Giôùi Thieäu

Sau ñaây laø hai baøi vieát noùi veà phöông thöùc Linh Thao vaø leà loái caàu nguyeän, daønh rieâng cho caùc baïn ñang chuaån bò ñi caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao cuûa Thaùnh Inhaõ Loyola.

 Vì Linh Thao gaén chaët vôùi caàu nguyeän: Linh Thao khoâng coù, neáu khoâng coù caàu nguyeän; theá neân, cuõng khoâng theå noùi ñeán Linh Thao maø khoâng baøn ñeán caàu nguyeän. Ñoù laø lyù do taïi sao hai baøi vieát döôùi ñaây ñöôïc giôùi thieäu saùt caùnh nhau trong Phuï tröông i cuûa taäp saùch nhoû naøy.

 Chính nieàm thaâm tín naøy: hieåu coù roõ thì laøm môùi hay, ñaõ ñöa daãn tôùi vieäc hình thaønh hai baøi vieát sau ñaây.

  Xin chaân tình trao göûi ñeán quyù baïn nieàm thaâm tín aáy.

 

A. Linh Thao

Coù ngöôøi cao höùng haùt:

     — Ai baûo Linh Thao laø khoå?

          Linh Thao khoaùi laém chöù!

Coù ngöôøi beû ngöôïc laïi:  

     — Maø Linh Thao laø caùi quaùi gì?

Töø gaàn hai möôi naêm nay, nghi ngôø, hieåu laàm, thaéc maéc vaø ca tuïng cöù noái ñuoâi löôïn voøng giöõa caùc coäng ñoaøn coâng giaùo ngöôøi Vieät soáng ôû nöôùc ngoaøi; nhieàu nhaát laø taïi Baéc Myõ vaø AÂu chaâu. Vaø taïi ñaâu roài cuõng nhö theá caû! Bôûi vì, ngay töø ñaàu, luùc môùi thoaùt thai, Linh Thao cuõng ñaõ phaûi soáng qua nhöõng traïng huoáng töông töï.      

Nhö theá, vì nhieàu lyù do khaùc nhau.

Moät trong nhöõng lyù do: laø vì chöa roõ Linh Thao laø gì.        

Linh laø thieâng lieâng, laø tinh thaàn; thao laø luyeän taäp; linh thao laø luyeän taäp cho tinh thaàn, laø tu taäp cho ñôøi soáng thieâng lieâng. Ñoù laø theo nguyeân ngöõ. Coøn theo ngoân ngöõ tu ñöùc trong Gíaùo Hoäi Coâng Giaùo, thì Linh Thao (Exercices Spiri­tuels - Spiritual Excercises) laø moät giöõa nhieàu phöông phaùp caám phoøng, laø phöông thöùc reøn luyeän noäi taâm trong thinh laëng vaø qua caàu nguyeän, döïa theo kinh nghieäm vaø nhöõng lôøi khuyeân maø thaùnh Inhaõ Loyola ñaõ ghi laïi trong cuoán saùch mang cuøng teân Linh Thao. Neáu coù theå thao ñeå luyeän taäp cho theå xaùc, thì cuõng caàn phaûi coù linh thao ñeå luyeän taäp cho linh hoàn!

Môû ñaàu cuoán Linh Thao, trong lôøi chuù daãn tieân khôûi, thaùnh Inhaõ Loyola giaûi thích roõ laø: “Hai tieáng linh thao ôû ñaây coù nghóa laø moïi caùch xeùt mình, suy gaãm, chieâm nieäm baèng mieäng löôõi (töùc laø khaåu nguyeän) hay baèng taâm trí (töùc laø taâm nguyeän) vaø caùc vieäc thieâng lieâng khaùc... Ví nhö ñi daïo, ñi boä, chaïy boä, laø nhöõng vieäc theå thao, thì cuõng theá, linh thao laø taát caû nhöõng phöông caùch chuaån bò vaø chænh ñoán linh hoàn nhaèm loaïi boû nhöõng quyeán luyeán leäch laïc, vaø sau ñoù tìm kieám yù Chuùa haàu saép ñaët cuoäc ñôøi laøm sao ñeå coù theå möu ích cho linh hoàn mình” [2]

Muoán giuùp kieám tìm yù Chuùa vaø tieáp nhaän ñaày ñuû nghò löïc thieâng lieâng ñeå maø hoaøn thaønh keá hoaïch cuûa Ngaøi, phöông phaùp Linh Thao ñeà ra moät soá kyõ thuaät laøm phöông theá chuaån bò haàu taïo cho taâm hoàn coù ñuû ñieàu kieän haàu môû roäng ñoùn nhaän aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn Thieân Chuùa. Noùi khaùc ñi, muïc ñích Linh Thao nhaèm tôùi, laø giuùp ngöôøi caám phoøng nhaän ñònh cho ra vaø thöïc thi cho troïn thaùnh yù Thieân Chuùa ñoái vôùi rieâng caù nhaân mình, töùc laø keá hoaïch ñoäc ñaùo Ngaøi ñeà ra cho ñôøi mình.

Cuõng neân löu yù: nhöõng caùch noùi nhö: “thöïc thi thaùnh yù Chuùa,” “soáng troïn keá hoaïch Chuùa yeâu thöông ñaõ ñeà ra cho ñôøi mình,” “soáng ôn goïi cuûa mình,” “yeâu meán Chuùa,” “soáng lôøi Chuùa,” “neân thaùnh,” “möu ích cho phaàn roãi linh hoàn,” hay laø “möu caàu haïnh phuùc ñôøi ñôøi,”v.v... ñeàu laø nhöõng caùch bieåu ñaït duø khaùc nhau, nhöng cuoái cuøng roài cuõng ñoàng qui nôi moät thöïc taïi, moät tieâu ñích duy nhaát, vaø cuõng chæ mang coù moät yù nghóa duy nhaát. Khi soáng troïn keá hoaïch cuûa Chuùa laø cuøng luùc, con ngöôøi neân thaùnh vaø naém laáy ñöôïc haïnh phuùc ñích thöïc vaø tröôøng cöûu cho ñôøi mình.

Vaäy, khi muoán giuùp “kieám tìm cho ñöôïc lôïi ích cuûa linh hoàn” laø Linh Thao muoán giuùp ngöôøi caám phoøng neân thaùnh, töùc laø soáng troïn ôn goïi kitoâ cuûa mình.

*

Neáu theá thì ñaâu coù coøn thaéc maéc hoûi raèng: trong Giaùo Hoäi, loái caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao cuûa thaùnh Inhaõ Loyola seõ ñöôïc daønh cho nhöõng ai? Cho linh muïc, tu só khoâng thoâi, hay laø cho caû giaùo daân nöõa? Cho ngöôøi treû khoâng thoâi, hay laø cho caû ngöôøi cao nieân nöõa? Trong Giaùo Hoäi – caû trong nhaân loaïi nöõa – ai laïi khoâng ñöôïc Chuùa keâu goïi ñeå neân thaùnh, ñeå meán yeâu Ngaøi!

AÁy theá maø coù ngöôøi vaãn vaën hoûi: ”Taïi sao laïi ñi xuùi giaùo daân thöïc haønh moät phöông phaùp thieâng lieâng caàu kyø raéc roái vôùi nhieàu ñoøi hoûi laém thöù ñeán theá? Khoâng bieát môùi ñaây ai ñaõ döïng ñöùng, baøy ra caùi kieåu Linh Thao nhö vaäy, chöù hoài xöa ñaâu coù thaáy!”

Linh Thao khoâng phaûi chæ môùi baét ñaàu töø hoâm qua, töø möôøi maáy naêm nay, nhöng laø töø nhöõng naêm 1521-1522, töø hôn 4 theá kyû röôõi nay laän! Loái 4-5 thaùng sau khi döùt khoaùt vôùi cuoäc ñôøi 30 caùi xuaân naëng muøi traàn tuïc, khoâng maáy phuø hôïp vôùi danh nghóa kitoâ höõu, Inhaõ Loyola ñaõ haønh höông ñeán Montserrat vaø löu laïi Manresa suoát gaàn moät naêm (töø 23 thaùng 3 naêm 1522 cho ñeán loái trung tuaàn thaùng 2 naêm 1523). Trong thôøi gian naøy, Inhaõ ñaõ soáng ñôøi khoå haïnh, daønh nhieàu thì giôø ñeå caàu nguyeän, vaø nhaän ñöôïc nhieàu aùnh saùng noäi taâm Chuùa ban cho. Nhôø nhöõng kinh nghieäm vaø aùnh saùng noäi taâm aáy, Inhaõ ñaõ tieán nhöõng böôùc thaät daøi treân ñöôøng thieâng lieâng. Khoâng muoán giöõ ôn Chuùa cho rieâng moät mình mình, cuõng nhö khoâng muoán ñeå nhöõng kinh nghieäm noäi taâm quyù giaù nhö theá rôi vaøo queân laõng maø khoâng chia seû vôùi tha nhaân anh chò em, Inhaõ ñaõ caàn maãn vaø caån thaän ghi laïi taát caû: ñoù laø nhöõng ngaøy thaùng phöông phaùp Linh Thao ñöôïc thai ngheùn vaø cuoán Linh Thao baét ñaàu chaøo ñôøi; cho ñeán naêm 1547, töùc laø 25 naêm sau, cuoán Linh Thao môùi ñaït ñeán möùc lôùn khoân nhö chuùng ta ñang thaáy ngaøy nay. [3] Sau khi ñi haønh höông thaùnh ñòa (1523) trôû veà, Inhaõ löu laïi Barcelona (töø thaùng 2, 1524 ñeán gaàn cuoái thaùng 3, 1526) vaø quyeát ñònh ñi hoïc trôû laïi ñeå “giuùp caùc linh hoàn” cho ñaéc löïc hôn. Nhöng cho ñeán luùc dôøi qua hoïc taïi Alcala töø cuoái thaùng 3, 1526, thì cuoán Cuoäc ñôøi töï thuaät (Autobiography) cuûa Inhaõ môùi tieát loä roõ söï vieäc taùc giaû cuoán Linh Thao giuùp caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao, vaø “töø caùch ñoù, thaáy coù nhöõng hoa traùi naåy sinh cho vinh danh Chuùa”; [4] nhöõng ngöôøi ñöôïc Inhaõ duøng Linh Thao maø giuùp ñôõ trong thôøi gian aáy, ñeàu thuoäc thaønh phaàn giaùo daân, nam hoaëc nöõ. Luùc ñoù, duø ñaõ 35 tuoåi ñaàu, Inhaõ cuõng chæ môùi chaäp chöõng böôùc vaøo ñaïi hoïc vaø ñang coá hoïc ñeå laøm linh muïc. Muoán laøm linh muïc ñeå giuùp ñôõ caùc linh hoàn cho höõu hieäu hôn; tuy nhieân khoâng phaûi vì theá maø Inhaõ boù tay khoâng giuùp nhöõng ngöôøi khaùc thöïc haønh Linh Thao trong thôøi gian coøn ñi hoïc. Noåi baät nhaát trong caùc giaùo daân ñöôïc giaùo daân Inhaõ giuùp laøm Linh Thao, laø 9 ngöôøi baïn chí thieát, nhöõng ngöôøi sau naøy ñaõ cuøng vôùi taùc giaû Linh Thao saùng laäp Doøng Teân. Thaùnh Phanxicoâ Xavieâ laø moät trong nhoùm caùc ngöôøi baïn chí thieát aáy.

Vaäy, söû saùch cho thaáy raèng: Linh Thao laø moät phöông phaùp caám phoøng Chuùa ñaõ muoán ban taëng cho Giaùo Hoäi qua trung gian cuûa moät giaùo daân, laø thaùnh Inhaõ Loyola; vaø Linh Thao ñaõ ñöôïc chia seû tröôùc heát cho giaùo daân! Theá neân, neáu ngaøy nay, coù tieáp tuïc giôùi thieäu Linh Thao cho giaùo daân, thì ñieàu ñoù cuõng chaúng coù gì laø laï caû. Hôn nöõa, trong thôøi tieáp haäu coâng ñoàng Vatican II vaø chuaån bò böôùc vaøo thieân kyû thöù ba naøy, vai troø cuûa giaùo daân ôû giöõa loøng Giaùo Hoäi mang moät taàm côõ roäng lôùn hôn hoài thôøi Inhaõ nhieàu. Vì vaäy, neáu hoâm nay, coù ñeà ra cho giaùo daân nhöõng phöông caùch thao luyeän taâm linh chaët cheõ vaø thích öùng hôn xöa, saâu ñaäm vaø höõu hieäu hôn, thì cuõng chæ laø chuyeän dó nhieân neáu khoâng noùi laø böùc thieát.

Neáu coù laï thì ñoù laø: sau hôn 4 theá kyû röôõi roài maø vaãn coù nhieàu ngöôøi coøn hieåu laàm, coi Linh Thao nhö laø moät caùi gì rieâng reõ cuûa caù nhaân Inhaõ Loyola, chöù khoâng phaûi laø moät phöông phaùp taâm linh ñöôïc Giaùo Hoäi coâng nhaän, [5] taùn döông vaø quyù meán ñeán ñoä ñaët taùc giaû Linh Thao laøm boån maïng coâng taùc caám phoøng vaø caùc sinh hoaït tónh taâm trong Giaùo Hoäi.

*

Coù ngöôøi laïi nghó: Linh Thao laø do Doøng Teân “ñeû ra” vaø chæ ñöôïc daønh rieâng, daønh ñoäc quyeàn cho Doøng Teân. Nhöng thöïc ra phaûi noùi ngöôïc laïi môùi ñuùng: Linh thao ñaõ “ñeû ra” Doøng Teân, vì nhôø soáng qua kinh nghieäm Linh Thao, cho neân 10 baïn saùng laäp môùi coù ñuû tinh thaàn, ôn Chuùa soi saùng vaø nghò löïc maø laäp ra Doøng Teân. Roài cöù nhìn caùc doøng khoâng phaûi Doøng Teân, cuõng nhö caùc giaùo daân nam nöõ treân khaép theá giôùi hieän ñang giuùp cho nhieàu anh chò cuûa mình laøm quen vaø thöïc haønh Linh Thao, thì seõ thaáy roõ laø: khoâng phaûi Linh Thao chæ ñöôïc daønh rieâng cho Doøng Teân maø thoâi. Neáu trong thöïc teá, caùc tu só Doøng Teân giuùp laøm Linh Thao nhieàu hôn, thì chæ vì trung thaønh vôùi goác coäi tu ñöùc cuûa mình, cuõng nhö chaêm lo hoïc hoûi, ñaøo saâu vaø bieát khaù veà Linh Thao, neân Doøng Teân caûm thaáy deã daøng saün saøng hôn ñeå giuùp tha nhaân trong ñöôøng höôùng ñoù. Chöù khoâng phaûi laø ñoäc quyeàn.

