218BAØI  CHIEÂM  NIEÄM  THÖÙ  NHAÁT

      Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ñaõ hieän ra gaëp Ñöùc Baø nhö theá naøo (s. 299) [1] .

       Lôøi nguyeän chuaån bò thöôøng leä.

219Maøo ñaàu thöù nhaát laø söû tích, ôû ñaây laø, sau khi Ñöùc Kitoâ taét thôû treân Thaùnh giaù, vaø theå xaùc Ngaøi taùch ra khoûi linh hoàn vaø vaãn luoân luoân ñöôïc thaàn tính hieäp nhaát vôùi, thì linh hoàn haïnh phuùc, cuõng hieäp nhaát nhö theá vôùi thaàn tính, ñaõ xuoáng aâm phuû nhö theá naøo ; sau khi giaûi thoaùt nhöõng linh hoàn coâng chính khoûi nôi ñoù, vaø ñeán moà, vaø soáng laïi, Ngaøi ñaõ, vôùi [caû] theå xaùc vaø linh hoàn, hieän ra gaëp Meï ñöôïc chuùc phuùc cuûa Ngaøi [2] .

220Maøo ñaàu thöù hai : söï caáu taïo baèng vieäc xem nôi   choán ; ôû ñaây seõ laø xem caùch xeáp ñaët moà thaùnh vaø nôi hay nhaø [3] cuûa Ñöùc Baø, nhìn rieâng caùc phaàn cuûa nhaø ñoù ; cuõng theá, [xem] phoøng nguû, nhaø nguyeän, v.v.

221Maøo ñaàu thöù ba : xin ñieàu toâi muoán ; ôû ñaây seõ laø caàu xin ôn ñöôïc hoan hæ vaø vui möøng maõnh lieät vì vinh quang vaø söï vui möøng döôøng aáy cuûa Ñöùc Kitoâ Chuùa  chuùng  ta [4]             .

222Ñieåm thöù nhaát, thöù hai vaø thöù ba laø vaãn nhöõng ñieåm quen thuoäc maø chuùng ta ñaõ coù trong baøi [chieâm nieäm veà] böõa aên toái cuûa Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta [5] .

223Ñieåm thöù boán, suy xeùt xem thaàn tính ñaõ xem ra nhö [6]   aån mình ñi trong cuoäc Tuaãn naïn, [baây giôø] hieän ra vaø toû mình nhö theá naøo caùch laï luøng bieát bao trong cuoäc Phuïc sinh raát thaùnh, baèng nhöõng hieäu quaû thöïc vaø raát thaùnh cuûa söï Phuïc sinh ñoù.

224Ñieåm thöù naêm, nhìn xem chöùc vuï yeân uûi maø Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta thi haønh, vaø so saùnh [vôùi vieäc] caùc baïn höõu quen yeân uûi nhau nhö theá naøo.

225Keát thuùc baèng moät hay nhieàu cuoäc taâm söï, theo nhö ñeà taøi ñöôïc ñeà ra, vaø baèng moät kinh Laïy Cha.

226Chuù thích thöù nhaát [7] . Trong caùc baøi chieâm nieäm tieáp theo, haõy tieán haønh theo caùch thöùc döôùi ñaây, veà taát caû caùc maàu nhieäm cuûa söï Phuïc sinh cho ñeán heát vieäc leân trôøi ; veà ñieàu coøn laïi, trong suoát tuaàn veà Phuïc sinh, theo vaø giöõ cuøng moät hình thöùc vaø caùch thöùc nhö ñaõ giöõ trong taát caû tuaàn veà cuoäc Tuaãn naïn. Vaäy haõy raäp khuoân theo baøi chieâm nieäm thöù nhaát naøy veà söï Phuïc sinh, trong [vieäc giöõ] caùc maøo ñaàu, tuøy theo ñeà taøi ñöôïc ñeà ra ; vaø veà naêm ñieåm, chuùng cuõng vaãn nhö theá; vaø caùc ñieàu boå di döôùi ñaây, cuõng vaãn nhö theá; vaø cuõng vaäy, veà taát caû ñieàu coøn laïi, coù theå raäp khuoân theo caùch laøm cuûa tuaàn veà cuoäc Tuaãn naïn, chaúng haïn nhö veà nhöõng baøi laëp laïi, [aùp duïng] nguõ quan, veà vieäc ruùt ngaén hay keùo daøi caùc maàu nhieäm, v.v.

227Chuù thích thöù hai. Noùi chung, ñieàu thích hôïp trong tuaàn thöù boán naøy hôn laø trong ba tuaàn tröôùc, laø laøm boán baøi taäp chöù khoâng phaûi naêm. Baøi thöù nhaát ngay khi thöùc daäy vaøo ban saùng ; baøi thöù hai vaøo giôø thaùnh leã hoaëc tröôùc böõa aên tröa, thay vì baøi laëp laïi thöù nhaát ; baøi thöù ba vaøo giôø kinh [phuïng vuï] ban chieàu, thay vì baøi laëp laïi thöù hai ; baøi thöù boán tröôùc böõa aên toái, aùp duïng nguõ quan vaøo ba baøi taäp cuûa cuøng moät ngaøy [8] , chuù yù ñeán vaø döøng laïi ôû nhöõng  choã  chính yeáu hôn vaø ôû ñoù ñaõ caûm thaáy nhöõng thuùc ñaåy [9] vaø nhöõng thuù vò thieâng lieâng to lôùn hôn [10] .

228Chuù thích thöù ba. Cho duø trong heát caùc baøi chieâm nieäm ñaõ cho con soá nhaát ñònh bao nhieâu ñieåm, chaúng haïn nhö ba hay naêm, v.v., ngöôøi chieâm nieäm coù theå laáy nhieàu hay ít ñieåm hôn, tuøy nhö hoï thaáy mình laøm nhö theá [naøo] laø toát hôn cho mình. Vì theá ñieàu höõu ích nhieàu laø, tröôùc khi ñi vaøo vieäc chieâm nieäm, döï kieán vaø ghi nhöõng ñieåm seõ laøm vôùi con soá chính xaùc [11] .

229Chuù thích thöù boán. Trong tuaàn thöù boán naøy, trong taát caû möôøi ñieàu boå di, phaûi söûa ñoåi ñieàu thöù hai, thöù saùu, thöù baûy vaø thöù möôøi.

      Ñieàu boå di thöù hai seõ laø, ngay khi thöùc daäy, ñaët tröôùc maët [toâi] baøi chieâm nieäm maø toâi phaûi laøm, öôùc ao ñöôïc caûm kích [12] vaøø hoan hæ vì söï vui möøng vaø söï hoan hæ döôøng aáy cuûa Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta.

      Ñieàu boå di thöù saùu, nhôù ñeán vaø suy nghó veà nhöõng ñieàu kích thích söï khoaùi laïc, hoan hæ vaø vui möøng thieâng lieâng, chaúng haïn nhö veà vinh quang.

      Ñieàu boå di thöù baûy, duøng aùnh saùng vaø nhöõng thuaän  tieän cuûa thôøi tieát, chaúng haïn nhö  söï  maùt meû trong muøa xuaân, vaø maët trôøi hay söï aám aùp trong muøa ñoâng, tuøy nhö linh hoàn töôûng hay phoûng ñoaùn [nhöõng caùi ñoù] coù theå giuùp mình vui möøng trong Ñaáng Taïo hoùa vaø Cöùu chuoäc cuûa mình.

      Ñieàu boå di thöù möôøi, thay vì haõm mình ñeàn toäi, haõy chuù yù ñeán söï tieát ñoä vaø ñeán caùi ôû ñuùng [möùc] giöõa [13] , tröø phi coù luaät giöõ chay vaø kieâng thòt maø Giaùo hoäi truyeàn daïy ; bôûi vì nhöõng luaät ñoù phaûi luoân luoân ñöôïc thi haønh, tröø phi coù söï ngaên trôû chính ñaùng.

230CHIEÂM  NIEÄM  ÑEÅ  ÑAÏT  ÑÖÔÏC [14] TÌNH  YEÂU

     Chuù thích [15] . Tröôùc heát neân chuù yù ñeán hai ñieàu. Ñieàu thöù nhaát laø tình yeâu phaûi ñöôïc ñaët vaøo trong   nhöõngvieäc laøm hôn laø vaøo trong nhöõng lôøi noùi.

231Ñieàu thöù hai : tình yeâu coát ôû söï thoâng truyeàn giöõa hai beân, ñoù laø ngöôøi yeâu thì trao taëng vaø thoâng truyeàn cho ngöôøi mình yeâu caùi mình coù hoaëc trong soá nhöõng caùi mình coù hay coù theå, vaø cuõng vaäy, ngöôïc laïi, ngöôøi  ñöôïc yeâu ñoái vôùi ngöôøi  yeâu ; cho neân  neáu ngöôøi naøy coù kieán thöùc, thì hoï ñem noù cho ngöôøi khoâng coù ; neáu coù danh voïng, neáu coù tieàn cuûa [cuõng vaäy] ; vaø caû hai ngöôøi cho nhau nhö theá.

      Lôøi nguyeän thöôøng leä.

232Maøo ñaàu thöù nhaát laø söï caáu taïo ; ôû ñaây laø xem toâi nhö theá naøo ñang ôû tröôùc nhan Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, tröôùc maët caùc thieân thaàn, caùc thaùnh laø nhöõng ñaáng ñang thænh hoä cho toâi.

233Maøo ñaàu thöù hai : caàu xin ñieàu toâi muoán ; ôû ñaây seõ laø caàu xin ñöôïc söï bieát beân trong veà ôn laønh to lôùn bieát bao ñaõ nhaän ñöôïc, ñeå do nhaän ra noù caùch troïn veïn [16] , toâi coù theå, trong moïi söï, yeâu meán vaø phuïng söï Thieân Chuùa uy linh.

234Ñieåm thöù nhaát laø nhôù laïi nhöõng aân hueä ñaõ lónh nhaän cuûa vieäc taïo thaønh, cuûa vieäc cöùu chuoäc, vaø caùc taëng vaät [17] rieâng ; vôùi taâm tình yeâu meán thieát tha [18] , suy kyõ xem bieát bao söï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ñaõ  laøm cho toâi vaø bieát bao caùi Ngaøi ñaõ [laáy] ban cho toâi   töø caùi Ngaøi coù, vaø sau nöõa, chính Chuùa öôùc ao ban mình Ngaøi cho toâi, bao nhieâu coù theå, theo nhö yù ñònh thaàn linh cuûa Ngaøi. Roài suy nghó nôi toâi, suy xeùt vôùi ñuùng leõ phaûi vaø söï coâng bình [19] , veà caùi maø, veà phaàn toâi, toâi phaûi daâng vaø hieán cho Thieân Chuùa uy linh [20] , ñoù laø heát moïi söï cuûa toâi, vaø baûn thaân cuøng vôùi nhöõng caùi ñoù, nhö moät ngöôøi daâng tieán vôùi taâm tình yeâu meán thieát tha [21] :

     Xin haõy laáy, laïy Chuùa, vaø haõy nhaän [22] troïn caû töï do, trí nhôù, trí hieåu vaø troïn caû loøng muoán cuûa
con, taát caû nhöõng gì con coù vaø sôû höõu. Chuùa ñaõ ban cho con moïi söï ñoù, laïy Chuùa, con xin hoaøn laïi  Chuùa. Taát caû laø cuûa Chuùa, xin Chuùa haõy söû duïng hoaøn toaøn theo yù Chuùa. Xin Chuùa ban  cho  con loøng meán Chuùa vaø aân suûng cuûa Chuùa, vì con ñöôïc aân suûng naøy laø ñuû [23] .

235Ñieåm thöù hai, nhìn xem Thieân Chuùa ngöï trong caùc vaät thuï taïo nhö theá naøo : trong caùc nguyeân toá baèng caùch ban cho hieän höõu, trong thaûo moäc baèng caùch cho taêng tröôûng, trong ñoäng vaät baèng caùch ban cho caûm giaùc, trong con ngöôøi baèng caùch ban cho hieåu bieát ; vaø nhö vaäy [Ngaøi ngöï] trong toâi baèng caùch cho toâi hieän höõu, soáng, caûm giaùc, vaø laøm cho toâi hieåu bieát ; cuõng vaäy [24] , baèng caùch laøm cho toâi neân ñeàn thôø, vì toâi ñöôïc döïng neân gioáng nhö  Thieân Chuùa uy linh vaø theo hình aûnh cuûa Ngaøi. Cuõng suy nghó nôi toâi theo caùch ñaõ chæ ôû ñieåm thöù nhaát hay theo caùch naøo khaùc maø toâi thaáy toát hôn. Seõ laøm theo cuøng moät loái ñoù ôû moãi ñieåm tieáp theo.

