Thao, coøn coù caû moät ñoaøn theå giaùo daân raûi raùc raát nhieàu nôi treân theá giôùi, cuõng ñang böôùc theo ñöôøng höôùng thieâng lieâng cuûa Linh Thao nöõa. Ñoù laø phong traøo Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ngaøy tröôùc, vaø töø sau coâng ñoàng Vatican II ñaõ ñöôïc canh taân ñeå trôû thaønh phong traøo Caùc Nhoùm Ñôøi Soáng Kitoâ (tieáng Phaùp – cuõng nhö YÙ vaø Taây Ban Nha – vieát taét laø CVX, töùc laø Communauteù de Vie Chreùtienne, coøn tieáng Anh thì goïi laø CLC, coù nghóa laø Christian Life Community). Ñoaøn theå naày ñaõ coâng khai chaøo ñôøi naêm 1563, töùc laø luùc Linh Thao môùi ñöôïc 41 tuoåi ñôøi kinh nghieäm. Naêm ñoù, Jean Leunis, tu só Doøng Teân ngöôøi Bæ, tuoåi 28, ñaõ laäp ra nhoùm Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ñaàu tieân giöõa caùc hoïc sinh tröôøng Doøng Teân taïi Roâma. Sau ñoù caùc nhoùm khaùc ñaõ thaønh hình vaø ñoaøn nguõ chung quanh nhoùm ñaàu tieân ñeå trôû thaønh phong traøo Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu. Keå ra thì tröôùc ñoù ñaõ coù nhöõng nhoùm “ñaïo ñöùc” giuùp nhau soáng tinh thaàn Linh Thao, döïa vaøo taùc vuï trôï giuùp thieâng lieâng cuûa caùc tu só Doøng Teân ñaàu tieân, ñaëc bieät laø cuûa thaùnh Inhaõ Loyola; tuy nhieân caùc nhoùm naøy khoâng ñoaøn nguõ vaø lieân keát vôùi nhau moät caùch chaët cheõ vaø roäng lôùn nhö Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu. Naêm 1584, Ñöùc Giaùo Hoaøng Greâgoârioâ XIII ñaõ chính thöùc coâng nhaän Hieäp Hoäi laø moät ñoaøn theå cuûa Giaùo Hoäi. Naêm 1587, Ñöùc Xistoâ V ñaõ cuûng coá Hieäp Hoäi vôùi nhieàu ñaëc aân thieâng lieâng. Caùc theá kyû tieáp ñoù, Hieäp Hoäi ñaõ coù maët taïi nhieàu nôi trong theá giôùi coâng giaùo: taïi caû nhieàu nôi khoâng coù maët Doøng Teân; chaúng haïn nhö taïi Vieät Nam tröôùc ñaây (tröôùc1957). Phaàn ñoùng goùp ñaëc saéc nhaát maø Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ñaõ mang laïi cho Giaùo Hoäi laø giuùp khôi daäy vaø nuoâi döôõng nhieàu ôn goïi linh muïc vaø tu só; roài töø ñoù, ñaõ giuùp ghi theâm nhieàu teân tuoåi löøng danh vaøo baûng vaøng caùc thaùnh. Xin keå ra ñaây moät vaøi vò quen thuoäc vôùi chuùng ta nhaát, nhö: Thaùnh Gioan Berchmans, Thaùnh Phanxicoâ de Sales, Thaùnh Gioan Eudes,Thaùnh Grignon de Montfort, Thaùnh Anphongsoâ de Li­guo­­ri, Thaùnh Gioan Baùptít de la Salle, Thaùnh Ca­mille de Lellis, v.v. Ngaøy nay, tieáp tuïc truyeàn thoáng cuûa Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ngaøy xöa, caùc Nhoùm Ñôøi Soáng Kitoâ coù maët taïi naêm chaâu, cuõng ñang ra söùc soáng troïn tinh thaàn Linh Thao haàu phuïc vuï ñaéc löïc cho Chuùa vaø anh em ñoàng loaïi cuûa mình.

*

Töø möôøi maáy naêm gaàn ñaây, giöõa caùc anh chò em ngöôøi Vieät soáng taïi nöôùc ngoaøi, ñaëc bieät nhaát laø taïi Baéc Myõ vaø AÂu chaâu, tieáp theo caùc khoùa Linh Thao ñöôïc toå chöùc caøng ngaøy caøng nhieàu daàn leân taïi caùc chaâu noùi treân, ñaõ thaáy moïc leân phong traøo caùc nhoùm Linh Thao. Giöõa caùc nhoùm Linh Thao naøy, coù raát nhieàu caùc nhoùm ñaõ ñoaøn nguõ laïi vôùi nhau theo moät ñöôøng höôùng roõ reät vaø trong moät toå chöùc chaët cheõ hôn: caùc nhoùm naøy ñöôïc goïi laø nhoùm Ñoàng Haønh trong Nhoùm Ñoàng Haønh lôùn, hay laø Phong Traøo Ñoàng Haønh (= Baïn Ñoàng Haønh vôùi Chuùa Kitoâ), cuõng töông töï nhö phong traøo Caùc Nhoùm Ñôøi Soáng Kitoâ (CLC) noùi ôû treân. Coøn caùc nhoùm khaùc thì toå chöùc vaø sinh hoaït tuøy theo nhu caàu vaø hoaøn caûnh rieâng. Nhöng trong thöïc teá thì khoù maø nhaän ra ñöôïc söï khaùc bieät vöøa noùi; tröôùc tieân laø bôûi vì caùc nhoùm Linh Thao – cuõng nhö caùc nhoùm vieân Linh Thao – vaø caùc nhoùm Ñoàng Haønh – cuõng nhö caùc nhoùm vieân Ñoàng Haønh – ñeàu nhaèm chung cuøng moät tieâu ñích, ñoù laø trôû neân baïn thaân cuûa Chuùa Kitoâ döïa theo ñöôøng höôùng Linh Thao, vaø thöù ñeán laø bôûi vì nhoùm naøy hay nhoùm kia – nhoùm vieân Linh Thao hay nhoùm vieân Ñoàng Haønh – cuõng thöôøng coù nhöõng sinh hoïat chung vôùi nhau vaø khaù ñeàu ñaën. Cô quan lieân laïc vaø phaùt ngoân hieän nay cuûa Phong traøo Ñoàng Haønh laø tôø Noäi San Ñoàng Haønh. Phong traøo Ñoàng Haønh cuõng soaïn thaûo nhieàu taøi lieäu vieát hoaëc ghi aâm ñeå giuùp caùc anh chò em muoán tìm hieåu vaø soáng tinh thaàn Linh Thao.

Toùm laïi, giöõa cao traøo tham döï caùc khoùa caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao ñöôïc toå chöùc taïi caùc coäng ñoaøn ngöôøi Vieät ôû nöôùc ngoaøi, coù theå nhaän ra boán loaïi thaønh phaàn sau ñaây:

1. Nhöõng baïn haøng naêm tham döï caám phoøng Linh Thao, nhöng hoaøn caûnh rieâng khoâng cho pheùp tham gia sinh hoaït vôùi moät nhoùm ñaïo ñöùc naøo.

2. Nhöõng baïn thuoäc caùc hoäi ñoaøn vaø phong traøo khaùc, nhöng laïi muoán nhôø loái tu ñöùc Linh Thao maø ñaåy maïnh ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa mình, neân haøng naêm vaãn ñeàu ñaën tham döï caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao, ñoàng thôøi vaãn tieáp tuïc sinh hoaït trong caùc hoäi ñoaøn hoaëc phong traøo cuûa mình.

3. Nhöõng anh chò ñaõ töøng ñi Linh Thao, vaø tieáp tuïc sinh hoïat ñeàu ñaën trong caùc nhoùm Linh Thao.

4. Vaø caùc anh chò thuoäc caùc nhoùm Ñoàng Haønh.

Nhö theá coù nghóa laø: khoâng phaûi heã ñi Linh Thao thì nhaát thieát phaûi vaøo nhoùm Linh Thao hoaëc laø Ñoàng Haønh, bôûi vì ñi Linh Thao chæ laø ñeå nhaän roõ vaø soáng troïn ôn goïi kitoâ rieâng cuûa mình, chöù khoâng phaûi laø ñeå trôû thaønh thaønh vieân naøy noï cuûa moät nhoùm hay laø cuûa moät phong traøo naøo ñoù.

Trong khoaûng thôøi gian töø 1983 ñeán 1997, haèng naêm, treân döôùi 70-80% caùc coäng ñoaøn coâng giaùo ngöôøi Vieät taïi Baéc Myõ ñeàu coù toå chöùc moät hay nhieàu khoùa Linh Thao cho nhöõng ai trong coäng ñoaøn muoán tham döï. Duø hieän nay, con soá caùc khoùa coù giaûm ñi ñoâi chuùt, thì khoâng phaûi vì theá maø cao traøo Linh Thao khoâng daâng theâm leân trong dieän phaåm chaát; bôûi con soá caùc khoùa daøi ngaøy vaø caùc tham döï vieân ñöùng tuoåi lieân tieáp taêng daàn theâm. Caùc khoùa Linh Thao naøy ñeàu ñöôïc toå chöùc vôùi söï taùn ñoàng vaø giuùp ñôõ chí tình cuûa caùc linh muïc quaûn nhieäm cuõng nhö cuûa giôùi höõu traùch trong caùc coäng ñoaøn.