Khoâng keå voâ soá caù nhaân vaø raát nhieàu doøng tu trong Giaùo Hoäi, töø nhieàu theá kyû nay, ñaõ vaø ñang aùi moä cuøng soáng theo tinh thaàn Linh Thao, coøn coù caû moät ñoaøn theå giaùo daân raûi raùc raát nhieàu nôi treân theá giôùi, cuõng ñang böôùc theo ñöôøng höôùng thieâng lieâng cuûa Linh Thao nöõa. Ñoù laø phong traøo Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ngaøy tröôùc, vaø töø sau coâng ñoàng Vatican II ñaõ ñöôïc canh taân ñeå trôû thaønh phong traøo Caùc Nhoùm Ñôøi Soáng Kitoâ (tieáng Phaùp – cuõng nhö YÙ vaø Taây Ban Nha – vieát taét laø CVX, töùc laø Communauteù de Vie Chreùtienne, coøn tieáng Anh thì goïi laø CLC, coù nghóa laø Christian Life Community). Ñoaøn theå naày ñaõ coâng khai chaøo ñôøi naêm 1563, töùc laø luùc Linh Thao môùi ñöôïc 41 tuoåi ñôøi kinh nghieäm. Naêm ñoù, Jean Leunis, tu só Doøng Teân ngöôøi Bæ, tuoåi 28, ñaõ laäp ra nhoùm Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ñaàu tieân giöõa caùc hoïc sinh tröôøng Doøng Teân taïi Roâma. Sau ñoù caùc nhoùm khaùc ñaõ thaønh hình vaø ñoaøn nguõ chung quanh nhoùm ñaàu tieân ñeå trôû thaønh phong traøo Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu. Keå ra thì tröôùc ñoù ñaõ coù nhöõng nhoùm “ñaïo ñöùc” giuùp nhau soáng tinh thaàn Linh Thao, döïa vaøo taùc vuï trôï giuùp thieâng lieâng cuûa caùc tu só Doøng Teân ñaàu tieân, ñaëc bieät laø cuûa thaùnh Inhaõ Loyola; tuy nhieân caùc nhoùm naøy khoâng ñoaøn nguõ vaø lieân keát vôùi nhau moät caùch chaët cheõ vaø roäng lôùn nhö Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu. Naêm 1584, Ñöùc Giaùo Hoaøng Greâgoârioâ XIII ñaõ chính thöùc coâng nhaän Hieäp Hoäi laø moät ñoaøn theå cuûa Giaùo Hoäi. Naêm 1587, Ñöùc Xistoâ V ñaõ cuûng coá Hieäp Hoäi vôùi nhieàu ñaëc aân thieâng lieâng. Caùc theá kyû tieáp ñoù, Hieäp Hoäi ñaõ coù maët taïi nhieàu nôi trong theá giôùi coâng giaùo: taïi caû nhieàu nôi khoâng coù maët Doøng Teân; chaúng haïn nhö taïi Vieät Nam tröôùc ñaây (tröôùc1957). Phaàn ñoùng goùp ñaëc saéc nhaát maø Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ñaõ mang laïi cho Giaùo Hoäi laø giuùp khôi daäy vaø nuoâi döôõng nhieàu ôn goïi linh muïc vaø tu só; roài töø ñoù, ñaõ giuùp ghi theâm nhieàu teân tuoåi löøng danh vaøo baûng vaøng caùc thaùnh. Xin keå ra ñaây moät vaøi vò quen thuoäc vôùi chuùng ta nhaát, nhö: Thaùnh Gioan Berchmans, Thaùnh Phanxicoâ de Sales, Thaùnh Gioan Eudes,Thaùnh Grignon de Montfort, Thaùnh Anphongsoâ de Li­guo­­ri, Thaùnh Gioan Baùptít de la Salle, Thaùnh Ca­mille de Lellis, v.v. Ngaøy nay, tieáp tuïc truyeàn thoáng cuûa Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu ngaøy xöa, caùc Nhoùm Ñôøi Soáng Kitoâ coù maët taïi naêm chaâu, cuõng ñang ra söùc soáng troïn tinh thaàn Linh Thao haàu phuïc vuï ñaéc löïc cho Chuùa vaø anh em ñoàng loaïi cuûa mình.

*

Töø möôøi maáy naêm gaàn ñaây, giöõa caùc anh chò em ngöôøi Vieät soáng taïi nöôùc ngoaøi, ñaëc bieät nhaát laø taïi Baéc Myõ vaø AÂu chaâu, tieáp theo caùc khoùa Linh Thao ñöôïc toå chöùc caøng ngaøy caøng nhieàu daàn leân taïi caùc chaâu noùi treân, ñaõ thaáy moïc leân phong traøo caùc nhoùm Linh Thao. Giöõa caùc nhoùm Linh Thao naøy, coù raát nhieàu caùc nhoùm ñaõ ñoaøn nguõ laïi vôùi nhau theo moät ñöôøng höôùng roõ reät vaø trong moät toå chöùc chaët cheõ hôn: caùc nhoùm naøy ñöôïc goïi laø nhoùm Ñoàng Haønh trong Nhoùm Ñoàng Haønh lôùn, hay laø Phong Traøo Ñoàng Haønh (= Baïn Ñoàng Haønh vôùi Chuùa Kitoâ), cuõng töông töï nhö phong traøo Caùc Nhoùm Ñôøi Soáng Kitoâ (CLC) noùi ôû treân. Coøn caùc nhoùm khaùc thì toå chöùc vaø sinh hoaït tuøy theo nhu caàu vaø hoaøn caûnh rieâng. Nhöng trong thöïc teá thì khoù maø nhaän ra ñöôïc söï khaùc bieät vöøa noùi; tröôùc tieân laø bôûi vì caùc nhoùm Linh Thao – cuõng nhö caùc nhoùm vieân Linh Thao – vaø caùc nhoùm Ñoàng Haønh – cuõng nhö caùc nhoùm vieân Ñoàng Haønh – ñeàu nhaèm chung cuøng moät tieâu ñích, ñoù laø trôû neân baïn thaân cuûa Chuùa Kitoâ döïa theo ñöôøng höôùng Linh Thao, vaø thöù ñeán laø bôûi vì nhoùm naøy hay nhoùm kia – nhoùm vieân Linh Thao hay nhoùm vieân Ñoàng Haønh – cuõng thöôøng coù nhöõng sinh hoïat chung vôùi nhau vaø khaù ñeàu ñaën. Cô quan lieân laïc vaø phaùt ngoân hieän nay cuûa Phong traøo Ñoàng Haønh laø tôø Noäi San Ñoàng Haønh. Phong traøo Ñoàng Haønh cuõng soaïn thaûo nhieàu taøi lieäu vieát hoaëc ghi aâm ñeå giuùp caùc anh chò em muoán tìm hieåu vaø soáng tinh thaàn Linh Thao.

Toùm laïi, giöõa cao traøo tham döï caùc khoùa caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao ñöôïc toå chöùc taïi caùc coäng ñoaøn ngöôøi Vieät ôû nöôùc ngoaøi, coù theå nhaän ra boán loaïi thaønh phaàn sau ñaây:

1. Nhöõng baïn haøng naêm tham döï caám phoøng Linh Thao, nhöng hoaøn caûnh rieâng khoâng cho pheùp tham gia sinh hoaït vôùi moät nhoùm ñaïo ñöùc naøo.

2. Nhöõng baïn thuoäc caùc hoäi ñoaøn vaø phong traøo khaùc, nhöng laïi muoán nhôø loái tu ñöùc Linh Thao maø ñaåy maïnh ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa mình, neân haøng naêm vaãn ñeàu ñaën tham döï caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao, ñoàng thôøi vaãn tieáp tuïc sinh hoaït trong caùc hoäi ñoaøn hoaëc phong traøo cuûa mình.

3. Nhöõng anh chò ñaõ töøng ñi Linh Thao, vaø tieáp tuïc sinh hoïat ñeàu ñaën trong caùc nhoùm Linh Thao.

4. Vaø caùc anh chò thuoäc caùc nhoùm Ñoàng Haønh.

Nhö theá coù nghóa laø: khoâng phaûi heã ñi Linh Thao thì nhaát thieát phaûi vaøo nhoùm Linh Thao hoaëc laø Ñoàng Haønh, bôûi vì ñi Linh Thao chæ laø ñeå nhaän roõ vaø soáng troïn ôn goïi kitoâ rieâng cuûa mình, chöù khoâng phaûi laø ñeå trôû thaønh thaønh vieân naøy noï cuûa moät nhoùm hay laø cuûa moät phong traøo naøo ñoù.

Trong khoaûng thôøi gian töø 1983 ñeán 1997, haèng naêm, treân döôùi 70-80% caùc coäng ñoaøn coâng giaùo ngöôøi Vieät taïi Baéc Myõ ñeàu coù toå chöùc moät hay nhieàu khoùa Linh Thao cho nhöõng ai trong coäng ñoaøn muoán tham döï. Duø hieän nay, con soá caùc khoùa coù giaûm ñi ñoâi chuùt, thì khoâng phaûi vì theá maø cao traøo Linh Thao khoâng daâng theâm leân trong dieän phaåm chaát; bôûi con soá caùc khoùa daøi ngaøy vaø caùc tham döï vieân ñöùng tuoåi lieân tieáp taêng daàn theâm. Caùc khoùa Linh Thao naøy ñeàu ñöôïc toå chöùc vôùi söï taùn ñoàng vaø giuùp ñôõ chí tình cuûa caùc linh muïc quaûn nhieäm cuõng nhö cuûa giôùi höõu traùch trong caùc coäng ñoaøn.

Coù moät ñieåm ñaùng löu yù laø: caùc nhoùm Linh Thao vaø phong traøo Ñoàng Haønh ñaõ böøng leân nhö moät “luoàng gioù maïnh”... maø khoâng coù moät söï tính toaùn hay ñaët keá hoaïch naøo tröôùc caû, vaø ñaõ böøng leân giöõa nhöõng ngöôøi giaùo daân treû. Keá hoaïch, chöông trình: chæ sau ñoù caùc linh muïc vaø tu só môùi phaùc hoïa ra ñeå chaïy theo maø öùng ñaùp nhu caàu hieän ra tröôùc maét, nhaèm hôïp taùc vôùi ôn Chuùa vaø vôùi thieän chí cuûa nhöõng ngöôøi treû. Möôøi maáy naêm tröôùc ñaây, ai coù theå ngôø ñöôïc raèng ngaøy nay coù moät phong traøo baønh tröôùng nhanh vaø roäng ñeán nhö theá, ñeán ñoä coù ngöôøi töï hoûi: hieän töôïng aáy chaúng phaûi laø daáu chæ cho thaáy roõ Chuùa ñang muoán duøng Linh Thao nhö laø moät giöõa nhieàu phöông theá ñeå giuùp ngöôøi Vieät ôû nöôùc ngoaøi, ñaëc bieät laø ngöôøi treû, soáng maïnh ñöùc tin vaø laøm toâng ñoà nôi nhöõng moâi tröôøng soáng môùi, ñaày khoù khaên, choâng gai vaø caïm baãy giöõa theá giôùi taân tieán ngaøy nay hay sao?

Neáu thöïc söï nhö theá thì caàn phaûi hoïc hoûi vaø ñaøo saâu ñeå hieåu bieát Linh Thao cho thaáu ñaùo vaø söû duïng Linh Thao cho ñieâu luyeän haàu coäng taùc ñaéc löïc vôùi ôn Chuùa maø giuùp cho anh chò em ñoàng baøo Vieät trong noã löïc soáng maïnh vaø soáng troïn ñôøi kitoâ cuûa mình.

*

Linh Thao laø moät giöõa nhieàu phöông phaùp caám phoøng thöôøng ñöôïc ñaéc duïng trong Giaùo Hoäi. Vaäy, so saùnh vôùi caùc phöông phaùp khaùc, Linh Thao coù nhöõng ñaëc neùt nhö theá naøo?

Tröôùc khi baøn sô veà caùc ñaëc neùt chính cuûa Linh Thao, thì xin ñöôïc noùi cho roõ ngay laø: khen xoaøi ngon khoâng coù nghóa laø cheâ mít dôû. Neâu leân ñeán caùi hay caùi ñeïp cuûa moät phöông phaùp caám phoøng khoâng coù nghóa laø coi caùc phöông phaùp khaùc taàm thöôøng, khoâng ra gì.

Giöõa nhöõng yeáu toá laøm neân nhöõng ñaëc neùt cuûa Linh Thao, coù theå neâu leân hai yeáu toá noåi baät nhaát sau ñaây:

1. Linh Thao giuùp soáng troïn trôû laïi toaøn boä Lòch Söû Cöùu Ñoä:

Moät kyø caám phoøng coù theå choïn moät ñeà taøi naøo ñoù ñeå laøm noäi dung cho suy tö vaø caàu nguyeän. Chuû ñeà ñöôïc choïn chæ caàn laøm sao cho hôïp vôùi hoaøn caûnh cuûa caù nhaân hay cuûa nhoùm tham döï caám phoøng laø ñöôïc. Chaúng haïn choïn chuû ñeà “Ôn goïi vaø ñôøi soáng linh muïc” cho caùc thaày phoù teá caàn caám phoøng ñeå doïn mình chòu chöùc linh muïc; chuû ñeà “Bí tích hoân nhaân vaø ñôøi soáng gia ñình” cho caùc caëp ‘ñính hoân’ caám phoøng ñeå chuaån bò leã cöôùi; chuû ñeà “Ñôøi tu vaø caùc lôøi khaán” cho taäp sinh caám phoøng ñeå söûa soaïn khaán doøng, v.v... Linh Thao thì khoâng laøm theá; baát cöù ai caám phoøng vaø baát cöù giuùp caám phoøng cho ai, Linh Thao cuõng vaãn ñeà nghò vôùi ngöôøi giuùp caám phoøng vaø ngöôøi caám phoøng ñi theo moät chuû ñeà duy nhaát, laø “Lòch söû Cöùu Ñoä,” töùc laø lòch söû Thieân Chuùa yeâu thöông taïo döïng vaø cöùu ñoä con ngöôøi, keå töø ban sô vuõ truï cho ñeán luùc Chuùa Gieâsu leân trôøi, vaø caû cho ñeán ngaøy nay. Lòch söû Cöùu Ñoä toaøn boä ñoù ñaõ ñöôïc Lôøi Chuùa ghi laïi trong Kinh Thaùnh, vaø ñang ñöôïc Giaùo Hoäi laøm soáng laïi suoát Naêm Phuïng Vuï. Coøn Linh Thao thì ñeà nghò vôùi ngöôøi caám phoøng laàn böôùc ñi theo töøng dieãn bieán trong tieán trình cuûa Lòch Söû Cöùu Ñoä. Khi traàm mình vaøo trong tónh maïc, laéng ñoïng vaø caàu nguyeän ñeå soáng trôû laïi Lòch Söû Cöùu Ñoä nhö theá suoát thôøi gian caám phoøng, thì cuøng luùc ngöôøi laøm Linh Thao cuõng ñöôïc môøi goïi ñeå soáng trôû laïi tieåu söû ñôøi mình. Söï vieäc chieâm ngaém song ñoâi naày trong aùnh saùng cuûa Chuùa chieáu soi qua caàu nguyeän, seõ giuùp cho ngöôøi caám phoøng theo phöông phaùp Linh Thao, tìm ra ñöôïc choã ñöùng cuûa mình trong Lòch Söû Cöùu Ñoä, vaø töø ñoù, nhaän ra ñöôïc nhöõng gì caàn phaûi goït giuõa ñi trong ñôøi mình ñeå ñöùng cho vöøa vaøo choã ñaõ daønh cho mình. Heät nhö moät cô phaän caàn phaûi goït giuõa laøm sao ñeå raùp cho vöøa vaøo trong guoàng maùy vaäy. Noùi caùch khaùc: soáng troïn laïi Lòch Söû Cöùu Ñoä vaø cuøng luùc soáng trôû laïi tieåu söû ñôøi mình trong aùnh saùng Lòch söû Cöùu Ñoä, seõ giuùp ngöôøi caám phoøng nhaän ra keá hoaïch Chuùa daønh cho ñôøi mình, töùc laø nhaän ra thaùnh yù Chuùa. Chaúng haïn khi nhìn ngaém göông Chuùa Gieâsu – “laø con ñöôøng” – ñaõ thöïc thi troïn veïn thaùnh yù Thieân Chuùa Cha theá naøo, thì cuõng gioáng nhö vaäy, ngöôøi laøm Linh Thao seõ nhôø ñoù maø nhaän ra ñöôïc ñöôøng höôùng ñeå ñi cho ñuùng theo yù Thieân Chuùa.

Söï vieäc bao giôø Linh Thao cuõng giôùi thieäu chæ moät chuû ñeà duy nhaát laø Lòch Söû Cöùu Ñoä, coù laøm cho ngöôøi caám phoøng nhaøm chaùn nhö luùc buoäc phaûi aên maõi moät moùn aên cuõ hay khoâng? – Lòch söû Cöùu Ñoä laø cuõ, nhöng laïi tieàm taøng yù nghóa thieân hình vaïn traïng vaø phong phuù voâ song. Bôûi leõ Lòch Söû Cöùu Ñoä ñöôïc chính Lôøi Chuùa thuaät laïi ôû trong Kinh Thaùnh. Bao nhieâu ñôøi ngöôøi môùi muùc caïn nguoàn suoái Lôøi Chuùa? Bao nhieâu ñôøi ngöôøi môùi gaãm suy cho xong yù nghóa phong phuù vaø nhöõng baøi hoïc muoân hình thaùi tieàm aån ôû nôi Lòch Söû Cöùu Ñoä? Maët khaùc, ñôøi con ngöôøi laïi khoâng ngöøng chuyeån ñoäng vaø bieán ñoåi vôùi naêm thaùng daàn troâi, vôùi nhöõng caûnh huoáng chöa bao giôø soáng qua; nhöõng vaán ñeà phaûi ñöông ñaàu, phaûi ñoái phoù cuûa hoâm qua khoâng coøn phaûi laø cuûa hoâm nay, vaø nhöõng vaán ñeà cuûa hoâm nay cuõng chaúng coøn phaûi laø cuûa ngaøy mai. Nhöõng ñoåi thay nhö theá cuûa cuoäc soáng laøm cho ngöôøi thöïc haønh Linh Thao chieâm ngaém Lòch Söû Cöùu Ñoä qua Lôøi Chuùa, vôùi nhöõng caùch nhìn môùi, trong nhöõng phoái caûnh môùi, theo moät möùc ñoä kinh nghieäm vaø tröôûng thaønh môùi, ñeå töø ñoù ruùt ra nhöõng öùng duïng môùi, nhöõng baøi hoïc chöa töøng thaáy cho nhöõng böôùc saép phaûi ñi trong ñôøi mình.