236Ñieåm thöù ba, suy xeùt xem Thieân Chuùa lao ñoäng vaø laøm vieäc [25] cho toâi nhö theá naøo trong moïi vaät thuï taïo treân maët ñaát, nghóa laø Ngaøi haønh söï theo caùch moät ngöôøi laøm vieäc, chaúng haïn nhö trong caùc taàng trôøi, caùc nguyeân toá, thaûo moät, quaû caây, caùc ñaøn suùc vaät, v.v., baèng caùch cho chuùng hieän höõu, duy trì chuùng, cho chuùng taêng tröôûng vaø caûm giaùc, v.v. Roài suy nghó   nôi toâi.

237Ñieåm thöù boán, nhìn xem moïi ñieàu toát laønh vaø moïi taëng vaät töø treân cao maø xuoáng nhö theá naøo, chaúng haïn nhö quyeàn löïc höõu haïn cuûa toâi töø quyeàn löïc toái cao vaø voâ cuøng maø xuoáng, vaø cuõng nhö theá, söï coâng chính, loøng toát, loøng traéc aån, tình thöông xoùt, v.v., cuõng nhö nhöõng tia saùng töø maët trôøi maø xuoáng, nöôùc töø suoái, v.v. Roài keát thuùc baèng vieäc suy nghó nôi toâi, theo nhö ñaõ noùi. Keát thuùc baèng moät cuoäc taâm söï vaø moät kinh Laïy Cha.

238 BA CAÙCH CAÀU NGUYEÄN,  VAØ CAÙCH THÖÙ NHAÁT VEÀ  [ÑEÀ  TAØI  LAØ] CAÙC GIÔÙI  LUAÄT

      Caùch caàu nguyeän thöù nhaát laø [caùch caàu nguyeän] chung quanh [caùc ñeà taøi] möôøi giôùi luaät vaø baûy toäi troïng [26] , ba taøi naêng cuûa linh hoàn vaø naêm giaùc quan thuoäc theå xaùc ; caùch caàu nguyeän naøy nhaèm cho hình thöùc, caùch thöùc vaø nhöõng baøi taäp ñeå linh hoàn chuaån bò mình nhö theá naøo vaø tìm ñöôïc ích lôïi ôû nôi chuùng, vaø ñeå lôøi caàu nguyeän ñöôïc chaáp thuaän, hôn laø [nhaèm] cho hình thöùc hay caùch thöùc caàu nguyeän naøo.

239Tröôùc heát haõy laøm moät ñieàu töông ñöông vôùi ñieàu boå di thöù hai [27] cuûa tuaàn thöù hai, ñoù laø, tröôùc khi böôùc vaøo caàu nguyeän, haõy ñeå cho tinh thaàn nghæ ngôi moät chuùt baèng caùch ngoài hay ñi taûn boä, tuøy nhö caùch naøo xem ra toát hôn, suy xeùt xem mình ñi ñaâu vaø ñeå laøm gì. Vaø  seõ laøm cuõng ñieàu boå di naøy ôû ñaàu taát caû caùc caùch caàu nguyeän.

240Moät lôøi nguyeän chuaån bò : chaúng haïn nhö caàu xin Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ban ôn ñeå toâi coù theå bieát toâi ñaõ phaïm loãi ôû ñieåm naøo trong möôøi giôùi luaät ; vaø cuõng theá, caàu xin ôn vaø söï phuø trôï ñeå toâi söûa mình töø nay veà sau, xin ñöôïc söï hieåu bieát hoaøn toaøn veà caùc giôùi luaät ñoù ñeå tuaân thuû hôn, vaø ñeå Thieân Chuùa uy linh vinh quang hôn vaø ñeå taùn döông Ngaøi hôn [28] .

241Veà caùch caàu nguyeän thöù nhaát, neân xem xeùt vaø suy nghó, trong giôùi luaät thöù nhaát, toâi ñaõ tuaân thuû noù theá naøo, vaø toâi ñaõ sai loãi ôû ñieåm naøo ; giöõ quy taéc laø daønh khoaûng thôøi gian baèng ñoïc ba laàn kinh Laïy Cha vaø ba laàn kinh Kính möøng [29] ,  vaø neáu trong thôøi gian naøy toâi tìm thaáy caùc loãi cuûa toâi, [toâi] xin söï xaù mieãn vaø tha thöù veà nhöõng loãi ñoù, vaø ñoïc moät kinh Laïy Cha. Vaø haõy laøm cuõng moät caùch nhö vaäy ôû moãi trong taát caû möôøi giôùi luaät.

242Neân chuù yù raèng khi ai suy nghó veà moät giôùi luaät [naøo] maø ôû ñoù thaáy mình khoâng heà coù thoùi quen phaïm toäi, thì khoâng caàn döøng laïi ôû ñoù laâu ñeán theá ; nhöng tuøy nhö thaáy mình vaáp ngaõ nhieàu hôn hay ít hôn khi ôû trong giôùi luaät naøo, thì phaûi döøng laïi laâu hôn hay choùng hôn trong vieäc suy xeùt vaø kieåm tra veà giôùi luaät aáy. Vaø cuõng giöõ nhö vaäy veà caùc toäi troïng [30] .

243Sau khi suy xeùt, nhö ñaõ noùi, veà heát caùc giôùi luaät, [sau khi] thuù toäi veà [vi phaïm] nhöõng giôùi luaät ñoù vaø caàu xin ôn vaø söï phuø trôï ñeå söûa mình töø nay veà sau, phaûi keát thuùc baèng moät cuoäc taâm söï vôùi Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, theo nhö ñeà taøi ñöôïc ñeà ra.

244 Thöù  hai,  veà  caùc  toäi  troïng [31] .

    Veà baûy toäi troïng, sau ñieàu boå di [32] , haõy ñoïc lôøi nguyeän chuaån bò theo caùch ñaõ noùi [33] , chæ ñoåi ñeà taøi, ôû ñaây laø veà caùc toäi laø nhöõng caùi phaûi traùnh, vaø tröôùc kia laø veà nhöõng giôùi luaät laø nhöõng caùi phaûi giöõ ; vaø cuõng theá, haõy giöõ thöù töï vaø quy taéc ñaõ noùi vaø cuoäc taâm söï.

245Ñeå bieát [roõ] hôn nhöõng loãi ñaõ phaïm thuoäc veà caùc toäi troïng, haõy nhìn xem  nhöõng caùi  traùi ngöôïc laïi caùc toäi ñoù ; vaø nhö vaäy, ñeå traùnh caùc toäi ñoù hôn, haõy quyeát taâm vaø coá gaéng, baèng nhöõng vieäc taäp luyeän thaùnh [34] ,  ñaït tôùi vaø thuû ñaéc baûy ñöùc traùi ngöôïc vôùi chuùng [35] .

 246Thöù  ba, veà  caùc  taøi  naêng  cuûa  linh  hoàn.

      Veà ba taøi naêng cuûa linh hoàn, haõy giöõ cuøng moät thöù töï vaø quy taéc nhö ôû caùc giôùi luaät, laøm ñieàu boå di, lôøi nguyeän chuaån bò vaø cuoäc taâm söï.

247Thöù boán, veà naêm giaùc quan thuoäc theå xaùc.

     Veà naêm giaùc quan thuoäc theå xaùc, seõ luoân luoân giöõ cuøng thöù töï ñoù trong khi thay ñoåi ñeà taøi.

248Ai muoán noi göông Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta trong vieäc söû duïng nguõ quan thì, trong lôøi nguyeän chuaån bò, haõy caàu xin Chuùa uy linh phuø hoä, vaø sau khi suy xeùt veà moãi giaùc quan, haõy ñoïc moät kinh Kính möøng [36] hay moät kinh Laïy Cha ; vaø ai muoán noi göông Ñöùc Baø trong vieäc söû duïng nguõ quan thì, trong lôøi nguyeän chuaån bò, haõy caàu xin ngaøi phuø hoä ñeå ngaøi xin ñöôïc cho mình ôn ñoù nôi Con vaø Chuùa cuûa ngaøi, vaø sau khi suy xeùt veà moãi giaùc quan, haõy ñoïc moät kinh Kính möøng [37] .

249  CAÙCH  CAÀU  NGUYEÄN  THÖÙ  HAI

       laø chieâm nieäm [38] yù nghóa cuûa  moãi  töø  cuûa  kinh  nguyeän.

250Vaãn ñieàu boå di ôû trong caùch caàu nguyeän thöù nhaát seõ [ñöôïc duøng] ôû trong caùch caàu nguyeän thöù hai naøy [39] .

251 Lôøi nguyeän chuaån bò phuø hôïp vôùi Ñaáng maø lôøi nguyeän daâng leân.

252Caùch caàu nguyeän thöù hai laø quyø goái hay ngoài, tuøy nhö tö theá [naøo] hoï giöõ laø toát hôn vaø tuøy nhö coù söï soát saéng hôn ñi keøm theo, giöõ con maét nhaém laïi hoaëc nhìn thaúng vaøo moät choã, khoâng xem ñaây ñoù, haõy ñoïc Laïy Cha, vaø döøng laïi ñeå suy xeùt veà töø naøy bao laâu tìm thaáy nhöõng yù nghóa, nhöõng söï so saùnh, nhöõng yù vò vaø söï yeân uûi trong nhöõng suy xeùt lieân quan ñeán töø ñoù ; vaø haõy laøm cuøng moät caùch nhö vaäy ôû moãi töø cuûa kinh Laïy Cha hay cuûa baát cöù kinh naøo maø ngöôøi ta muoán [duøng ñeå] caàu nguyeän theo caùch naøy.

253Quy taéc thöù nhaát laø, theo caùch thöùc ñaõ noùi, seõ ôû laïi moät giôø trong toaøn theå kinh Laïy Cha ; xong kinh naøy, seõ ñoïc moät kinh Kính möøng, kinh Tin kính, kinh Laïy linh hoàn Chuùa Kitoâ vaø kinh Laïy Nöõ vöông, ñoïc ngoaøi mieäng hay ñoïc trong taâm trí, theo caùch thöùc ñaõ quen.

254Quy taéc thöù hai laø neáu ngöôøi chieâm nieäm kinh Laïy Cha, tìm thaáy, ôû moät hay hai töø, ñeà taøi thaät laø toát cho suy töôûng, vaø [tìm thaáy] yù vò vaø söï yeân uûi,^l thì hoï ñöøng baän taâm ñeán vieäc ñi xa hôn [40] , cho duø giôø caàu nguyeän chaám döùt ôû caùi maø hoï tìm thaáy ; khi heát giôø, hoï seõ  ñoïc phaàn coøn laïi cuûa kinh Laïy Cha theo caùch thöùc ñaõ quen.

255Quy taéc thöù ba laø neáu hoï ñaõ ôû laïi troïn moät giôø trong moät hay hai töø cuûa kinh Laïy Cha thì, ngaøy hoâm khaùc, khi hoï muoán trôû laïi kinh ñoù, hoï haõy ñoïc moät hay hai töø ñaõ ñoïc kia, nhö vaãn quen ; vaø ôû töø tieáp lieàn sau haõy baét ñaàu chieâm nieäm theo nhö ñaõ noùi ôû quy taéc thöù hai.

256Chuù thích thöù nhaát [41] . Neân chuù yù raèng, sau khi ñaõ [chieâm nieäm] xong kinh Laïy Cha trong moät hay nhieàu ngaøy, phaûi laøm cuõng [moät caùch] nhö vaäy veà kinh Kính möøng, vaø tieáp theo ñaáy laø veà caùc kinh khaùc ; nhö theá trong [moät] khoaûng thôøi gian naøo ñoù [42] ngöôøi ta luoân luoân taäp luyeän veà moät trong caùc kinh aáy.

257Chuù thích thöù hai laø, sau khi ñaõ xong kinh nguyeän thì, baèng moät ít lôøi, höôùng veà Ñaáng maø mình ñaõ caàu nguyeän, haõy caàu xin nhöõng ñöùc hay nhöõng ôn maø mình thaáy caàn ñeán hôn.

258 CAÙCH  CAÀU  NGUYEÄN  THÖÙ  BA  Laø  theo  nhòp.

     Ñieàu boå di cuõng laø ñieàu boå di trong caùch caàu nguyeän thöù nhaát vaø thöù hai.

     Lôøi nguyeän chuaån bò nhö ôû trong caùch caàu nguyeän  thöù hai.

