|
TUAÀN III NGAÃM NHÌN ÑÖÙC GIEÂSU TRONG CUOÄC TÖÛ NAÏN [1] Tình Yeâu Toû Hieän Toät Ñoä – Cuoäc Vinh Thaéng Cuûa Tình Yeâu - YÙ Nghóa Cuûa Thaùnh Giaù
|
|
|
ð Ôn Xin: X Cuøng vôùi Ñöùc Meï, caûm nhaän saâu xa, vôùi moät loøng hoái tieác voâ bôø, noãi thoáng khoå Chuùa gaùnh chòu qua cuoäc töû naïn, vì toäi loãi cuûa toâi. [2] ð Nhaän ñònh sô khôûi: X caûm nhaän noãi thoáng khoå Chuùa chòu, [3] ñeå thaáu hieåu tình yeâu thöông cuûa Ngaøi vaø ñeå yeâu thöông ñaùp traû qua vieäc soáng thaùnh yù Chuùa - soáng ñöùc aùi gioáng nhö Ngaøi; X noùi caùch khaùc: gaãm suy cuoäc töû naïn ñeå toâi luyeän quyeát taâm soáng troïn yù Chuùa nhö ñaõ nhaän ra [qua cuoäc löïa choïn hay tu chænh cuoäc soáng], trong moïi caûnh huoáng vui buoàn, thaønh coâng hay thaát baïi, sung söôùng hay khoå ñau... X Taïi sao phaûi thaäp giaù [yù nghóa cuûa khoå ñau]? - yeâu thöông “ñeán cuøng”; [4] - soáng ñoäng maïc khaûi chaân lyù: “Thieân Chuùa laø tình yeâu” [5] - “Khoâng ai coù tình thöông lôùn hôn tình thöông cuûa ngöôøi hy sinh maïng soáng mình cho baïn höõu”; [6] - “Caên cöù vaøo ñieàu naøy, chuùng ta bieát ñöôïc tình yeâu laø gì: ñoù laø Ñöùc Kitoâ ñaõ thí maïng vì chuùng ta”; [7] - “Khoù coù ai daùm cheát vì moät ngöôøi [duø laø] coâng chính! Hoïa hoaèn laém môùi coù ngöôøi chòu cheát vì moät ngöôøi löông thieän. Theá maø Ñöùc Kitoâ ñaõ cheát vì chuùng ta, ngay khi chuùng ta coøn laø nhöõng ngöôøi toäi loãi. Ñoù quaû laø baèng chöùng Thieân Chuùa yeâu thöông chuùng ta”; [8] - toùm laïi: ñeå tuaân phuïc toät ñoä thaùnh yù Thieân Chuùa [= yeâu meán], ñeàn buø haønh ñoäng baát phuïc tuøng, phaûn loaïn [= toäi loãi] cuûa con ngöôøi; [9] cuõng nhö ñeå cho thaáy tình yeâu toät ñoä ñoái vôùi loaøi ngöôøi, bôûi khoå ñau chòu vì yeâu thöông laø baèng chöùng huøng hoàn nhaát cuûa tình yeâu; - Maùu [10] [caàn giaûi thích... nhaát laø cho ngöôøi treû vaø treû em] . chæ veà söï soáng [ngöôøi Do thaùi khoâng aên huyeát] vaø söï soáng thuoäc quyeàn tuyeät ñoái cuûa Thieân Chuùa... . maùu ñoå ra = hy sinh maïng soáng = baèng chöùng cao nhaát, huøng hoàn nhaát cuûa tình yeâu; - Traùnh “thaùnh giaù” . khoâng ai traùnh heát ñöôïc, bôûi ñoù laø _ thaân phaän laøm ngöôøi; _ nhaát laø ngöôøi kitoâ [cheøo ngöôïc doøng [11] ]; _ caøng vuøng vaèng thì caøng naëng... . con ñöôøng thaùnh giaù cuûa moãi ngöôøi trong keá hoaïch, phöông aùn cuûa Thieân Chuùa [heät nhö trong tröôøng hôïp cuûa Ñöùc Kitoâ... minh hoïa: hình veõ caùc thaäp giaù vaø gaïch veõ con ñöôøng phaûi ñi qua]; . “Haõy ñeán vôùi Ta... Ta seõ boå söùc cho!” [12] : khoâng phaûi tìm caùch – nhö “pheùp laï” chaúng haïn – ñeå traùnh boû thaùnh giaù, nhöng coá muùc söùc töø ôn Chuùa ñeå coù ñuû nghò löïc vui nhaän, nheï nhaøng böôùc theo goùt Ñöùc Kitoâ, haàu möu ích thieâng lieâng... - Keû thuø thaùnh giaù [13] . khoå ñau, beänh taät, v.v. coøn laøm cho nhieàu kitoâ höõu vaáp phaïm: phaøn naøn, than traùch, phaûn loaïn, boû cuoäc, maát loøng tin... ! - Soáng yù Chuùa: . khoâng coù nghóa laø bao giôø cuõng baèng phaúng, xuoâi chaûy, thaønh coâng... khoâng gaëp thaát baïi, hoaïn naïn, khoå ñau [14] ... . ngöôïc laïi... cöù nhìn cuoäc ñôøi cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ vaø Meï Ngaøi thì seõ roõ... . soáng vaø khoâng soáng theo thaùnh yù Chuùa khaùc nhau ôû choã naøo? _ coù hay khoâng coù ôn trôï giuùp... ñöa ñeán choã thaønh coâng hay thaát baïi treân con ñöôøng ñi veà vôùi Chuùa [hình aûnh: ñi xa loä vôùi nhöõng traïm giaûi lao, traïm