Tuy nhieân, duø coù phaûi luoân luoân trung thaønh ñi theo saùt Lòch Söû Cöùu Ñoä khi giuùp laøm Linh Thao, thì khoâng phaûi vì theá maø ngöôøi chæ daãn caùc khoùa Linh Thao khoâng caàn phaûi ra söùc thay ñoåi leà loái, lôøi leõ vaø caùch thöùc trình baøy laøm sao cho thích öùng vôùi taâm tính vaø hoaøn caûnh cuûa nhöõng ngöôøi caám phoøng, chaúng haïn: baèng caùch ñaëc bieät nhaán maïnh ñeán moät soá ñieàu xeùt thaáy caàn thieát hôn cho hoï, hoaëc coá traùnh loái trình xuaát ñoäc ñieäu gaây nhaøm chaùn, buoàn teû maø hoï coù theå caûm thaáy khi phaûi theo doõi nhieàu laàn cuøng moät caùch thöùc dieãn ñaït, mieâu taû khoâng thay ñoåi. [6]

2. Linh Thao giuùp nhaän ñònh cho ra vaø thöïc thi cho troïn yù Chuùa.

Nhaèm tieâu ñích chuû yeáu laø “xeáp ñaët toaøn boä ñôøi soáng” [7] moät caùch trieät ñeå, döïa theo keá hoaïch Thieân Chuùa ñeà ra cho moïi ngöôøi vaø cho töøng ngöôøi: phöông phaùp caám phoøng naøo, keå caû Linh Thao, cuõng ñeàu ra söùc giuùp cho ngöôøi caám phoøng coù ñuû ñieàu kieän ñeå tieáp tuïc “quay veà” vôùi Chuùa moät caùch thieát thöïc vaø trieät ñeå hôn, ñeå laøm cho ñöùc tin theâm sinh ñoäng vaø noàng chaùy hôn, ñeå soáng maïnh laïi nhöõng xaùc tín kitoâ maø cuoäc soáng xoâ boà haèng ngaøy laøm cho lu môø, teâ lieät ñi; hoaëc laø ñeå ñaåy maïnh ñôøi soáng kitoâ ñang ôû trong theá daãm chaân taïi choã, thieáu nghò löïc toâng ñoà, v.v... Nhöng taát caû nhöõng ñieàu ñoù chöa phaûi laø tieâu ñích chuû yeáu Linh Thao nhaém tôùi, bôûi vì nhöõng ñieàu ñoù chæ laø nhöõng khía caïnh, chöa phaûi laø toaøn boä baûn chaát cuûa ñôøi soáng kitoâ. Nhö ñaõ thaáy treân ñaây, khi ñeà caäp ñeán muïc ñích cuûa Linh Thao, Thaùnh Inhaõ xaùc ñònh laø: Linh Thao nhaém tôùi vieäc “loaïi boû nhöõng quyeán luyeán leäch laïc, vaø sau ñoù, tìm kieám yù Chuùa haàu saép ñaët cuoäc ñôøi laøm sao ñeå coù theå möu ích cho linh hoàn mình.” [8] Khoâng phaûi chæ loaïi boû moät vaøi quyeán luyeán leäch laïc naøo ñoù gaây ra truïc traëc cho ñôøi soáng noäi taâm laø ñuû; khoâng phaûi chæ xeáp ñaët, söûa ñoåi hay vaù víu laïi moät vaøi khía caïnh naøo ñoù trong cuoäc soáng ñaïo ñeå cho yeân löông taâm laø xong; cuõng khoâng phaûi chæ coù laøm ñeïp loøng Chuùa trong moät soá chi tieát rôøi raïc laø ñöôïc; nhöng laø doác toaøn löïc ñeå coäng taùc vôùi söùc maïnh Chuùa ban, ngoõ haàu canh taân toaøn dieän con ngöôøi mình, vaø trieät ñeå khuoân raäp toaøn boä cuoäc soáng cuûa mình ñuùng theo keá hoïach Thieân Chuùa an baøi cho ñôøi mình, töùc laø ñuùng theo ôn goïi cuûa mình. Tính caùch toaøn dieän vaø trieät ñeå cuûa tieâu ñích maø Linh Thao nhaém tôùi, ñaõ ñöôïc taùc giaû Linh Thao neâu roõ qua nhöõng lôøi khuyeân sau ñaây daønh cho ngöôøi laøm Linh Thao: neân “daâng troïn caû yù muoán vaø töï do cuûa mình cho Ñaáng Taïo Hoùa vaø laø Chuùa mình, ñeå Ngaøi tuøy nghi xöû duïng chính mình cuõng nhö moïi söï mình coù theo Thaùnh YÙ Ngaøi”; [9] neân “suy seùt veà caùch thöùc phaûi töï chænh ñoán nhaèm ñaït tôùi möùc toaøn thieän trong baát cöù baäc hay loái soáng naøo Thieân Chuùa, Chuùa chuùng ta, seõ cho chuùng ta löïa choïn.” [10]

Trong ñeàn thôø cuûa Chuùa, Samuen thöa: “Laïy Ngaøi, xin haõy noùi, toâi tôù Ngaøi ñang laéng tai nghe.” [11] Treân ñöôøng Ñama, thaùnh Phaoloâ thöa vôùi Chuùa: “Laïy Chuùa, Chuùa muoán con laøm gì?” [12] Trong Linh Thao, vôùi taâm tình hieán daâng troïn veïn, ngöôøi caám phoøng cuõng thöa leân vôùi Chuùa: “Laïy Chuùa, xin haõy nhaän laáy taát caû töï do, trí khoân vaø yù chí cuûa con, taát caû nhöõng gì con coù vaø laøm chuû... Xin Chuùa xöû duïng hoaøn toaøn theo toân yù.” [13] Ngöôøi laøm Linh Thao muoán tín thaùc troïn veïn con ngöôøi vaø cuoäc soáng cuûa mình vaøo trong voøng tay an baøi ñaày yeâu thöông cuûa Chuùa, ñeå ñöôïc “tình yeâu vaø aân suûng” cuûa Ngaøi hoã trôï maø haønh ñoäng cho ñuùng theo caùch thöùc vaø ñöôøng loái “xöû duïng” cuûa chính Ngaøi. Vaø ngöôøi thöïc haønh Linh Thao haân hoan thaâm tín raèng: “Theá laø ñuû!”

Chieâm ngaém toaøn boä Lòch Söû Cöùu Ñoä keùo theo coá gaéng nhìn laïi toaøn boä lòch söû ñôøi mình – nhö ñaõ thaáy ôû treân kia – theá naøo, thì noã löïc uoán naén chính mình vaø cuoäc soáng cuûa mình moät caùch toaøn dieän vaø trieät ñeå, theo maãu möïc keá hoïach cuûa Thieân Chuùa, cuõng keùo theo phöông thöùc giaûi quyeát caùc vaán ñeà nôi chính mình vaø trong cuoäc soáng cuûa mình moät caùch toaøn boä vaø taän goác reã nhö vaäy. Ñoù laø thaønh quaû ñoäc ñaùo cuûa Linh Thao, vaø coù theå coi nhö laø heä luaän xuaát phaùt töø hai neùt ñaëc thuø vöøa ñeà caäp ñeán ôû treân ñaây.

*

Laøm Linh Thao laø daán böôùc theo con ñöôøng lòch söû Thieân Chuùa ñaõ taïo döïng vaø cöùu ñoä nhaân loaïi, mang theo nhöõng buoàn vui trong tieåu söû ñôøi mình. Linh Thao ñeà nghò chia con ñöôøng naøy ra laøm 4 chaëng hay laø 4 giai ñoaïn. Cuoán Linh Thao goïi caùc giai ñoaïn naày laø Tuaàn. Cuõng coù theå goïi laø 4 böôùc trong caùch thöùc caám phoøng theo phöông thöùc Linh Thao: [14]

1– Trong böôùc ñaàu, ngôõ ngaøng nhaän ra tình thöông saùng taïo cuûa Thieân Chuùa vaø thaùi ñoä thôø ô, phaûn boäi cuûa con ngöôøi cuõng nhö cuûa chính mình, ngöôøi laøm Linh Thao seõ caûm thaáy ñau xoùt thaám thía, öôùc muoán ñeàn ñaùp heát loøng tình thöông bao la aáy: “Toâi phaûi laøm gì cho Chuùa?” [15] Nhöng cuøng luùc ngöôøi laøm Linh Thao cuõng caûm nhaän ñöôïc raèng: töï söùc rieâng, mình khoâng theå laøm gì neân coâng ñeå ñeàn ñaùp tình Chuùa yeâu cho xöùng ñöôïc caû, töùc laø caûm nhaän ra thaân phaän toäi loãi vaø baát löïc cuûa mình. Töø caûm nhaän xaâu xa aáy, ngöôøi laøm Linh Thao seõ thaâm tín raèng: “Khoâng coù Chuùa Kitoâ giuùp, toâi seõ khoâng laøm ñöôïc gì caû.” [16] Theá neân, caàn phaûi níu laáy vaø oâm chaët chaân Ngaøi. Vaø chính vì theá, duø bieát mình toäi loãi, baát löïc, thì cuõng khoâng naûn loøng thaát voïng nhö Giuña, nhöng traùi laïi, vaãn tin töôûng caäy troâng vaø phoù thaùc nhö Pheâroâ. Vieäc nhaän thöùc treân ñaây trong aùnh saùng ôn Chuùa, coäng vôùi söùc maïnh cöùu ñoä cuûa Ngaøi, seõ cung öùng cho taâm hoàn cuûa ngöôøi laøm Linh Thao nhöõng ñieàu kieän thanh luyeän vaø ñoåi môùi caàn thieát, cuõng nhö giuùp cho taâm hoàn yù thöùc veà söï caáp thieát caàn phaûi xeáp ñaët laïi traät töï ñôøi soáng, vaø caàn phaûi tìm veà vôùi töï do noäi taâm. Nhö theá môùi nhaän ra ñöôïc raèng hoa traùi cuûa böôùc moät trong Linh Thao khoâng phaûi laø keát quaû cuûa moät cuoäc “chuøi röûa” noäi taâm hôøi hôït cho saïch “buøn nhô toäi loãi” khoâng thoâi, nhöng thöïc söï laø moät cuoäc bieán ñoåi saâu xa, moät cuoäc bieán ñoåi taän goác reã: ñem toaøn boä tieàm naêng cuûa con ngöôøi ñaët vaøo trong ñöôøng höôùng cuûa Thieân Chuùa, saün saøng thöïc thi troïn veïn keá hoïach Ngaøi ñeà ra.

2 – Caûm nhaän ñöôïc söùc maïnh cuûa Chuùa Kitoâ laø ñieàu toái caàn; nhìn ngaém Ngaøi vaø saün saøng soáng theo chöông trình cuûa Thieân Chuùa laø nhöõng thaùi ñoä caên baûn laøm ñieàu kieän thieát yeáu cho noã löïc tìm vaø soáng yù Chuùa. Tuy nhieân, caûm nhaän mình caàn Chuùa Kitoâ, ngaém nhìn Ngaøi vaø saün saøng haønh ñoäng nhö Ngaøi thì vaãn chöa phaûi laø thöïc söï ñoùn nhaän chính Ngaøi. Quan saùt kyõ löôõng thaùi ñoä, haønh ñoäng cuûa Ngaøi vaø khuoân raäp cuoäc soáng cuûa mình laøm moät vôùi ñôøi Ngaøi: ñoù môùi laø thöïc söï ñoùn nhaän chính Ngaøi, vaø ñoù cuõng chính laø ñieåm khaùc bieät giöõa böôùc thöù nhaát vaø böôùc thöù hai trong Linh Thao. Vì theá, coù theå noùi raèng hoa traùi cuûa böôùc thöù hai ñöôïc goùi gheùm trong lôøi – maø suoát caû giai ñoaïn hai naày – Thaùnh Inhaõ khuyeân ngöôøi laøm Linh Thao thaønh khaån xin Chuùa ban cho, ñoù laø: “Xin cho ñöôïc hieåu bieát thaâm saâu veà Chuùa Kitoâ... ñeå yeâu meán Ngaøi hôn, vaø ñeå theo Ngaøi... cuõng nhö ñeå baét chöôùc Ngaøi.” [17] Ngöôøi laøm Linh Thao seõ nhìn ngaém, seõ chieâm nieäm dieãn tieán caùc bieán coá trong cuoäc ñôøi döông theá cuûa Ñöùc Kitoâ, töø luùc môùi Nhaäp Theå, môùi sinh ra cho ñeán luùc ñöùng tröôùc theàm cuoäc töû naïn.

Cuøng moät luùc vôùi noã löïc nhìn laïi Lòch Söû Cöùu Ñoä qua cuoäc ñôøi Ñöùc Gieâsu, ngöôøi laøm Linh Thao cuõng nhìn laïi cuoäc ñôøi cuûa mình, con ngöôøi cuûa mình vôùi nhöõng thaùi ñoä vaø haønh ñoäng khaùc nhau: khoâng phaûi laø chæ nhìn moät caùch thôø ô, baøng quan, nhöng laø vôùi caëp maét cuûa moät nhaø ñieâu khaéc, cuûa moät hoïa só ñang chaêm chuù nhìn vaøo maãu töôïng vaø taùc phaåm chöa hoaøn thaønh cuûa mình ñeå uoán naén, ñeå ñeõo goït cho thaät kyõ, coá laøm sao cho taùc phaåm cuûa mình trôû thaønh gioáng heät kieåu maãu. Nghóa laø laøm theá naøo ñeå trôû thaønh moät ”Kitoâ khaùc” (Alter Christus). Töø ñoù, nhôø aùnh saùng Chuùa soi daãn vaø söùc maïnh tình yeâu cuûa Chuùa trôï löïc, ngöôøi laøm Linh Thao seõ nhaän ra ñöôïc vaø nhaát quyeát soáng theo ñöôøng loái, keá hoaïch cuûa Ngaøi, töùc laø thi haønh troïn veïn thaùnh yù Chuùa Cha, döïa theo maãu göông toû raïng nhaát Chuùa Kitoâ ñaõ neâu cho thaáy, ñoù laø: “Ñeán ñeå thi haønh thaùnh yù Thieân Chuùa Cha.” [18] Khoâng coøn “voâ tri baát moä” nöõa, ngöôøi laøm Linh Thao seõ bieát roõ vaø yeâu meán Chuùa Kitoâ tha thieát hôn, seõ keát thaân vôùi Ngaøi chaët cheõ hôn, vaø thöïc söï trôû thaønh baïn chí thieát, baïn ñöôøng cuûa Ngaøi vaäy.

3 – “Sao con khoâng theo saùt Thaày ngay baây giôø ñöôïc? Con saün saøng cheát vì Thaày maø!” [19] : Pheâroâ ñaõ maïnh daïn khaúng ñònh vôùi Thaày mình nhö theá. Cuoái giai ñoaïn hai trong Linh Thao, ngöôøi caám phoøng cuõng haêng say khaúng khaùi thöa leân vôùi Chuùa nhö vaäy. Nhöng neáu Pheâroâ ñaõ choái Thaày mình vaø ñaõ troán chaïy trong cuoäc töû naïn, thì ai coøn daùm töï phuï ñeå noùi nhö oâng nöõa raèng: “Duø cho moïi ngöôøi coù vaáp ngaõ vì Thaày, thì phaàn toâi, toâi seõ khoâng vaáp ngaõ bao giôø.” [20] Ñoù laø kinh nghieäm ñau thöông cuûa Pheâroâ cuõng nhö cuûa heát thaûy caùc toâng ñoà, [21] vaø ñoù cuõng laø kinh nghieäm ñaày nöôùc maét cuûa con ngöôøi muoân thuôû sa ñi ngaõ laïi: kinh nghieäm hieän roõ nôi töøng chaëng ñöôøng cuûa Lòch Söû Cöùu Ñoä. Vaäy, ñeå ngöôøi caám phoøng tìm ñöôïc söùc maïnh ñeå maø noi göông Ñöùc Kitoâ trieät ñeå thi haønh thaùnh yù Thieân Chuùa Cha cho ñeán gioït maùu cuoái cuøng; ñeå maø trung thaønh soáng maõi trong tình baïn chí thieát vôùi Thaày mình, khi vui cuõng nhö luùc buoàn, khi thaønh coâng haïnh phuùc cuõng nhö luùc gaëp gian nan thaát baïi... Linh Thao tieáp tuïc giôùi thieäu moät giai ñoaïn khaùc trong Lòch Söû Cöùu Ñoä: ñoù laø cuoäc töû naïn cuûa Ñöùc Gieâsu. Trong böôùc thöù ba naày, Linh Thao ñeà nghò vôùi ngöôøi laøm Linh Thao taäp soáng caùc kinh nghieäm ñaùng giaù nhaát cuûa tình yeâu ñích thöïc: kinh nghieäm cuûa Ñöùc Gieâsu chòu nhuïc nhaõ vaø khoå ñau cho ñeán cheát ñeå noùi leân loøng tuøng phuïc tuyeät ñoái ñoái vôùi Thieân Chuùa, vaø tình thöông toät ñoä ñoái vôùi con ngöôøi. [22] Ñaõ vöôït qua giai ñoaïn quyeát taâm böôùc theo Chuùa Kitoâ, quyeát taâm noi göông vaø neân gioáng Ngaøi, thì ñaây chính laø luùc caàn phaûi tieán xa hôn, saâu hôn, caàn phaûi soáng, phaûi caûm nhaän vaø thoâng döï vaøo kinh nghieäm khoå naïn ñau thöông nhaát vaø huøng hoàn nhaát cuûa tình baïn, cuûa tình yeâu ñích thöïc maø Chuùa Kitoâ daønh cho moãi moät ngöôøi trong nhaân loaïi. [23] Löûa thöû vaøng, gian nan thöû ñöùc: cuøng thoâng döï vaøo nhöõng khoå ñau cuûa Chuùa Kitoâ laø baèng chöùng huøng hoàn vaø chaéc chaén nhaát cho thaáy loøng meán yeâu chaân thaät ñoái vôùi Ngaøi, cho thaáy tình baïn tín trung daønh cho Ngaøi. Keát hieäp vôùi Chuùa Kitoâ khoå ñau coù söùc toâi luyeän cho yù chí neân kieân cöôøng, beàn ñoã trong quyeát taâm thöïc thi thaùnh yù Chuùa. Ñoù laø tieâu ñích thöù ba trong Linh Thao muoán nhaém ñeán.