     Caùch caàu nguyeän thöù ba laø trong moãi hôi thôû hay vieäc thôû [43] , ngöôøi ta caàu nguyeän trong taâm trí baèng caùch ñoïc moät töø cuûa kinh Laïy Cha hay cuûa kinh khaùc ñang ñoïc, laøm sao ñeå ñoïc chæ coù moät töø giöõa moät hôi thôû naøy vaø moät hôi thôû khaùc, vaø trong thôøi gian keùo daøi töø hôi thôû naøy ñeán hôi thôû khaùc, ngöôøi ta haõy chuû yeáu chuù yù ñeán yù nghóa cuûa töø ñoù, hoaëc Ñaáng maø ngöôøi ta daâng leân lôøi caàu nguyeän, hoaëc söï heøn haï cuûa chính mình, hoaëc söï khaùc bieät giöõa söï cao caû bieát bao [cuûa Ñaáng aáy] vaø söï heøn haï bieát bao cuûa baûn thaân ; seõ cöù theo cuøng moät hình thöùc vaø quy taéc ñoù maø tieán haønh ñoái vôùi caùc töø khaùc cuûa kinh Laïy Cha ; vaø caùc kinh nguyeän khaùc, ñoù laø kinh Kính möøng, Laïy linh hoàn Chuùa Kitoâ, Tin kính vaø Laïy Nöõ vöông, seõ ñoïc [44] nhö vaãn quen.

259Quy taéc thöù nhaát laø vaøo ngaøy khaùc hay giôø khaùc maø ngöôøi ta muoán caàu nguyeän, thì hoï haõy ñoïc kinh Kính möøng theo nhòp thôû, vaø [ñoïc] caùc kinh khaùc, nhö vaãn quen ; vaø sau ñoù tieán haønh nhö theá ñoái vôùi caùc kinh nguyeän khaùc.

260Quy taéc thöù hai laø ai muoán ôû laâu hôn trong vieäc caàu nguyeän theo nhòp, hoï coù theå ñoïc taát caû caùc kinh keå treân hay moät phaàn caùc kinh ñoù, baèng caùch giöõ cuõng vaãn caùch thôû theo nhòp, nhö ñaõ ñöôïc giaûi thích.

261CAÙC MAÀU NHIEÄM CUÛA  CUOÄC  ÑÔØI  ÑÖÙC  KITOÂ CHUÙA  CHUÙNG  TA

     Neân chuù yù raèng, trong heát caùc maàu nhieäm [45] döôùi ñaây, nhöõng töø ñaët trong ngoaëc keùp laø cuûa chính Phuùc aâm, chöù khoâng phaûi nhöõng töø ñaët ôû ngoaøi ; ôû moãi maàu nhieäm, thoâng thöôøng hôn, seõ coù ba ñieåm ñeå suy nieäm vaø chieâm nieäm nhöõng ñieåm ñoù deã hôn.

262 VEÀ  SÖÏ  TRUYEÀN  TIN  CHO ÑÖÙC  BAØ, THAÙNH  LUCA  VIEÁT ÔÛ  CHÖÔNG  THÖÙ  NHAÁT, 26-38

     Ñieåm thöù nhaát laø thaùnh thieân thaàn Gabriel, khi chaøo Ñöùc Baø, ñaõ baùo tin söï thuï thai Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta.“Thieân thaàn vaøo nôi Ñöùc Baø ñang ôû, chaøo ngaøi, noùi : Chaøo baø [46] , baø ñaày aân suûng, baø seõ thuï thai trong buïng vaø seõ sinh moät con trai." [47]

     Ñieåm thöù hai : thieân thaàn xaùc nhaän ñieàu thieân thaàn ñaõ noùi vôùi Ñöùc Baø baèng vieäc baùo tin söï thuï thai Gioan Taåy giaû, thieân thaàn noùi vôùi Ñöùc Baø : “Vaø naøy baø EÂligiabeùt, ngöôøi hoï haøng cuûa baø, ñaõ thuï thai moät con trai trong luùc tuoåi giaø.”

     Ñieåm thöù ba : Ñöùc Baø traû lôøi cho thieân thaàn : “Ñaây laø ñaày tôù nöõ cuûa Chuùa, xin [ñieàu ñoù] haõy ñöôïc thöïc hieän nôi toâi theo nhö lôøi ngaøi.”

263 VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  BAØ  ÑI  THAÊM BAØ  EÂLIGIABEÙT, THAÙNH  LUCA NOÙI  ÔÛ  CHÖÔNG  THÖÙ  NHAÁT, 39-56

     Ñieåm thöù nhaát. Khi Ñöùc Baø thaêm baø EÂligiabeùt, thaùnh Gioan Taåy giaû, ñang luùc coøn ôû trong buïng meï mình, ñaõ caûm thaáy cuoäc ñeán thaêm cuûa Ñöùc Baø : “Vaø vöøa khi baø EÂligiabeùt nghe thaáy lôøi chaøo cuûa Ñöùc Baø, ñöùa treû möøng rôõ trong buïng baø ; vaø ñöôïc ñaày Thaùnh Thaàn, baø EÂligiabeùt keâu lôùn tieáng vaø noùi : Phuùc thay cho baø trong caùc ngöôøi nöõ, vaø phuùc thay cho hoa traùi cuûa loøng baø.”

     Ñieåm thöù hai. Ñöùc Baø haùt leân baøi ca [48] : “Linh hoàn toâi chuùc tuïng Thieân Chuùa.”

     Ñieåm thöù ba. “Ñöùc Maria ôû laïi vôùi baø EÂligiabeùt khoaûng ba thaùng, vaø sau ñoù trôû veà nhaø mình.”

264VEÀ  ÑÖÙC  KITO  CHUÙA  CHUÙNG  TA SINH  RA,  THAÙNH  LUCA  NOÙI  ÔÛ CHÖÔNG  THÖÙ  HAI, 1-14

     Ñieåm thöù nhaát. Ñöùc Baø vaø choàng laø [thaùnh] Giuse ñi töø Nagiareùt ñeán Belem : “Giuse töø Galileâa leân Gieârusalem ñeå tuaân phuïc vua Xeâgia [49] , cuøng vôùi Ñöùc Maria laø vôï mình [50] ñang [51] coù thai.”

     Ñieåm thöù hai . “Ngaøi ñaõ sinh Con Trai ñaàu loøng vaø laáy taõ bao boïc vaø ñaët trong maùng coû.”

     Ñieåm thöù ba. “Moät ñoaøn binh ñoâng ñaûo cuûa ñaïo quaân thieân quoác tôùi, noùi : Vinh quang cho Thieân Chuùa treân nôi cao thaúm.”

265VEÀ  CAÙC  MUÏC  TÖÛ, THAÙNH  LUCA  VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  THÖÙ  HAI, 15-20

     Ñieåm thöù nhaát. Vieäc Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta sinh ra, ñöôïc Thieân thaàn toû cho caùc muïc töû bieát : “Ta baùo cho anh em nieàm vui lôùn, bôûi vì hoâm nay Ñaáng Cöùu Theá ñöôïc sinh ra cho  anh em.”

     Ñieåm thöù hai. Caùc muïc töû ñi Belem : “Chuùng voäi vaõ tôùi vaø gaëp thaáy Ñöùc Maria vaø [thaùnh] Giuse vaø Haøi nhi ñaët trong maùng coû.”

     Ñieåm thöù ba. “Caùc muïc töû trôû veà, toân vinh vaø ca  tuïng Chuùa.”

266VEÀ  VIEÄC  CAÉT  BÌ,  THAÙNH  LUCA  VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  THÖÙ  HAI, 21

     Ñieåm thöù nhaát. Ngöôøi ta caét bì Haøi nhi Gieâsu.

     Ñieåm  thöù  hai. “Teân Ngaøi laø Gieâsu, teân ñaõ ñöôïc thieân thaàn ñaët cho tröôùc khi Ngaøi thaønh thai trong buïng [meï].”

     Ñieåm thöù ba. Ngöôøi ta trao Haøi nhi cho Meï Ngaøi, Meï Ngaøi caûm thöông vì maùu chaûy ra töø nôi Con mình.

267VEÀ  BA  VUA,  THAÙNH  MATTHEÂU vieát  ÔÛ  CHÖÔNG  2,1-12

     Ñieåm thöù nhaát. Ba vua theo ngoâi sao höôùng daãn, ñaõ ñeán thôø laïy Chuùa Gieâsu, caùc oâng noùi : “Chuùng toâi troâng thaáy ngoâi sao ôû phöông ñoâng, vaø chuùng toâi ñeán thôø laïy Ngaøi.”

     Ñieåm thöù hai. Caùc oâng thôø laïy Ngaøi vaø daâng cho Ngaøi leã vaät : “Saáp mình xuoáng ñaát, caùc oâng thôø laïy Ngaøi vaø daâng cho Ngaøi leã vaät : vaøng, nhuõ höông vaø moäc döôïc.”

     Ñieåm thöù ba. “Ñang khi nguû, caùc oâng nhaän ñöôïc lôøi daën [52] ñöøng trôû laïi gaëp Heâroâñeâ ; vaø caùc oâng trôû veà xöù sôû mình baèng con ñöôøng khaùc.”

268VEÀ  VIEÄC  THANH  TAÅY  ÑÖÙC  BAØ  VAØ  VIEÄC  DAÂNG  HAØI  NHI  GIEÂSU, TH.  LUCA  VIEÁT,  CHÖÔNG 2,21-40

     Ñieåm  thöù nhaát. Caùc ngaøi ñöa Haøi nhi Gieâsu ñeán ñeàn thôø ñeå Haøi nhi ñöôïc daâng cho Chuùa [53] nhö ñöùa con ñaàu loøng, vaø caùc ngaøi daâng thay cho Haøi nhi “moät caëp chim gaùy hoaëc hai con chim boà caâu non”.

     Ñieåm thöù hai. OÂng Simeâon ñeán ñeàn thôø, “giô tay oâm laáy Haøi nhi”, oâng noùi : “Baây giôø, laïy Chuùa, xin ñeå cho ñaày tôù Chuùa ra ñi trong bình an.”

     Ñieåm thöù ba. Baø Anna “ñeán sau ñoù, baø tuyeân xöng Chuùa vaø noùi veà Haøi nhi cho moïi ngöôøi ñang chôø ñôïi cuoäc cöùu chuoäc [daân] Israel”.

269  VEÀ  VIEÄC  TROÁN  SANG  AI-CAÄP, TH.  MAÙTTHEÂU  VIEÁT   ÔÛ  CHÖÔNG  2, 13-18

     Ñieåm thöù nhaát. Heâroâñeâ muoán gieát Haøi nhi Gieâsu, vaø vì theá oâng ñaõ gieát caùc Anh haøi ; vaø tröôùc khi caùc Anh haøi cheát, thieân thaàn baûo [thaùnh] Giuse haõy troán sang  Ai-caäp : “Haõy troãi daäïy vaø daãn Haøi nhi vaø Meï Ngaøi vaø haõy troán sang Ai-caäp.”

     Ñieåm thöù hai. OÂng traåy ñi Ai-caäp : “Troãi daäy vaøo ban ñeâm, oâng traåy ñi Ai-caäp.”

     Ñieåm thöù ba. OÂng ôû laïi ñoù cho tôùi khi vua Heâroâñeâ baêng haø.

270VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  CHUÙA  CHUÙNG  TA  TÖØ  AI-CAÄP  TRÔÛ  VEÀ NHÖ  THEÁ  NAØO, TH. MAÙTTHEÂU VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG 2,19-23

     Ñieåm thöù nhaát. Thieân thaàn baûo [thaùnh] Giuse trôû veà Israel : “Haõy troãi daäy vaø haõy daãn Haøi nhi vaø Meï Ngaøi vaø haõy ñi ñeán ñaát Israel.”

     Ñieåm  thöù hai. OÂng troãi daäy ñeán ñaát Israel.

     Ñieåm thöù ba. Vì Akeâlao, con cuûa Heâroâñeâ, ñang cai trò xöù Giuñeâa, neân oâng lui veà Nagiareùt.

271VEÀ  CUOÄC  ÑÔØI  ÑÖÙC  KITO   CHUÙA  CHUÙNG  ta  TÖØ  MÖÔØI  HAI  ÑEÁN  BA  MÖÔI  TUOÅI,  TH.  LUCA VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  2, 50-52

     Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi vaâng lôøi cha meï ; “Ngaøi taán tôùi veà maët khoân ngoan, veà tuoåi vaø veà aân suûng.”