Coù moät ñieåm ñaùng löu yù laø: caùc nhoùm Linh Thao vaø phong traøo Ñoàng Haønh ñaõ böøng leân nhö moät “luoàng gioù maïnh”... maø khoâng coù moät söï tính toaùn hay ñaët keá hoaïch naøo tröôùc caû, vaø ñaõ böøng leân giöõa nhöõng ngöôøi giaùo daân treû. Keá hoaïch, chöông trình: chæ sau ñoù caùc linh muïc vaø tu só môùi phaùc hoïa ra ñeå chaïy theo maø öùng ñaùp nhu caàu hieän ra tröôùc maét, nhaèm hôïp taùc vôùi ôn Chuùa vaø vôùi thieän chí cuûa nhöõng ngöôøi treû. Möôøi maáy naêm tröôùc ñaây, ai coù theå ngôø ñöôïc raèng ngaøy nay coù moät phong traøo baønh tröôùng nhanh vaø roäng ñeán nhö theá, ñeán ñoä coù ngöôøi töï hoûi: hieän töôïng aáy chaúng phaûi laø daáu chæ cho thaáy roõ Chuùa ñang muoán duøng Linh Thao nhö laø moät giöõa nhieàu phöông theá ñeå giuùp ngöôøi Vieät ôû nöôùc ngoaøi, ñaëc bieät laø ngöôøi treû, soáng maïnh ñöùc tin vaø laøm toâng ñoà nôi nhöõng moâi tröôøng soáng môùi, ñaày khoù khaên, choâng gai vaø caïm baãy giöõa theá giôùi taân tieán ngaøy nay hay sao?

Neáu thöïc söï nhö theá thì caàn phaûi hoïc hoûi vaø ñaøo saâu ñeå hieåu bieát Linh Thao cho thaáu ñaùo vaø söû duïng Linh Thao cho ñieâu luyeän haàu coäng taùc ñaéc löïc vôùi ôn Chuùa maø giuùp cho anh chò em ñoàng baøo Vieät trong noã löïc soáng maïnh vaø soáng troïn ñôøi kitoâ cuûa mình.

*

Linh Thao laø moät giöõa nhieàu phöông phaùp caám phoøng thöôøng ñöôïc ñaéc duïng trong Giaùo Hoäi. Vaäy, so saùnh vôùi caùc phöông phaùp khaùc, Linh Thao coù nhöõng ñaëc neùt nhö theá naøo?

Tröôùc khi baøn sô veà caùc ñaëc neùt chính cuûa Linh Thao, thì xin ñöôïc noùi cho roõ ngay laø: khen xoaøi ngon khoâng coù nghóa laø cheâ mít dôû. Neâu leân ñeán caùi hay caùi ñeïp cuûa moät phöông phaùp caám phoøng khoâng coù nghóa laø coi caùc phöông phaùp khaùc taàm thöôøng, khoâng ra gì.

Giöõa nhöõng yeáu toá laøm neân nhöõng ñaëc neùt cuûa Linh Thao, coù theå neâu leân hai yeáu toá noåi baät nhaát sau ñaây:

1. Linh Thao giuùp soáng troïn trôû laïi toaøn boä Lòch Söû Cöùu Ñoä:

Moät kyø caám phoøng coù theå choïn moät ñeà taøi naøo ñoù ñeå laøm noäi dung cho suy tö vaø caàu nguyeän. Chuû ñeà ñöôïc choïn chæ caàn laøm sao cho hôïp vôùi hoaøn caûnh cuûa caù nhaân hay cuûa nhoùm tham döï caám phoøng laø ñöôïc. Chaúng haïn choïn chuû ñeà “Ôn goïi vaø ñôøi soáng linh muïc” cho caùc thaày phoù teá caàn caám phoøng ñeå doïn mình chòu chöùc linh muïc; chuû ñeà “Bí tích hoân nhaân vaø ñôøi soáng gia ñình” cho caùc caëp ‘ñính hoân’ caám phoøng ñeå chuaån bò leã cöôùi; chuû ñeà “Ñôøi tu vaø caùc lôøi khaán” cho taäp sinh caám phoøng ñeå söûa soaïn khaán doøng, v.v... Linh Thao thì khoâng laøm theá; baát cöù ai caám phoøng vaø baát cöù giuùp caám phoøng cho ai, Linh Thao cuõng vaãn ñeà nghò vôùi ngöôøi giuùp caám phoøng vaø ngöôøi caám phoøng ñi theo moät chuû ñeà duy nhaát, laø “Lòch söû Cöùu Ñoä,” töùc laø lòch söû Thieân Chuùa yeâu thöông taïo döïng vaø cöùu ñoä con ngöôøi, keå töø ban sô vuõ truï cho ñeán luùc Chuùa Gieâsu leân trôøi, vaø caû cho ñeán ngaøy nay. Lòch söû Cöùu Ñoä toaøn boä ñoù ñaõ ñöôïc Lôøi Chuùa ghi laïi trong Kinh Thaùnh, vaø ñang ñöôïc Giaùo Hoäi laøm soáng laïi suoát Naêm Phuïng Vuï. Coøn Linh Thao thì ñeà nghò vôùi ngöôøi caám phoøng laàn böôùc ñi theo töøng dieãn bieán trong tieán trình cuûa Lòch Söû Cöùu Ñoä. Khi traàm mình vaøo trong tónh maïc, laéng ñoïng vaø caàu nguyeän ñeå soáng trôû laïi Lòch Söû Cöùu Ñoä nhö theá suoát thôøi gian caám phoøng, thì cuøng luùc ngöôøi laøm Linh Thao cuõng ñöôïc môøi goïi ñeå soáng trôû laïi tieåu söû ñôøi mình. Söï vieäc chieâm ngaém song ñoâi naày trong aùnh saùng cuûa Chuùa chieáu soi qua caàu nguyeän, seõ giuùp cho ngöôøi caám phoøng theo phöông phaùp Linh Thao, tìm ra ñöôïc choã ñöùng cuûa mình trong Lòch Söû Cöùu Ñoä, vaø töø ñoù, nhaän ra ñöôïc nhöõng gì caàn phaûi goït giuõa ñi trong ñôøi mình ñeå ñöùng cho vöøa vaøo choã ñaõ daønh cho mình. Heät nhö moät cô phaän caàn phaûi goït giuõa laøm sao ñeå raùp cho vöøa vaøo trong guoàng maùy vaäy. Noùi caùch khaùc: soáng troïn laïi Lòch Söû Cöùu Ñoä vaø cuøng luùc soáng trôû laïi tieåu söû ñôøi mình trong aùnh saùng Lòch söû Cöùu Ñoä, seõ giuùp ngöôøi caám phoøng nhaän ra keá hoaïch Chuùa daønh cho ñôøi mình, töùc laø nhaän ra thaùnh yù Chuùa. Chaúng haïn khi nhìn ngaém göông Chuùa Gieâsu – “laø con ñöôøng” – ñaõ thöïc thi troïn veïn thaùnh yù Thieân Chuùa Cha theá naøo, thì cuõng gioáng nhö vaäy, ngöôøi laøm Linh Thao seõ nhôø ñoù maø nhaän ra ñöôïc ñöôøng höôùng ñeå ñi cho ñuùng theo yù Thieân Chuùa.

Söï vieäc bao giôø Linh Thao cuõng giôùi thieäu chæ moät chuû ñeà duy nhaát laø Lòch Söû Cöùu Ñoä, coù laøm cho ngöôøi caám phoøng nhaøm chaùn nhö luùc buoäc phaûi aên maõi moät moùn aên cuõ hay khoâng? – Lòch söû Cöùu Ñoä laø cuõ, nhöng laïi tieàm taøng yù nghóa thieân hình vaïn traïng vaø phong phuù voâ song. Bôûi leõ Lòch Söû Cöùu Ñoä ñöôïc chính Lôøi Chuùa thuaät laïi ôû trong Kinh Thaùnh. Bao nhieâu ñôøi ngöôøi môùi muùc caïn nguoàn suoái Lôøi Chuùa? Bao nhieâu ñôøi ngöôøi môùi gaãm suy cho xong yù nghóa phong phuù vaø nhöõng baøi hoïc muoân hình thaùi tieàm aån ôû nôi Lòch Söû Cöùu Ñoä? Maët khaùc, ñôøi con ngöôøi laïi khoâng ngöøng chuyeån ñoäng vaø bieán ñoåi vôùi naêm thaùng daàn troâi, vôùi nhöõng caûnh huoáng chöa bao giôø soáng qua; nhöõng vaán ñeà phaûi ñöông ñaàu, phaûi ñoái phoù cuûa hoâm qua khoâng coøn phaûi laø cuûa hoâm nay, vaø nhöõng vaán ñeà cuûa hoâm nay cuõng chaúng coøn phaûi laø cuûa ngaøy mai. Nhöõng ñoåi thay nhö theá cuûa cuoäc soáng laøm cho ngöôøi thöïc haønh Linh Thao chieâm ngaém Lòch Söû Cöùu Ñoä qua Lôøi Chuùa, vôùi nhöõng caùch nhìn môùi, trong nhöõng phoái caûnh môùi, theo moät möùc ñoä kinh nghieäm vaø tröôûng thaønh môùi, ñeå töø ñoù ruùt ra nhöõng öùng duïng môùi, nhöõng baøi hoïc chöa töøng thaáy cho nhöõng böôùc saép phaûi ñi trong ñôøi mình.