4 – Maàu nhieäm Phuïc Sinh laø chìa khoùa cuûa maàu nhieäm cöùu roãi, laø hoa traùi cao ñeïp nhaát trong vöôøn Lòch Söû Cöùu Ñoä. Vaø noùi ñeán maàu nhieäm Phuïc Sinh töùc laø noùi ñeán cuoäc töû naïn vaø soáng laïi cuûa Chuùa Kitoâ. Ñoù laø hai khía caïnh cuûa cuøng moät thöïc taïi. Giai ñoïan ba cuûa Linh Thao ñaõ nhìn ngaém Chuùa Kitoâ khoå ñau, thì giai ñoïan cuoái, töùc laø böôùc thöù tö cuûa Linh Thao, cuõng phaûi daãn ñöa ngöôøi caám phoøng ñeán choã thoâng döï vaøo nieàm vui phuïc sinh cuûa Chuùa. [24] Nieàm vui Phuïc Sinh laø tieâu ñích cuûa ñôøi soáng kitoâ. Höôùng veà tieâu ñích ñoù laø giuùp cho xaùc tín cuûa ñöùc tin kitoâ ñöôïc chaéc chaén theâm, laø giuùp cho quyeát taâm thöïc thi thaùnh yù Chuùa ñöôïc maïnh meõ theâm. Chaúng theá maø Kinh Thaùnh noùi: “Nieàm vui cuûa Chuùa laø thaønh luõy chôû che anh em.” [25] Thaùnh Phao­loâ khaúng ñònh raèng: “Neáu Ñöùc Kitoâ ñaõ khoâng soáng laïi... thì chuùng ta laø nhöõng keû khoán khoå nhaát treân ñôøi. Nhöng khoâng, Ñöùc Kitoâ ñaõ soáng laïi.” [26] Theá neân, chuùng ta laø nhöõng ngöôøi haïnh phuùc nhaát traàn gian! Nieàm haïnh phuùc naøy laø nguoàn söùc maïnh cho ñôøi kitoâ. Ñieàu maø böôùc thöù tö cuûa Linh Thao muoán nhaém tôùi, laø ñeà nghò vôùi ngöôøi caám phoøng haõy coá tìm ñeán nguoàn söùc maïnh ñoù ôû nôi Ñöùc Kitoâ soáng laïi, ñeå ñöôïc cuûng coá trong quyeát taâm soáng thaùnh yù Chuùa qua moïi traïng huoáng. Veà ñieåm naày thì böôùc thöù ba vaø böôùc thöù tö cuûa Linh Thao coù phaàn gioáng nhau, bôûi caû hai ñeàu nhaém ñeán cuøng moät thaønh quaû.

Coøn moät ñieåm khaùc cuõng laøm cho hai böôùc Linh Thao naày gioáng nhau, ñoù laø caû hai ñeàu coá ñöa daãn ngöôøi caám phoøng ñeán choã keát hôïp maät thieát vôùi Ñöùc Kitoâ: moät ñaøng laø baèng caùch thoâng phaàn vôùi nhöõng khoå nhuïc ñôùn ñau Ngaøi chòu trong cuoäc töû naïn; vaø ñaøng kia laø baèng caùch thoâng döï vaøo nieàm vui phuïc sinh chieán thaéng cuûa Ngaøi. Neáu phaûi mieâu taû theo kieåu noùi tu ñöùc coå ñieån, thì coù theå ñoàng hoùa böôùc ñaàu cuûa Linh Thao vôùi “böôùc ñöôøng thanh luyeän” (voie purgative - purgative way), vaø böôùc thöù hai vôùi “böôùc ñöôøng quang khaûi” (voie illuminative - illuminative way), coøn hai böôùc thöù ba vaø thöù tö thì coù theå so saùnh vôùi “böôùc ñöôøng keát hôïp” (voie unitive - unitive way).

*

Ñaõ noùi ñeán phöông phaùp, thì taát cuõng caàn phaûi noùi tôùi caùc ñieàu kieän thieát yeáu ñeå thöïc haønh phöông phaùp cho ñuùng vôùi kyõ thuaät cuûa noù. Ñaïi ñeå coù boán ñieàu kieän caàn phaûi toân troïng ñeå Linh Thao coù theå tieán haønh ñuùng vôùi ñöôøng loái ñaëc thuø cuûa noù, ñoù laø: thinh laëng, caàu nguyeän, noã löïc vaø baøn hoûi.

1. Thinh Laëng:

Töùc laø giöõ yeân tónh, traùnh oàn aøo naùo ñoäng, khoâng to tieáng... tuy nhieân, ñoù môùi chæ laø thinh laëng beân ngoaøi, laøm ñieàu kieän caàn thieát cho moät traïng thaùi thinh laëng khaùc, chuû yeáu hôn, ñoù laø thinh laëng beân trong, töùc laø ñeå cho taâm hoàn laéng ñoïng xuoáng vaø quy höôùng veà Chuùa, khoâng xao laõng phaân taùn, khoâng ñeå nhöõng öu tö lo nghó hay nhöõng gì khaùc xaâm chieám... Moät ngöôøi coù theå ôû trong tónh maïc, thanh vaéng nhöng laïi khoâng coù thinh laëng noäi taâm, neáu taâm tö ngöôøi aáy vaãn töôûng nghó ñeán traêm ngaøn thöù chuyeän ngoån ngang giöõa chôï ñôøi.

Neáu chæ thinh laëng ñeå laëng thinh, töùc laø neáu chæ giöõ moät thöù thinh laëng roãng tueách, voâ yù nghóa thì ai maø coù theå giöõ ñöôïc? Khoâng: thinh laëng ôû ñaây laø thinh laëng coù yù nghóa traøn ñaày. Quaû vaäy, luùc laøm Linh Thao, caàn phaûi thinh laëng, laø vì coù thinh laëng thì môùi caàm trí ñöôïc ñeå noùi chuyeän vôùi Chuùa vaø laéng nghe Ngaøi noùi qua caàu nguyeän. Khoâng trao ñoåi vôùi Chuùa, khoâng nghe ñöôïc Ngaøi noùi gì, khoâng ñeå taâm ñoïc caùc daáu chæ vaø aùnh saùng cuûa Ngaøi, thì laøm sao coù theå bieát ñöôïc Ngaøi muoán gì, laøm sao nhaän ra ñöôïc yù cuûa Ngaøi, vaø laøm sao Linh Thao ñaït ñöôïc muïc tieâu nhaém tôùi laø giuùp nhaän ñònh yù Chuùa? Khoâng chæ rieâng Linh Thao yeâu caàu phaûi giöõ thinh laëng: moïi hoaït ñoäng nghieâm chænh, ñi vaøo chieàu saâu cuûa trí tueä, cuõng ñeàu yeâu caàu töông töï nhö theá. Coù phoøng tra cöùu cuûa moät thö vieän naøo chòu ñeå cho töï do laøm oàn ñaâu!

2. Caàu Nguyeän:

Laø chuyeän troø thaân tình vôùi Chuùa. Caàu nguyeän daãn loái vaøo trong moái thaâm tình ñoù, höôùng tôùi tieâu ñích keát hôïp hai neân moät trong moái ñoàng taâm nhaát trí ñöôïm ñaày yeâu thöông. Caàu nguyeän ñeå gaëp Chuùa: laø nhö theá! Ñaõ keát thaân hoaëc neân moät vôùi Chuùa, taát nhieân con ngöôøi seõ bieát Chuùa muoán gì, yù Chuùa laø nhö theá naøo. Ñaõ trôû neân thaém thieát trong tình yeâu thöông, taát nhieân con ngöôøi seõ coù ñuû söùc maïnh cuûa yeâu thöông ñeå thi haønh nhöõng gì Ngöôøi Yeâu cuûa mình muoán! Tình yeâu chaúng maïnh nhö söï cheát ñoù sao? [27] Vaø ñuùng nhö thaùnh AÂugutinoâ nhaän ñònh: ñaõ troùt yeâu thì ñaâu coøn bieát nhoïc meät!

Caàu nguyeän ñoùng vai troø truï coät trong phöông phaùp Linh Thao, vaø bao goàm nhieàu nhaân toá quan yeáu caàn phaân tích roõ. Theá neân, tieáp theo sau baøi vieát veà Linh Thao, seõ coù moät baøi vieát thöù hai baøn veà caàu nguyeän: xin tieáp tuïc theo doõi...

ÔÛ ñaây, chæ xin löu yù theâm moät ñieåm nhö sau: trong cuoäc soáng thöôøng nhaät, luùc caàu nguyeän, coù theå töï do löïa choïn baát cöù ñeà taøi naøo  thích hôïp; coøn trong luùc laøm Linh Thao, ngöôøi caám phoøng seõ coá tuaàn töï döïa theo caùc ñeà taøi ruùt ra töø tieán trình Lòch Söû Cöùu Ñoä maø caàu nguyeän.

3- Noã Löïc:                     

Laø ñem heát söùc mình maø hôïp taùc vôùi ôn Chuùa cuõng nhö vôùi söï trôï giuùp cuûa ngöôøi khaùc ñeå haønh ñoäng, ñeå – trong tröôøng hôïp cuï theå ñang baøn ñaây – soáng ñôøi noäi taâm, ñeå laøm Linh Thao vôùi taát caû chuù yù vaø quyeát taâm, vôùi heát caû loøng quaûng ñaïi cuûa mình. Trong cuoäc soáng, vaø dó nhieân laø trong taát caû moïi sinh hoaït tu ñöùc, ngöôøi kitoâ xaùc tín raèng con ngöôøi khoâng haønh ñoäng vaø cuõng khoâng theå haønh ñoäng leû loi moät mình; con ngöôøi haønh ñoäng vôùi söùc cuûa Chuùa, cuõng nhö vôùi söï trôï löïc tröïc tieáp hay giaùn tieáp, nhieàu hay ít cuûa ngöôøi khaùc. “Khoâng coù Thaày, caùc con khoâng theå laøm gì ñöôïc.” [28] Ñöùc Kitoâ ñaõ noùi roõ nhö theá. Tuy nhieân, khoâng phaûi vì theá maø con ngöôøi coù theå löôøi bieáng khoaùn traéng cho Thieân Chuùa phaàn noã löïc caàn phaûi ñoùng goùp cuûa mình; khoâng ai ñöôïc pheùp khoanh tay ngoài chôø nhöõng “quaû sung ôn Chuùa” ruïng thaúng vaøo mieäng, nhö anh chaøng löôøi bieáng coù moät khoâng hai, maø Giaùo Khoa Thö nöôùc ta ngaøy tröôùc ñaõ moät daïo noùi tôùi. Neáu duøng ñoà bieåu phaàn traêm ñeå thöû öôùc tính “coå phaàn” Thieân Chuùa ñoùng goùp vaøo trong haønh ñoäng cuûa con ngöôøi, thì coù theå noùi raèng Ngaøi coù khoaûng 85-90%. Theá thì trong luùc laøm Linh Thao, ngöôøi caám phoøng phaûi doác löïc loái 7-8% cuûa nhöõng gì caàn cho vieäc thaønh töïu coâng taùc thieâng lieâng, vaø ngöôøi giuùp höôùng daãn tieán trình Linh Thao, töùc laø “ngöôøi giaûng caám phoøng” coù boån phaän laøm phaàn coøn laïi, vaøo loái 2-3%. 7-8% ít thaät! Tuy nhieân, neáu khoâng chòu öùng ra phaàn aáy, thì khoâng theå höôûng ñöôïc “coå phaàn” 85-90% maø Thieân Chuùa luoân luoân saün saøng ñoùng goùp vaø taëng khoâng cho!

Neáu khoâng ai coù theå aên nguû thay cho ngöôøi khaùc, thì cuõng vaäy, khoâng ai coù theå soáng ñaïo, thöïc haønh caùc vieäc noäi taâm, thieâng lieâng thay cho ngöôøi khaùc ñöôïc. Vaø do ñoù, khoâng ai coù theå leân thieân ñaøng hay xuoáng hoûa nguïc thay cho ngöôøi khaùc ñöôïc! Theá maø coù ngöôøi vaãn ñoå loãi cho ngöôøi khaùc ñeå mình khoûi giöõ ñaïo: taïi “OÂng cha giaûng buoàn nguû !” taïi “Giaùo Hoäi thuû cöïu, loãi thôøi !”... Noã löïc caù nhaân laø yeáu toá bao giôø cuõng phaûi coù, vaø khoâng theå thay theá baèng baát cöù gì khaùc ñöôïc.

Vaán ñeà noã löïc caù nhaân coøn daây döa lieân heä vôùi moät vaán ñeà khaùc nöõa: ñoù laø vaán ñeà lyù thuyeát vaø thöïc haønh trong ñôøi soáng ñöùc tin. Coù ngöôøi töôûng raèng tin laø hieåu bieát vaø “laáy ñaàu oùc, trí tueä” maø xaùc tín veà caùc chaân lyù Thieân Chuùa vaø Giaùo Hoäi daïy: chæ coù theá thoâi! Coù leõ hoï “giöõ ñaïo” maø khoâng “soáng ñaïo”; coù leõ hoï tin maø khoâng coá gaéng soáng ñöùc tin, khoâng noã löïc ñöa ñöùc tin vaøo trong cuoäc soáng thöïc teá cuûa caù nhaân mình... Thaùi ñoä nhaàm laãn naøy cuõng thöôøng gaëp thaáy trong caùch quan nieäm veà caùc khoùa caám phoøng, caùc kyø Linh Thao. Nhieàu ngöôøi coi caùc khoùa Linh Thao, caùc cuoäc caám phoøng nhö laø nhöõng “khoùa hoïc”: ñi caám phoøng, ñeán döï Linh Thao laø ñeå hoïc hoûi theâm moät soá ñieàu môùi laï hay ho; laø ñeå bieát theâm veà moät phöông phaùp thieâng lieâng nghe noùi cöï phaùch, danh tieáng, coù söùc bieán ñoåi oà aït vuõ baõo; laø ñeå nghe moät ngöôøi thuyeát giaûng löu loaùt, huøng hoàn, haáp daãn... Quan nieäm nhö theá laø boùp meùo tieâu ñích cuûa toân giaùo, cuûa ñöùc tin. Toân giaùo vaø ñöùc tin khoâng nhaèm ñeán lyù thuyeát cho baèng thöïc haønh, cho baèng haønh ñoäng: “Haõy khieâm toán ñoùn nhaän Lôøi... haõy ñem Lôøi aáy ra thöïc haønh.” [29] “Reâu rao laø mình coù ñöùc tin maø khoâng haønh ñoäng theo ñöùc tin, thì coù ích lôïi gì?... Ñöùc tin khoâng coù haønh ñoäng thì quaû laø ñöùc tin cheát.” [30] “Khoâng phaûi baát cöù ai thöa vôùi Thaày: ‘Laïy Chuùa! laïy Chuùa!’ laø ñöôïc vaøo Nöôùc Trôøi caû ñaâu! Nhöng chæ ai thi haønh yù muoán cuûa Cha Thaày, laø Ñaáng ngöï treân trôøi, thì môùi ñöôïc vaøo maø thoâi... Ai nghe nhöõng lôøi Thaày noùi ñaây, maø chaúng ñem ra thöïc haønh, thì ví ñöôïc nhö ngöôøi ngu daïi xaây nhaø treân caùt.” [31] Döïa theo kinh nghieäm, thaùnh Inhaõ Loyola nhaän ñònh noùi raèng: “...khoâng phaûi hieåu bieát nhieàu, nhöng laø chính caûm nhaän saâu xa töï trong ñaùy loøng môùi laøm cho linh hoàn no thoûa.” [32] Vì theá, caàn phaûi quan nieäm laïi cho ñuùng: tieâu ñích ñaàu tieân vaø cuoái cuøng caùc cuoäc caám phoøng, caùc khoùa Linh Thao nhaém tôùi khoâng phaûi laø vieäc “hoïc” lyù thuyeát, nhöng laø vieäc “haønh” thöïc teá. Neáu coù “hoïc” thì cuõng chæ laø ñeå taïo ñieàu kieän caàn thieát cho vieäc “haønh,” cho haønh ñoäng chöù khoâng theå döøng laïi ôû möùc hieåu bieát lyù thuyeát khoâng thoâi.