     Ñieåm thöù hai. Hình nhö [54] Ngaøi laøm ngheà moäc, nhö xem ra thaùnh Maccoâ chæ cho thaáy [55] nhö theá ôû chöông thöù  saùu : “Phaûi chaêng ngöôøi naøy laïi chaúng laø baùc thôï moäc ñoù ?” [56]

272 VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  ÑEÁN  ÑEÀN  THÔØ  KHI  LEÂN  12  TUOÅI,  TH.  LUCA  VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  2, 41-50

     Ñieåm thöù nhaát. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, naêm leân möôøi hai tuoåi, ñaõ töø Nagiareùt leân Gieârusalem.

     Ñieåm thöù hai. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ôû laïi Gieârusalem, vaø cha meï Ngaøi khoâng bieát ñieàu ñoù.

     Ñieåm thöù ba. Qua ba ngaøy, cha meï Ngaøi tìm thaáy Ngaøi ñang tranh luaän trong ñeàn thôø vaø ñang ngoài giöõa caùc luaät só ; vaø cha meï Ngaøi hoûi Ngaøi ñaõ ôû ñaâu, Ngaøi traû  lôøi : “Cha meï khoâng bieát laø con phaûi lo ñeán nhöõng vieäc thuoäc veà Cha con sao ?”

273VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  CHÒU  PHEÙP  RÖÛA  NHÖ  THEÁ  NAØO,  TH. MAÙTTHEÂU  VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  3, 13-17

     Ñieåm thöù nhaát. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, sau khi töø giaõ Meï ñöôïc chuùc phuùc cuûa Ngaøi, Ngaøi töø Nagiareùt ñi ñeán soâng Gioñan, nôi ñaây thaùnh Gioan Taåy giaû ñang coù maët.

     Ñieåm thöù hai. Thaùnh Gioan laøm pheùp röûa cho Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ; vaø vì oâng muoán töø choái, nghó mình khoâng xöùng ñaùng laøm pheùp röûa cho Ngaøi, Ñöùc Kitoâ noùi vôùi oâng : “Baây giôø haõy laøm vieäc ñoù, bôûi vì chuùng ta caàn phaûi hoaøn taát troïn söï coâng chính nhö    theá.”

     Ñieåm thöù ba. ” Chuùa Thaùnh Thaàn ñeán, vaø tieáng noùi cuûa Ñöùc Chuùa Cha töø treân trôøi xaùc nhaän : “Ngöôøi naøy laø Con yeâu daáu cuûa Ta, Ta vui thoûa nôi ngöôøi Con ñoù.”

274 VEÀ VIEÄC ÑÖÙC KITOÂ CHÒU CAÙM DOÃ NHÖ THEÁ NAØO, TH. LUCA VIEÁT  ÔÛ  CH. 4, 1-13,  VAØ [THAÙNH] MAÙTTHEÂU  CH. 4, 1-11

    Ñieåm thöù nhaát. Sau khi ñaõ chòu pheùp röûa, Ngaøi ñi ñeán hoang ñòa, ôû ñoù Ngaøi ñoaïn thöïc boán möôi ngaøy vaø boán möôi ñeâm.

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi bò keû thuø caùm doã ba laàn : “Teân caùm doã tôùi gaàn Ngaøi, haén noùi vôùi Ngaøi : Neáu oâng laø Con cuûa Thieân Chuùa, oâng haõy baûo nhöõng hoøn ñaù naøy trôû thaønh baùnh ; oâng haõy gieo mình xuoáng khoûi nôi ñaây ; moïi söï naøy maø oâng troâng thaáy, toâi seõ cho oâng neáu oâng saáp mình xuoáng ñaát thôø laïy toâi.”

     Ñieåm thöù ba. Caùc thieân thaàn tôùi vaø phuïc vuï Ngaøi.

275VEÀ  VIEÄC  KEÂU  GOÏI  CAÙC  TOÂNG  ÑOÀ

     Ñieåm thöù nhaát. Hình nhö laø [57] thaùnh Pheâroâ vaø thaùnh Anreâ ñöôïc keâu goïi ba laàn : thöù nhaát, ñeå coù caùi bieát naøo ñoù [veà Ngaøi] [58] ; ñieàu naøy laø roõ raøng theo thaùnh Gioan ôû chöông thöù nhaát. Thöù hai, ñeå ñi theo Ñöùc Kitoâ caùch naøo ñoù, vôùi yù ñònh trôû veà ñeå laáy caùi caùc oâng ñaõ boû, nhö thaùnh Luca noùi ôû chöông thöù naêm. Thöù ba, ñeå luoân maõi ñi theo Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, nhö thaùnh Mattheâu [noùi] ôû chöông thöù boán vaø thaùnh Maccoâ ôû chöông thöù nhaát [59] .

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi keâu goïi Philipheâ, nhö [thaáy] ôû chöông thöù nhaát cuûa thaùnh Gioan, vaø [keâu goïi] Mattheâu nhö chính Mattheâu noùi ôû chöông thöù chín.

      Ñieåm thöù ba. Ngaøi keâu goïi caùc toâng ñoà khaùc, söï keâu goïi rieâng caùc oâng thì Phuùc aâm khoâng noùi ñeán.Vaø ba ñieàu khaùc cuõng phaûi ñöôïc xeùt tôùi : ñieàu thöù nhaát, caùc toâng ñoà thoâ laäu thaáp heøn veà ñòa vò nhö theá naøo ; ñieàu thöù hai, phaåm töôùc maø caùc oâng ñöôïc keâu goïi caùch eâm dòu bieát bao ñeå lónh nhaän ; ñieàu thöù ba, caùc quaø taëng vaø caùc aân suûng maø nhôø chuùng caùc oâng ñöôïc naâng leân treân taát caû caùc toå phuï cuûa Taân öôùc vaø Cöïu öôùc [60] .

276 VEÀ  PHEÙP  LAÏ  THÖÙ  NHAÁT  LAØM  ÔÛ  TIEÄC  CÖÔÙI  TAÏI  CANA  XÖÙ  GALILEÂA, TH. GIOAN  VIEÁT,  CH.  2,1-12

     Ñieåm thöù nhaát. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ñöôïc môøi cuøng vôùi caùc moân ñeä cuûa Ngaøi [ñeán] döï tieäc cöôùi.

     Ñieåm thöù hai. Meï baùo cho Con mình bieát laø thieáu röôïu, ngaøi noùi : “Hoï khoâng coù röôïu” ; vaø ngaøi truyeàn cho ñaày tôù : “Haõy laøm baát cöù ñieàu gì Ngaøi seõ baûo caùc anh.”

     Ñieåm thöù ba. “Ngaøi ñaõ bieán nöôùc thaønh röôïu, vaø ñaõ bieåu loä vinh quang cuûa Ngaøi, vaø caùc moân ñeä Ngaøi ñaõ tin vaøo Ngaøi.”

277 VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  ÑUOÅI  NHÖÕNG  NGÖÔØI  BUOÂN  BAÙN  RA  KHOÛI  ÑEÀN  THÔØ NHÖ  THEÁ  NAØO, THAÙNH  GIOAN  VIEÁT,  ch.  2, 13-25

     Ñieåm thöù nhaát. Vôùi caùi roi laøm baèng caùc sôïi daây, Ngaøi ñuoåi taát caû nhöõng ngöôøi buoân baùn ra khoûi ñeàn thôø.

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi haát ñoå nhöõng chieác baøn vaø nhöõng ñoàng tieàn cuûa nhöõng chuû ngaân haøng giaøu coù ñang ôû trong ñeàn thôø,

     Ñieåm thöù ba. Vôùi nhöõng ngöôøi ngheøo baùn chim boà caâu, Ngaøi noùi dòu daøng : “Haõy caát nhöõng caùi naøy khoûi ñaây vaø ñöøng laøm nhaø cuûa Ta thaønh cöûa haøng buoân baùn.”

278 VEÀ  BAØI  GIAÛNG [61]   ÑÖÙC  KITOÂ ÑAÕ  GIAÛNG  TREÂN  NUÙI,  TH. MATTHEÂU  VIEÁT  ÔÛ   CHÖÔNG  5, 1-48

     Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi noùi rieâng vôùi caùc moân ñeä yeâu daáu [62] cuûa Ngaøi veà taùm phuùc : “Phuùc thay nhöõng keû ngheøo khoù trong tinh thaàn, nhöõng keû hieàn laønh, nhöõng keû coù loøng thöông xoùt, nhöõng keû khoùc loùc, nhöõng keû ñoùi vaø khaùt söï coâng chính, nhöõng keû coù con tim trong saïch, nhöõng keû hoaø hieáu, vaø nhöõng keû chòu baùch haïi.”

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi khuyeân hoï söû duïng caùc taøi naêng cho toát : “AÙnh saùng anh em haõy chieáu saùng tröôùc maët ngöôøi ta theá naøo ñeå ngöôøi ta troâng thaáy caùc vieäc toát cuûa anh em vaø toân vinh Cha anh em laø Ñaáng ôû treân trôøi.”

     Ñieåm thöù ba. Ngaøi toû mình ra khoâng phaûi laø moät keû vi phaïm [63] leà luaät, nhöng laø keû hoaøn thaønh, khi Ngaøi giaûi thích huaán leänh khoâng gieát ngöôøi, khoâng gian daâm, khoâng theà gian doái vaø [phaûi] thöông yeâu keû thuø : “Thaày baûo anh em raèng haõy thöông yeâu nhöõng keû thuø cuûa anh em vaø haõy laøm ñieàu laønh cho nhöõng keû gheùt anh em.”

279 VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  CHUÙA   CHUÙNG  TA LAØM  CHO  BAÕO  TAÙP TREÂN  BIEÅN YEÂN  ÑI NHÖ  THEÁ  NAØO, TH.  MATTHEÂU  VIEÁT, CHÖÔNG  THÖÙ  TAÙM,  23-27

     Ñieåm thöù nhaát. Khi Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ñang nguû treân bieån thì moät côn baõo taùp lôùn [64]   noåi leân [65] .

      Ñieåm thöù hai. Caùc moân ñeä Ngaøi sôï haõi, ñaùnh thöùc Ngaøi daäy ; Ngaøi traùch hoï vì coù ít loøng tin,        Ngaøi  noùi  vôùi hoï : “Anh em sôï caùi gì, hôõi nhöõng keû ít loøng tin ? ”

      Ñieåm thöù ba. Ngaøi truyeàn cho gioù vaø bieån haõy thoâi [66] ; vaäy [chuùng thoâi], bieån trôû neân yeân laëng ; ngöôøi ta kinh ngaïc veà vieäc ñoù, hoï noùi : “Ngöôøi naøy laø ai maø gioù vaø bieån vaâng lôøi ?”

280Veà  VIEÄC  ÑÖÙC  KITOÂ ÑI  TREÂN  BIEÅN  NHÖ  THEÁ  NAØO, TH.  MAÙTTHEÂU  VIEÁT,  CHÖÔNG  14, 24-33

     Ñieåm thöù nhaát. Trong khi Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ôû treân nuùi, Ngaøi truyeàn cho caùc moân ñeä cuûa Ngaøi xuoáng thuyeàn vaø, sau khi cho quaàn chuùng veà, Ngaøi baét ñaàu caàu nguyeän moät mình.

     Ñieåm thöù hai. Chieác thuyeàn bò soùng ñaäp vaøo ; Ñöùc Kitoâ ñi treân maët nöôùc ñeán phía thuyeàn, vaø caùc moân ñeä töôûng laø ma.

     Ñieåm thöù ba. Ñöùc Kitoâ noùi vôùi hoï : “Thaày ñaây, ñöøng sôï”, theo leänh Ngaøi, thaùnh Pheâroâ ñi treân nöôùc ñeán vôùi Ngaøi ; oâng nghi nan, [neân] baét ñaàu chìm xuoáng ; nhöng Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta cöùu oâng vaø traùch oâng vì ít loøng tin; vaø sau ñoù, khi Ngaøi böôùc xuoáng thuyeàn thì gioù laëng.

281VEÀ   CAÙC  TOÂNG  ÑOÀ ÑÖÔÏC  SAI  ÑI  NHÖ  THEÁ  NAØO   ÑEÅ  RAO  GIAÛNG, TH. MATTHEÂU  VIEÁT  ÔÛ  CH.  10,1-15

     Ñieåm thöù nhaát. Ñöùc Kitoâ keâu goïi caùc moân ñeä yeâu daáu cuûa Ngaøi, vaø cho hoï quyeàn ñuoåi caùc quyû ra khoûi thaân xaùc ngöôøi ta vaø quyeàn chöõa laønh moïi beänh taät.