Tuy nhieân, duø coù phaûi luoân luoân trung thaønh ñi theo saùt Lòch Söû Cöùu Ñoä khi giuùp laøm Linh Thao, thì khoâng phaûi vì theá maø ngöôøi chæ daãn caùc khoùa Linh Thao khoâng caàn phaûi ra söùc thay ñoåi leà loái, lôøi leõ vaø caùch thöùc trình baøy laøm sao cho thích öùng vôùi taâm tính vaø hoaøn caûnh cuûa nhöõng ngöôøi caám phoøng, chaúng haïn: baèng caùch ñaëc bieät nhaán maïnh ñeán moät soá ñieàu xeùt thaáy caàn thieát hôn cho hoï, hoaëc coá traùnh loái trình xuaát ñoäc ñieäu gaây nhaøm chaùn, buoàn teû maø hoï coù theå caûm thaáy khi phaûi theo doõi nhieàu laàn cuøng moät caùch thöùc dieãn ñaït, mieâu taû khoâng thay ñoåi. [6]

2. Linh Thao giuùp nhaän ñònh cho ra vaø thöïc thi cho troïn yù Chuùa.

Nhaèm tieâu ñích chuû yeáu laø “xeáp ñaët toaøn boä ñôøi soáng” [7] moät caùch trieät ñeå, döïa theo keá hoaïch Thieân Chuùa ñeà ra cho moïi ngöôøi vaø cho töøng ngöôøi: phöông phaùp caám phoøng naøo, keå caû Linh Thao, cuõng ñeàu ra söùc giuùp cho ngöôøi caám phoøng coù ñuû ñieàu kieän ñeå tieáp tuïc “quay veà” vôùi Chuùa moät caùch thieát thöïc vaø trieät ñeå hôn, ñeå laøm cho ñöùc tin theâm sinh ñoäng vaø noàng chaùy hôn, ñeå soáng maïnh laïi nhöõng xaùc tín kitoâ maø cuoäc soáng xoâ boà haèng ngaøy laøm cho lu môø, teâ lieät ñi; hoaëc laø ñeå ñaåy maïnh ñôøi soáng kitoâ ñang ôû trong theá daãm chaân taïi choã, thieáu nghò löïc toâng ñoà, v.v... Nhöng taát caû nhöõng ñieàu ñoù chöa phaûi laø tieâu ñích chuû yeáu Linh Thao nhaém tôùi, bôûi vì nhöõng ñieàu ñoù chæ laø nhöõng khía caïnh, chöa phaûi laø toaøn boä baûn chaát cuûa ñôøi soáng kitoâ. Nhö ñaõ thaáy treân ñaây, khi ñeà caäp ñeán muïc ñích cuûa Linh Thao, Thaùnh Inhaõ xaùc ñònh laø: Linh Thao nhaém tôùi vieäc “loaïi boû nhöõng quyeán luyeán leäch laïc, vaø sau ñoù, tìm kieám yù Chuùa haàu saép ñaët cuoäc ñôøi laøm sao ñeå coù theå möu ích cho linh hoàn mình.” [8] Khoâng phaûi chæ loaïi boû moät vaøi quyeán luyeán leäch laïc naøo ñoù gaây ra truïc traëc cho ñôøi soáng noäi taâm laø ñuû; khoâng phaûi chæ xeáp ñaët, söûa ñoåi hay vaù víu laïi moät vaøi khía caïnh naøo ñoù trong cuoäc soáng ñaïo ñeå cho yeân löông taâm laø xong; cuõng khoâng phaûi chæ coù laøm ñeïp loøng Chuùa trong moät soá chi tieát rôøi raïc laø ñöôïc; nhöng laø doác toaøn löïc ñeå coäng taùc vôùi söùc maïnh Chuùa ban, ngoõ haàu canh taân toaøn dieän con ngöôøi mình, vaø trieät ñeå khuoân raäp toaøn boä cuoäc soáng cuûa mình ñuùng theo keá hoïach Thieân Chuùa an baøi cho ñôøi mình, töùc laø ñuùng theo ôn goïi cuûa mình. Tính caùch toaøn dieän vaø trieät ñeå cuûa tieâu ñích maø Linh Thao nhaém tôùi, ñaõ ñöôïc taùc giaû Linh Thao neâu roõ qua nhöõng lôøi khuyeân sau ñaây daønh cho ngöôøi laøm Linh Thao: neân “daâng troïn caû yù muoán vaø töï do cuûa mình cho Ñaáng Taïo Hoùa vaø laø Chuùa mình, ñeå Ngaøi tuøy nghi xöû duïng chính mình cuõng nhö moïi söï mình coù theo Thaùnh YÙ Ngaøi”; [9] neân “suy seùt veà caùch thöùc phaûi töï chænh ñoán nhaèm ñaït tôùi möùc toaøn thieän trong baát cöù baäc hay loái soáng naøo Thieân Chuùa, Chuùa chuùng ta, seõ cho chuùng ta löïa choïn.” [10]

Trong ñeàn thôø cuûa Chuùa, Samuen thöa: “Laïy Ngaøi, xin haõy noùi, toâi tôù Ngaøi ñang laéng tai nghe.” [11] Treân ñöôøng Ñama, thaùnh Phaoloâ thöa vôùi Chuùa: “Laïy Chuùa, Chuùa muoán con laøm gì?” [12] Trong Linh Thao, vôùi taâm tình hieán daâng troïn veïn, ngöôøi caám phoøng cuõng thöa leân vôùi Chuùa: “Laïy Chuùa, xin haõy nhaän laáy taát caû töï do, trí khoân vaø yù chí cuûa con, taát caû nhöõng gì con coù vaø laøm chuû... Xin Chuùa xöû duïng hoaøn toaøn theo toân yù.” [13] Ngöôøi laøm Linh Thao muoán tín thaùc troïn veïn con ngöôøi vaø cuoäc soáng cuûa mình vaøo trong voøng tay an baøi ñaày yeâu thöông cuûa Chuùa, ñeå ñöôïc “tình yeâu vaø aân suûng” cuûa Ngaøi hoã trôï maø haønh ñoäng cho ñuùng theo caùch thöùc vaø ñöôøng loái “xöû duïng” cuûa chính Ngaøi. Vaø ngöôøi thöïc haønh Linh Thao haân hoan thaâm tín raèng: “Theá laø ñuû!”

Chieâm ngaém toaøn boä Lòch Söû Cöùu Ñoä keùo theo coá gaéng nhìn laïi toaøn boä lòch söû ñôøi mình – nhö ñaõ thaáy ôû treân kia – theá naøo, thì noã löïc uoán naén chính mình vaø cuoäc soáng cuûa mình moät caùch toaøn dieän vaø trieät ñeå, theo maãu möïc keá hoïach cuûa Thieân Chuùa, cuõng keùo theo phöông thöùc giaûi quyeát caùc vaán ñeà nôi chính mình vaø trong cuoäc soáng cuûa mình moät caùch toaøn boä vaø taän goác reã nhö vaäy. Ñoù laø thaønh quaû ñoäc ñaùo cuûa Linh Thao, vaø coù theå coi nhö laø heä luaän xuaát phaùt töø hai neùt ñaëc thuø vöøa ñeà caäp ñeán ôû treân ñaây.

*

Laøm Linh Thao laø daán böôùc theo con ñöôøng lòch söû Thieân Chuùa ñaõ taïo döïng vaø cöùu ñoä nhaân loaïi, mang theo nhöõng buoàn vui trong tieåu söû ñôøi mình. Linh Thao ñeà nghò chia con ñöôøng naøy ra laøm 4 chaëng hay laø 4 giai ñoaïn. Cuoán Linh Thao goïi caùc giai ñoaïn naày laø Tuaàn. Cuõng coù theå goïi laø 4 böôùc trong caùch thöùc caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao: [14]

1– Trong böôùc ñaàu, ngôõ ngaøng nhaän ra tình thöông saùng taïo cuûa Thieân Chuùa vaø thaùi ñoä thôø ô, phaûn boäi cuûa con ngöôøi cuõng nhö cuûa chính mình, ngöôøi laøm Linh Thao seõ caûm thaáy ñau xoùt thaám thía, öôùc muoán ñeàn ñaùp heát loøng tình thöông bao la aáy: “Toâi phaûi laøm gì cho Chuùa?” [15] Nhöng cuøng luùc ngöôøi laøm Linh Thao cuõng caûm nhaän ñöôïc raèng: töï söùc rieâng, mình khoâng theå laøm gì neân coâng ñeå ñeàn ñaùp tình Chuùa yeâu cho xöùng ñöôïc caû, töùc laø caûm nhaän ra thaân phaän toäi loãi vaø baát löïc cuûa mình. Töø caûm nhaän xaâu xa aáy, ngöôøi laøm Linh Thao seõ thaâm tín raèng: “Khoâng coù Chuùa Kitoâ giuùp, toâi seõ khoâng laøm ñöôïc gì caû.” [16] Theá neân, caàn phaûi níu laáy vaø oâm chaët chaân Ngaøi. Vaø chính vì theá, duø bieát mình toäi loãi, baát löïc, thì cuõng khoâng naûn loøng thaát voïng nhö Giuña, nhöng traùi laïi, vaãn tin töôûng caäy troâng vaø phoù thaùc nhö Pheâroâ. Vieäc nhaän thöùc treân ñaây trong aùnh saùng ôn Chuùa, coäng vôùi söùc maïnh cöùu ñoä cuûa Ngaøi, seõ cung öùng cho taâm hoàn cuûa ngöôøi laøm Linh Thao nhöõng ñieàu kieän thanh luyeän vaø ñoåi môùi caàn thieát, cuõng nhö giuùp cho taâm hoàn yù thöùc veà söï caáp thieát caàn phaûi xeáp ñaët laïi traät töï ñôøi soáng, vaø caàn phaûi tìm veà vôùi töï do noäi taâm. Nhö theá môùi nhaän ra ñöôïc raèng hoa traùi cuûa böôùc moät trong Linh Thao khoâng phaûi laø keát quaû cuûa moät cuoäc “chuøi röûa” noäi taâm hôøi hôït cho saïch “buøn nhô toäi loãi” khoâng thoâi, nhöng thöïc söï laø moät cuoäc bieán ñoåi saâu xa, moät cuoäc bieán ñoåi taän goác reã: ñem toaøn boä tieàm naêng cuûa con ngöôøi ñaët vaøo trong ñöôøng höôùng cuûa Thieân Chuùa, saün saøng thöïc thi troïn veïn keá hoïach Ngaøi ñeà ra.