Neáu ñem sinh hoaït caám phoøng so saùnh vôùi caùc haønh ñoäng: daïy vaø hoïc laøm beáp, naáu aên vaø aên, thì trong caùc vieäc naøy, haønh ñoäng naøo seõ giuùp hieåu roõ sinh hoaït caám phoøng – hay laøm Linh Thao – nhieàu nhaát? Haønh ñoäng “aên”! Caám phoøng, tónh taâm hoaëc laøm Linh Thao laø ñöa caùc chaân lyù ñöùc tin thaám nhaäp vaøo trong caùc sinh hoaït noäi taâm cuûa chính mình, laø coá laøm cho caùc chaân lyù aáy trôû “thaønh xöông, thaønh thòt” trong ñôøi soáng kitoâ cuûa caù nhaân mình. Coá gaéng töùc laø phaûi noã löïc. AÊn laø haønh ñoäng deã nhaát trong ñôøi. AÁy theá maø cuõng coù luùc “phaûi gaéng maø aên.” Vaäy, neáu khoâng coá gaéng, khoâng noã löïc, thì laøm sao caám phoøng cho toát ñöôïc?!

Ñaõ noùi tôùi chuyeän aên, thì ñöôïc xin baøn tieáp luoân theå: AÊn deã, aên khoù; luùc naøo aên deã, luùc naøo laïi khoù aên? Laøm sao ñeå aên cho deã, aên cho ngon vaø cho nhieàu? Phaûi coù thöùc aên toát, thöùc aên beùo boå? Phaûi coù ñaàu beáp gioûi?... Cuõng caàn phaûi coù nhö theá; tuy nhieân ñoù khoâng phaûi laø ñieàu kieän tieân quyeát vaø chuû yeáu. Ñieàu kieän tieân quyeát vaø chuû yeáu laø phaûi “ñoùi,” phaûi thaáy “ñoùi.” Khoâng thaáy ñoùi, laïi thaáy ñaéng mieäng, thì coù cao löông myõ vò ñeán maáy cuõng khoâng nuoát noåi. Traùi laïi, khi ñoùi thì duø coù aên côm nguoäi vôùi xì daàu thöôøng khoâng thoâi cuõng thaáy ngon! Trong ñôøi soáng thieâng lieâng cuõng heät nhö vaäy: coù khao khaùt chaân lyù cuûa Chuùa; coù caûm thaáy ñoùi khaùt aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Ngaøi... thì taâm hoàn con ngöôøi môùi tha thieát vaø haêng say môû loøng ra maø ñoùn nhaän Lôøi Chuùa moät caùch deã daøng vaø quaûng ñaïi, ngay caû khi Lôøi aáy chæ ñöôïc noùi leân qua nhöõng ngoân töø dieãn ñaït luùng tuùng, vaáp vaùp cuûa moät con ngöôøi taàm thöôøng, khoâng maáy taøi caùn. Quaû thöïc, thaùnh Phaoloâ chia seû cho bieát raèng: “Ñöùc Kitoâ ñaõ... sai toâi ñi rao giaûng Tin Möøng, vaø rao giaûng khoâng phaûi baèng lôøi leõ khoân kheùo [cuûa khoa tu töø, cuûa taøi huøng bieän], ñeå thaäp giaù Ñöùc Kitoâ khoûi trôû neân voâ hieäu.” [33] Khoâng phaûi caùi môùi laï cuûa caùc ñeà taøi, khoâng phaûi caùi hay ho cuûa phöông phaùp, cuõng khoâng phaûi taøi huøng bieän haáp daãn cuûa dieãn giaû laø yeáu toá chính laøm cho loøng con ngöôøi caûm nhaän ñöôïc ôn soi saùng vaø söùc bieán ñoåi cuûa Chuùa. Chuû yeáu laø con ngöôøi phaûi coá gaéng, noã löïc môû roäng loøng ra, laøm cho loøng mình ñoùi, khaùt aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Ngaøi!

Neáu töôûng raèng chæ caàn coù phöông phaùp tu ñöùc hay, toát, tieáng taêm, vaø chæ caàn coù ngöôøi giaûng thuyeát löu loaùt, huøng hoàn, haáp daãn... laø mình seõ soát saéng noùng chaùy, seõ nhaän ñöôïc nhieàu ôn Chuùa, seõ tieán ñöùc nhanh vaø cao maø khoâng ñeå yù gì tôùi noã löïc caù nhaân, thì chaúng khaùc gì ngöôøi thöùc daäy ban saùng, naèm nhìn nhöõng ngöôøi taäp theå duïc trong tivi, roài cöù yeân loøng cho söùc khoûe cuûa mình, vì nghó laø mình cuõng ñaõ taäp theå duïc roài! Nhaåy xuoáng khoûi giöôøng, laøm caùc ñoäng taùc theå duïc thì meät, thì chaûy moà hoâi... nhöng, coù laøm nhö theá thì môùi mang laïi lôïi ích thöïc söï cho söùc khoûe. Trong sinh hoaït noäi taâm tu ñöùc cuõng theá: coù noã löïc, coù coá gaéng, coù nhoïc meät – töùc laø coù Linh Thao – thì môùi taêng cöôøng ñöôïc söùc khoûe cho linh hoàn. Tieàn naøo cuûa naáy: chính laø theá!

4. Baøn Hoûi:

Linh thao laø moät cuoäc thöïc taäp ñeå tu luyeän linh hoàn. Gioáng nhö trong moïi cuoäc thöïc taäp khaùc, trong thôøi gian laøm Linh Thao cuõng caàn coù moät huaán luyeän vieân, moät ngöôøi coù kinh nghieäm ñeå chæ daãn ñöôøng ñi nöôùc böôùc cuûa tieán trình thieâng lieâng. Coù theå goïi laø ngöôøi giaûng, ngöôøi giuùp hay laø ngöôøi höôùng daãn Linh Thao. Vò naøy giöõ moät vai troø song ñoâi: vöøa laøm ngöôøi thuyeát trình Lôøi Chuùa theo kyõ thuaät Linh Thao, vöøa laøm ngöôøi linh höôùng – linh trôï – ñeå giuùp cho ngöôøi caám phoøng böôùc ñi vöõng daï giöõa nhöõng kinh nghieäm noäi taâm, vaø töø töø nhaän ra con ñöôøng Thieân Chuùa ñaõ aân caàn keû saün cho ñôøi mình, töùc laø ñeå giuùp lôùn leân trong kinh nghieäm noäi taâm vaø trong khaû naêng nhaän ñònh thieâng lieâng. Khoâng thieáu chi ngöôøi nghó raèng coâng taùc thuyeát giaûng laø vieäc chính yeáu cuûa ngöôøi giuùp caám phoøng hay höôùng daãn Linh Thao; thöïc ra khoâng phaûi theá: taùc vuï linh trôï – ñaày teá nhò vaø khoù khaên, cuõng nhö ñoøi hoûi nhieàu kinh nghieäm – môùi laø coâng taùc chính yeáu cuûa ngöôøi höôùng daãn Linh Thao. Khoâng theå naøo quan nieäm ñöôïc moät khoùa Linh Thao maø khoâng coù taùc vuï linh trôï. Heã ñaõ coù Linh Thao laø phaûi coù linh trôï. Cuõng theá, heã ñaõ laøm Linh Thao taát phaûi caàn ñeán linh trôï, taát caàn phaûi laáy tinh thaàn côûi môû vaø chaân thaønh maø baøn hoûi veà caùc söï vieäc dieãn bieán noäi taâm vôùi ngöôøi höôùng daãn.

*

Treân saân khaáu Linh Thao, thaáy xuaát hieän ba loaïi dieãn vieân: Thieân Chuùa, ngöôøi höôùng daãn Linh Thao vaø ngöôøi thöïc haønh Linh Thao. Moãi loaïi dieãn vieân ñeàu coù phaàn ñoùng goùp nhieàu hay ít cuûa mình ôû trong coâng taùc chung, nhö ñaõ thaáy qua hình aûnh cuûa bieåu ñoà phaàn traêm noùi ôû treân. Coù theå laáy hình tam giaùc vôùi caùc goùc vaø caùc caïnh, ñeå taïm cuï theå hoùa vò trí cuûa caùc dieãn vieân (ôû moãi goùc), vaø moái töông lieân giöõa ba loaïi dieãn vieân (qua caùc caïnh): Thieân Chuùa soi saùng vaø taùc ñoäng treân ngöôøi höôùng daãn laãn ngöôøi thöïc haønh Linh Thao; qua caàu nguyeän, caùc ngöôøi naøy quy höôùng taâm trí veà vôùi Chuùa vaø môû roäng loøng mình ñoùn nhaän ôn Ngaøi ñeå hoaøn thaønh coâng taùc phaàn mình, roài ñoàng thôøi trao ñoåi vôùi nhau qua vieäc baøn hoûi vaø taùc vuï linh trôï. Linh Thao laø caû moät coâng tröôøng xaây döïng trong noã löïc hôïp taùc vaø töông trôï. Ñaâu coù lyù do ñeå lo sôï, ñeå naèm yø trong aûo töôûng coâ ñôn vaø leû loi?

 Vaø nhö theá, boán yeáu toá truï coät trong vieäc thöïc haønh phöông phaùp Linh Thao coù theå ñöôïc toùm keát nhö sau vôùi caùc muïc tieâu chuû yeáu cuûa chuùng:

                           Thinh laëng ñeå laéng nghe

                           Caàu nguyeän ñeå gaëp Chuùa

                           Noã löïc ñeå hôïp taùc

                           Baøn hoûi ñeå nhaän ñònh

“Cöù laøm nhö vaäy!” [34]

 

                                         

 

B. Caàu Nguyeän

Coù ai bao giôø baøn ñeán tu ñöùc, noùi ñeán ñôøi soáng thieâng lieâng maø laïi khoâng ñeà caäp ñeán caàu nguyeän! Neáu muoán tìm ñoïc heát nhöõng gì xöa nay caùc toân giaùo noùi veà caàu nguyeän, thì coù leõ phaûi daønh ra haøng chuïc naêm daøi may ra môùi ñuû!

Con ngöôøi caàn noùi vaø caàn nghe noùi veà caàu nguyeän. Bôûi vì töï ñaùy loøng, con ngöôøi caûm thaáy caàn phaûi caàu nguyeän. Coù danh nhaân ñaõ töøng quaû quyeát raèng: “Caàu nguyeän laø hôi thôû cuûa hoàn con ngöôøi.” Chim bay, caù loäi coøn con ngöôøi thì caàu nguyeän.

Caûm thaáy caàn phaûi caàu nguyeän, nhöng cuøng luùc con ngöôøi laïi caûm thaáy khoâng bieát aên noùi, ñoái xöû laøm sao cho bôùt baát xöùng tröôùc nhan Thieân Chuùa [35] haàu tieáp nhaän cho ñöôïc aùnh saùng toûa phaùt ra töø Ngaøi, vaø caûm nhaän cho ñöôïc tình Ngaøi yeâu thöông hieän dieän saùt keà beân mình. Theá neân, con ngöôøi caûm thaáy caàn ñöôïc nghe noùi veà caàu nguyeän.

Con ngöôøi ngaøy nay cuõng caàn noùi vaø nghe noùi veà caàu nguyeän. Bôûi vì, moät ñaøng con ngöôøi ngaøy nay vaãn laø con ngöôøi muoân thuôû, vaø ñaøng khaùc, con ngöôøi thôøi nay laïi caûm thaáy caàn phaûi thích nghi leà loái caàu nguyeän cuûa mình sao cho hoøa nhòp eâm ñeïp vôùi nhöõng caûnh huoáng hoaøn toaøn môùi laï vaø ñaày xaùo troän giöõa cuoäc soáng hieän ñaïi.

*

Caàu nguyeän?

Laø noùi chuyeän vôùi Chuùa! Noùi cho roõ hôn ñi, vì noùi chuyeän coù theå laø noùi vôùi ngöôøi thaân thöông cuõng nhö vôùi ngöôøi thuø gheùt, vôùi ngöôøi quen bieát cuõng nhö vôùi ngöôøi xa laï, ñaùng sôï... Theá thì caàu nguyeän laø noùi chuyeän thaân maät, chaân tình vôùi Chuùa, laø noùi “chuyeän tình” vôùi Ngaøi, laø laáy heát taâm tình maø thöa chuyeän, maø ñaøm ñaïo vôùi Chuùa. Caàu nguyeän laø ñoái thoaïi: coù noùi, coù nghe, chöù khoâng phaûi chæ noùi moät mình nhö trong moät cuoäc ñoäc thoaïi chaùn ngaáy, hay laø nhö trong moät cuoäc trao ñoåi haøm hoà! Coù nhöõng buoåi noùi chuyeän khaùch saùo ñöa ñaõi, raäp theo loái vaên tieåu thuyeát vay möôïn, loøng trí ñeå nôi khaùc; coù nhöõng buoåi trao ñoåi taâm tình qua ca dao thaønh ngöõ quen thuoäc; coù nhöõng buoåi haøn huyeân taâm söï boäc phaùt töø con tim noàng chaùy tình ngöôøi; coù nhöõng luùc ngoài beân nhau nhìn nhau khoâng noùi, maø loøng vaãn caûm nhaän ñöôïc caû moät moái taâm ñaàu yù hôïp saâu ñaäm giöõa ñoâi baïn tri kyû chí thaân, giöõa caëp tình nhaân noàng thaém chaân thaønh.

Caàu nguyeän cuõng coù theå mang nhöõng hình thaùi töông töï nhö vöøa noùi: coù nhöõng ngöôøi ñoïc kinh thuoäc loøng ngoaøi mieäng nhö maùy, coøn loøng trí thì raát xa Chuùa; coù nhöõng ngöôøi duøng lôøi kinh ñoïc ngoaøi mieäng (goïi laø khaåu nguyeän) ñeå thöa leân vôùi Chuùa nhöõng taâm tình kính yeâu saâu kín beân trong cuûa mình; coù nhöõng ngöôøi chæ töï söï vôùi Chuùa qua nhöõng taâm tö tieàm aån daâng leân töø ñaùy loøng mình (goïi laø taâm nguyeän); roài cuõng coù luùc chæ caàn môû loøng roäng ra ñeå Chuùa nhìn mình vaø mình nhìn Chuùa trong thinh laëng, ñeå loøng meán thöông cuûa mình ñaém chìm vaøo trong bieån thaúm tình yeâu voâ bieân cuûa Chuùa.

Ñuùng theá, caàu nguyeän daãn hoàn con ngöôøi ñeán choã keát hieäp maät thieát vôùi Chuùa, ñeå töø ñoù laøm cho loøng trí soát meán, noùng chaùy leân, laøm cho con ngöôøi caûm thaáy Chuùa khoâng coøn quaù thieâng lieâng, xa vôøi nöõa! Theá môùi roõ: keát hôïp maät thieát vôùi Chuùa chính laø tieâu ñích cuûa caàu nguyeän, keát hôïp khoâng phaûi qua tình caûm thoâi ñaâu, nhöng ñaëc bieät vaø chuû yeáu laø qua ba nhaân ñöùc ñoái thaàn tin-caäy-meán, qua yù chí, yù höôùng ñöôïc minh chöùng vaø theå hieän baèng haønh ñoäng cuï theå trong cuoäc soáng haèng ngaøy. Coù theá ngöôøi caàu nguyeän môùi deã nhaän ra thaùnh yù Chuùa, vaø coù theá môùi thu nhaän ñuû nghò löïc tình yeâu ñeå maø thöïc thi nhöõng gì Ngaøi muoán; bôûi caøng yeâu thöông noàng chaùy thì caøng coù söùc ñeå laøm vöøa loøng ngöôøi yeâu, baát chaáp moïi khoù khaên choàng chaát. Thaùnh AÂugutinoâ nhaän xeùt raát taâm lyù, noùi raèng: “Ñaõ yeâu thì khoâng coøn bieát meät nhoïc, vaø duø coù nhoïc meät, thì ñoù chæ laø caùi nhoïc meät maø mình yeâu thích!” Taàm troïng yeáu cuûa vieäc caàu nguyeän naèm taát caû ôû ñoù!