     Ñieåm  thöù hai. Ngaøi daïy hoï veà söï khoân ngoan vaø söï kieân trì : “Naøy ñaây, Thaày sai anh em ñi nhö nhöõng con chieân ôû giöõa caùc choù soùi ; vaäy anh em haõy khoân ngoan nhö nhöõng con raén vaø ñôn sô nhö nhöõng con chim  boà caâu.”

     Ñieåm thöù ba. Ngaøi cho hoï caùch ñi ñöôøng : “Anh em ñöøng coù vaøng cuõng ñöøng coù tieàn ; caùi maø anh em ñaõ nhaän ñöôïc nhö vaät taëng khoâng, anh em haõy cho khoâng.” Vaø Ngaøi ñaõ cho hoï caùch rao giaûng : “Doïc ñöôøng anh em haõy rao giaûng, noùi raèng nöôùc trôøi ñaõ ñeán gaàn.”

282VEÀ  VIEÄC  BAØ  MAÑALEÂNA  HOÁI  CAÛI,   TH.  LUCA  VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  7, 36-50

     Ñieåm thöù nhaát. Baø Mañaleâna [67] ñi vaøo nôi Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ngoài, ôû baøn aên, trong nhaø ngöôøi Pharixeâu, baø mang moät bình baèng ñaù minh ngoïc ñöïng ñaày daàu thôm.

     Ñieåm thöù hai. Ñöùng phía sau Chuùa, gaàn chaân Ngaøi, baø baét ñaàu laáy nöôùc maét röûa chaân Ngaøi vaø laáy toùc cuûa baø maø lau, vaø baø hoân chaân Ngaøi vaø laáy daàu thôm maø xöùc.

     Ñieåm  thöù ba. Vì ngöôøi Pharixeâu toá caùo baø Mañaleâna, Ñöùc Kitoâ leân tieáng beânh vöïc baø, Ngaøi noùi : “Nhöõng toäi chò aáy coù nhieàu, ñöôïc tha thöù [68] , bôûi vì chò aáy yeâu meán nhieàu.” Vaø Ngaøi noùi vôùi baø : “Loøng tin cuûa chò ñaõ cöùu chò, chò haõy ñi bình an.”

283 VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  Chuùa  CHUÙNG  TA  CHO  NHÖ  THEÁ  NAØO NAÊM  NGAØN  NGÖÔØI  AÊN, TH. MATTHEÂU  VIEÁT ÔÛ  CH. 14, 13-23

     Ñieåm thöù nhaát. Vì ñaõ muoän, caùc moân ñeä xin Ñöùc Kitoâ cho veà ñaùm ngöôøi ñoâng ñaûo ñang ôû vôùi Ngaøi.

     Ñieåm thöù hai. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta truyeàn caùc moân ñeä mang baùnh ñeán cho Ngaøi, vaø Ngaøi truyeàn ngöôøi ta ngoài xuoáng [69] , vaø Ngaøi laøm pheùp [baùnh] vaø beû ra, vaø cho caùc moân ñeä cuûa Ngaøi, vaø caùc moân ñeä cho ñaùm ñoâng.

     Ñieåm thöù ba. “Ngöôøi ta aên vaø ñöôïc no neâ, vaø coøn laïi möôøi hai thuùng.”

284VEÀ  VIEÄC  ÑÖÙC  KITO  ÑOÅI   DAÏNG,  TH.  MATTHEÂU  VIEÁT  ÔÛ  CHÖÔNG  17, 1-13

     Ñieåm thöù nhaát. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ñöa ba moân ñeä yeâu daáu Pheâroâ, Giacoâbeâ vaø Gioan ñi theo, Ngaøi ñoåi daïng, vaø maët Ngaøi choùi loïi nhö maët trôøi, vaø aùo Ngaøi  nhö tuyeát.

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi noùi chuyeän vôùi oâng Moâseâ vaø EÂlia.

     Ñieåm thöù ba. Khi thaùnh Pheâroâ noùi laø laøm ba chieác leàu, thì coù tieáng töø trôøi vang leân, phaùn raèng “Ngöôøi naøy laø con yeâu daáu cuûa Ta, haõy nghe lôøi Ngaøi” ; khi nghe thaáy tieáng phaùn naøy, caùc moân ñeä cuûa Ngaøi vì sôï haõi, ngaõ saáp maët xuoáng, vaø Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta sôø vaøo hoï, vaø noùi vôùi hoï : “Haõy ñöùng daäy vaø ñöøng sôï ; ñöøng noùi cho moät ai bieát thò kieán naøy cho tôùi khi Con loaøi ngöôøi soáng laïi.”

285VEÀ  VIEÄC  OÂNG  LAGIAROÂ SOÁNG  LAÏI,  [THAÙNH]  GIOAN,  CHÖÔNG  11,1-44

     Ñieåm thöù nhaát. Baø Macta vaø Maria cho Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta bieát beänh cuûa oâng Lagiaroâ ; khi ñaõ bieát ñieàu ñoù, Ngaøi coøn ôû laïi ba ngaøy ñeå pheùp laï coøn hieån nhieân hôn.

     Ñieåm thöù hai. Tröôùc khi laøm cho oâng soáng laïi, Ngaøi yeâu caàu caû hai baø [70] haõy tin, Ngaøi noùi : “Ta laø söï soáng laïi vaø laø söï soáng ; ai tin vaøo Ta, thì duø coù cheát, hoï cuõng  seõ soáng.”

     Ñieåm thöù ba. Ngaøi laøm cho oâng soáng laïi sau khi ñaõ khoùc vaø caàu nguyeän ; vaø caùch thöùc laøm cho oâng soáng laïi laø truyeàn leänh : “Hôõi Lagiaroâ, haõy ra ngoaøi.”

286 VEÀ  BÖÕA  AÊN  TOÁI  ÔÛ  BEÂTHANIA,  MT  CH.  26, 1-13

      Ñieåm thöù nhaát. Chuùa aên toái trong nhaø oâng Simon phong cuøi, cuøng vôùi oâng Lagiaroâ.

     Ñieåm thöù hai. Baø Maria ñoå daàu thôm treân ñaàu Ñöùc Kitoâ.

     Ñieåm thöù ba. Giuña laåm baåm, noùi : “Vieäc phung phí naøy veà daàu thôm laø ñeå laøm gì ?” Nhöng moät laàn nöõa Ngaøi baøo chöõa cho baø Mañaleâna, Ngaøi noùi : “Taïi sao laïi laøm phieàn loøng ngöôøi ñaøn baø naøy, bôûi leõ baø aáy ñaõ laøm moät vieäc toát ñoái vôùi Thaày ?”

287CHUÛ  NHAÄT  LEà LAÙ,  MT  CH.  21, 1-11

     Ñieåm thöù nhaát. Chuùa sai ñi tìm con löøa caùi vaø con löøa con : “Haõy côûi chuùng ra, vaø haõy daãn chuùng ñeán cho Thaày  vaø neáu coù ai noùi vôùi anh em ñieàu gì, thì haõy noùi raèng Chuùa caàn, vaø töùc khaéc hoï seõ ñeå cho chuùng ñi.”

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi côõi con löøa caùi ñöôïc che phuû baèng nhöõng chieác aùo cuûa caùc toâng ñoà.

     Ñieåm thöù ba. Ngöôøi ta ra ñoùn tieáp Ngaøi, hoï traûi treân ñöôøng nhöõng chieác aùo cuûa hoï vaø nhöõng caønh caây, vaø noùi: “Hoan hoâ [71]   Con vua Ñavít ; chuùc tuïng Ñaáng nhaân danh Chuùa maø ñeán. Hoan hoâ treân choán trôøi cao !”

288  VEÀ  VIEÄC   GIAÛNG  TRONG  ÑEÀN  THÔØ,  LC  CH. 19, 47-48

     Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi giaûng moãi ngaøy trong ñeàn thôø.

     Ñieåm thöù hai. Sau khi giaûng xong, vì khoâng coù ai tieáp nhaän Ngaøi ôû Gieârusalem, neân Ngaøi trôû laïi Beâthania.

289VEÀ  BÖÕA  AÊN  TOÁI,  MT 26, GA 13, 1-30

    Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi aên thòt con chieân vöôït qua cuøng vôùi möôøi hai toâng ñoà cuûa Ngaøi, Ngaøi baùo tröôùc cho hoï caùi cheát cuûa Ngaøi : “Quaû thaät, Thaày noùi cho anh em raèng moät ngöôøi trong anh em seõ baùn Thaày.”

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi röûa chaân caùc moân ñeä, caû chaân Giuña nöõa [72] , baét ñaàu töø thaùnh Pheâroâ ; oâng naøy, vì suy xeùt söï uy nghi cuûa Chuùa vaø söï thaáp heøn cuûa rieâng mình, khoâng muoán chaáp thuaän, neân ñaõ noùi : “Laïy Chuùa, Chuùa röûa chaân con sao ?”. Nhöng thaùnh Pheâroâ khoâng bieát raèng, ôû trong vieäc ñoù, Ngaøi cho taám göông veà söï khieâm nhöôøng, vaø vì theá Ngaøi noùi : “Thaày ñaõ cho anh em moät taám göông ñeå anh em laøm nhö Thaày ñaõ laøm.”

     Ñieåm thöù ba. Ngaøi thieát laäp hy leã raát thaùnh laø pheùp Thaùnh Theå, nhö laø daáu hieäu raát lôùn lao cuûa tình yeâu cuûa Ngaøi, Ngaøi noùi : “Haõy caàm laáy vaø aên.” Khi böõa  aên toái ñaõ xong, Giuña ñi ra ñeå baùn Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta.

290VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM  ÑAÕ  ÑÖÔÏC THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  BÖÕA  AÊN  TOÁI  CHO  ÑEÁN  HEÁT KHI  ÔÛ  TRONG  VÖÔØN,  MT  CH. 26  VAØ  MACCO  CH. 14

     Ñieåm thöù nhaát. Khi böõa aên toái ñaõ xong vaø [sau khi] haùt baøi thaùnh thi [73] , Chuùa ñi ñeán nuùi O-liu cuøng vôùi caùc moân ñeä cuûa Ngaøi ñaày sôï haõi; vaø ñeå taùm ngöôøi ôû laïi [vöôøn] Ghetsemani, Ngaøi noùi : “Anh em haõy ngoài ôû ñaây, coøn Thaày laïi ñaèng kia ñeå caàu nguyeän.”

     Ñieåm thöù hai. Coù thaùnh Pheâroâ, thaùnh Giacoâbeâ vaø thaùnh Gioan ñi theo, Ngaøi caàu xin cuøng Chuùa ba laàn, Ngaøi noùi : “Laïy Cha, neáu coù theå ñöôïc, xin cho cheùn naøy xa khoûi con ; tuy nhieân, xin cho khoâng phaûi yù muoán cuûa con, maø laø yù muoán cuûa Cha ñöôïc theå hieän.” Vaø, ôû trong côn haáp hoái, Ngaøi caàu xin daøi lôøi hôn [74] .

     Ñieåm thöù ba. Ngaøi sôï haõi ñeán noãi Ngaøi noùi : “Linh hoàn Thaày buoàn baõ ñeán cheát ñöôïc” ; vaø Ngaøi ñoå moà hoâi baèng maùu nhieàu ñeán noãi thaùnh Luca noùi : “Moà hoâi Ngaøi nhö nhöõng gioït maùu chaûy xuoáng ñaát”, ñieàu naøy giaû thieát laø aùo Ngaøi ñaõ ñaày maùu [75] .

291VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM  ÑAÕ  ÑÖÔÏC  THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  VÖÔØN  CHO  ÑEÁN  HEÁT  KHI  ÔÛ  NHAØ  OÂNG  ANNA,  MT  26,  LUCA  22,  MC 14 [76]

     Ñieåm thöù nhaát. Chuùa ñeå cho Giuña hoân vaø ñeå bò baét nhö moät teân troäm cöôùp, Ngaøi noùi vôùi hoï : “Caùc anh ñeán nhö ñeán [tìm] moät teân troäm cöôùp ñeå baét toâi vôùi göôm vaø gaäy, trong khi haèng ngaøy toâi ngoài vôùi caùc anh trong ñeàn thôø ñeå giaûng maø caùc anh ñaõ khoâng baét toâi.” Vaø khi Ngaøi noùi : “Caùc anh tìm ai ?”, nhöõng keû thuø ngaõ xuoáng ñaát.