dòch vuï xaêng nhôùt söûa chöõa, hoaëc ñi trong röøng saâu...]; - Thaäp giaù vaø thaùnh giaù . yù nghóa cuûa ba thaäp giaù treân Nuùi Soï [hình veõ]: thaäp giaù [15] - thaùnh giaù - thaäp giaù thaùnh hoùa [16] ... [ñöøng bieán thaùnh giaù thaønh thaäp giaù! bôûi: khoâng chòu chaáp nhaän vaø khoâng soáng trong ôn thaùnh suûng]; . trong thöïc teá, khoù phaân bieät giöõa thaùnh giaù vaø thaäp giaù... nhöng neáu ñaõ coá heát söùc maø khoâng thay ñoåi gì ñöôïc... thì chæ caàn ñoùn nhaän trong Chuùa laø ñuû ñeå thu nhaän ñöôïc lôïi ích thieâng lieâng, duø ñoù laø thaäp giaù hay thaùnh giaù... - Khoå ñau trong bình an taän ñaùy loøng [chieàu saâu]: . nhö thaáy qua caùc cuoäc töû ñaïo; . nhö con taøu ñaâm saâu vaøo trong loøng bieån: ñöùng vöõng, khoâng lay chuyeån... . khoâng nhö tröôøng hôïp: maët treân/ngoaøi khoâng soùng gioù... maët chìm ñaày soùng ngaàm... - Theo taâm lyù, coù theå vöøa buoàn vöøa vui: buoàn phía naøy, vui phía khaùc [chieàu ngang]. ð Taâm söï Tieäc ly: [17] X ngaãm ñoïc Ga 13—17 [“Ngaøi yeâu thöông hoï ñeán cuøng” [18] ]: - ñoïc thaät chaäm... khoâng phaûi ñeå cho heát, nhöng laø ñeå caûm nhaän... - vaên caùch cuûa Gioan = tieán leân töø töø theo ñöôøng soaén oác, choàng cheùo, laëp ñi laëp laïi... à coá kieân nhaãn laàn böôùc theo; - boái caûnh: bi thaûm... giöõa yeâu thöông daøo daït vaø phaûn boäi, boû rôi vaø khoå nhuïc, cheát choùc... baát chaáp taát caû: vaãn toû ra yeâu thöông, lo laéng heát loøng... - nhöõng lôøi taâm söï, traên troái cuoái cuøng... tuoân traøo khoâng ngôi... laåm caåm nhö moät baø meï giaø giaõ töø ñöùa con moät... - laøm nhö chöa thoûa, chöa yeân loøng, Ngaøi coøn caûm thaáy caàn phaûi caàu nguyeän leân vôùi Chuùa Cha... trao göûi vaøo trong loøng tay yeâu thöông vaø quyeàn naêng cuûa Cha, taát caû nhöõng ngöôøi Ngaøi yeâu thöông [19] ... - chuùng ta taát caû hieän dieän tröôùc maët Ngaøi: “Con khoâng chæ caàu nguyeän cho nhöõng ngöôøi naøy, nhöng coøn cho nhöõng ai nhôø lôøi hoï maø tin vaøo Con”; [20] - ñi vaøo vöôøn Caây Daàu... ð Vöôøn Gieät: X Nhaän ñònh sô khôûi veà cuoäc ‘haáp hoái’: - phoái hôïp caùc trình thuaät cuûa Mt [ba ñôït caàu nguyeän] vaø Lc [chaûy moà hoâi maùu] = moät thôøi gian chòu thöû thaùch vôùi nhöõng ñôït khuûng hoaûng vaø chieán ñaáu quyeát lieät trong caàu nguyeän khaån thieát, ñeán ñoä moà hoâi maùu chaûy ra... - coù theå noùi: luùc Ñöùc Gieâsu ñau khoå nhaát laø luùc Ngaøi phaûi qua côn khuûng hoaûng trong vöôøn Caây Daàu; bôûi suoát trong cuoäc töû naïn, chæ luùc ñoù moà hoâi maùu môùi chaûy ra, vaø ñoù laø söï kieän cho thaáy noãi khoå ñau raát cao ñoä veà maët taâm lyù [ñau khoå taâm lyù thì ñau hôn ñau khoå theå lyù]; caùc trình thuaät Phuùc AÂm cuõng cho thaáy laø keå töø luùc caàu nguyeän xong [vaø ñöôïc an uûi] cho ñeán luùc taét thôû treân thaùnh giaù, Ñöùc Gieâsu toû ra bình tónh hôn haún [21] so vôùi thôøi gian keå töø luùc ôû trong phoøng Tieäc ly cho ñeán luùc caàu nguyeän xong... - khi buoàn chaùn, gaëp khuûng hoaûng thì chæ thaáy toaøn ‘maøu ñen’, toaøn chuyeän buoàn... nhìn leäch laïc, moät chieàu, moät phía... - moà hoâi maùu chaûy ra: . hieän töôïng y khoa [y só Luca ñaõ ñeå yù ghi laïi], . do vieäc caùc maïch maùu li ti döôùi laøn da, bò caùc giaây thaàn kinh cuõng li ti – trôû neân caêng thaúng cao ñoä vì tình traïng caêng thaúng taâm lyù – keùo vôõ, maùu chaûy hoøa laãn vôùi moà hoâi [caùc haïch moà hoâi cuõng bò neùn eùp bôûi tình traïng caêng thaúng aáy]; . hieän töôïng ít khi