*

Thieân Chuùa sinh döïng neân con ngöôøi gioáng Ngaøi laø Tình Yeâu. Ngaøi laø Cha laø Meï con ngöôøi. Vì theá, töï ñaùy loøng saâu thaúm, con ngöôøi caûm nhaän ra moät moái tình ñaäm thaém doàn thuùc quy höôùng hoàn mình veà vôùi Thieân Chuùa: söùc doàn thuùc aáy, coù luùc maïnh, coù luùc yeáu, coù luùc toû, coù luùc môø. Ñoù laø lyù do taïi sao moät khi ñaõ caûm nhaän ñöôïc moái thaâm tình kia ñeán möùc ñoä toû raïng vaø maïnh meõ – chaúng haïn nhö trong tröôøng hôïp caùc thaùnh coù ñôøi soáng thieâng lieâng caûm nghieäm (mystique/mystic) – thì nhöõng taâm hoàn soáng qua nhöõng kinh nghieäm aáy, khoâng theå laøm sao maø khoâng ñaøm thoaïi haàu nhö lieân læ vôùi Chuùa ñöôïc. Gioáng heät nhö nhöõng ngöôøi yeâu nhau, nhö nhöõng tình nhaân vaäy. Yeâu nhau thì muoán gaàn nhau, ñaøm ñaïo vôùi nhau, ít nhaát laø qua thö töø hoaëc laø ñieän thoaïi, ñeå trao ñoåi taâm tình cho nhau vaø vôùi nhau. Coù theá môùi thaáy ñöôïc laø caàu nguyeän ñoùng vai troø chuû yeáu ñeán möùc naøo trong ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa con ngöôøi, nghóa laø trong moái töông quan maät thieát giöõa con ngöôøi vôùi Thieân Chuùa. Muoán yeâu Chuùa, muoán tieán maïnh trong tình yeâu Chuùa, noùi laø thöông Chuùa, meán Chuùa... maø suoát ngaøy khoâng noùi vôùi Chuùa ñöôïc moät lôøi, khoâng daønh ñöôïc moät laùt ñeå ñeán beân Ngaøi, ñeå lieác nhìn Ngaøi qua moät aùnh maét... thì chæ laø muoán haõo vaø noùi suoâng maø thoâi. Coù ai yeâu nhau thaät maø laïi laøm nhö vaäy ñaâu! Ngöôøi kitoâ coù yeâu Chuùa thaät hay khoâng? Caàu nguyeän laø caùch traû lôøi thieát thöïc cho caâu hoûi naøy. Vaäy, cöù xem hoï coù caàu nguyeän hay khoâng thì bieát!

*

Nhieàu ngöôøi cöù laàm töôûng cho raèng caàu nguyeän chæ laø caàu xin. Thaû cho taâm tö laéng ñoïng daàn xuoáng ñeå laéng nghe vaø ñoùn nhaän tieáng Chuùa laø moät phaàn troïng yeáu nhöng thöôøng laïi bò boû queân ñi trong luùc caàu nguyeän. Taïi sao? Coù leõ taïi caàu nguyeän maø chæ bieát bo bo chaêm lo xin xoû khoâng thoâi: ñaõ xin xoû thì phaûi noùi nhieàu, sôï noùi ít, Chuùa khoâng hieåu nhöõng gì mình caàn, khoâng chòu cho nhöõng gì mình muoán. Laøm theá laø bòt tai khoâng chòu nghe Ñöùc Gieâsu daën, noùi laø: “Khi caàu nguyeän, anh em ñöøng laûi nhaûi nhö daân ngoaïi! Hoï nghó raèng: cöù noùi nhieàu laø ñöôïc nhaän lôøi. Ñöøng baét chöôùc hoï, vì Cha anh em ñaõ bieát roõ anh em caàn gì, tröôùc khi anh em caàu xin.” [36]

     Caàu nguyeän maø xin xoû khoâng thoâi, laïi coøn daãn ñeán moät ngoõ cuït khaùc nöõa, ñoù laø: “Xin laøm cho... yù Cha theå hieän,” [37] maø chæ bieát lo xin cho yù rieâng cuûa mình thaønh töïu khoâng thoâi. Hôn nöõa, luùc yù rieâng – thöôøng laø khaùc vôùi yù Chuùa! – khoâng ñöôïc toaïi nguyeän, thì ñaâm ra laåm baåm keâu traùch Chuùa, nghó laø Chuùa khoâng thöông neân khoâng giuùp mình. Thaät roõ laø oan cho Chuùa: Ngaøi chæ muoán ñieàu hay, ñieàu laønh, ñieàu toát cho chuùng ta thoâi! Ngoä nhaän nhö theá, thöôøng laø vì con ngöôøi chæ bieát mieät maøi xin cho ñöôïc nhöõng ñieàu mình “thích” maø queân yù thöùc ñi laø ñieàu aáy coù thöïc söï “haïp” cho mình hay khoâng. Trong khi ñoù, Thieân Chuùa chæ bieát lo laéng ban taëng cho con ngöôøi nhöõng gì “höõu ích”; Ngaøi bieát raèng coù nhöõng caùi con ngöôøi “thích” nhöng khoâng nhöõng laø khoâng “haïp,” maø coøn coù haïi cho con ngöôøi nöõa. Chính vì theá, thaùnh Phaoloâ noùi roõ: “Chuùng ta khoâng bieát caàu nguyeän theá naøo cho phaûi... chính Thaàn Khí caàu thay nguyeän giuùp chuùng ta.” [38] Thaùnh nöõ Teâreâxa Avila, taùc giaû taäp saùch Con ñöôøng troïn laønh, nhaän ñònh raèng chæ caàn caàu xin Chuùa theá naày laø ñuû: “Laïy Cha, xin ban nhöõng gì thích hôïp cho chuùng con,” vì Thieân Chuùa thaáu hieåu moïi söï vaø thöông yeâu lo laéng cho chuùng ta. Kinh Laïy Cha vaø lôøi Chuùa Gieâsu caàu nguyeän trong Vöôøn Caây Daàu laø nhöõng maãu thöùc tuyeät haûo nhaát cuûa lôøi nguyeän caàu con ngöôøi thöa leân cuøng Thieân Chuùa: “Neáu ñöôïc thì xin... nhöng xin ñöøng theo yù con, moät theo yù Cha maø thoâi!”

Soáng xa aùnh saùng ñöùc tin, nhaém tít caëp maét sieâu nhieân, queân baüng ñi maát naác thang giaù trò thieâng lieâng vaø nhöõng tieâu chí ñôøi ñôøi, neân môùi coù chuyeän hieåu laàm Thieân Chuùa nhö thaáy ôû treân ñaây!

*

Chaúng theá maø thaùnh Inhaõ Loyola laáy vieäc ‘töø boû mình’ laøm thöôùc ño con ñöôøng tieán ñöùc cuõng nhö chieàu cao cuûa ñôøi caàu nguyeän. Töø boû chính mình phaûi laø ñieàu kieän soá moät vaø laø hoa traùi ñaàu tieân cuûa ñôøi caàu nguyeän. Khoâng tin thì cöù thöû xem: cöù thöû baùm chaët laáy yù rieâng kyø cuïc cuûa mình ñi, roài seõ thaáy trong giôø caàu nguyeän, coù caû haøng loaït vaïn lyù tröôøng thaønh döïng leân söøng söõng chaän loái khoâng ñeå cho ta ñeán gaàn vôùi Chuùa, ngaên caùch khoâng ñeå cho ta gaëp ñöôïc maët Ngaøi. Cuõng chính vì theá maø thaùnh Inhaõ ñaõ ñaëc bieät löu yù tôùi moät loái caàu nguyeän goïi laø “xeùt mình” hoaëc “phuùt hoài taâm.” Loái caàu nguyeän naày giuùp thanh luyeän noäi taâm, töùc laø giuùp moãi ngöôøi töø boû yù rieâng vôùi caùc khuynh höôùng xaáu, ñeå môû roäng con ñöôøng taâm hoàn mình ra cho thanh thoaùt maø tieán nhanh ñeán choã gaëp Chuùa. Coù töø boû chính mình vôùi nhöõng yù rieâng vaø ñam meâ leäch laïc cuûa mình, thì môùi coù thinh laëng noäi taâm maø nghe tieáng Chuùa haàu gaëp cho ñöôïc Ngaøi. Noäi taâm coù thinh laëng laéng ñoäng, thì môùi deã caàm trí; roài luùc ñoù môùi caûm nhaän roõ laëng thinh beân ngoaøi thöïc laø ñieàu caàn thieát vaø ñaày thuù vò. Ñaïi ñeå, ñoù laø nhöõng ñieàu kieän taâm linh quan yeáu nhaát, khoâng coù khoâng ñöôïc, trong luùc thöïc haønh caàu nguyeän. Chung chung maø noùi thì caùi khoù khoù nhaát gaëp thaáy khi thöïc haønh caàu nguyeän, laø phaûi töø boû chính mình. Vaäy ñöôøng ñi khoù khoâng khoù vì ngaên soâng caùch nuùi, maø khoù vì loøng ngöôøi ngaïi nuùi e soâng. Caàu nguyeän khoù khoâng khoù vì Chuùa uy linh khoân ví, nhöng khoù vì loøng ngöôøi ngaïi yù Chuùa uy linh!

*

Con ngöôøi caàu nguyeän laø caàu nguyeän vôùi caû con ngöôøi toaøn dieän cuûa mình. Con ngöôøi khoâng phaûi laø thaàn thieâng thuaàn tuùy, maø coøn mang caû xaùc theå vaät lyù nöõa; theá neân, caàu nguyeän laø con ngöôøi caàu nguyeän vôùi caû xaùc theå cuûa mình nöõa. Ñieàu kieän söùc khoûe, tình traïng thoaûi maùi theå lyù, caùc vò theá: ñöùng, ñi, quyø, ngoài, naèm... ñeàu caàn phaûi löu yù ñeán trong luùc caàu nguyeän. Coù ngöôøi caàn phaûi taäp theå duïc vaø ñi taém cho thoaûi maùi tröôùc khi baét ñaàu caàu nguyeän. Coù ngöôøi tìm vaøo choã coù aùnh saùng eâm dòu ñeå caàu nguyeän, traùnh maët trôøi loøe choùi laøm hoa maét chia trí; coù ngöôøi ñi vaøo giöõa thieân nhieân, coõi ñoàng hoang trô troïi hoaëc nôi ñoài nuùi xanh töôi ñeå caàu nguyeän; coù ngöôøi laïi öa nhìn trôøi xanh trong bieác hay bieån caû huøng vó meânh moâng...; dó nhieân, luùc naøo cuõng phaûi caàn ñeán baàu khí tónh mòch, thinh laëng töø beân ngoaøi cho ñeán beân trong. Tuøy luùc, tuøy nhu caàu, hoaøn caûnh – vaø ngay caû trong thôøi gian moät buoåi suy nieäm –  ngöôøi caàu nguyeän coù theå thay caùc yeáu toá taâm theå lyù aáy; chaúng haïn nhö ñeå traùnh khoâ khan, chia trí lo ra hoaëc buoàn nguû: nghóa laø coá taïo ñieàu kieän thuaän lôïi veà maët taâm theå lyù, cho noã löïc ñi tìm Chuùa vaø keát hôïp vôùi Ngaøi. Moät khi ñaõ hoäi ñöôïc nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi, nghóa laø ñang “caûm thaáy gaàn Chuùa” thì ñöøng neân thay ñoåi chi heát, vì thay ñoåi coù theå laøm maát ñi nhöõng ñieàu kieän thích hôïp ñang coù. Ñoù laø lôøi khuyeân ñaày kinh nghieäm cuûa thaùnh Inhaõ. Lôøi khuyeân naày coù theå ñöôïc toùm goïn trong nguyeân taéc goïi laø “thay ñoåi hoaëc ñöøng thay ñoåi,” ñaëc bieät ñaéc duïng ñoái vôùi vieäc choïn vò theá vaø tìm nôi choán thích hôïp ñeå caàu nguyeän cho thoaûi maùi deã daøng: thay ñoåi vò theá hoaëc nôi choán luùc thaáy khoù caàu nguyeän; giöõ nguyeân vò theá vaø ôû ngay taïi choã khi thaáy caàu nguyeän ñöôïc. Nguyeân taéc “thay ñoåi hoaëc ñöøng thay ñoåi” naøy coøn ñöôïc aùp duïng cho moät khía caïnh khaùc nöõa trong noã löïc caàu nguyeän: ñoù laø vieäc löïa choïn ñeà taøi vaø theo saùt dieãn tieán cuûa ñeà taøi. Ñieåm naày seõ ñöôïc baøn ñeán sau.

*

Ñaø aùp duïng caùc kyõ thuaät taâm theå lyù nhö thieàn, Yoga, v.v. vaøo sinh hoaït caàu nguyeän laø moät noã löïc quyù giaù, ñaùng chuoäng, ñaùng khen vaø ñaùng khuyeán khích. Vì laøm theá laø taïo theâm ñieàu kieän thuaän lôïi cho phaàn taâm lyù vaø theå lyù trong con ngöôøi ñang ra söùc doác toaøn boä tieàm naêng mình coù ñeå coäng taùc toái ña vaøo trong coá gaéng höôùng loøng leân vôùi Thieân Chuùa. Nhöng duø sao, kyõ thuaät cuõng chæ laø kyõ thuaät; bieán kyõ thuaät thaønh phuø pheùp, laãn loän kyõ thuaät vôùi chính sinh hoaït caàu nguyeän, thì chaúng khaùc chi quan nieäm theo loái duy vaät, nhaàm laãn coi theå xaùc laø toaøn boä con ngöôøi, coi con ngöôøi laø toaøn boä theå xaùc khoâng hôn khoâng keùm. Thieáu chi tröôøng hôïp theå xaùc ñau ñôùn, beänh taät, suy nhöôïc, tieàu tuïy vaø taøn luïi maø vaãn keát hôïp raát saâu thaúm vôùi Chuùa qua caàu nguyeän. Ñoù laø nhöõng taâm hoàn thanh thoaùt töï do, ñaõ ñaït ñöôïc tôùi choã töø boû chính mình ñeå oâm laáy vaø soáng troïn keá hoaïch Chuùa daønh cho cuoäc ñôøi mình. Ñuùng nhö Ñöùc Kitoâ ñaõ nhaän ñònh: Yeâu Chuùa – soáng keát thaân vôùi Chuùa – ñaâu coù phaûi heä taïi ôû choã cöù keâu caàu inh oûi ‘Laïy Chuùa! Laïy Chuùa!’ nôi moâi mieäng, nhöng chính ôû ñieåm bieát thöïc thi thaùnh yù Chuùa, keá hoaïch Ngaøi ñaõ ñeà ra cho ñôøi mình. [39]

*

– Ñuùng theá! Tuy nhieân coâng aên vieäc laøm lu bu beà boän ñaâu coù cho pheùp thong dong ñeán nhaø thôø, nhaø doøng ñeå maø caàu nguyeän! Toái naèm treân giöôøng roài môùi nhôù ra laø mình chöa ñoïc kinh saùng!!! Chaéc Chuùa cuõng thoâng caûm!