     Ñieåm thöù hai. Thaùnh Pheâroâ gaây thöông tích cho moät ngöôøi ñaày tôù cuûa vò thöôïng teá, Chuùa dòu hieàn noùi vôùi oâng : “Haõy ñaët göôm vaøo choã cuûa noù”, vaø Ngaøi chöõa laønh veát thöông cuûa ngöôøi ñaày tôù.

     Ñieåm thöù ba. Bò caùc moân ñeä boû, Chuùa bò daãn ñeán [nhaø] oâng Anna, ôû ñoù thaùnh Pheâroâ, keû ñaõ ñi theo Ngaøi ôû xa, choái Ngaøi moät laàn [77] ; vaø Ñöùc Kitoâ chòu moät caùi taùt, hoï noùi vôùi Ngaøi : “Anh traû lôøi nhö theá cho vò thöôïng teá ö ?”

292VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM ÑAÕ ÑÖÔÏC   THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  NHAØ  OÂNG  ANNA CHO  TÔÙI  HEÁT  KHI  ÔÛ  NHAØ  OÂNG  CAIPHA [78]

     Ñieåm thöù nhaát. Hoï daãn Ngaøi ñang bò troùi, töø nhaø oâng Anna ñeán nhaø oâng Caipha, ôû ñaây thaùnh Pheâroâ choái Ngaøi hai laàn vaø, ñöôïc Chuùa nhìn, oâng ra ngoaøi khoùc loùc thaûm thieát.

     Ñieåm thöù hai. Chuùa Gieâsu chòu troùi suoát ñeâm ñoù [79] .

     Ñieåm thöù ba. Khoâng keå vieäc ñoù, nhöõng keû giam giöõ Ngaøi nhaïo baùng Ngaøi, vaø ñaùnh Ngaøi, vaø che maët Ngaøi, vaø taùt Ngaøi, vaø hoûi Ngaøi : “Haõy noùi tieân tri cho chuùng ta, ai laø keû ñaùnh anh ?”. Vaø hoï baùng boå Ngaøi baèng nhöõng ñieàu töông töï.

293VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM ÑAÕ  ÑÖÔÏC  THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  NHAØ  OÂNG CAIPHA CHO  ÑEÁN  HEÁT KHI  ÔÛ  NHAØ  OÂNG  PHILATOÂ,  MT 27 [80] , LUCA 23, MC 15

     Ñieåm thöù nhaát. Taát caû ñaùm ñoâng Do-thaùi [81] daãn Ngaøi ñeán oâng Philatoâ, vaø caùo Ngaøi tröôùc maët oâng ta, hoï   noùi : “Chuùng toâi ñaõ thaáy ngöôøi naøy tìm caùch laøm cho daân toäc chuùng toâi bò dieät vong vaø ngaên caám noäp thueá cho vua Xeâgia.”

     Ñieåm thöù hai. Sau khi oâng Philatoâ ñaõ tra hoûi Ngaøi laàn thöù nhaát vaø laàn thöù hai, oâng Philatoâ noùi : “Toâi khoâng thaáy coù loãi naøo caû.”

     Ñieåm thöù ba. Baraba, teân troäm cöôùùp, ñöôïc hoï öa hôn Ngaøi. “Moïi ngöôøi keâu to leân, hoï noùi : Khoâng thaû ngöôøi naøy, nhöng [thaû] Baraba [82] .”

294 VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM  ÑAÕ  ÑÖÔÏC  THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  NHAØ  OÂNG  PHILATO  CHO  ÑEÁN KHI  ÔÛ  NHAØ  OÂNG  HEÂROÂÑEÂ

     Ñieåm thöù nhaát. OÂng Philatoâ göûi Chuùa Gieâsu, ngöôøi xöù Galileâa, ñeán oâng Heâroâñeâ laø quaän vöông xöù Galileâa.

     Ñieåm thöù hai. OÂng Heâroâñeâ, [vì] toø moø, hoûi Ngaøi nhieàu ñieàu, vaø Ngaøi khoâng traû lôøi gì cho oâng caû, cho duø nhöõng luaät só vaø caùc thaày tö teá toá caùo Ngaøi khoâng ngöøng.

     Ñieåm thöù ba. OÂng Heâroâñeâ, cuøng vôùi ñoäi quaân cuûa oâng, khinh bæ Ngaøi, cho Ngaøi maëc moät chieác aùo traéng.

295  VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM ÑAÕ  ÑÖÔÏC   THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  NHAØ  OÂNG  HEÂROÂÑEÂ,  CHO  TÔÙI  NHAØ  OÂNG  PHILATOÂ, MT 27 [83] , LC 23, MC 15 VAØ GA 19

      Ñieåm thöù nhaát. OÂng Heâroâñeââ göiû Ngaøi laïi cho oâng Philatoâ ; do vaäy maø hoï trôû thaønh baïn höõu, trong khi tröôùc kia hoï laø keû thuø.

     Ñieåm thöù hai. OÂng Philatoâ baét Chuùa Gieâsu vaø ñaùnh ñoøn Ngaøi ; vaø quaân lính laøm moät trieàu thieân baèng gai, vaø ñaët treân ñaàu Ngaøi, vaø maëc cho Ngaøi chieác aùo ñoû thaãm, vaø ñeán [gaàn] Ngaøi vaø noùi : “Kính chaøo [84] , laïy vua daân Do-thaùi” ; vaø hoï taùt Ngaøi.

     Ñieåm thöù ba. OÂng ñöa Ngaøi ra ngoaøi, tröôùc maët moïi ngöôøi : “Vaäy Chuùa Gieâsu ñi ra, mang trieàu thieân baèng gai vaø maëc aùo ñoû thaãm ; vaø oâng Philatoâ noùi vôùi hoï : “Ñaây laø ngöôøi”. Vaø khi caùc vò thöôïng teá thaáy Ngaøi, hoï la heùt, noùi : “Haõy ñoùng ñinh, haõy ñoùng ñinh noù.”

296 VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM  ÑAÕ  ÑÖÔÏC  THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  NHAØ  OÂNG  PHILATOÂ TÔÙI  HEÁT KHI  ÔÛ TREÂN THAÄP GIAÙ,  GA 19, 13-22

     Ñieåm thöù nhaát. OÂng Philatoâ ngoài vôùi tö caùch quan aùn, trao Chuùa Gieâsu cho hoï ñeå hoï ñoùng ñinh Ngaøi sau khi nhöõng ngöôøi Do-thaùi ñaõ phuû nhaän Ngaøi laø vua maø bnoùi : “Chuùng toâi khoâng coù vua, tröø vua Xeâgia.”

     Ñieåm thöù hai. Ngaøi mang thaäp giaù treân vai, vaø vì Ngaøi khoâng coù theå vaùc ñöôïc, neân oâng Simon, ngöôøi Kireâneâ, phaûi baét buoäc mang thaäp giaù ñi sau Chuùa Gieâsu.

     Ñieåm thöù ba. Hoï ñoùng ñinh Ngaøi ôû giöõa hai teân troäm cöôùp, hoï ñaët yeát thò naøy : “Gieâsu Nagiareùt, vua caùc ngöôøi Do-thaùi.”

297VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM ÑAÕ  ÑÖÔÏC   THÖÏC  HIEÄN  TREÂN  THAÄP  GIAÙ,   GA  19, 23-27

      Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi noùi baûy lôøi treân thaäp gia ù [85] : Ngaøi caàu xin cho nhöõng keû ñoùng ñinh Ngaøi ; Ngaøi tha thöù cho teân troäm cöôùp ; Ngaøi göûi gaém thaùnh Gioan cho Meï Ngaøi, vaø Meï [Ngaøi] cho thaùnh Gioan ; Ngaøi noùi lôùn tieáng : “Ta khaùt”, vaø ngöôøi ta cho Ngaøi maät ñaéng [86] vaø giaám ; Ngaøi noùi raèng Ngaøi bò boû rôi ; Ngaøi noùi : “Ñaõ hoaøn taát” ; Ngaøi noùi : “Laïy Cha, con trao phoù hoàn con trong tay Cha.”

     Ñieåm thöù hai. Maët trôøi trôû neân toái, caùc nuùi ñaù vôõ ra, caùc moà maû môû ra, maøn trong ñeàn thôø bò xeù laøm ñoâi töø treân xuoáng döôùi [87] .

     Ñieåm thöù ba. Ngöôøi ta baùng boå Ngaøi, hoï noùi : “Anh laø keû phaù ñeàn thôø cuûa Thieân Chuùa, haõy xuoáng khoûi thaäp giaù ñi” ; aùo maëc cuûa Ngaøi ñöôïc phaân chia ; caïnh söôøn Ngaøi, do bò chieác giaùo gaây thöông tích, ñeå cho nöôùc vaø maùu chaûy ra [88] .

298 VEÀ  NHÖÕNG  MAÀU  NHIEÄM ÑAÕ  ÑÖÔÏC  THÖÏC  HIEÄN  TÖØ  TREÂN  THAÄP  GIAÙ  CHO  ÑEÁN  HEÁT KHI  ÔÛ  TRONG  MOÀ. CUÕNG  ÔÛ  CHOà ÑOÙ [89]

       Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi ñöôïc oâng Giuse vaø oâng Nicoâñeâmoâ ñem xuoáng khoûi thaäp giaù, tröôùc maët ngöôøi meï ñau ñôùn cuûa Ngaøi.

      Ñieåm thöù hai. Xaùc Ngaøi ñöôïc ñöa tôùi moà vaø ñöôïc xöùc  daàu thôm  vaø ñöôïc mai taùng.

      Ñieåm thöù ba. Nhöõng lính canh ñöôïc ñaët [taïi ñoù].

299 VEÀ  SÖÏ  PHUÏC  SINH CUÛA  ÑÖÙC  KITO  CHUÙA  CHUÙNG  TA. VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA LAÀN  THÖÙ  NHAÁT  CUÛA  NGAØI

      Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi hieän ñeán vôùi Ñöùc Maria ñoàng trinh; ñieàu ñoù cho duø khoâng ñöôïc noùi ñeán trong Thaùnh kinh, nhöng coi nhö laø coù ñöôïc ñeà caëp khi [Thaùnh kinh] noùi raèng Ngaøi hieän ñeán vôùi bieát bao nhieâu ngöôøi khaùc ;  bôûi vì Thaùnh kinh giaû thieát raèng chuùng ta coù trí hieåu, nhö coù lôøi cheùp : “Anh em cuõng khoâng hieåu ö ? ”

300 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  HAI, MC  CH. 16, 1-11

      Ñieåm  thöù nhaát.  Töø  saùng  sôùm [90] , baø  Maria Mañaleâna, baø [Maria] meï oâng Giacoâbeâ vaø baø Saloâmeâ ñi ñeán moà, hoï noùi : “Ai seõ caát hoä chuùng toâi hoøn ñaù khoûi cöûa moà ?”

      Ñieåm thöù hai. hoï thaáy hoøn ñaù ñoù ñöôïc caát ñi vaø thaáy thieân thaàn, thieân thaàn noùi : “Caùc ngöôøi ñi tìm Ñöùc Gieâsu Nagiareùt ö ? Ngaøi ñaõ soáng laïi, Ngaøi khoâng ôû ñaây.”

     Ñieåm thöù ba. Ngaøi hieän ra gaëp baø Maria, baø laø keû ñaõ ôû laïi caïnh moà sau khi nhöõng ngöôøi khaùc ñi khoûi.

301 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖ Ù BA, TH. MT  CHÖÔNG  CUOÁI  CUØNG

      Ñieåm thöù nhaát . Nhöõng baø Maria naøy ra khoûi moà vôùi söï sôï haõi vaø nieàm vui möøng to lôùn, hoï muoán baùo tin cho caùc moân ñeä veà vieäc Chuùa soáng laïi.

      Ñieåm thöù hai. Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta hieän ñeán vôùi hoï ôû doïc ñöôøng, Ngaøi noùi vôùi hoï : “Chaøo” [91] ; vaø caùc baø laïi gaàn, saáp mình xuoáng döôùi chaân Ngaøi vaø thôø laïy Ngaøi.

Ñieåm thöù ba. Chuùa Gieâsu noùi vôùi hoï : “Ñöøng sôï ; haõy ñi vaø baûo caùc anh em cuûa Thaàây haõy ñeán Galileâa, vì ôû ñoù hoï seõ thaáy Thaày.”

302 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  4, CHÖÔNG  CUOÁI  CUØNG  CUÛA  [THAÙNH]  LUCA, 9-12 ; 33-34

      Ñieåm thöù nhaát. Khi nghe bieát töø nhöõng ngöôøi phuï nöõ raèng Ñöùc Kitoâ ñaõ soáng laïi, thaùnh Pheâroâ voäi vaøng ñi  ñeán moà.