thaáy, vì cô theå coù moät loái töï veä – baèng caùch ngaát xæu [baát tænh, laøm giaûm caêng thaúng] – khoâng ñeå tình traïng caêng thaúng cao ñoä nguy haïi nhö theá xaûy ra; phaûi coù moät söùc khoûe raén chaéc laém môùi chòu noåi moät cuoäc khuûng hoaûng ñeán chaûy moà hoâi maùu nhö theá! X Caùc [ba] ñôït khuûng hoaûng: - ñôït moät: _ nhìn xuyeân thôøi gian, theá heä... _ hôn ai heát, Ngaøi nhìn thaáy taát caû toäi loãi nhaân loaïi töø taïo thieân laäp ñòa cho ñeán taän theá; _ hôn ai heát Ngaøi nhìn thaáy taát caû nhöõng ngöôøi bò traàm luaân ñôøi ñôøi trong hoûa nguïc; _ caûm töôûng gaây thoáng khoå: mình chòu nhuïc nhaõ, ñau khoå vaø cheát hoaøn toaøn voâ ích!!! _ Ngaøi khoå ñau voâ ngaàn, hôn ai heát: nhaát traàn gian! - ñôït hai: _ coäïng vôùi ñôït moät... vaãn tieáp tuïc... coäïng theâm; _ hôn ai heát, Ngaøi hieåu caûnh khoå traàm luaân trong hoûa nguïc laø gì; _ nhìn thaáy nhöõng ngöôøi mình thöông voâ ngaàn phaûi khoå trong caûnh traàm luaân ñôøi ñôøi _ hôn ai heát, Ngaøi caûm nhaän ra toäi loãi nhieàu voâ soá vaø naëng neà kinh hoàn, khoân löôøng khoân taû... _ vaø chính nhöõng toäi loãi taøy trôøi ñoù xuùc phaïm traàm troïng ñeán Ñaáng mình yeâu thöông nhaát, voâ ngaàn... _ Ngaøi khoå ñau voâ ngaàn, hôn ai heát: nhaát traàn gian! - ñôït ba: _ coäïïng vôùi ñôït moät vaø hai; _ taát caû nhöõng toäi loãi taøy trôøi, voâ soá keå ñeø naëng treân Ngaøi, laø “Chieân Thieân Chuùa, Ñaáng gaùnh toäi traàn gian”; _ laøm Ngaøi coù caûm töôûng chính mình laø toäi nhaân, [22] trôû thaønh “keû thuø” cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng Ngaøi yeâu thöông voâ bôø... _ taát phaûi chòu “haäu quaû,” hình phaït, phaûi chòu traàm luaân ñôøi ñôøi... [23] khoâng ñöôïc höôûng haïnh phuùc beân Thieân Chuùa... _ Ngaøi khoå ñau voâ ngaàn, hôn ai heát: nhaát traàn gian! Ngaøi coøn uoáng caïn cheùn ñaéng khoå ñau con ngöôøi coù theå uoáng, chòu khoå ñau toät ñoä, ñeán möùc cuoái cuøng con ngöôøi traàn theá coù theå chòu; [24] - nhöõng caûm töôûng “ñen toái” cuûa cuoäc khuûng hoaûng toät ñoä aáy vaãn laûng vaûng trong taâm trí Ñöùc Kitoâ suoát thôøi gian caàu nguyeän, vaø suoát caû cuoäc töû naïn... cho ñeán khi taét thôû treân thaùnh giaù... - cuoäc “giaèng co” giöõa yù chí con ngöôøi vaø yù Thieân Chuùa keát thuùc trong tin töôûng, phoù thaùc... trong ñöùc tin; - thieân thaàn ñeán an uûi: [25] söùc naêng cuûa Thieân Chuùa giuùp Ñöùc Gieâsu coù ñöôïc caùi nhìn quaân bình hôn ñeå nhaän ra khoâng bieát bao nhieâu ngöôøi laønh thaùnh, ngöôøi trôû laïi, ngöôøi ñöôïc höôûng kieán treân thieân ñaøng... töø taïo thieân laäp ñòa cho ñeán taän theá, vaø nhö theá Ngaøi töông ñoái bình tónh trôû laïi... töø ñoù cho ñeán luùc taét thôû, cho duø vaãn chòu aûnh höôûng cuûa caùc aán töôïng khoå ñau ñaõ traûi qua trong vöôøn Caây Daàu, nhö noùi treân ñaây; - ñöøng queân chuùng ta ñeàu laø nhöõng ngöôøi ôû trong cuoäc: nhö trong buoåi taâm söï ôû phoøng Tieäc ly, nhìn xuyeân thôøi gian, theá heä, Ñöùc Gieâsu ñaõ nhìn thaáy moãi moät ngöôøi trong chuùng ta, thì trong luùc haáp hoái taïi vöôøn Gieät, Ngaøi cuõng ñaõ nhaän ra chuùng ta... nhöng laø ôû phía naøo: phía nhöõng ngöôøi laønh hay phía nhöõng ngöôøi phaûn boäi? Chuùng ta ñaõ, ñang vaø seõ laøm cho Ngaøi saàu khoå hay ñöôïc uûi an xöa kia? Doàn heát söùc löïc ñeå caám phoøng cho toát, laø chuùng ta ñang ra söùc laøm cho Ngaøi ñöôïc an uûi trong cuoäc chieán ñaáu xöa kia, vôùi nhöõng coá gaéng ngaøy nay cuûa chuùng ta! ð Baét vaø xöû:
[26]
X Vöôøn Gieät keùo daøi: duø khoâng maïnh [ñeán ñoä chaûy moà hoâi maùu] nhö trong Vöôøn Gieät, thì nhöõng caûm töôûng vaø caûm giaùc aáy vaãn tieáp tuïc gaây chaán ñoäng ñau thöông trong taâm hoàn Ñöùc Gieâsu suoát cuoäc töû naïn, cho ñeán luùc Ngaøi truùt hôi thôû cuoái cuøng treân Thaùnh Giaù, tröôùc [chöùng kieán] - daõ taâm [toäi loãi gheâ rôïn] cuûa _ Giuña _ giôùi laõnh ñaïo toân giaùo daân Do thaùi _ Philatoâ _ daân chuùng _ caûnh xuùc phaïm ñeán chính Thieân Chuùa _ ñam meâ aùm muoäi ñaùng thöông cuûa con ngöôøi, laøm cho con ngöôøi ra hö hoûng... _ taát caû gaùnh naëng Ngaøi ñang phaûi gaùnh laáy... X ngoaøi noãi ñau taâm lyù treân ñaây, coøn phaûi chòu - xöû teä... nhuïc nhaõ... thua caû Baraba! _ bò nhoå, bò vaû, bò coi vaø ñieäu ñi nhö “teân troäm cöôùp” bò deøm pha; X coøn noãi ñau theå lyù - meät nhoïc... maát aên, maát nguû _ chòu ñaùnh ñoøn vaø ñoäi voøng gai... vaùc naëng... teù ngaõ... _ chòu loät aùo, ñoùng ñinh... nhöùc nhoái... khaùt... chòu mæa mai... ð Ñaøng Thaùnh giaù: X Philatoâ: [27] - hieän thaân cuûa _chuùng ta ngaøy nay vaø maõi maõi... xeùt xöû, gaây khoå ñau cho ngöôøi khaùc; _töï aùi, tham voïng, sôï seät, baát coâng, noâ leä noäi taâm, nhaãn taâm muø quaùng; _baïo löïc, chaø ñaïp löông taâm... - ngöôøi bò xöû chính laø Vua, [28] laø Ñaáng xeùt xöû... - vuï aùn toân giaùo-chính trò: tình traïng daèng co vaãn keùo daøi... - troø ñôøi töông phaûn vaãn tieáp tuïc dieãn ra tröôùc maét... - con ngöôøi vaãn tieáp tuïc xeùt xöû Thieân Chuùa vôùi nhöõng caâu hoûi lieân hoài taïi sao theá naøy, taïi sao theá kia? nhaát laø khi gaëp nhöõng gì “khoâng thích”; - “Söï thaät laø gì?”! X vaùc thaäp giaù [29] : - sau gaàn 30 giôø khoâng nguû, khoâng aên uoáng ñöôïc bao nhieâu, vaø nhaát laø phaûi traûi qua nhieàu lo aâu, khuûng hoaûng... ñeán ñoå moâ hoâi maùu ra... - duø vaäy, khoâng vieän leõ ñeå töø choái... thoaùi thaùc... - ñoùn nhaän... ñeå yù Chuùa neân troïn... ñeå coù theå noùi: “AÁy laø hoaøn taát!” X ngaõ xuoáng ñaát: - moät laàn... roài hai... roài ba... - con ñöôøng yù Chuùa ñaâu coù phaûi bao giôø cuõng eâm xuoâi? - khoâng naèm yø... nhöng ñöùng daäy... roài laïi ñöùng daäy... bao nhieâu laàn ngaõ xuoáng, thì baáy nhieâu laàn phaûi ñöùng daäy; - coù theá môùi thi haønh troïn veïn thaùnh yù Chuùa! - “Khoâng moät thöû thaùch naøo ñaõ xaûy ra cho anh em maø laïi vöôït quaù söùc loaøi ngöôøi” [30] X gaëp Ñöùc Meï - baø Veâroânica: - gaëp qua aùnh maét ñoåi trao... - caøng nhìn ngöôøi thaân yeâu ñau khoå thì noãi ñau caøng taêng cho caû hai phía... - ngoaøi caûm nhaän khoå ñau, - coøn coù “chia seû” khoå ñau... naâng ñôõ... - soáng ñeïp loøng Chuùa baây giôø = uûi an Ngaøi xöa kia [nhìn xuyeân thôøi gian]; - can ñaûm ñeå : _ toû tình thoâng caûm vôùi ngöôøi yeáu theá _ leân tieáng vaø ra tay baûo veä hoï... - tình yeâu ñaùnh tan sôï haõi [31] : baø Veâroânica khoâng sôï haõi dö luaän, quaân lính... vì baø yeâu meán... - ‘sôï haõi’ laøm cho cuoäc soáng... cuoäc soáng kitoâ bò teâ baïi... xin cho tình yeâu ñöôïc lôùn maïnh leân... moïi söï seõ trôû thaønh deã daøng... X Simon Kyreâneâ [32] - ngoaøi ñoàng veà luùc loái 11:00-11:15 saùng, [33] töùc laø luùc Ñöùc Gieâsu bò ñieäu ñeán ñoài Canveâ... thaáy ñaùm ñoâng naùo ñoäng: toïc maïch ñeán xem... - bò quaân lính baét vaùc thaäp giaù cho Ñöùc Gieâsu; coù leõ laø vì ngöôøi “nhaø queâ,” löïc löôõng, aùo quaàn laïi laám buïi [34] ; - heát söùc böïc töùc: ñaõ meät, ñoùi maø phaûi vaùc