2 – Caûm nhaän ñöôïc söùc maïnh cuûa Chuùa Kitoâ laø ñieàu toái caàn; nhìn ngaém Ngaøi vaø saün saøng soáng theo chöông trình cuûa Thieân Chuùa laø nhöõng thaùi ñoä caên baûn laøm ñieàu kieän thieát yeáu cho noã löïc tìm vaø soáng yù Chuùa. Tuy nhieân, caûm nhaän mình caàn Chuùa Kitoâ, ngaém nhìn Ngaøi vaø saün saøng haønh ñoäng nhö Ngaøi thì vaãn chöa phaûi laø thöïc söï ñoùn nhaän chính Ngaøi. Quan saùt kyõ löôõng thaùi ñoä, haønh ñoäng cuûa Ngaøi vaø khuoân raäp cuoäc soáng cuûa mình laøm moät vôùi ñôøi Ngaøi: ñoù môùi laø thöïc söï ñoùn nhaän chính Ngaøi, vaø ñoù cuõng chính laø ñieåm khaùc bieät giöõa böôùc thöù nhaát vaø böôùc thöù hai trong Linh Thao. Vì theá, coù theå noùi raèng hoa traùi cuûa böôùc thöù hai ñöôïc goùi gheùm trong lôøi – maø suoát caû giai ñoaïn hai naày – Thaùnh Inhaõ khuyeân ngöôøi laøm Linh Thao thaønh khaån xin Chuùa ban cho, ñoù laø: “Xin cho ñöôïc hieåu bieát thaâm saâu veà Chuùa Kitoâ... ñeå yeâu meán Ngaøi hôn, vaø ñeå theo Ngaøi... cuõng nhö ñeå baét chöôùc Ngaøi.” [17] Ngöôøi laøm Linh Thao seõ nhìn ngaém, seõ chieâm nieäm dieãn tieán caùc bieán coá trong cuoäc ñôøi döông theá cuûa Ñöùc Kitoâ, töø luùc môùi Nhaäp Theå, môùi sinh ra cho ñeán luùc ñöùng tröôùc theàm cuoäc töû naïn.

Cuøng moät luùc vôùi noã löïc nhìn laïi Lòch Söû Cöùu Ñoä qua cuoäc ñôøi Ñöùc Gieâsu, ngöôøi laøm Linh Thao cuõng nhìn laïi cuoäc ñôøi cuûa mình, con ngöôøi cuûa mình vôùi nhöõng thaùi ñoä vaø haønh ñoäng khaùc nhau: khoâng phaûi laø chæ nhìn moät caùch thôø ô, baøng quan, nhöng laø vôùi caëp maét cuûa moät nhaø ñieâu khaéc, cuûa moät hoïa só ñang chaêm chuù nhìn vaøo maãu töôïng vaø taùc phaåm chöa hoaøn thaønh cuûa mình ñeå uoán naén, ñeå ñeõo goït cho thaät kyõ, coá laøm sao cho taùc phaåm cuûa mình trôû thaønh gioáng heät kieåu maãu. Nghóa laø laøm theá naøo ñeå trôû thaønh moät ”Kitoâ khaùc” (Alter Christus). Töø ñoù, nhôø aùnh saùng Chuùa soi daãn vaø söùc maïnh tình yeâu cuûa Chuùa trôï löïc, ngöôøi laøm Linh Thao seõ nhaän ra ñöôïc vaø nhaát quyeát soáng theo ñöôøng loái, keá hoaïch cuûa Ngaøi, töùc laø thi haønh troïn veïn thaùnh yù Chuùa Cha, döïa theo maãu göông toû raïng nhaát Chuùa Kitoâ ñaõ neâu cho thaáy, ñoù laø: “Ñeán ñeå thi haønh thaùnh yù Thieân Chuùa Cha.” [18] Khoâng coøn “voâ tri baát moä” nöõa, ngöôøi laøm Linh Thao seõ bieát roõ vaø yeâu meán Chuùa Kitoâ tha thieát hôn, seõ keát thaân vôùi Ngaøi chaët cheõ hôn, vaø thöïc söï trôû thaønh baïn chí thieát, baïn ñöôøng cuûa Ngaøi vaäy.

3 – “Sao con khoâng theo saùt Thaày ngay baây giôø ñöôïc? Con saün saøng cheát vì Thaày maø!” [19] : Pheâroâ ñaõ maïnh daïn khaúng ñònh vôùi Thaày mình nhö theá. Cuoái giai ñoaïn hai trong Linh Thao, ngöôøi caám phoøng cuõng haêng say khaúng khaùi thöa leân vôùi Chuùa nhö vaäy. Nhöng neáu Pheâroâ ñaõ choái Thaày mình vaø ñaõ troán chaïy trong cuoäc töû naïn, thì ai coøn daùm töï phuï ñeå noùi nhö oâng nöõa raèng: “Duø cho moïi ngöôøi coù vaáp ngaõ vì Thaày, thì phaàn toâi, toâi seõ khoâng vaáp ngaõ bao giôø.” [20] Ñoù laø kinh nghieäm ñau thöông cuûa Pheâroâ cuõng nhö cuûa heát thaûy caùc toâng ñoà, [21] vaø ñoù cuõng laø kinh nghieäm ñaày nöôùc maét cuûa con ngöôøi muoân thuôû sa ñi ngaõ laïi: kinh nghieäm hieän roõ nôi töøng chaëng ñöôøng cuûa Lòch Söû Cöùu Ñoä. Vaäy, ñeå ngöôøi caám phoøng tìm ñöôïc söùc maïnh ñeå maø noi göông Ñöùc Kitoâ trieät ñeå thi haønh thaùnh yù Thieân Chuùa Cha cho ñeán gioït maùu cuoái cuøng; ñeå maø trung thaønh soáng maõi trong tình baïn chí thieát vôùi Thaày mình, khi vui cuõng nhö luùc buoàn, khi thaønh coâng haïnh phuùc cuõng nhö luùc gaëp gian nan thaát baïi... Linh Thao tieáp tuïc giôùi thieäu moät giai ñoaïn khaùc trong Lòch Söû Cöùu Ñoä: ñoù laø cuoäc töû naïn cuûa Ñöùc Gieâsu. Trong böôùc thöù ba naày, Linh Thao ñeà nghò vôùi ngöôøi laøm Linh Thao taäp soáng caùc kinh nghieäm ñaùng giaù nhaát cuûa tình yeâu ñích thöïc: kinh nghieäm cuûa Ñöùc Gieâsu chòu nhuïc nhaõ vaø khoå ñau cho ñeán cheát ñeå noùi leân loøng tuøng phuïc tuyeät ñoái ñoái vôùi Thieân Chuùa, vaø tình thöông toät ñoä ñoái vôùi con ngöôøi. [22] Ñaõ vöôït qua giai ñoaïn quyeát taâm böôùc theo Chuùa Kitoâ, quyeát taâm noi göông vaø neân gioáng Ngaøi, thì ñaây chính laø luùc caàn phaûi tieán xa hôn, saâu hôn, caàn phaûi soáng, phaûi caûm nhaän vaø thoâng döï vaøo kinh nghieäm khoå naïn ñau thöông nhaát vaø huøng hoàn nhaát cuûa tình baïn, cuûa tình yeâu ñích thöïc maø Chuùa Kitoâ daønh cho moãi moät ngöôøi trong nhaân loaïi. [23] Löûa thöû vaøng, gian nan thöû ñöùc: cuøng thoâng döï vaøo nhöõng khoå ñau cuûa Chuùa Kitoâ laø baèng chöùng huøng hoàn vaø chaéc chaén nhaát cho thaáy loøng meán yeâu chaân thaät ñoái vôùi Ngaøi, cho thaáy tình baïn tín trung daønh cho Ngaøi. Keát hieäp vôùi Chuùa Kitoâ khoå ñau coù söùc toâi luyeän cho yù chí neân kieân cöôøng, beàn ñoã trong quyeát taâm thöïc thi thaùnh yù Chuùa. Ñoù laø tieâu ñích thöù ba trong Linh Thao muoán nhaém ñeán.