      Ñieåm thöù hai. Böôùc vaøo moà, oâng thaáy chæ coù nhöõng maûnh vaûi duøng ñeå boïc xaùc Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, vaø khoâng coù gì khaùc.

      Ñieåm thöù ba. Ñang khi thaùnh Pheâroâ suy nghó veà nhöõng söï naøy, Ñöùc Kitoâ hieän ñeán vôùi oâng, vaø vì theá caùc toâng ñoà noùi : “Quaû thöïc Chuùa ñaõ soáng laïi vaø ñaõ hieän ñeán vôùi oâng Simon.”

303 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  5, ÔÛ  CHÖÔNG  CUOÁI  CUØNG  CUÛA TH. LUCA

      Ñieåm thöù nhaát. Ngaøi hieän ñeán vôùi caùc moân ñeä, hoï ñi Emmau trong khi hoï noùi veà Ñöùc Kitoâ.

      Ñieåm thöù hai. Ngaøi traùch hoï [92] , duøng Thaùnh kinh ñeå chæ cho hoï thaáy raèng Ñöùc Kitoâ phaûi cheát vaø soáng laïi : “OÂi nhöõng keû khôø daïi vaø coù loøng chaäm tin moïi  ñieàu caùc tieân tri ñaõ noùi ! Phaûi chaêng khoâng caàn thieát laø Ñöùc Kitoâ phaûi chòu ñau khoå vaø do vaäy Ngaøi ñi vaøo trong vinh quang cuûa Ngaøi ?”

      Ñieåm thöù ba. Theo lôøi thænh caàu cuûa hoï, Ngaøi döøng laïi  ñoù vaø ôû vôùi hoï cho tôùi khi Ngaøi cho hoï chòu leã [93] roài bieán ñi ; vaø hoï, hoï trôû laïi, noùi cho caùc moân ñeä vieäc hoï ñaõ nhaän ra Ngaøi nhö theá naøo khi chòu leã [94] .

304 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  6, GA CH. 20,19-23

      Ñieåm thöù nhaát. Caùc moân ñeä tuï hoïp ”vì sôï ngöôøi Do-thaùi”, tröø thaùnh Toâma.

      Ñieåm thöù hai. Chuùa Gieâsu hieän ñeán vôùi caùc oâng trong khi caùc cöûa ñoùng ; vaø, ñöùng giöõa caùc oâng, Ngaøi noùi : “Söï bình an ôû vôùi anh em.”

      Ñieåm thöù ba. Ngaøi ban Thaùnh Thaàn cho caùc oâng, Ngaøi noùi vôùi caùc oâng : “Haõy nhaän laáy Thaùnh Thaàn ; anh em tha toäi cho nhöõng ai thì toäi seõ ñöôïc tha cho nhöõng keû ñoù.”

305  VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  7, GA  20, 24-29

      Ñieåm thöù nhaát. Thaùnh Toâma khoâng tin bôûi vì oâng vaéng maët trong cuoäc hieän ra laàn tröôùc, oâng noùi : “Neáu toâi khoâng troâng thaáy Ngaøi thì toâi khoâng tin.”

      Ñieåm thöù hai. Chuùa Gieâsu hieän ñeán vôùi caùc oâng, taùm ngaøy sau, trong luùc caùc cöûa ñoùng, vaø Ngaøi noùi vôùi thaùnh Toâma : “Haõy ñaët ngoùn tay cuûa anh vaøo ñaây vaø haõy xem söï thaät, vaø ñöøng hoaøi nghi, nhöng haõy tin.”

      Ñieåm thöù ba. Thaùnh Toâma tin, oâng thöa : “Laïy Chuùa cuûa toâi vaø Thieân Chuùa cuûa toâi” ; Ñöùc Kitoâ noùi vôùi oâng : “Phuùc cho nhöõng keû ñaõ khoâng troâng thaáy vaø hoï ñaõ tin.”

306 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  8, GA  CH.  CUOÁI  CUØNG, 1-17

      Ñieåm thöù nhaát. Chuùa Gieâsu hieän ñeán vôùi baûy trong caùc moân ñeä [95] cuûa Ngaøi, caùc oâng ñang ñaùnh caù, suoát ñeâm caùc oâng ñaõ khoâng baét ñöôïc con caù naøo ; vaø thaû löôùi theo leänh cuûa Ngaøi, “caùc oâng khoâng theå keùo löôùi leân ñöôïc vì raát nhieàu caù”.

      Ñieåm thöù hai. Do pheùp laï naøy, thaùnh Gioan nhaän ra Ngaøi vaø noùi vôùi thaùnh Pheâroâ : “Ñoù laø Chuùa” ; oâng naøy nhaûy xuoáng bieån vaø ñeán vôùi Ñöùc Kitoâ.

      Ñieåm thöù ba. Ngaøi cho caùc oâng aên moät phaàn caù nöôùng vaø moät taàng maät ong [96] ; vaø Ngaøi göûi gaém nhöõng con chieân caùi cuûa Ngaøi cho thaùnh Pheâroâ, sau khi oâng ñöôïc hoûi ba laàn veà loøng meán ; vaø Ngaøi noùi vôùi oâng : “Haõy chaên nhöõng chieân caùi cuûa Thaày.”

307 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  9, MT  CH.  CUOÁI  CUØNG, 16-20

      Ñieåm thöù nhaát. Theo leänh cuûa Chuùa, caùc moân ñeä ñi ñeán nuùi Tabo [97] .

      Ñieåm thöù hai. Ñöùc Kitoâ hieän ñeán vôùi caùc oâng vaø noùi : “Heát moïi quyeàn bính treân trôøi vaø döôùi ñaát ñaõ ñöôïc ban cho Thaày.”

      Ñieåm thöù ba. Ngaøi sai hoï ñi khaép theá giôùi ñeå giaûng, Ngaøi noùi : “Haõy ñi vaø daïy doã moïi daân toäc, laøm pheùp röûa cho hoï nhaân danh Cha vaø Con vaø Thaùnh Thaàn.”

308 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ 10, TRONG  THÖ  THÖÙ  NHAÁT  GÖÛI  CHO NHÖÕNG  NGÖÔØI  COÂRINTHOÂ, CH. 15,6

      “Sau ñoù Ngaøi ñöôïc naêm traêm anh em troâng thaáy cuøng moät luùc.”

309 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  11, TRONG  THÖ  THÖÙ  NHAÁT  GÖÛI  CHO NHÖÕNG  NGÖÔØI  COÂRINTHOÂ, CH.  15,7

      “Sau ñoù Ngaøi hieän ñeán vôùi thaùnh Giacoâbeâ.”

310 VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  12

      Ngaøi hieän ñeán vôùi oâng Giuse Arimathia, nhö ngöôøi ta suy gaãm nhö theá theo loøng ñaïo ñöùc vaø nhö ngöôøi ta ñoïc thaáy trong [truyeän] cuoäc ñôøi caùc thaùnh [98] .

311VEÀ  CUOÄC  HIEÄN  RA  LAÀN  THÖÙ  13, THÖ  THÖÙ  NHAÁT,  CR CH.  15,8

      Ngaøi hieän ñeán vôùi thaùnh Phaoloâ sau cuoäc leân trôøi : “Sau  cuøng  Ngaøi  hieän  ñeán  vôùi  toâi laø ngöôøi gioáng nhö moät keû ñeû non.” Ngaøi cuõng, baèng linh hoàn, hieän ñeán vôùi caùc thaùnh toå phuï ôû trong laâm-boâ ; vaø sau khi ñöa caùc oâng ra khoûi ñoù vaø laáy laïi thaân xaùc, Ngaøi hieän ra nhieàu laàn gaëp caùc moân ñeä vaø noùi chuyeän vôùi hoï.

312 VEÀ  CUOÄC  ÑÖÙC  KITOÂ CHUÙA  CHUÙNG  TA  LEÂN  TRÔØI, CV 1, 1-12

      Ñieåm thöù nhaát. Sau khi trong thôøi gian boán möôi ngaøy Ngaøi ñaõ hieän ñeán vôùi caùc toâng ñoà, laøm nhieàu chöùng cöù vaø daáu hieäu vaø noùi veà nöôùc Thieân Chuùa, Ngaøi truyeàn cho caùc oâng chôø ñôïi ôû Gieârusalem Thaùnh Thaàn ñaõ ñöôïc höùa [ban].

      Ñieåm thöù hai. Ngaøi daãn caùc oâng leân nuùi O-liu, vaø tröôùc maët caùc oâng Ngaøi ñöôïc ñöa leân [cao], vaø moät ñaùm maây laøm Ngaøi maát daïng khoûi nhöõng con maét   caùc oâng.

      Ñieåm thöù ba. Trong khi caùc oâng nhìn leân trôøi, caùc thieân thaàn noùi vôùi caùc oâng : “Hôõi nhöõng ngöôøi xöù Galileâa, taïi sao ôû ñoù maø nhìn trôøi ? Ñöùc Gieâsu naøy, Ñaáng ñöôïc ñöa leân trôøi tröôùc maët caùc ngöôøi, seõ ñeán gioáng nhö caùc ngöôøi ñaõ thaáy Ngaøi ñi leân trôøi.”

313 NHÖÕNG  QUY  TAÉC ÑEÅ  CAÛM  THAÁY VAØ  BIEÁT  PHAÀN  NAØO NHÖÕNG CHUYEÅN  ÑOÄNG [99]   KHAÙC  NHAU ÑÖÔÏC  GAÂY  RA  TRONG  LINH  HOÀN: NHÖÕNG  CHUYEÅN  ÑOÄNG  TOÁT ÑEÅ  TIEÁP  NHAÄN VAØ NHÖÕNG CHUYEÅN  ÑOÄNG  XAÁU ÑEÅ  LOAÏI  BOÛ,  VAØ NHÖÕNG QUY TAÉC NAØY THÍCH  HÔÏP  HÔN CHO  TUAÀN  THÖÙ NHAÁT

314Quy taéc thöù nhaát. Nôi nhöõng ngöôøi ñi töø toäi troïng [naøy] ñeán toäi troïng [khaùc], thöôøng keû thuø quen giôùi thieäu cho hoï nhöõng vui thuù beà ngoaøi, laøm cho [hoï] töôûng töôïng ra nhöõng khoaùi laïc vaø nhöõng vui thuù giaùc quan, ñeå caàm giöõ hoï hôn vaø laøm cho hoï lôùn leân hôn trong nhöõng neát xaáu vaø nhöõng toäi cuûa hoï ; nôi nhöõng ngöôøi ñoù thieïân thaàn duøng caùch thöùc haønh ñoäng ngöôïc laïi, [laø] kích thích hoï vaø laøm cho löông taâm hoï bò caén röùt baèng löông thöùc [100] cuûa lyù trí.

315Quy taéc thöù hai. Nôi nhöõng ngöôøi böôùc ñi maïnh meõ [101] trong vieäc taåy tröø caùc toäi cuûa mình vaø tieán leân töø caùi toát ñeán caùi toát hôn trong vieäc phuïng söï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, thì caùch thöùc [haønh ñoäng] ngöôïc laïi caùch thöùc trong quy taéc thöù nhaát ; bôûi vì luùc ñoù, ñaëc ñieåm cuûa aùc thaàn laø caén röùt, laøm buoàn phieàn, ñaët ra caùc caûn vaät, baÈng caùch laøm cho lo laéng vôùi nhöõng lyù leõ giaû doái ñeå ngöôøi ta khoûi tieán tôùi ; vaø ñaëc ñieåm cuûa thieän thaàn laø cho can ñaûm vaø söùc löïc, söï yeân uûi, nöôùc maéf vaø söï an tónh, laøm cho [moïi söï] trôû neân deã daøng vaø gaït ñi  heát moïi caûn vaät, ñeå ngöôøi ta tieán böôùc trong söï laøm ñieàu toát.