naëng; lo laéng veà muoän giôø aên, v.v... böïc maø phaûi ngaäm caâm ñaønh chòu [noùi ra sôï lính...] thì caøng böïc hôn... “Quaû, aùch giöõa ñaøng mang vaøo coå!” - böïc Ñöùc Gieâsu: cho laø Ngaøi giaû boä ngaõ leân ngaõ xuoáng! - böïc: muoán nhìn maët moät caùi... Ñöùc Gieâsu nhìn oâng... - oâng khöïng laïi, nghó: maët khoâi ngoâ, oai phong... ñaâu phaûi daân troäm cöôùp?... thì laø thöù gì? caùch maïng choáng thöïc daân Roâma? - phe ta? thieän caûm, oâng laïi nhìn Ñöùc Gieâsu: boán maét gaëp nhau... ñaâu phaûi! oâng töï baûo, caùch maïng, chính trò thì phaûi thuû ñoaïn ñieâu ngoa, ñaâu coù trong saùng, ngay laønh, hieàn haäu nhö ngöôøi naøy! - laïi ngaãm nghó... bình tónh hôn, bôùt giaän, oâng nghe ngöôøi chung quanh chaøo xaùo: ...Gieâsu Nadareùt... theá haù? maáy hoâm tröôùc, oâng ñaõ thaáy Ngaøi ñi vaøo Gieârusalem, ñaõ nghe veà danh tieáng Ngaøi, nghe Ngaøi giaûng, ñaõ thaáy nhöõng ngöôøi ñöôïc Ngaøi chöõa laønh... nhôù laïi nhöõng lôøi Kinh Thaùnh, nhaát laø nhöõng lôøi noùi veà “Toâi tôù ñau khoå cuûa Giaveâ” [35] ñöôïc ôn soi saùng beân trong, oâng ñi ñeán keát luaän: Vò naøy chính laø Ñaáng Meâsia, Giaveâ höùa seõ phaùi göûi ñeán! - nhìn laïi moät laàn thöù ba... boán maét laïi gaëp nhau... khoâng coøn nghi ngôø gì nöõa! - loøng traøn ngaäp haïnh phuùc... heát meät, heát böùc töùc, lo sôï... Simon Kyreâneâ nhaän ra laø Ñöùc Gieâsu quaû chí lyù: “Ai muoán theo toâi, phaûi töø boû chính mình, vaùc thaäp giaù mình haèng ngaøy maø theo.” [36] “Haõy mang laáy aùch toâi... vì aùch toâi eâm aùi, vaø gaùnh toâi nheï nhaøng.” [37] Ñaâu phaûi “AÙch giöõa ñaøng ...” maø laø baøi hoïc “vaùc thaùnh giaù”: phaûi ñi beân caïnh Ngaøi, nhìn Ngaøi, laéng nghe... suy nghó trong aùnh saùng cuûa Lôøi Chuùa... thì seõ thaáy eâm aùi, nheï nhaøng! X gaëp caùc phuï nöõ Gieârusalem: [38] - ngoaøi caùc phuï nöõ naøy, töø khi vaùc thaäp giaù cho ñeán luùc chòu ñoùng ñinh, Ñöùc Gieâsu coù ngoû lôøi vôùi ai ñaâu... - Ngaøi noùi gì? – Ñöøng “giöõ ñaïo” theo kieåu tình caûm, nhöng phaûi thöïc söï nhoå boû taän goác reã taát caû nhöõng gì laø nghòch vôùi keá hoaïch cuûa Thieân Chuùa, ñeå soáng troïn thaùnh yù Ngöôøi! [39] X bò loät aùo: - Ñöùc Gieâsu vaø chæ Ñöùc Gieâsu maø thoâi – caû ñeán aùo Ngaøi cuõng khoâng – môùi laø “cuûa leã” ñeïp loøng Thieân Chuùa; - côûi boû taát caû nhöõng gì khoâng phaûi laø Ñöùc Gieâsu... ñeå trôû thaønh “cuûa leã” ñeïp loøng Thieân Chuùa! X bò ñoùng ñinh vaøo thaäp giaù: - Ñöùc Gieâsu bò ñoùng ñinh... cho ñeán cheát... môùi thaùo xaùc; - ñoùng ñinh tính xaùc thòt? chöa cheát maø ñaõ thaùo, thì tính hö neát xaáu vaãn cöù soáng coøn... - “Anh em ñaõ ñöôïc goïi ñeå höôûng töï do. Coù ñieàu laø ñöøng lôïi duïng töï do ñeå soáng theo tính xaùc thòt.” [40] X “Theá laø ñaõ hoaøn taát!” [41] : - soáng troïn yù Chuùa . duø phaûi qua thöû thaùch, khoå ñau, . cho ñeán hôi thôû cuoái cuøng... . neân thaùnh laø khoâng gì khaùc hôn; - truùt hôi thôû cuoái cuøng: “Roài Ngöôøi guïc ñaàu xuoáng vaø trao Thaàn Khí.” [42] X bò löôõi ñoøng ñaâm thaâu [43] - “Moät löôõi göôm seõ ñaâm thaâu taâm hoàn baø!” [44] - cho thaáy tình yeâu toät ñoä trong thaùnh taâm Ngaøi; - bò haønh haï caû khi ñaõ cheát roài: thaân mình Ngaøi laø Giaùo hoäi haèng chòu haønh haï... baùch haïi... cho ñeán hoài theá maït... - “...maùu cuøng nöôùc chaûy ra”: hy leã vöôït qua cuûa Con Chieân; töø ñoù Giaùo hoäi, vaø caû ngöôøi kitoâ chuùng ta nöõa, ñöôïc sinh ra nuoâi döôõng qua caùc bí tích Thanh taåy