– Caàu nguyeän laø gioáng nhö hôi thôû cuûa con ngöôøi; caàu nguyeän laø hôi thôû cuûa hoàn con ngöôøi, cuûa ñôøi soáng thieâng lieâng. Thaày Kitoâ ñaõ chaúng daïy moïi ngöôøi thuoäc moïi baäc soáng laø: “Haõy luoân tænh thöùc vaø caàu nguyeän” [40] ñoù sao! Coù luùc, coù nôi naøo laïi khoâng ñöôïc pheùp caàu nguyeän? Coù luùc, coù nôi naøo laïi khoâng caàu nguyeän ñöôïc? Khoâng caàu nguyeän ñöôïc laø taïi taâm hoàn chöa saün saøng ñoù thoâi! Luùc bò baén gaàn cheát, trong nhöõng ngaøy ôû nhaø thöông chöõa beänh, Ñöùc Gioan Phaoloâ II ñaõ chaúng phaûi naèm treân giöôøng maø cöû haønh Thaùnh Leã ñoù sao! Coù ngöôøi laáy laøm laï, thaéc maéc: laøm sao vöøa laùi xe maø vöøa caàu nguyeän ñöôïc? Neáu coù theå vöøa laùi xe vöøa noùi chuyeän vôùi ngöôøi baïn ñi cuøng xe, ngoài ôû gheá beân caïnh ñöôïc, thì taïi sao laïi khoâng caàu nguyeän ñöôïc trong luùc laùi xe? Sao laïi khoâng bieát môøi Chuùa ngoài gheá beân caïnh vaø ñaøm ñaïo vôùi Ngaøi nhö laø vôùi moät ngöôøi baïn! Ñeå ñaû thoâng cho roõ hôn veà ñieàu thaéc maéc naøy, thì xin ñöôïc baøn theâm nhö vaày: luùc caàu nguyeän, yù höôùng vaø chuù yù con ngöôøi quy veà vôùi Chuùa; vieäc coá gaéng quy höôùng naày coù theå maïnh hay nheï, nhieàu hay ít. Ñoù laø chuyeän töï nhieân trong moïi sinh hoaït con ngöôøi: khoâng ai coù theå luoân luoân, maõi maõi vaø bao giôø cuõng doàn troïn moät traêm phaàn traêm chuù yù vaøo trong heát moïi haønh ñoäng cuûa mình ñöôïc. Khoâng caàn chuù yù moät traêm phaàn traêm, thì cuõng coù theå ñöa côm vaøo mieäng ñöôïc. Vaäy, neáu coù nhieàu möùc ñoä quy höôùng chuù yù veà vôùi Chuùa, thì cuõng coù nhieàu cöôøng ñoä chuù yù cao thaáp khaùc nhau trong haønh ñoäng caàu nguyeän. Khi hoaøn caûnh khoâng cho pheùp chuù yù troïn moät traêm phaàn traêm, thì khoâng phaûi vì theá maø cho raèng luùc ñoù khoâng theå coù “haønh ñoäng caàu nguyeän,” hoaëc haønh ñoäng ñoù khoâng ñöôïc keå laø caàu nguyeän! Chôø cho tôùi luùc hoaøn caûnh cuï theå cho pheùp coù ñuû ñieàu kieän lyù töôûng roài môùi caàu nguyeän, roài môùi yeân taâm caàu nguyeän, laø khoâng thöïc teá. Tuïc ngöõ  Taây phöông coù caâu: “Caùi tuyeät tieâu dieät caùi toát” laø theá! Taát nhieân, caàn phaûi coù nhöõng luùc daønh heát thì giôø, ñeå caû con ngöôøi vôùi troïn moät traêm phaàn traêm chuù yù quy veà vôùi Thieân Chuùa, cho vieäc caàu nguyeän. Nhöng, neáu baát cöù luùc naøo vaø baát cöù ôû ñaâu cuõng bieát höôùng loøng leân noùi chuyeän vôùi Chuùa, duø chuù yù coù ñöôïc nhieàu hay ít, coù ñöôïc daøi hay ngaén tuøy hoaøn caûnh cho pheùp, thì ñuùng laø nhaát roài coøn gì! Caàu nguyeän khoâng ngöøng laø theá! Tìm gaëp vaø yeâu meán Chuùa trong moïi söï, ôû moïi nôi cuõng laø theá!

Coâng aên vieäc laøm baän bòu khoâng cho pheùp caàu nguyeän: ñoù laø loái nhaän ñònh môùi nghe qua thì thaáy khaù coù lyù, nhöng ñoù chæ laø loái nhaän ñònh cuûa nhöõng ai chöa coù dòp “thöû neám xem cho bieát Chuùa dòu ngoït ñeán theá naøo,” [41] chöa coù dòp neám thöû tình yeâu ngaây ngaát cuûa Chuùa; maø tình yeâu cuûa Chuùa thì ñaâu coù daønh ñoäc quyeàn cho rieâng moät ai! Ñaâu coù daønh ñoäc quyeàn cho rieâng giôùi tu haønh! Chuùa daønh tình yeâu bao la cuûa Ngaøi cho taát caû, cho moïi ngöôøi, khoâng tröø moät ai! Ai ai cuõng ñeàu ñöôïc Thieân Chuùa môøi goïi yeâu meán Ngaøi heát loøng, heát söùc, heát trí khoân, heát linh hoàn vaø thaân xaùc, heát caû thì giôø nöõa!

*

– ÖØ thì yeâu! - Nhöng sao yeâu maø khoâng chòu heïn hoø, gaëp gôõ vaø gaàn guõi nhau? Yeâu kieåu gì maø khoâng daønh troïn thì giôø noùi chuyeän vôùi nhau vaø nghe nhau noùi? Hay chæ yeâu baèng mieäng, yeâu theo loái moâi meùp? Toâi chæ bieát baän bòu vaø daønh heát thì giôø lo cho chính toâi, cho gia ñình toâi maø thoâi? Vaäy toâi yeâu meán Chuùa theo kieåu gì, ñeán möùc naøo? Ai seõ traû lôøi duøm toâi ñaây? Ai seõ veà vôùi Chuùa duøm toâi trong cuoäc soáng ñôøi ñôøi?

*

– ÖØ thì noùi! Nhöng seõ phaûi noùi chuyeän gì vôùi Chuùa ñaây? – Nhöõng ngöôøi baïn chí thieát, nhöõng ngöôøi yeâu chí tình khoâng bao giôø ñaët caâu hoûi nhö theá, khoâng bao giôø baên khoaên kieåu aáy. Neáu laáy laïi loái dieãn ñaït cuûa thaùnh AÂugutinoâ, thì phaûi noùi: “Cöù yeâu ñi, roài seõ bieát phaûi noùi gì!” Giöõa hai ngöôøi yeâu, ñeà taøi caâu chuyeän ñaâu phaûi laø vaán ñeà; ñoù chæ laø chuyeän phuï, khoâng quan troïng, khoâng bao giôø caàn ñaët ra; taâm tình ñoái vôùi nhau, trao cho nhau, môùi thaät laø chuyeän chính yeáu. Coù ngöôøi noùi teáu laø: trong caùc moùn aên ngöôøi ta doïn ra, Chuùa chæ thích nhaát coù moät moùn, laø moùn “chaùo loøng”; coù leõ bôûi vì ñoù laø moùn phaûi ñem heát loøng mình ra maø naáu, vaø chæ caàn naáu vôùi heát loøng laø ngon, laø Chuùa thích! Neáu ñuùng nhö theá thì ai laïi khoâng naáu ñöôïc “chaùo loøng” ñôn sô cho Chuùa! Caàu nguyeän maø ñem heát loøng, heát taâm tình vui buoàn, söôùng khoå, thích thuù hoaëc chaùn naûn... ra maø taâm söï vôùi Chuùa, maø baøn hoûi vôùi Ngaøi, maø ñoùn nhaän yù kieán cuûa Ngaøi... laø Chuùa thích nhaát ñoù! Ai laïi khoâng coù loøng, khoâng coù taâm tình? Soáng giöõa ñôøi, loøng mình coù traêm ngaøn thöù taâm tình: taâm tình veà chính mình, veà nhöõng hoaøn caûnh vaø bieán coá trong cuoäc soáng... veà caû chính Thieân Chuùa. Nhöõng kinh nghieäm cuøng hoaøn caûnh soáng, nhöõng con ngöôøi giao tieáp vaø chung ñuïng haèng ngaøy, taát seõ khôi daäy trong ta bieát bao phaûn öùng, bieát bao taâm tình, bieát bao nhu caàu...

Trong khi troø chuyeän vôùi Chuùa, coù theå ñeå cho taâm hoàn soáng daäy nhöõng taâm tình nhö: - toân thôø, taùn döông, ca ngôïi... - caûm taï, tri aân - taï toäi - vaø xin ôn. Ñeán vôùi Thieân Chuùa, ngöôøi coù loøng tin, soáng loøng tin khoâng theå khoâng yù thöùc hay nhaän ra mình ñang ñoái dieän vôùi moät Ñaáng chí thaùnh, cao caû, quyeàn uy, toaøn naêng, toát laønh... vaø nhö theá, laøm sao laïi khoâng thaáy loøng nhoän leân nhöõng taâm tình toân thôø, thaùn phuïc, taùn döông, ca ngôïi... ? Ñöùng tröôùc Ñaáng toaøn naêng, ngöôøi coù loøng tin caûm nhaän roõ laø taát caû nhöõng gì hieän höõu – chung quanh mình vaø trong chính mình – vôùi bao nhieâu hoàng aân nhaän ñöôïc, ñeàu do Ngaøi vaø töø Ngaøi maø ñeán... vaø nhö theá, laøm sao laïi khoâng thaáy loøng nhoän leân nhöõng taâm tình bieát ôn vaø tri aân noàng chaùy? Ñoàng thôøi, ngöôøi coù loøng tin cuõng thaáy bieát bao laàn mình ñaõ duøng nhöõng aân hueä aáy khoâng ñuùng ñöôøng loái cuûa Chuùa, traùi vôùi thaùnh chæ cuûa Ngaøi... vaø nhö theá, laøm sao laïi khoâng thaáy voïng leân töø ñaùy loøng nhöõng taâm tình taï toäi, nhöõng lôøi van xin tha thöù? Nhöng duø sao thì ngöôøi ñaët heát nieàm tín thaùc vaøo Chuùa nhaân laønh cuõng vaãn tin töôûng baùm chaët vaøo loøng thöông cuûa Ngaøi ñeå tieáp tuïc xin Ngaøi ban ôn trôï giuùp hoàn xaùc, bieát ñaët nhu caàu cuûa linh hoàn leân tröôùc nhu caàu phaàn xaùc. [42]

Roài, caàu nguyeän khoâng phaûi laø noùi khoâng thoâi maø coøn laø nghe nöõa chöù! Nghe Chuùa noùi qua Lôøi Chuùa trong Kinh Thaùnh, trong Giaùo Hoäi, trong cuoäc soáng, nôi caùc bieán coá vaø nôi nhöõng ngöôøi gaàn xa Chuùa ñaët treân ñöôøng ñôøi moãi ngöôøi. Coá gaéng laéng nghe moïi nôi moïi luùc ñeå coù theå noùi chuyeän vôùi Chuùa baát cöù ôû ñaâu, baát cöù luùc naøo. Nhöõng khi, qua moät bieán coá, moät caâu noùi, moät ñoaïn naøo ñoù trong Lôøi Chuùa, maø thaáy loøng mình “soát noùng leân” gioáng nhö hai moân ñoà ñi veà Em­­mau ngaøy tröôùc: caûm thaáy mình gaàn Chuùa hôn, tin caäy meán noàng chaùy hôn, haàu nhö gaëp ñöôïc, thaáy ñöôïc Ngaøi... thì nhöõng luùc ñoù, baèng moïi giaù, cöù döøng laïi ñeå caûm nhaän troïn nhöõng taâm tình aáy, ñöøng voäi chaïy ñi tìm nhöõng thöù cao ñeïp gì gì khaùc caû! Trong caàu nguyeän, khoâng coù gì cao ñeïp hôn laø gaëp ñöôïc Chuùa, vaø ñaït ñeán choã trao ñoåi noãi loøng noùng chaùy vôùi Ngaøi: ñoù laø chính tieâu ñích caàu nguyeän nhaém tôùi cô maø! Chuùa khoâng öa cao löông myõ vò caàu kyø, Ngaøi raát deã tính vaø raát deã caûm thöông. Ngaøi chæ thích coù moùn “chaùo loøng” ñôn sô khoâng thoâi! Bieát nhieàu lôøi hay yù ñeïp, naém nhieàu kieán thöùc cao kyø saëc muøi lyù thuyeát maø khoâng ñem öùng duïng vaøo thöïc haønh... thì naøo coù ích gì! Ñaâu coù ñem laïi ñöôïc moät chuùt aám loøng, moät chuùt no thoûa vaø haïnh phuùc cho cuoäc soáng vaät chaát cuõng nhö thieâng lieâng! Loøng coù aám, coù no thoûa trong aùnh saùng vaø tình yeâu cuûa Chuùa, thì con ngöôøi noäi taâm môùi ñöôïc toâi luyeän cho neân kieân cöôøng, trong ñeïp thaät söï. Taùc giaû Linh Thao, thaùnh Inhaõ Loyola, ñaõ ñaëc bieät löu yù veà ñieåm naøy. Caùc ngöôøi thöông nhau, caùc caëp tình nhaân ñaâu caàn baøy bieän nhieàu chuyeän ñeå noùi, nhieàu lôøi ñeå taû. Hoï chæ caàn ngoài beân nhau, coù khi trong thinh laëng hoaøn toaøn... hoaëc chæ caàn laäp lui laäp tôùi coù vaøi lôøi quen thuoäc, xöa nhö traùi ñaát... maø ai cuõng bieát caû roài!

Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ thaáy loøng daï aám aùp leân roài. Coøn thoâng thöôøng thì coù theå thaáy laïnh nguoäi hôn moät chuùt, khoâ khan yeáu nhöôïc hôn moät chuùt, vaø caàn ñöôïc trôï giuùp choáng ñôõ nhieàu hôn. Nhöõng luùc nhö theá, thì neân ruùt ra töø Lôøi Chuùa, töø caùc lôøi kinh quen thuoäc hoaëc laø töø caùc bieán coá trong ñôøi soáng... nhöõng gì thích hôïp cho tình traïng cuï theå luùc ñoù cuûa taâm hoàn mình ñeå chuaån bò moät ñeà taøi thieát thöïc maø caàu nguyeän, maø noùi chuyeän vôùi Chuùa.

Nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây, nguyeân taéc “thay ñoåi hoaëc ñöøng thay ñoåi” ruùt ra töø caùc lôøi khuyeân cuûa thaùnh Inhaõ Loyola, coøn ñöôïc aùp duïng cho caùch thöùc choïn vaø duøng ñeà taøi caàu nguyeän nöõa. Neáu thaáy ñeà taøi hoaëc laø moät ñieåm trong ñeà taøi coøn giuùp mình caûm nhaän ñöôïc muøi vò thieâng lieâng, coøn giuùp loøng mình noùng leân vì caûm thaáy gaàn Chuùa, v.v. thì cöù yeân taâm döøng laïi ôû ñeà taøi ñoù, ôû ñieåm ñoù; vaø suoát trong thôøi gian coøn caûm nhaän ñöôïc nhö theá, thì ñöøng thay ñoåi. “Bôûi vì khoâng phaûi hieåu bieát nhieàu, nhöng laø chính vieäc caûm meán beân trong môùi laøm cho taâm hoàn no thoûa.” [43] Nhöng neáu, sau khi ñaõ coá gaéng maø thaáy moät ñeà taøi naøo ñoù, hoaëc laø moät ñieåm naøo ñoù trong ñeà taøi khoâng gaây ñöôïc aâm höôûng cho taâm hoàn luùc caàu nguyeän, thì ñöøng ngaàn ngaïi thay ñoåi ñi, nghóa laø choïn moät ñeà taøi khaùc, hoaëc laø ñi qua moät yù töôûng khaùc, moät phaàn khaùc trong ñeà taøi.

*

Theá laø phaàn chuaån bò caàu nguyeän coi nhö taïm xong.

Vaø ñaây ñaõ ñeán luùc baét ñaàu caâu chuyeän vôùi Chuùa. Nhöõng nhaän thöùc vaø caûm tình phuùt ñaàu thöôøng mang moät taàm troïng yeáu quyeát ñònh trong moät cuoäc trao ñoåi, ñoái thoaïi: tuøy ôû nhöõng caûm nhaän ñaàu tieân naøy maø cuoäc noùi chuyeän coù ñöôïc thoaûi maùi phoùng leân vun vuùt, hay laø phaûi rôi vaøo caûnh teû nhaït, beá taéc, chaùn ngaáy... Ngay töø phuùt ñaàu caàu nguyeän, neáu bieát laáy heát tin yeâu maø nhaän ra Chuùa ñang hieän dieän tröôùc maët mình, beân caïnh mình vaø ñang aâu yeám nhìn mình; neáu bieát noã löïc doàn troïn yù höôùng vaø chuù taâm veà vôùi Chuùa trong khieâm toán, côûi môû, trong saùng toû vaø chaân thaønh, thì buoåi noùi chuyeän vôùi Chuùa môùi coù ñaø maø tieán nhanh, tieán maïnh leân cao leân xa trong gaëp gôõ vaø keát hieäp.