4 – Maàu nhieäm Phuïc Sinh laø chìa khoùa cuûa maàu nhieäm cöùu roãi, laø hoa traùi cao ñeïp nhaát trong vöôøn Lòch Söû Cöùu Ñoä. Vaø noùi ñeán maàu nhieäm Phuïc Sinh töùc laø noùi ñeán cuoäc töû naïn vaø soáng laïi cuûa Chuùa Kitoâ. Ñoù laø hai khía caïnh cuûa cuøng moät thöïc taïi. Giai ñoïan ba cuûa Linh Thao ñaõ nhìn ngaém Chuùa Kitoâ khoå ñau, thì giai ñoïan cuoái, töùc laø böôùc thöù tö cuûa Linh Thao, cuõng phaûi daãn ñöa ngöôøi caám phoøng ñeán choã thoâng döï vaøo nieàm vui phuïc sinh cuûa Chuùa. [24] Nieàm vui Phuïc Sinh laø tieâu ñích cuûa ñôøi soáng kitoâ. Höôùng veà tieâu ñích ñoù laø giuùp cho xaùc tín cuûa ñöùc tin kitoâ ñöôïc chaéc chaén theâm, laø giuùp cho quyeát taâm thöïc thi thaùnh yù Chuùa ñöôïc maïnh meõ theâm. Chaúng theá maø Kinh Thaùnh noùi: “Nieàm vui cuûa Chuùa laø thaønh luõy chôû che anh em.” [25] Thaùnh Phao­loâ khaúng ñònh raèng: “Neáu Ñöùc Kitoâ ñaõ khoâng soáng laïi... thì chuùng ta laø nhöõng keû khoán khoå nhaát treân ñôøi. Nhöng khoâng, Ñöùc Kitoâ ñaõ soáng laïi.” [26] Theá neân, chuùng ta laø nhöõng ngöôøi haïnh phuùc nhaát traàn gian! Nieàm haïnh phuùc naøy laø nguoàn söùc maïnh cho ñôøi kitoâ. Ñieàu maø böôùc thöù tö cuûa Linh Thao muoán nhaém tôùi, laø ñeà nghò vôùi ngöôøi caám phoøng haõy coá tìm ñeán nguoàn söùc maïnh ñoù ôû nôi Ñöùc Kitoâ soáng laïi, ñeå ñöôïc cuûng coá trong quyeát taâm soáng thaùnh yù Chuùa qua moïi traïng huoáng. Veà ñieåm naày thì böôùc thöù ba vaø böôùc thöù tö cuûa Linh Thao coù phaàn gioáng nhau, bôûi caû hai ñeàu nhaém ñeán cuøng moät thaønh quaû.

Coøn moät ñieåm khaùc cuõng laøm cho hai böôùc Linh Thao naày gioáng nhau, ñoù laø caû hai ñeàu coá ñöa daãn ngöôøi caám phoøng ñeán choã keát hôïp maät thieát vôùi Ñöùc Kitoâ: moät ñaøng laø baèng caùch thoâng phaàn vôùi nhöõng khoå nhuïc ñôùn ñau Ngaøi chòu trong cuoäc töû naïn; vaø ñaøng kia laø baèng caùch thoâng döï vaøo nieàm vui phuïc sinh chieán thaéng cuûa Ngaøi. Neáu phaûi mieâu taû theo kieåu noùi tu ñöùc coå ñieån, thì coù theå ñoàng hoùa böôùc ñaàu cuûa Linh Thao vôùi “böôùc ñöôøng thanh luyeän” (voie purgative - purgative way), vaø böôùc thöù hai vôùi “böôùc ñöôøng quang khaûi” (voie illuminative - illuminative way), coøn hai böôùc thöù ba vaø thöù tö thì coù theå so saùnh vôùi “böôùc ñöôøng keát hôïp” (voie unitive - unitive way).

*

Ñaõ noùi ñeán phöông phaùp, thì taát cuõng caàn phaûi noùi tôùi caùc ñieàu kieän thieát yeáu ñeå thöïc haønh phöông phaùp cho ñuùng vôùi kyõ thuaät cuûa noù. Ñaïi ñeå coù boán ñieàu kieän caàn phaûi toân troïng ñeå Linh Thao coù theå tieán haønh ñuùng vôùi ñöôøng loái ñaëc thuø cuûa noù, ñoù laø: thinh laëng, caàu nguyeän, noã löïc vaø baøn hoûi.

1. Thinh Laëng:

Töùc laø giöõ yeân tónh, traùnh oàn aøo naùo ñoäng, khoâng to tieáng... tuy nhieân, ñoù môùi chæ laø thinh laëng beân ngoaøi, laøm ñieàu kieän caàn thieát cho moät traïng thaùi thinh laëng khaùc, chuû yeáu hôn, ñoù laø thinh laëng beân trong, töùc laø ñeå cho taâm hoàn laéng ñoïng xuoáng vaø quy höôùng veà Chuùa, khoâng xao laõng phaân taùn, khoâng ñeå nhöõng öu tö lo nghó hay nhöõng gì khaùc xaâm chieám... Moät ngöôøi coù theå ôû trong tónh maïc, thanh vaéng nhöng laïi khoâng coù thinh laëng noäi taâm, neáu taâm tö ngöôøi aáy vaãn töôûng nghó ñeán traêm ngaøn thöù chuyeän ngoån ngang giöõa chôï ñôøi.

Neáu chæ thinh laëng ñeå laëng thinh, töùc laø neáu chæ giöõ moät thöù thinh laëng roãng tueách, voâ yù nghóa thì ai maø coù theå giöõ ñöôïc? Khoâng: thinh laëng ôû ñaây laø thinh laëng coù yù nghóa traøn ñaày. Quaû vaäy, luùc laøm Linh Thao, caàn phaûi thinh laëng, laø vì coù thinh laëng thì môùi caàm trí ñöôïc ñeå noùi chuyeän vôùi Chuùa vaø laéng nghe Ngaøi noùi qua caàu nguyeän. Khoâng trao ñoåi vôùi Chuùa, khoâng nghe ñöôïc Ngaøi noùi gì, khoâng ñeå taâm ñoïc caùc daáu chæ vaø aùnh saùng cuûa Ngaøi, thì laøm sao coù theå bieát ñöôïc Ngaøi muoán gì, laøm sao nhaän ra ñöôïc yù cuûa Ngaøi, vaø laøm sao Linh Thao ñaït ñöôïc muïc tieâu nhaém tôùi laø giuùp nhaän ñònh yù Chuùa? Khoâng chæ rieâng Linh Thao yeâu caàu phaûi giöõ thinh laëng: moïi hoaït ñoäng nghieâm chænh, ñi vaøo chieàu saâu cuûa trí tueä, cuõng ñeàu yeâu caàu töông töï nhö theá. Coù phoøng tra cöùu cuûa moät thö vieän naøo chòu ñeå cho töï do laøm oàn ñaâu!

2. Caàu Nguyeän:

Laø chuyeän troø thaân tình vôùi Chuùa. Caàu nguyeän daãn loái vaøo trong moái thaâm tình ñoù, höôùng tôùi tieâu ñích keát hôïp hai neân moät trong moái ñoàng taâm nhaát trí ñöôïm ñaày yeâu thöông. Caàu nguyeän ñeå gaëp Chuùa: laø nhö theá! Ñaõ keát thaân hoaëc neân moät vôùi Chuùa, taát nhieân con ngöôøi seõ bieát Chuùa muoán gì, yù Chuùa laø nhö theá naøo. Ñaõ trôû neân thaém thieát trong tình yeâu thöông, taát nhieân con ngöôøi seõ coù ñuû söùc maïnh cuûa yeâu thöông ñeå thi haønh nhöõng gì Ngöôøi Yeâu cuûa mình muoán! Tình yeâu chaúng maïnh nhö söï cheát ñoù sao? [27] Vaø ñuùng nhö thaùnh AÂugutinoâ nhaän ñònh: ñaõ troùt yeâu thì ñaâu coøn bieát nhoïc meät!

Caàu nguyeän ñoùng vai troø truï coät trong phöông phaùp Linh Thao, vaø bao goàm nhieàu nhaân toá quan yeáu caàn phaân tích roõ. Theá neân, tieáp theo sau baøi vieát veà Linh Thao, seõ coù moät baøi vieát thöù hai baøn veà caàu nguyeän: xin tieáp tuïc theo doõi...

ÔÛ ñaây, chæ xin löu yù theâm moät ñieåm nhö sau: trong cuoäc soáng thöôøng nhaät, luùc caàu nguyeän, coù theå töï do löïa choïn baát cöù ñeà taøi naøo  thích hôïp; coøn trong luùc laøm Linh Thao, ngöôøi caám phoøng seõ coá tuaàn töï döïa theo caùc ñeà taøi ruùt ra töø tieán trình Lòch Söû Cöùu Ñoä maø caàu nguyeän.