vaø Thaùnh theå. [45] X haï xaùc: [46] - Ñöùc Meï boàng aüm xaùc con moät mình... - ñem taát caû taám loøng caûm thoâng thinh laëng nhìn Meï... X taùng xaùc trong huyeät ñaù môùi: [47] - vôùi ôn Chuùa, coá giöõ laïi trong taâm loøng ñoåi môùi, nhöõng kyû nieäm ñau thöông cuûa Chuùa Gieâsu... - nhö laø nhöõng kyû nieäm soáng: soáng daäy trong ñôøi soáng haèng ngaøy, ñeå bieán ñoåi, chuyeàn söùc soáng... nhö Ngaøi ñaõ soáng laïi töø huyeät ñaù môùi. ð Baûy lôøi töø treân thaùnh giaù: 1- “Laïy Cha! Xin tha...” (Lc 23:34);2- “Hoâm nay con seõ vaøo thieân ñaøng...” (Lc 23:43); 3- “Baø! Naøy laø con Baø...” (Ga 19:27); 4- “Ta khaùt!” (Ga 19:28; xem Tv 22:16; 69:22); 5- “EÂloâ-i, EÂloâ-i, lama sabaùcthani! Laïy Thieân Chuùa! Laïy Thieân Chuùa cuûa con, sao Ngaøi boû rôi con?” (Mt 27:46; Mc 15:34; Tv 22 [21] [48] ); 6- “Moïi söï ñaõ hoaøn taát!” (Ga 19:30); 7- “Laïy Cha! Con xin phoù...” (Lc 23:46; Tv 31:6). Tuøy nghi gaãm suy. ð Kinh Thaùnh: • Gioùp - Tobia: ngöôøi coâng chính phaûi chòu khoå ñau; • Ga 10:11.15.17.18;1Ga 3:16: yeâu laø bieát chòu thí maïng... • Ga 15:13: khoâng coù tình yeâu naøo lôùn hôn... • Rm 5:6-10: cheát cho chuùng ta laø nhöõng ngöôøi toäi loãi • Rm 5:7tt: cheát cho ngöôøi coù toäi... • Rm 8:28-39: ca tuïng keá hoaïch cöùu ñoä qua thaäp giaù; xaùc tín vaøo ôn cöùu ñoä; • 1Cr 1:18—2:5: khoân ngoan cuûa theá gian vaø khoân ngoan cuûa thaäp giaù; • Pl 3:18-19: keû thuø thaùnh giaù... chuùa cuûa hoï laø caùi buïng • 1Pr 1:6-9; 4:12-19: cuøng chòu ñau khoå vôùi Ñöùc Kitoâ;
[1] “Neáu haït luùa gieo vaøo loøng ñaát... cheát ñi, noù môùi sinh nhieàu haït khaùc” (Ga 12:24). “Trong cuoäc chieán ñaáu vôùi toäi loãi, anh em chöa choáng traû ñeán möùc ñoå maùu ñaâu” (Dt 12:4). Xin löu yù: ôû ñaây, chæ xin toaùt löôïc ghi laïi moät soá ñoaïn trình thuaät Phuùc AÂm veà cuoäc töû naïn cuûa Chuùa Gieâsu, vôùi moät vaøi tö töôûng gôïi yù môû maøn. Theo trình töï Phuùc AÂm veà cuoäc töû naïn, ngöôøi caám phoøng tuøy nghi choïn theâm caùc ñoaïn thích hôïp vôùi nhu caàu rieâng cuûa mình maø chieâm nieäm. [2] “Caàu xin ñieàu toâi muoán [nhaän ñöôïc]: loøng ñau ñôùn, hoái tieác vaø hoå theïn, vì chính bôûi toäi toâi maø Chuùa ñi chòu naïn” (Lt 193). Caøng caûm nhaän saâu xa noãi thoáng khoå cuûa Chuùa, thì caøng ñöôïc chuaån bò saün saøng ñeå caûm nhaän saâu ñaäm nieàm vui phuïc sinh trong tuaàn IV Linh Thao. Cuõng neân löu yù laø trong trình töï Linh Thao, töø tuaàn III trôû veà sau, ñoái töôïng suy nieäm mang tính chaát ‘voâ hình,’ ‘tinh thaàn’ nhieàu hôn (nhö: noãi thoáng khoå, nhaát laø taâm lyù, moái caûm thoâng, nieàm vui thieâng lieâng, v.v... do ñoù, ngöôøi caám phoøng caàn coá gaéng nhieàu hôn ñeå giöõ cho ñöôïc baàu khí thinh laëng, traàm tö maëc töôûng, thì môùi coù theå vaän duïng troïn ñöôïc kinh nghieäm caù nhaân cuûa mình haàu ñi saâu hôn vaøo trong theá giôùi noäi taâm, thieâng lieâng, theá giôùi cuûa caûm nhaän, caûm nghieäm. 1Pr 1:6-9 [“haân hoan vui möøng... giöõa traêm chieàu thöû thaùch”]; 1Pr 4:12-14 [phuùc thay ai chòu ñau khoå vôùi Ñöùc Kitoâ: “haõy vui möøng!”]