*

Treân kia ñaõ noùi: con ngöôøi caàu nguyeän laø caàu nguyeän vôùi caû con ngöôøi cuûa mình. Theá thì khoâng leõ gì luùc caàu nguyeän ta laïi khoâng duøng trí töôûng töôïng. Neáu trí töôûng töôïng ñi laøm aên rieâng, khoâng chòu hôïp taùc ñeå caàu nguyeän, thì loøng trí khoù maø kieân trì chuù taâm vaøo Chuùa cho ñöôïc. Maø muoán trí töôûng töôïng coäng taùc caàu nguyeän, thì caàn phaûi cung caáp chaát lieäu toát cho hoaït ñoäng cuûa noù: chaát lieäu ruùt ra töø – hoaëc coù lieân quan vôùi – ñeà taøi caàu nguyeän. Chaúng theá maø cöù moãi laàn giôùi thieäu moät ñeà taøi môùi, laø taùc giaû Linh Thao ñeàu ñeà ra moät boái caûnh cuï theå môùi, thích hôïp vôùi ñeà taøi. Boái caûnh cuï theå coù theå ví nhö böùc phoâng, töùc laø böùc maøn lôùn coù veõ phong caûnh laøm neàn cho saân khaáu dieãn kòch. Trí töôûng töôïng döïa theo ñeà nghò cuûa ñeà taøi caàu nguyeän maø hình dung ra khung caûnh töông öùng vôùi noäi dung ñeà taøi. Chaúng haïn: luùc suy nieäm veà bình taâm, veà toäi loãi, v.v... thì luùc ñoù, trí töôûng töôïng coù theå hình dung ra caûnh Chuùa Gieâsu haáp hoái trong vöôøn Caây Daàu, hình dung ra Nuùi Soï coù Chuùa Kitoâ chòu ñoùng ñinh khoå nhuïc treân thaùnh giaù; hoaëc laø luùc chieâm nieäm Thieân Thaàn truyeàn tin, Chuùa Gieâsu sinh ra, v.v... thì trí töôûng töôïng laïi hình dung ra caên nhaø, caên phoøng Ñöùc Meï, hình dung ra boø löøa vôùi maùng coû Chuùa naèm, coù Ñöùc Meï, coù Thaùnh Giuse vaø caùc muïc ñoàng ôû chung quanh. Boái caûnh cuï theå laø phaàn ñoùng goùp trí töôûng töôïng coáng hieán cho caàu nguyeän vaäy.

*

Ñeán ñaây chaéc haún caùc baïn ñaõ thaáy roõ caàn phaûi thöa chuyeän vôùi Chuùa qua nhöõng thaùi ñoä, taâm tình vaø lôøi leõ nhö theá naøo roài. Gioáng heät nhö giöõa hai ngöôøi baïn chí thaân, giöõa hai meï con: hoàn nhieân, thoaûi maùi, ñôn sô, côûi môû, chaân thaønh, tin töôûng, thaân aùi.. Con caøng baäp beï, meï caøng thaáy meán: meán caùi hoàn nhieân, caùi trong saùng, caùi ngaây thô deã thöông cuûa ñöùa con nhoû. Ai laïi ñi giöõ keõ, löïa lôøi khaùch saùo maø noùi vôùi ngöôøi mình thöông bao giôø ñaâu! Chæ coù ra tröôùc toøa aùn môùi laøm theá! Caøng thöông nhau thì caøng aên noùi töï nhieân, ñôn sô. Trong caàu nguyeän cuõng heät nhö vaäy: caøng bieát Chuùa, caøng tieán saâu, tieán cao trong tình yeâu Chuùa, thì caùch thöùc noùi chuyeän vôùi Chuùa caøng trôû neân ñôn sô, caøng ít suy luaän doâng daøi, vaø caøng ñi ñeán choã nhìn Chuùa nhieàu hôn laø nhìn vaøo chính mình, nghe nhieàu hôn noùi, ca tuïng vaø thöa “xin vaâng” nhieàu hôn laø xin xoû. Ñoù laø luùc sinh hoaït caàu nguyeän böôùc qua ngöôõng cöûa chieâm nieäm.

– Sao maø naëc muøi thaùnh thieän quaù vaäy! Tuïi toâi traàn tuïc maø! – Caøng traàn tuïc thì caøng caàn phaûi ñeán vôùi aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa Chuùa; bôûi coù theá môùi mong tieán tôùi treân ñöôøng neân thaùnh. Maø neân thaùnh laø ôn goïi cô baûn cuûa taát caû vaø cuûa moãi moät ngöôøi kitoâ, khoâng tröø moät ai, duø laø tu haønh hay traàn tuïc. Khoâng coù Chuùa soi daãn, khoâng coù söùc maïnh cuûa Ngaøi, laøm sao con ngöôøi coù theå ñöùng vöõng trong ôn thaùnh suûng, neân toát, neân thaùnh ñöôïc? Hieän khoâng thieáu chi nhöõng ngöôøi, caû nhöõng ngöôøi treû nöõa, ñaõ töøng soáng qua kinh nghieäm caàu nguyeän cao ñoä noùi treân ñaây. Hoï ôû giöõa ñôøi, chung loän vaø phaûi ñoái phoù vôùi caùi lu bu moãi ngaøy cuûa cuoäc soáng, heät nhö baát cöù ai. Hoï khoâng phaûi laø “nhaø tu”; coù khi hoï phaûi gaùnh vaùc nhöõng traùch vuï gia ñình vaø con caùi, coøn naëng neà hôn raát nhieàu ngöôøi khaùc nöõa. Neáu muoán baûo caàu nguyeän laø moät thaùch ñoá thì cuõng ñöôïc! Ñoù thöïc laø moät phaàn trong caùi thaùch ñoá thaùnh AÂugutinoâ ñaõ soáng qua: “Ngöôøi naày ngöôøi noï laøm ñöôïc, sao toâi laïi khoâng?” Cöù thöû neám xem ñi thì seõ bieát Chuùa dòu ngoït ñeán ñoä naøo! Neáu chæ ñoïc cuoán Haø Noäi 36 phoá phöôøng ñeå nghe Thaïch Lam taû treân giaáy, thì khoâng sao caûm nhaän cho ra heát ñöôïc muøi vò ngoït ngaøo thanh trong cuûa baùnh coám xanh thôm xöù Baéc!

Coù hoïc, coù taäp, coù thöû luyeän, coù thöïc haønh caàu nguyeän, thì môùi caàu nguyeän toát vaø gioûi ñöôïc. Coù laø gì ñaâu: aên vôùi noùi ai laïi khoâng bieát, theá maø ai cuõng phaûi hoïc aên hoïc noùi caû ñoù!

*

Neáu caàu nguyeän toát vaø gioûi laø deã ôït, thì coøn caàn baøn ñeán laøm gì ôû ñaây! Coù hai caùi khoù naêng gaëp nhaát trong luùc caàu nguyeän, ñoù laø: Lo ra (chia trí) vaø khoâ khan. Ñaõ bieát ñoù laø nhöõng caùi khoù chung, ít ai traùnh ñöôïc, thì ñöøng quaù lo laéng, khieáp ñaûm, chaùn naûn, luùc gaëp phaûi. Ñoù laø bieän phaùp tieân quyeát.

Roài, heã thaáy mình lo ra, thì coá gaéng maø lo vaøo. Coù ngöôøi vaën hoûi raèng: “Lo vaøo ñaâu?” Taát nhieân khoâng phaûi lo vaøo raïp xineâ hay laø vaøo quaùn bar! maø laø lo vaøo laïi tröôùc thaùnh nhan Chuùa vaø trong söï hieän dieän cuûa Ngaøi, vaøo laïi trong boái caûnh cuï theå vaø trong noäi dung cuûa ñeà taøi ñang duøng cho buoåi caàu nguyeän. Noùi chung thì “lo vaøo” töùc laø coá gaéng yù thöùc vaø chuù taâm trôû laïi ñeå tieáp tuïc noùi chuyeän vôùi Chuùa. Khoâng ai baét loãi, laøm toäi vieäc lo ra, chia trí xaûy ñeán ngoaøi yù muoán cuûa mình caû. Bieát mình lo ra, thì lo caàm trí laïi laø ñöôïc.

Coøn moät khoù khaên khaùc thöôøng gaëp thaáy trong luùc caàu nguyeän, laø caûm thaáy khoâ khan nguoäi laïnh. Khi caàu nguyeän maø khoâ khan, khoâng caûm nhaän ñöôïc gì, thì vieäc ñaàu tieân caàn phaûi laøm laø nhìn laïi, laø töï vaán (xeùt mình) xem ñaõ aùp duïng ñuùng vaø troïn veïn taát caû nhöõng gì caàn phaûi hoäi ñuû cho vieäc thöïc haønh caàu nguyeän hay chöa. Neáu chöa, thì coá can ñaûm söûa chöõa laïi tình traïng thieáu soùt ñoù. Neáu thaáy laø mình ñaõ hoäi ñuû moïi ñieàu kieän caàn thieát cho caàu nguyeän maø cöù phaûi leâ goùt daøi daøi giöõa loøng sa maïc baêng tuyeát ñeâm ñen, thì luùc ñoù neân laøm hai ñieàu sau ñaây: – thöù nhaát laø tieáp tuïc kieân trì caàu nguyeän cho heát giôø ñaõ ñònh; – thöù hai laø neân laëp ñi laëp laïi moät vaøi lôøi nguyeän ngaén ñôn sô nhö: “Laïy Chuùa, xin cho con caûm nhaän ñöôïc tình yeâu cuûa Chuùa”; “Laïy Chuùa, xin ñôõ naâng loøng tin yeáu keùm cuûa con”; “Laïy Thaày Gieâsu, xin daïy con bieát noi göông Thaày maø thöïc thi troïn veïn thaùnh yù Chuùa Cha,” v.v... Chuùa Gieâsu ñaõ chaúng laøm nhö vaäy ôû trong vöôøn Caây Daàu, luùc Ngaøi caûm thaáy lo aâu, buoàn khoå, chaùn naûn... ñeán ñoä chaûy moà hoâi maùu ra ñoù sao: “Laïy Cha, xin ñöøng laøm theo yù con...?”

Ñoù laø nhöõng lieàu thuoác coù tính caùch caáp thôøi ñeå chöõa cho qua côn lo ra vaø khoâ khan ngay luùc gaëp phaûi. Neáu nhaän ra ñöôïc ngay nhöõng gì caàn phaûi söûa ñoåi, thì neân coá gaéng söûa ñoåi ngay. Chaúng haïn nhö: coá gaéng töø boû chính mình vaø quaûng ñaïi daâng troïn cho Chuùa nhöõng gì mình coøn ñang giaèng co “daønh giaät” vôùi Ngaøi... hoaëc laø thay ñoåi nôi choán... thay ñoåi nhòp thôû, hít daøi moät vaøi nguïm khí trôøi trong laønh cho cô theå ñöôïc deã chòu thoaûi maùi... thay ñoåi vò theá: ñi, ñöùng, ngoài, quyø... Trong nhöõng luùc khoâ khan, lo ra, neân choïn nhöõng vò theá khaéc khoå hôn moät tí ñeå thaân xaùc coù cô hoäi coäng taùc ñaéc löïc hôn vôùi noã löïc cuûa taâm hoàn, cuõng nhö ñeå taâm hoàn coù dòp bieåu loä thieát thöïc hôn loøng khieâm toán cuøng thaùi ñoä khaán xin tha thieát cuûa mình. Theá neân, ñeå coù theå naém vöõng tình hình vaø aùp duïng bieän phaùp ñoái phoù thích hôïp, ngöôøi caàu nguyeän thöôøng ñöôïc khuyeân neân daønh ra moät ít phuùt sau caùc buoåi caàu nguyeän ñeå kieåm ñieåm xem mình ñaõ caàu nguyeän nhö theá naøo, haàu caûi tieán veà sau. Neáu ñaõ laøm heát söùc, maø vaãn khoâng thaáy coù gì caàn söûa ñoåi veà phaàn mình, thì cöù tín thaùc vaøo Chuùa vaø nhaát quyeát moät möïc kieân taâm beàn chí tieán böôùc treân ñöôøng caàu nguyeän, khoâng chòu boû cuoäc. Thaùnh nöõ Teâreâxa Avila ñaõ töøng beàn chí caàu nguyeän baát chaáp khoâ khan suoát nhieàu naêm daøi. Neáu treû con öa aên keïo, vaø chæ coù ngöôøi lôùn môùi daùm ñi vaøo trong sa maïc, thì Thieân Chuùa cuõng thöôøng daønh nhieàu uûi an, dòu ngoït [44] cho ngöôøi môùi laàn daán böôùc ñi vaøo con ñöôøng caàu nguyeän, vaø ñeå cho nhöõng ngöôøi giaø daën veà maët noäi taâm hôn moät chuùt, phaûi hì huïc vöôn treøo ngoõ ñeøo traàn truïi cuûa ñöùc tin.

*

Nhöõng giaây phuùt kieåm ñieåm sau caùc buoåi caàu nguyeän coøn nhaèm moät muïc tieâu tích cöïc khaùc nöõa, ñoù laø ghi nhôù laïi – coù theå baèng giaáy traéng möïc ñen – nhöõng kinh nghieäm gaëp Chuùa qua aùnh saùng vaø taâm tình böøng daäy trong loøng giöõa luùc caàu nguyeän, ñeå roài töø töø ñi ñeán choã nhaän ra ñöôøng loái vaø keá hoaïch Chuùa ñeà ra cho ñôøi mình. Ñoù laø nhöõng böôùc thöïc taäp ñöa daàn tôùi möùc ñieâu luyeän trong thuaät nhaän ñònh thieâng lieâng.

*

Noùi cho cuøng thì moät buoåi caàu nguyeän lo ra vaø khoâ khan maø coá gaéng vaø beàn chí, chöa haún laø teä hôn moät buoåi caàu nguyeän “öôùt aùt,” vì coù theå taâm hoàn ñang traûi qua moät giai ñoaïn thanh luyeän vaø thöû thaùch.

Vaäy, ñaâu laø tieâu chí chaéc chaén ñeå ñaùnh giaù phaåm chaát vieäc thöïc haønh caàu nguyeän trong ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa moät ngöôøi? Cöù xem quaû thì bieát caây: [45] cöù nhìn vaøo cuoäc soáng cuûa moät ngöôøi tröôùc vaø sau thôøi gian thöïc haønh caàu nguyeän, thì seõ bieát ngay ñöôïc phaåm chaát ñôøi caàu nguyeän cuûa ngöôøi ñoù; vì caàu nguyeän toát seõ ñem laïi nghò löïc thieâng lieâng ñeå soáng yù Chuùa toát; vaø neáu caàu nguyeän khoâng ra gì, thì duø nöôùc maét coù ñaàm ñìa, cuõng khoâng bieán ñoåi ñöôïc cuoäc soáng cho phuø hôïp hôn vôùi yù Chuùa, tröôùc sau vaãn vaäy, hay coù khi coøn teä hôn, bôûi khoâng bieát duøng ôn Chuùa... ñaâm ra uø lyø, nhaøm lôøn; coøn noùi chi ñeán chuyeän tình caûm leân xuoáng, coøn maát! Dó nhieân vieäc nhaän ñònh naày ñoøi hoûi moät thôøi gian töông ñoái daøi.

Ngoaøi hoa traùi caên baûn vöøa neâu, xin thöû keå theâm ra ñaây moät soá – ít nhaát laø moät soá – nhöõng hoa traùi khaùc deã nhaän ra nhaát nôi taâm hoàn soáng ñôøi caàu nguyeän, ñoù laø: trong saùng nhôø boû mình vaø thanh luyeän, bình an, vui töôi, bình tónh vaø bình taâm, saùng suoát, ñaày nghò löïc, vò tha, hy sinh, quaûng ñaïi, hoøa nhaõ, khieâm nhu, deã tha thöù, nhaãn nhuïc, khoân ngoan vaø laïc quan sieâu nhieân. Taét moät lôøi, vì luoân ñaët ngöôøi thöïc haønh caàu nguyeän vaøo trong tö theá chuù taâm laéng nhìn ñeå bieát Chuùa, bieát mình vaø bieát ngöôøi, neân cuøng luùc, caàu nguyeän cuõng giuùp cho choùng ñaït tôùi möùc tröôûng thaønh con ngöôøi vaø möùc tröôûng thaønh trong thuaät nhaän ñònh thieâng lieâng, cuøng gaët haùi ñöôïc nhöõng kinh nghieäm noäi taâm ngaøy caøng doài daøo phong phuù hôn. Cöù thöû nghieäm ñi, roài seõ thaáy...!

*

Con ngöôøi caûm thaáy caàn nghe noùi veà caàu nguyeän, vì con ngöôøi caûm thaáy caàn phaûi caàu nguyeän vaø caàu nguyeän cho thaät toát.

Coù leõ caùch hoïc caàu nguyeän hay nhaát laø baét ñaàu caàu nguyeän, laø thöïc haønh caàu nguyeän. Ñoù laø phöông thöùc hoïc hoûi cuûa caùc toâng ñoà ngaøy tröôùc: caùc vò ñaõ hoïc caàu nguyeän baèng caùch caàu nguyeän thöa vôùi Ñöùc Gieâsu raèng: “Thöa Thaày, xin daïy chuùng con caàu nguyeän” [46] ; caùc vò cuõng ñaõ hoïc caàu nguyeän baèng caùch ngoài quanh Ñöùc Maria [47] maø caàu nguyeän trong nhöõng ngaøy chôø ñôïi Thaùnh Thaàn Thieân Chuùa ñeán. Vaø nhö theá thì coù thaàn thieâng voâ hình, Thieân Chuùa cuõng seõ cho “gaëp thaáy” ñöôïc Ngaøi ôû trong caàu nguyeän!

 

---