3- Noã Löïc:                     

Laø ñem heát söùc mình maø hôïp taùc vôùi ôn Chuùa cuõng nhö vôùi söï trôï giuùp cuûa ngöôøi khaùc ñeå haønh ñoäng, ñeå – trong tröôøng hôïp cuï theå ñang baøn ñaây – soáng ñôøi noäi taâm, ñeå laøm Linh Thao vôùi taát caû chuù yù vaø quyeát taâm, vôùi heát caû loøng quaûng ñaïi cuûa mình. Trong cuoäc soáng, vaø dó nhieân laø trong taát caû moïi sinh hoaït tu ñöùc, ngöôøi kitoâ xaùc tín raèng con ngöôøi khoâng haønh ñoäng vaø cuõng khoâng theå haønh ñoäng leû loi moät mình; con ngöôøi haønh ñoäng vôùi söùc cuûa Chuùa, cuõng nhö vôùi söï trôï löïc tröïc tieáp hay giaùn tieáp, nhieàu hay ít cuûa ngöôøi khaùc. “Khoâng coù Thaày, caùc con khoâng theå laøm gì ñöôïc.” [28] Ñöùc Kitoâ ñaõ noùi roõ nhö theá. Tuy nhieân, khoâng phaûi vì theá maø con ngöôøi coù theå löôøi bieáng khoaùn traéng cho Thieân Chuùa phaàn noã löïc caàn phaûi ñoùng goùp cuûa mình; khoâng ai ñöôïc pheùp khoanh tay ngoài chôø nhöõng “quaû sung ôn Chuùa” ruïng thaúng vaøo mieäng, nhö anh chaøng löôøi bieáng coù moät khoâng hai, maø Giaùo Khoa Thö nöôùc ta ngaøy tröôùc ñaõ moät daïo noùi tôùi. Neáu duøng ñoà bieåu phaàn traêm ñeå thöû öôùc tính “coå phaàn” Thieân Chuùa ñoùng goùp vaøo trong haønh ñoäng cuûa con ngöôøi, thì coù theå noùi raèng Ngaøi coù khoaûng 85-90%. Theá thì trong luùc laøm Linh Thao, ngöôøi caám phoøng phaûi doác löïc loái 7-8% cuûa nhöõng gì caàn cho vieäc thaønh töïu coâng taùc thieâng lieâng, vaø ngöôøi giuùp höôùng daãn tieán trình Linh Thao, töùc laø “ngöôøi giaûng caám phoøng” coù boån phaän laøm phaàn coøn laïi, vaøo loái 2-3%. 7-8% ít thaät! Tuy nhieân, neáu khoâng chòu öùng ra phaàn aáy, thì khoâng theå höôûng ñöôïc “coå phaàn” 85-90% maø Thieân Chuùa luoân luoân saün saøng ñoùng goùp vaø taëng khoâng cho!

Neáu khoâng ai coù theå aên nguû thay cho ngöôøi khaùc, thì cuõng vaäy, khoâng ai coù theå soáng ñaïo, thöïc haønh caùc vieäc noäi taâm, thieâng lieâng thay cho ngöôøi khaùc ñöôïc. Vaø do ñoù, khoâng ai coù theå leân thieân ñaøng hay xuoáng hoûa nguïc thay cho ngöôøi khaùc ñöôïc! Theá maø coù ngöôøi vaãn ñoå loãi cho ngöôøi khaùc ñeå mình khoûi giöõ ñaïo: taïi “OÂng cha giaûng buoàn nguû !” taïi “Giaùo Hoäi thuû cöïu, loãi thôøi !”... Noã löïc caù nhaân laø yeáu toá bao giôø cuõng phaûi coù, vaø khoâng theå thay theá baèng baát cöù gì khaùc ñöôïc.

Vaán ñeà noã löïc caù nhaân coøn daây döa lieân heä vôùi moät vaán ñeà khaùc nöõa: ñoù laø vaán ñeà lyù thuyeát vaø thöïc haønh trong ñôøi soáng ñöùc tin. Coù ngöôøi töôûng raèng tin laø hieåu bieát vaø “laáy ñaàu oùc, trí tueä” maø xaùc tín veà caùc chaân lyù Thieân Chuùa vaø Giaùo Hoäi daïy: chæ coù theá thoâi! Coù leõ hoï “giöõ ñaïo” maø khoâng “soáng ñaïo”; coù leõ hoï tin maø khoâng coá gaéng soáng ñöùc tin, khoâng noã löïc ñöa ñöùc tin vaøo trong cuoäc soáng thöïc teá cuûa caù nhaân mình... Thaùi ñoä nhaàm laãn naøy cuõng thöôøng gaëp thaáy trong caùch quan nieäm veà caùc khoùa caám phoøng, caùc kyø Linh Thao. Nhieàu ngöôøi coi caùc khoùa Linh Thao, caùc cuoäc caám phoøng nhö laø nhöõng “khoùa hoïc”: ñi caám phoøng, ñeán döï Linh Thao laø ñeå hoïc hoûi theâm moät soá ñieàu môùi laï hay ho; laø ñeå bieát theâm veà moät phöông phaùp thieâng lieâng nghe noùi cöï phaùch, danh tieáng, coù söùc bieán ñoåi oà aït vuõ baõo; laø ñeå nghe moät ngöôøi thuyeát giaûng löu loaùt, huøng hoàn, haáp daãn... Quan nieäm nhö theá laø boùp meùo tieâu ñích cuûa toân giaùo, cuûa ñöùc tin. Toân giaùo vaø ñöùc tin khoâng nhaèm ñeán lyù thuyeát cho baèng thöïc haønh, cho baèng haønh ñoäng: “Haõy khieâm toán ñoùn nhaän Lôøi... haõy ñem Lôøi aáy ra thöïc haønh.” [29] “Reâu rao laø mình coù ñöùc tin maø khoâng haønh ñoäng theo ñöùc tin, thì coù ích lôïi gì?... Ñöùc tin khoâng coù haønh ñoäng thì quaû laø ñöùc tin cheát.” [30] “Khoâng phaûi baát cöù ai thöa vôùi Thaày: ‘Laïy Chuùa! laïy Chuùa!’ laø ñöôïc vaøo Nöôùc Trôøi caû ñaâu! Nhöng chæ ai thi haønh yù muoán cuûa Cha Thaày, laø Ñaáng ngöï treân trôøi, thì môùi ñöôïc vaøo maø thoâi... Ai nghe nhöõng lôøi Thaày noùi ñaây, maø chaúng ñem ra thöïc haønh, thì ví ñöôïc nhö ngöôøi ngu daïi xaây nhaø treân caùt.” [31] Döïa theo kinh nghieäm, thaùnh Inhaõ Loyola nhaän ñònh noùi raèng: “...khoâng phaûi hieåu bieát nhieàu, nhöng laø chính caûm nhaän saâu xa töï trong ñaùy loøng môùi laøm cho linh hoàn no thoûa.” [32] Vì theá, caàn phaûi quan nieäm laïi cho ñuùng: tieâu ñích ñaàu tieân vaø cuoái cuøng caùc cuoäc caám phoøng, caùc khoùa Linh Thao nhaém tôùi khoâng phaûi laø vieäc “hoïc” lyù thuyeát, nhöng laø vieäc “haønh” thöïc teá. Neáu coù “hoïc” thì cuõng chæ laø ñeå taïo ñieàu kieän caàn thieát cho vieäc “haønh,” cho haønh ñoäng chöù khoâng theå döøng laïi ôû möùc hieåu bieát lyù thuyeát khoâng thoâi.

Neáu ñem sinh hoaït caám phoøng so saùnh vôùi caùc haønh ñoäng: daïy vaø hoïc laøm beáp, naáu aên vaø aên, thì trong caùc vieäc naøy, haønh ñoäng naøo seõ giuùp hieåu roõ sinh hoaït caám phoøng – hay laøm Linh Thao – nhieàu nhaát? Haønh ñoäng “aên”! Caám phoøng, tónh taâm hoaëc laøm Linh Thao laø ñöa caùc chaân lyù ñöùc tin thaám nhaäp vaøo trong caùc sinh hoaït noäi taâm cuûa chính mình, laø coá laøm cho caùc chaân lyù aáy trôû “thaønh xöông, thaønh thòt” trong ñôøi soáng kitoâ cuûa caù nhaân mình. Coá gaéng töùc laø phaûi noã löïc. AÊn laø haønh ñoäng deã nhaát trong ñôøi. AÁy theá maø cuõng coù luùc “phaûi gaéng maø aên.” Vaäy, neáu khoâng coá gaéng, khoâng noã löïc, thì laøm sao caám phoøng cho toát ñöôïc?!