. [3] ...khoâng chæ trong thôøi gian cuoäc khoå naïn Ngaøi chòu, maø coøn suoát doøng lòch söû loaøi ngöôøi: khoå ñau, baát coâng, toäi loãi cuûa con ngöôøi laø khoå ñau cuûa Ngaøi (Cv 9:4-5: “Ta laø Gieâsu maø ngöôøi ñang baét bôù”); nhaát laø bôûi Ngaøi ñaõ nhìn thaáy vaø caûm nhaän qua caùi nhìn xuyeân thôøi gian... trong vöôøn Caây daàu vaø trong cuoäc töû naïn ñaày ngang traùi! [4] Ga 13:1. [5] 1Ga 4:8.16. [6] Ga 15:13; xem Ga 15:14-15. [7] 1Ga 3:16. [8] Rm 5:7-8. [9] Xem Dt 10:5-10 [Tv 40:7-9]. [10] Xem Dt 9:12-14.18-22 [caâu 22b: “Khoâng coù maùu ñoå ra, thì khoâng coù ôn tha thöù”]. [11] “Neáu theá gian gheùt anh em... vì anh em khoâng thuoäc veà theá gian.... Neáu hoï ñaõ baét bôù Thaày, hoï cuõng seõ baét bôù anh em...” (Ga 15:18-21). “Neáu theá gian gheùt anh em... vì anh khoâng thuoäc veà theá gian.... Neáu hoï ñaõ baét bôùi Thaày, hoï cuõng seõ baét bôù anh em...” (Ga 15:18-21). [12] Mt 12:28-30. [13] “Vì, nhö toâi ñaõ noùi vôùi anh em nhieàu laàn, vaø baây giôø toâi phaûi khoùc maø noùi laïi, coù nhieàu ngöôøi soáng ñoái nghòch vôùi thaäp giaù Ñöùc Kitoâ: chung cuïc laø hoï seõ phaûi hö vong. Chuùa hoï thôø laø caùi buïng” (Pl 3:18-19). [14] Xem Lc 13:1-5. [15] Moät caùch phaân bieät ñeå giuùp giaûi quyeát phaàn naøo vaán ñeà ñau khoå: ñau khoå chính toâi gaây ra, töùc thaäp giaù, vaø ñau khoå Thieân Chuùa ñeå treân ñöôøng ñôøi cuûa toâi, töùc thaùnh giaù, cuoái cuøng, khoå ñau do chính toâi gaây ra maø baây giôø khoâng theå söûa ñoåi gì ñöôïc, nhöng toâi nhaän traùch nhieäm vaø vui loøng gaùnh chòu trong tinh thaàn keát hieäp vôùi cuoäc khoå naïn cuûa Chuùa Kitoâ cuõng nhö trong ôn thaùnh suûng; ñoù laø thaäp giaù ñöôïc thaùnh hoùa. [16] “Thieân Chuùa laøm cho moïi söï ñeàu sinh ích cho nhöõng ai yeâu meán Ngöôøi” (Rm 8:28). [17] Veà vieäc laäp chöùc linh muïc vaø pheùp Thaùnh Theå [theâm moät baèng chöùng yeâu thöông “ñeán cuøng”]: ñoïc caùc Phuùc AÂm nhaát laõm. [18] Ga 13:1. Cuõng coù theå ngaãm ñoïc ñoaïn trình thuaät veà vieäc ‘Röûa chaân’ (Ga 13:1-20) hay ‘Böõa tieäc ly’ vôùi vieäc laäp pheùp Thaùnh Theå: taát caû ñeàu noùi leân tính chaát “ñeán cuøng” cuûa tình yeâu thöông Ñöùc Kitoâ ñoái vôùi loaøi ngöôøi chuùng ta. [19] Ga 17. [20] Ga 17:20. [21] Thaáy roõ chaúng haïn, qua caâu traû lôøi khaúng khaùi vôùi caùc ngöôøi ñeán baét Ngaøi (x. Ga 18:5-6); hoaëc laø qua caùc caâu ñoái ñaùp taïi dinh Caipha (x. Ga 18:19-24), hay laø tröôùc maët Philatoâ (x. Ga 18:33-37). [22] “Hieän thaân cuûa toäi loãi” (2Cr 5:21), “ñoà bò nguyeàn ruûa” (Gl 3:13). [23] Cuøng vôùi söï vieäc chòu caùm doã [böôùc sau ñoù laø toâi loãi: khoâng theå coù trong Ñöùc Gieâsu], ñaây laø möùc khieâm nhöôøng saâu thaúm nhaát cuûa Thieân Chuùa laøm ngöôøi [böôùc tieáp sau caûm töôûng laø caûnh traàm luaân ñôøi ñôøi]... vaø ñoù laø möùc ñau khoå cao nhaát – uoáng caïn cheùn ñaéng – con ngöôøi treân traàn gian coù theå caûm nhaän. [24] Xem chuù thích keá treân ñaây. [25] Xem Lc 22:43. [26] Ñöùc Meï thoâng döï vaøo cuoäc töû naïn cuûa con mình: nhìn Con moät khoå ñau... - nhìn thaáy toäi loãi to lôùn, ghe rôïn cuûa con ngöôøi - nhìn thaáy toäi loãi laøm cho con ngöôøi phaûi traàm luaân - nhìn thaáy toäi loãi voâ soá vaø quaùi gôû voâ cuøng xuùc phaïm ñeán Thieân Chuùa mình yeâu thöông voâ ngaàn! Theá neân, coù theå noùi, sau Ñöùc Kitoâ, Ñöùc Meï laø ngöôøi ñau khoå nhaát traàn gian [vì hieåu toäi to lôùn... vì thöông loaøi ngöôøi... vì yeâu meán Con mình vaø Thieân Chuùa hôn ai heát]. [27] Xem Ga 18:28—19:16. [28] Xem Ga 18:33-37; 19:21-22. [29] Xem Ga 19:17. [30] 1Cr 10:13a, vaø caâu 13b: “Thieân Chuùa laø Ñaáng trung tín: Ngöôøi seõ khoâng ñeå anh em bò thöû thaùch quaù söùc; nhöng khi ñeå anh em bò thöû thaùch, Ngöôøi seõ cho keát thuùc toát ñeïp, ñeå anh em coù söùc chòu ñöïng.” Thaùnh Phaoloâ chia seû kinh nghieäm: “Ngöôøi quaû quyeát vôùi toâi: ‘Ôn cuûa Thaày ñaõ ñuû cho con, vì söùc maïnh cuûa Thaày ñöôïc bieåu loä troïn veïn trong söï yeáu ñuoái’... Vì khi toâi yeáu, chính laø luùc toâi maïnh” (2Cr 12:9-10). [31] “Trong tình yeâu khoâng coù sôï haõi; traùi laïi, tình yeâu hoaøn haûo loaïi tröø sôï haõi” (1Ga 4:18). [32] Xem Mt 27:32; Mc 15:21; Lc 23:26. [33] Coù leõ ñaõ ra ñoàng laøm vieäc töø luùc 5:30-6:00 saùng; tröa – muøa Phuïc sinh: trôøi ñaõ noùng – veà aên vaø nghæ ñeå xeá chieàu laïi ra laøm tieáp [?]. [34] Traùnh laøm côù cho daân thaønh phoá Do thaùi gaây tuïng, noåi loaïn [nhö thöôøng xaûy ra], quaân lính Roâma ñaõ baét moät ngöôøi daân queâ [thöôøng ‘ngoan ngoaõn’ chòu ñöïng]... [35] Xem Is 42:1-9; 49:1-7; 50:4-11; 52:13—53:12. [36] Lc 9:23. [37] Mt 11:29-30. [38] Lc 23:27-31. [39] “Khoâng phaûi baát cöù ai thöa vôùi Thaày: ‘Laïy Chuùa! Laïy Chuùa!’ laø ñöôïc vaøo Nöôùc Trôøi caû ñaâu! Nhöng chæ ai thi haønh yù muoán cuûa Cha Thaày laø Ñaáng ngöï treân trôøi, môùi ñöôïc vaøo maø thoâi” (Mt 7:21). [40] Gl 5:13; “Anh em haõy haønh ñoäng nhö nhöõng ngöôøi töï do, khoâng phaûi nhö nhöõng ngöôøi laáy söï töï do laøm maøn che söï gian aùc, nhöng nhö nhöõng toâi tôù cuûa Thieân Chuùa” (1Pr 2:16). [41] Ga 19:30. [42] Xem Ga 19:30. [43] Xem Ga 19:31-37: Thaáy Ngaøi ñaõ cheát [cheát raát nhanh, chæ sau 3 giôø keå töø khi bò ñoùng ñinh, bôûi caùc ngöôøi bò ñoùng ñinh nhö theá, thöôøng soáng ñeán naêm baûy ngaøy sau hoaëc laâu hôn nöõa – theá môùi roõ hôn cuoäc khoå naïn Ngaøi chòu, ñau ñôùn vaø laøm maát söùc ñeán ñoä naøo! – vì theá, toû ra bôõ ngôõ... neân duø] quaân lính khoâng ñaäp gaõy oáng chaân cuûa Ngaøi [ngöôøi bò ñoùng ñinh treân thaäp giaù thöôøng bò cheát ngaït... gaõy oáng chaân thì khoâng theå choáng vöôn leân ñeå thôû, thì cheát nhanh hôn]; nhöng muoán caàm chaéc moät traêm phaàn traêm laø Ngaøi ñaõ cheát thöïc söï, thì hoï duøng löôõi ñoøng ñaâm thaâu traùi tim. [44] Lc 2:35. [45] Xem Ed 47:1-12 (con suoái töø Ñeàn Thôø chaûy ra). [46] Xem Ga 19:38. [47] Xem Ga 19:40-42: “Ngoâi moä coøn môùi,chöa choân caát ai,” töùc laø ñöôïc duøng laàn ñaàu tieân. [48] Tv 22 moâ taû cuoäc töû naïn vôùi nhöõng thaønh quaû cöùu ñoä mang laïi söï soáng vaø nieàm haân hoan cho muoân ngöôøi, môû ra moät vieãn aûnh huy hoaøng, traøn ngaäp hy voïng. Luùc haân hoan cuõng nhö khi buoàn khoå, ngöôøi Do thaùi thöôøng duøng Tv ñeå noùi leân noãi nieàm... Trong baûy lôøi Ñöùc Gieâsu noùi leân treân thaùnh giaù, coù ba lôøi xuaát xöù töø ba Tv. Sau khi laáy hôi, bôûi bò ngaït thôû [nhö nhöõng ngöôøi bò treo treân thaäp giaù], Ñöùc Gieâsu ñaõ coá ñoïc – laøm nhö ñeå xem ñaõ thöïc hieän xong moïi söï hay chöa – nhöng Ngaøi chæ ñoïc ñöôïc caâu ñaàu laø heát hôi, neân phaûi ñoïc thaàm... Theá neân, khoâng phaûi Ñöùc Gieâsu ñaõ chæ noùi leân coù moät lôøi – nhö laø lôøi ta oaùn, chaùn naûn, traùch moùc Thieân Chuùa – maø ñaõ ñoïc troïn caû baøi Tv 22 (hay ít ra laø ñaõ hoài töôûng laïi nhöõng taâm tình vaø söï vieäc dieãn taû trong Tv). Ñeå dieãn taû vaø laøm noåi baät tình traïng ñoái caùch (contrast) giöõa cuoäc töû naïn vaø vieãn aûnh huy hoaøng, ñaày hy voïng cuûa thaønh quaû laø ôn cöùu ñoä, theå vaên thi phuù môû ñaàu baèng moät caâu ñaày bi thaûm, chaùn naûn. Coù theå coi caâu ñaàu cuûa Tv nhö laø caâu dieãn taû cuoäc haáp hoái vaø caàu nguyeän ôû trong vöôøn Caây Daàu. Cuõng coù theå hieåu caâu vieát trong vaên theå thi phuù aáy theo nghóa: “Laïy Thieân Chuùa!... xin ñöøng boûi rôi con!” hoaëc: “... nôõ naøo Ngaøi boû rôi con!” |
|
|
|