Ñaõ noùi tôùi chuyeän aên, thì ñöôïc xin baøn tieáp luoân theå: AÊn deã, aên khoù; luùc naøo aên deã, luùc naøo laïi khoù aên? Laøm sao ñeå aên cho deã, aên cho ngon vaø cho nhieàu? Phaûi coù thöùc aên toát, thöùc aên beùo boå? Phaûi coù ñaàu beáp gioûi?... Cuõng caàn phaûi coù nhö theá; tuy nhieân ñoù khoâng phaûi laø ñieàu kieän tieân quyeát vaø chuû yeáu. Ñieàu kieän tieân quyeát vaø chuû yeáu laø phaûi “ñoùi,” phaûi thaáy “ñoùi.” Khoâng thaáy ñoùi, laïi thaáy ñaéng mieäng, thì coù cao löông myõ vò ñeán maáy cuõng khoâng nuoát noåi. Traùi laïi, khi ñoùi thì duø coù aên côm nguoäi vôùi xì daàu thöôøng khoâng thoâi cuõng thaáy ngon! Trong ñôøi soáng thieâng lieâng cuõng heät nhö vaäy: coù khao khaùt chaân lyù cuûa Chuùa; coù caûm thaáy ñoùi khaùt aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Ngaøi... thì taâm hoàn con ngöôøi môùi tha thieát vaø haêng say môû loøng ra maø ñoùn nhaän Lôøi Chuùa moät caùch deã daøng vaø quaûng ñaïi, ngay caû khi Lôøi aáy chæ ñöôïc noùi leân qua nhöõng ngoân töø dieãn ñaït luùng tuùng, vaáp vaùp cuûa moät con ngöôøi taàm thöôøng, khoâng maáy taøi caùn. Quaû thöïc, thaùnh Phaoloâ chia seû cho bieát raèng: “Ñöùc Kitoâ ñaõ... sai toâi ñi rao giaûng Tin Möøng, vaø rao giaûng khoâng phaûi baèng lôøi leõ khoân kheùo [cuûa khoa tu töø, cuûa taøi huøng bieän], ñeå thaäp giaù Ñöùc Kitoâ khoûi trôû neân voâ hieäu.” [33] Khoâng phaûi caùi môùi laï cuûa caùc ñeà taøi, khoâng phaûi caùi hay ho cuûa phöông phaùp, cuõng khoâng phaûi taøi huøng bieän haáp daãn cuûa dieãn giaû laø yeáu toá chính laøm cho loøng con ngöôøi caûm nhaän ñöôïc ôn soi saùng vaø söùc bieán ñoåi cuûa Chuùa. Chuû yeáu laø con ngöôøi phaûi coá gaéng, noã löïc môû roäng loøng ra, laøm cho loøng mình ñoùi, khaùt aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Ngaøi!

Neáu töôûng raèng chæ caàn coù phöông phaùp tu ñöùc hay, toát, tieáng taêm, vaø chæ caàn coù ngöôøi giaûng thuyeát löu loaùt, huøng hoàn, haáp daãn... laø mình seõ soát saéng noùng chaùy, seõ nhaän ñöôïc nhieàu ôn Chuùa, seõ tieán ñöùc nhanh vaø cao maø khoâng ñeå yù gì tôùi noã löïc caù nhaân, thì chaúng khaùc gì ngöôøi thöùc daäy ban saùng, naèm nhìn nhöõng ngöôøi taäp theå duïc trong tivi, roài cöù yeân loøng cho söùc khoûe cuûa mình, vì nghó laø mình cuõng ñaõ taäp theå duïc roài! Nhaåy xuoáng khoûi giöôøng, laøm caùc ñoäng taùc theå duïc thì meät, thì chaûy moà hoâi... nhöng, coù laøm nhö theá thì môùi mang laïi lôïi ích thöïc söï cho söùc khoûe. Trong sinh hoaït noäi taâm tu ñöùc cuõng theá: coù noã löïc, coù coá gaéng, coù nhoïc meät – töùc laø coù Linh Thao – thì môùi taêng cöôøng ñöôïc söùc khoûe cho linh hoàn. Tieàn naøo cuûa naáy: chính laø theá!

4. Baøn Hoûi:

Linh thao laø moät cuoäc thöïc taäp ñeå tu luyeän linh hoàn. Gioáng nhö trong moïi cuoäc thöïc taäp khaùc, trong thôøi gian laøm Linh Thao cuõng caàn coù moät huaán luyeän vieân, moät ngöôøi coù kinh nghieäm ñeå chæ daãn ñöôøng ñi nöôùc böôùc cuûa tieán trình thieâng lieâng. Coù theå goïi laø ngöôøi giaûng, ngöôøi giuùp hay laø ngöôøi höôùng daãn Linh Thao. Vò naøy giöõ moät vai troø song ñoâi: vöøa laøm ngöôøi thuyeát trình Lôøi Chuùa theo kyõ thuaät Linh Thao, vöøa laøm ngöôøi linh höôùng – linh trôï – ñeå giuùp cho ngöôøi caám phoøng böôùc ñi vöõng daï giöõa nhöõng kinh nghieäm noäi taâm, vaø töø töø nhaän ra con ñöôøng Thieân Chuùa ñaõ aân caàn keû saün cho ñôøi mình, töùc laø ñeå giuùp lôùn leân trong kinh nghieäm noäi taâm vaø trong khaû naêng nhaän ñònh thieâng lieâng. Khoâng thieáu chi ngöôøi nghó raèng coâng taùc thuyeát giaûng laø vieäc chính yeáu cuûa ngöôøi giuùp caám phoøng hay höôùng daãn Linh Thao; thöïc ra khoâng phaûi theá: taùc vuï linh trôï – ñaày teá nhò vaø khoù khaên, cuõng nhö ñoøi hoûi nhieàu kinh nghieäm – môùi laø coâng taùc chính yeáu cuûa ngöôøi höôùng daãn Linh Thao. Khoâng theå naøo quan nieäm ñöôïc moät khoùa Linh Thao maø khoâng coù taùc vuï linh trôï. Heã ñaõ coù Linh Thao laø phaûi coù linh trôï. Cuõng theá, heã ñaõ laøm Linh Thao taát phaûi caàn ñeán linh trôï, taát caàn phaûi laáy tinh thaàn côûi môû vaø chaân thaønh maø baøn hoûi veà caùc söï vieäc dieãn bieán noäi taâm vôùi ngöôøi höôùng daãn.

*

Treân saân khaáu Linh Thao, thaáy xuaát hieän ba loaïi dieãn vieân: Thieân Chuùa, ngöôøi höôùng daãn Linh Thao vaø ngöôøi thöïc haønh Linh Thao. Moãi loaïi dieãn vieân ñeàu coù phaàn ñoùng goùp nhieàu hay ít cuûa mình ôû trong coâng taùc chung, nhö ñaõ thaáy qua hình aûnh cuûa bieåu ñoà phaàn traêm noùi ôû treân. Coù theå laáy hình tam giaùc vôùi caùc goùc vaø caùc caïnh, ñeå taïm cuï theå hoùa vò trí cuûa caùc dieãn vieân (ôû moãi goùc), vaø moái töông lieân giöõa ba loaïi dieãn vieân (qua caùc caïnh): Thieân Chuùa soi saùng vaø taùc ñoäng treân ngöôøi höôùng daãn laãn ngöôøi thöïc haønh Linh Thao; qua caàu nguyeän, caùc ngöôøi naøy quy höôùng taâm trí veà vôùi Chuùa vaø môû roäng loøng mình ñoùn nhaän ôn Ngaøi ñeå hoaøn thaønh coâng taùc phaàn mình, roài ñoàng thôøi trao ñoåi vôùi nhau qua vieäc baøn hoûi vaø taùc vuï linh trôï. Linh Thao laø caû moät coâng tröôøng xaây döïng trong noã löïc hôïp taùc vaø töông trôï. Ñaâu coù lyù do ñeå lo sôï, ñeå naèm yø trong aûo töôûng coâ ñôn vaø leû loi?

 Vaø nhö theá, boán yeáu toá truï coät trong vieäc thöïc haønh phöông phaùp Linh Thao coù theå ñöôïc toùm keát nhö sau vôùi caùc muïc tieâu chuû yeáu cuûa chuùng:

                           Thinh laëng ñeå laéng nghe

                           Caàu nguyeän ñeå gaëp Chuùa

                           Noã löïc ñeå hôïp taùc

                           Baøn hoûi ñeå nhaän ñònh

“Cöù laøm nhö vaäy!” [34]

 

                                         

 

B. Caàu Nguyeän

Coù ai bao giôø baøn ñeán tu ñöùc, noùi ñeán ñôøi soáng thieâng lieâng maø laïi khoâng ñeà caäp ñeán caàu nguyeän! Neáu muoán tìm ñoïc heát nhöõng gì xöa nay caùc toân giaùo noùi veà caàu nguyeän, thì coù leõ phaûi daønh ra haøng chuïc naêm daøi may ra môùi ñuû!

Con ngöôøi caàn noùi vaø caàn nghe noùi veà caàu nguyeän. Bôûi vì töï ñaùy loøng, con ngöôøi caûm thaáy caàn phaûi caàu nguyeän. Coù danh nhaân ñaõ töøng quaû quyeát raèng: “Caàu nguyeän laø hôi thôû cuûa hoàn con ngöôøi.” Chim bay, caù loäi coøn con ngöôøi thì caàu nguyeän.

Caûm thaáy caàn phaûi caàu nguyeän, nhöng cuøng luùc con ngöôøi laïi caûm thaáy khoâng bieát aên noùi, ñoái xöû laøm sao cho bôùt baát xöùng tröôùc nhan Thieân Chuùa [35] haàu tieáp nhaän cho ñöôïc aùnh saùng toûa phaùt ra töø Ngaøi, vaø caûm nhaän cho ñöôïc tình Ngaøi yeâu thöông hieän dieän saùt keà beân mình. Theá neân, con ngöôøi caûm thaáy caàn ñöôïc nghe noùi veà caàu nguyeän.

Con ngöôøi ngaøy nay cuõng caàn noùi vaø nghe noùi veà caàu nguyeän. Bôûi vì, moät ñaøng con ngöôøi ngaøy nay vaãn laø con ngöôøi muoân thuôû, vaø ñaøng khaùc, con ngöôøi thôøi nay laïi caûm thaáy caàn phaûi thích nghi leà loái caàu nguyeän cuûa mình sao cho hoøa nhòp eâm ñeïp vôùi nhöõng caûnh huoáng hoaøn toaøn môùi laï vaø ñaày xaùo troän giöõa cuoäc soáng hieän ñaïi.

*

Caàu nguyeän?

Laø noùi chuyeän vôùi Chuùa! Noùi cho roõ hôn ñi, vì noùi chuyeän coù theå laø noùi vôùi ngöôøi thaân thöông cuõng nhö vôùi ngöôøi thuø gheùt, vôùi ngöôøi quen bieát cuõng nhö vôùi ngöôøi xa laï, ñaùng sôï... Theá thì caàu nguyeän laø noùi chuyeän thaân maät, chaân tình vôùi Chuùa, laø noùi “chuyeän tình” vôùi Ngaøi, laø laáy heát taâm tình maø thöa chuyeän, maø ñaøm ñaïo vôùi Chuùa. Caàu nguyeän laø ñoái thoaïi: coù noùi, coù nghe, chöù khoâng phaûi chæ noùi moät mình nhö trong moät cuoäc ñoäc thoaïi chaùn ngaáy, hay laø nhö trong moät cuoäc trao ñoåi haøm hoà! Coù nhöõng buoåi noùi chuyeän khaùch saùo ñöa ñaõi, raäp theo loái vaên tieåu thuyeát vay möôïn, loøng trí ñeå nôi khaùc; coù nhöõng buoåi trao ñoåi taâm tình qua ca dao thaønh ngöõ quen thuoäc; coù nhöõng buoåi haøn huyeân taâm söï boäc phaùt töø con tim noàng chaùy tình ngöôøi; coù nhöõng luùc ngoài beân nhau nhìn nhau khoâng noùi, maø loøng vaãn caûm nhaän ñöôïc caû moät moái taâm ñaàu yù hôïp saâu ñaäm giöõa ñoâi baïn tri kyû chí thaân, giöõa caëp tình nhaân noàng thaém chaân thaønh.

Caàu nguyeän cuõng coù theå mang nhöõng hình thaùi töông töï nhö vöøa noùi: coù nhöõng ngöôøi ñoïc kinh thuoäc loøng ngoaøi mieäng nhö maùy, coøn loøng trí thì raát xa Chuùa; coù nhöõng ngöôøi duøng lôøi kinh ñoïc ngoaøi mieäng (goïi laø khaåu nguyeän) ñeå thöa leân vôùi Chuùa nhöõng taâm tình kính yeâu saâu kín beân trong cuûa mình; coù nhöõng ngöôøi chæ töï söï vôùi Chuùa qua nhöõng taâm tö tieàm aån daâng leân töø ñaùy loøng mình (goïi laø taâm nguyeän); roài cuõng coù luùc chæ caàn môû loøng roäng ra ñeå Chuùa nhìn mình vaø mình nhìn Chuùa trong thinh laëng, ñeå loøng meán thöông cuûa mình ñaém chìm vaøo trong bieån thaúm tình yeâu voâ bieân cuûa Chuùa.

Ñuùng theá, caàu nguyeän daãn hoàn con ngöôøi ñeán choã keát hieäp maät thieát vôùi Chuùa, ñeå töø ñoù laøm cho loøng trí soát meán, noùng chaùy leân, laøm cho con ngöôøi caûm thaáy Chuùa khoâng coøn quaù thieâng lieâng, xa vôøi nöõa! Theá môùi roõ: keát hôïp maät thieát vôùi Chuùa chính laø tieâu ñích cuûa caàu nguyeän, keát hôïp khoâng phaûi qua tình caûm thoâi ñaâu, nhöng ñaëc bieät vaø chuû yeáu laø qua ba nhaân ñöùc ñoái thaàn tin-caäy-meán, qua yù chí, yù höôùng ñöôïc minh chöùng vaø theå hieän baèng haønh ñoäng cuï theå trong cuoäc soáng haèng ngaøy. Coù theá ngöôøi caàu nguyeän môùi deã nhaän ra thaùnh yù Chuùa, vaø coù theá môùi thu nhaän ñuû nghò löïc tình yeâu ñeå maø thöïc thi nhöõng gì Ngaøi muoán; bôûi caøng yeâu thöông noàng chaùy thì caøng coù söùc ñeå laøm vöøa loøng ngöôøi yeâu, baát chaáp moïi khoù khaên choàng chaát. Thaùnh AÂugutinoâ nhaän xeùt raát taâm lyù, noùi raèng: “Ñaõ yeâu thì khoâng coøn bieát meät nhoïc, vaø duø coù nhoïc meät, thì ñoù chæ laø caùi nhoïc meät maø mình yeâu thích!” Taàm troïng yeáu cuûa vieäc caàu nguyeän naèm taát caû ôû ñoù!

*

Thieân Chuùa sinh döïng neân con ngöôøi gioáng Ngaøi laø Tình Yeâu. Ngaøi laø Cha laø Meï con ngöôøi. Vì theá, töï ñaùy loøng saâu thaúm, con ngöôøi caûm nhaän ra moät moái tình ñaäm thaém doàn thuùc quy höôùng hoàn mình veà vôùi Thieân Chuùa: söùc doàn thuùc aáy, coù luùc maïnh, coù luùc yeáu, coù luùc toû, coù luùc môø. Ñoù laø lyù do taïi sao moät khi ñaõ caûm nhaän ñöôïc moái thaâm tình kia ñeán möùc ñoä toû raïng vaø maïnh meõ – chaúng haïn nhö trong tröôøng hôïp caùc thaùnh coù ñôøi soáng thieâng lieâng caûm nghieäm (mystique/mystic) – thì nhöõng taâm hoàn soáng qua nhöõng kinh nghieäm aáy, khoâng theå laøm sao maø khoâng ñaøm thoaïi haàu nhö lieân læ vôùi Chuùa ñöôïc. Gioáng heät nhö nhöõng ngöôøi yeâu nhau, nhö nhöõng tình nhaân vaäy. Yeâu nhau thì muoán gaàn nhau, ñaøm ñaïo vôùi nhau, ít nhaát laø qua thö töø hoaëc laø ñieän thoaïi, ñeå trao ñoåi taâm tình cho nhau vaø vôùi nhau. Coù theá môùi thaáy ñöôïc laø caàu nguyeän ñoùng vai troø chuû yeáu ñeán möùc naøo trong ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa con ngöôøi, nghóa laø trong moái töông quan maät thieát giöõa con ngöôøi vôùi Thieân Chuùa. Muoán yeâu Chuùa, muoán tieán maïnh trong tình yeâu Chuùa, noùi laø thöông Chuùa, meán Chuùa... maø suoát ngaøy khoâng noùi vôùi Chuùa ñöôïc moät lôøi, khoâng daønh ñöôïc moät laùt ñeå ñeán beân Ngaøi, ñeå lieác nhìn Ngaøi qua moät aùnh maét... thì chæ laø muoán haõo vaø noùi suoâng maø thoâi. Coù ai yeâu nhau thaät maø laïi laøm nhö vaäy ñaâu! Ngöôøi kitoâ coù yeâu Chuùa thaät hay khoâng? Caàu nguyeän laø caùch traû lôøi thieát thöïc cho caâu hoûi naøy. Vaäy, cöù xem hoï coù caàu nguyeän hay khoâng thì bieát!

*

Nhieàu ngöôøi cöù laàm töôûng cho raèng caàu nguyeän chæ laø caàu xin. Thaû cho taâm tö laéng ñoïng daàn xuoáng ñeå laéng nghe vaø ñoùn nhaän tieáng Chuùa laø moät phaàn troïng yeáu nhöng thöôøng laïi bò boû queân ñi trong luùc caàu nguyeän. Taïi sao? Coù leõ taïi caàu nguyeän maø chæ bieát bo bo chaêm lo xin xoû khoâng thoâi: ñaõ xin xoû thì phaûi noùi nhieàu, sôï noùi ít, Chuùa khoâng hieåu nhöõng gì mình caàn, khoâng chòu cho nhöõng gì mình muoán. Laøm theá laø bòt tai khoâng chòu nghe Ñöùc Gieâsu daën, noùi laø: “Khi caàu nguyeän, anh em ñöøng laûi nhaûi nhö daân ngoaïi! Hoï nghó raèng: cöù noùi nhieàu laø ñöôïc nhaän lôøi. Ñöøng baét chöôùc hoï, vì Cha anh em ñaõ bieát roõ anh em caàn gì, tröôùc khi anh em caàu xin.” [36]

     Caàu nguyeän maø xin xoû khoâng thoâi, laïi coøn daãn ñeán moät ngoõ cuït khaùc nöõa, ñoù laø: “Xin laøm cho... yù Cha theå hieän,” [37] maø chæ bieát lo xin cho yù rieâng cuûa mình thaønh töïu khoâng thoâi. Hôn nöõa, luùc yù rieâng – thöôøng laø khaùc vôùi yù Chuùa! – khoâng ñöôïc toaïi nguyeän, thì ñaâm ra laåm baåm keâu traùch Chuùa, nghó laø Chuùa khoâng thöông neân khoâng giuùp mình. Thaät roõ laø oan cho Chuùa: Ngaøi chæ muoán ñieàu hay, ñieàu laønh, ñieàu toát cho chuùng ta thoâi! Ngoä nhaän nhö theá, thöôøng laø vì con ngöôøi chæ bieát mieät maøi xin cho ñöôïc nhöõng ñieàu mình “thích” maø queân yù thöùc ñi laø ñieàu aáy coù thöïc söï “haïp” cho mình hay khoâng. Trong khi ñoù, Thieân Chuùa chæ bieát lo laéng ban taëng cho con n