316Quy taéc thöù ba, veà söï yeân uûi thieâng lieâng. Toâi goïi laø söï yeân uûi thieâng lieâng khi ôû trong linh hoàn naûy sinh moät chuyeån ñoäng beân trong naøo ñoù maø nhôø noù linh hoàn toâi tôùi ñöôïc ñoä boác chaùy trong tình yeâu meán Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình ; vaø khi, do ñoù, ñoái vôùi baát cöù vaät thuï taïo naøo treân maët ñaát, linh hoàn khoâng coù theå yeâu noù ôû nôi noù, maø chæ yeâu ôû nôi Ñaáng Taïo hoùa cuûa moïi vaät thuï taïo ñoù. Cuõng theá, khi linh hoàn chaûy nöôùc maét kích thích loøng yeâu meán Chuùa cuûa mình, hoaëc bôûi taïi noãi ñau ñôùn vì nhöõng toäi cuûa mình hay vì söï Tuaãn naïn cuûa Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, hoaëc bôûi taïi nhöõng ñieàu khaùc höôùng thaúng ñeán vieäc phuïng söï vaø taùn döông Ngaøi. Sau cuøng toâi goïi laø söï yeân uûi moïi söï gia taêng loøng troâng caäy, loøng tin vaø loøng meán, vaø moïi söï vui möøng beân trong [naøo] keâu goïi vaø loâi keùo ñeán nhöõng söï treân trôøi vaø ñeán phaàn roãi rieâng cuûa linh hoàn mình, laøm cho linh hoàn ñöôïc an tónh vaø baèng yeân trong Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình.

317Quy taéc thöù boán, veà söï saàu khoå thieâng lieâng. Toâi goïi laø söï saàu khoå thieâng lieâng taát caû nhöõng gì traùi ngöôïc vôùi quy taéc thöù ba [102] ,  chaúng haïn nhö sö toái taêm [103] cuûa linh hoàn, söï roái loaïn nôi noù, söï chuyeån ñoäng tôùi nhöõng caùi thaáp heøn vaø traàn tuïc, söï baát an do nhöõng lay ñoäng vaø nhöõng caùm doã khaùc nhau, [söï baát an naøy] gaây ra söï thieáu loøng tin töôûng [104] , khoâng loøng troâng caäy, khoâng loøng meán, [vì theá linh hoàn] [105] thaáy mình raát löôøi bieáng, höõng hôø, buoàn raàu vaø nhö bò chia lìa khoûi Ñaáng Taïo hoaù vaø Chuùa cuûa mình. Vì nhö söï yeân uûi traùi ngöôïc vôùi söï saàu khoå theá naøo, thì caùc yù töôûng xuaát phaùt töø söï yeân uûi cuõng traùi ngöôïc nhö theá vôùi caùc yù töôûng xuaát phaùt töø söï  saàu khoå.

318Quy taéc thöù naêm. Trong thôøi gian saàu khoå, ñöøng bao giôø thay ñoåi gì, nhöng ôû vöõng vaøng vaø kieân trì trong nhöõng ñieàu doác loøng vaø trong söï quyeát ñònh ñaõ coù tröôùc ngaøy bò saàu khoå, hoaëc giöõ söï quyeát ñònh ñaõ coù ôû laàn ñöôïc yeân uûi tröôùc. Bôûi vì, cuõng nhö, khi ñöôïc yeân uûi, thoâng thöôøng hôn [106] , ñoù laø thieän thaàn höôùng daãn vaø khuyeân nhuû chuùng ta, thì cuõng theá, trong luùc saàu khoå, ñoù laø aùc thaàn : vôùi nhöõng lôøi khuyeân cuûa noù, chuùng ta khoâng theå tìm ñöôïc con ñöôøng ñeå tôùi ñích [107] .

319Quy taéc thöù saùu. Maëc duø trong luùc saàu khoå chuùng ta khoâng ñöôïc thay ñoåi nhöõng ñieàu doác loøng, ñieàu coù ích lôïi nhieàu laø thay ñoåi mình maõnh lieät choáng laïi söï saàu khoå, chaúng haïn nhö baèng caùch chuù taâm hôn ñeán [108] vieäc caàu nguyeän, suy gaãm, baèng vieäc xeùt mình nhieàu vaø gia taêng söï haõm mình ñeàn toäi theo caùch thöùc naøo thích hôïp.

320Quy taéc thöù baûy. ngöôøi ôû trong caûnh saàu khoå haõy suy xeùt xem Chuùa ñaõ ñeå hoï ôû trong söï thöû thaùch [109] , ôû trong nhöõng khaû naêng töï nhieân cuûa hoï nhö theá naøo ñeå hoï choáng laïi nhöõng lay ñoäng vaø nhöõng caùm doã cuûa keû thuø; vaäy hoï coù theå [choáng laïi] ñöôïc, nhôø söï phuø trôï thaàn linh laø caùi luoân luoân ôû laïi vôùi hoï, cho duø hoï khoâng caûm thaáy roõ raøng ; bôûi leõ Chuùa ñaõ ruùt ñi khoûi hoï söï soát saéng nhieàu, loøng meán to lôùn vaø aân suûng maõnh lieät, nhöng Ngaøi ñeå laïi nôi hoï aân suûng ñuû cho söï cöùu roãi ñôøi ñôøi.

321Quy taéc thöù taùm. Ngöôøi ôû trong caûnh saàu khoå haõy ra coâng giöõ söï nhaãn naïi laø caùi traùi ngöôïc vôùi nhöõng söï phieàn nhieãu xaûy ñeán cho hoï ; vaø hoï haõy nghó raèng hoï seõ sôùm ñöôïc yeân uûi, baèng vieäc duøng caùc phöông keá choáng laïi söï saàu khoå, nhö ñaõ noùi ôû quy taéc thöù saùu [110] .

322Quy taéc thöù chín. Coù ba nguyeân nhaân chính khieán chuùng ta saàu khoå : nguyeân nhaân thöù nhaát laø vì chuùng ta hôø höõng, löôøi bieáng hoaëc cheånh maûng trong nhöõng baøi taäp thieâng lieâng cuûa chuùng ta, vaø nhö vaäy laø do taïi nhöõng loãi cuûa chuùng ta maø söï yeân uûi thieâng lieâng lìa boû chuùng ta; nguyeân nhaân thöù hai [laø] ñeå [Chuùa] thöû chuùng ta xem chuùng ta ñaùng giaù ñöôïc bao nhieâu [111] vaø chuùng ta tieán boä bao nhieâu trong vieäc phuïng söï vaø taùn döông Ngaøi, khi khoâng coù löông boång thaät haäu hó laø söï yeân uûi vaø nhöõng aân suûng lôùn lao ; nguyeân nhaân thöù ba laø ñeå cho chuùng ta caùi bieát vaø söï nhaän thöùc [112] thöïc söï nhôø ñoù chuùng ta caûm nhaän trong loøng [113] raèng khoâng tuøy thuoäc ôû chuùng ta vieäc laøm naûy sinh hay duy trì loøng suøng ñaïo [114] lôùn lao, loøng meán maõnh lieät, nöôùc maét hay baát cöù söï yeân uûi thieâng lieâng naøo khaùc, nhöng taát caû laø quaø taëng vaø aân suûng cuûa Thieân  Chuùa Chuùa chuùng ta ; vaø ñeå chuùng ta ñöøng laøm toå nôi söï vaät [115] thuoäc ngöôøi khaùc, naâng trí khoân chuùng ta leân trong söï kieâu ngaïo hay hö vinh naøo ñoù, quy gaùn cho chuùng ta loøng suøng ñaïo hay nhöõng phaàn khaùc cuûa söï yeân uûi thieâng lieâng.

323Quy taéc thöù möôøi. Ngöôøi ôû trong caûnh yeân uûi, haõy nghó tôùi vieäc mình seõ aên ôû theá naøo trong caûnh saàu khoå seõ ñeán sau, laáy söùc môùi cho thôøi gian ñoù.

324Quy taéc thöù möôøi moät. Ngöôøi ñöôïc yeân uûi haõy coá gaéng töï khieâm vaø töï haï bao nhieâu coù theå, baèng caùch nghó raèng mình coù theå [laøm ñöôïc] thaät laø raát ít trong thôøi gian saàu khoå, khoâng coù aân suûng hay söï yeân uûi ñoù. Traùi laïi, ngöôøi ôû trong caûnh saàu khoå haõy nghó raèng mình coù theå [laøm ñöôïc] nhieàu nhôø coù aân suûng ñuû ñeå choáng laïi moïi keû thuø cuûa mình, baèng caùch laáy söùc nôi Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình.

325Quy taéc thöù möôøi hai. Keû thuø aên ôû nhö ngöôøi ñaøn baø laø noù yeáu tröôùc söùc maïnh vaø noù maïnh veà yù muoán [116] . Bôûi vì ñaëc ñieåm cuûa ñaøn baø khi caõi nhau vôùi ñaøn oâng, laø maát can ñaûm maø chaïy troán khi ngöôøi ñaøn oâng toû cho hoï thaáy boä maët cöùng raén [117] ; vaø traùi laïi, neáu ngöôøi ñaøn oâng baét ñaàu chaïy troán, maát can ñaûm, thì côn töùc giaän, söï traû thuø vaø söï hung döõ cuûa ngöôøi ñaøn baø raát to lôùn vaø thaät laø khoâng coù giôùi haïn. Cuõng theá, ñaëc ñieåm cuûa keû thuø laø trôû neân yeáu ñuoái vaø maát can ñaûm, chaïy troán cuøng vôùi nhöõng chöôùc caùm doã cuûa noù [118] , khi ngöôøi taäp luyeän mình trong nhöõng vieäc thieâng lieâng giöõ boä maët cöùng raén tröôùc nhöõng caùm doã cuûa keû thuø baèng caùch laøm ñieàu ngöôïc laïi ; vaø traùi laïi, neáu ngöôøi taäp luyeän mình baét ñaàu sôï haõi vaø maát can ñaûm trong vieäc chòu caùc caùm doã,  thì khoâng coù thuù vaät naøo treân maët ñaát hung döõ baèng keû thuø cuûa baûn tính nhaân loaïi trong vieäc noù theo ñuoåi yù ñònh khaû oá vôùi söï taø aùc thaät laø  lôùn lao.

326Quy taéc thöù möôøi ba. Noù cuõng aên ôû nhö moät keû si tình phuø phieám [119] muoán aån mình vaø khoâng bò loä. Bôûi vì, cuõng nhö moät ngöôøi ñaøn oâng phuø phieám, trong khi noùi vôùi chuû taâm xaáu, hoï quyeán ruõ moät coâ con gaùi cuûa moät ngöôøi cha toát hay moät ngöôøi vôï cuûa moät ngöôøi choàng toát, hoï muoán cho nhöõng lôøi noùi vaø nhöõng duï doã cuûa mình ñöôïc giöõ bí maät ; vaø traùi laïi hoï buoàn phieàn nhieàu, khi coâ con gaùi tieát loä cho cha hay ngöôøi vôï tieát loä cho choàng nhöõng lôøi noùi haõo huyeàn vaø yù ñònh taø aùc cuûa hoï, bôûi vì hoï suy dieãn deã daøng raèng mình khoâng theå thaønh coâng trong coâng vieäc ñaõ baét ñaàu ; cuõng theá, khi keû thuø cuûa baûn tính nhaân loaïi ñöa nhöõng möu chöôùc vaø nhöõng duï doã cuûa noù vaøo linh hoàn ngay laønh, noù muoán vaø öôùc ao nhöõng ñieàu ñoù ñöôïc tieáp nhaän vaø ñöôïc giöõ kín ; nhöng khi linh hoàn tieát loä nhöõng ñieàu ñoù cho vò giaûi toäi toát cuûa mình hay cho ngöôøi thieâng lieâng [120] khaùc laø keû bieát nhöõng löøa ñaûo vaø nhöõng söï taø aùc cuûa noù, thì noù buoàn phieàn nhieàu, bôûi vì noù suy dieãn raèng noù seõ khoâng coù theå thaønh coâng trong söï taø aùc maø noù ñaõ baét ñaàu, do nhöõng löøa ñaûo hieån nhieân cuûa noù bò tieát loä.

327Quy taéc thöù möôøi boán. Noù cuõng xöû söï nhö moät chuû töôùng ñeå thaéng vaø cöôùp caùi noù muoán ; bôûi vì cuõng nhö moät vò thuû lónh hay chuû töôùng cuûa quaân ñoäi [121] [sau khi] ñoùng quaân vaø xem xeùt nhöõng löïc löôïng hoaëc caùch boá trí cuûa moät thaønh luõy, seõ taán coâng ôû ñieåm yeáu hôn, cuõng theá, keû thuø cuûa baûn tính nhaân loaïi, löôïn quanh, xem xeùt laàn löôït heát caùc ñöùc höôùng thaàn, caùc ñöùc chuû yeáu [122] vaø caùc ñöùc luaân lyù cuûa chuùng ta, vaø ôû choã naøo noù thaáy chuùng ta yeáu hôn vaø thieáu thoán hôn veà phaàn roãi ñôøi ñôøi cuûa chuùng ta, noù taán coâng chuùng ta ôû ñoù vaø coá baét laáy chuùng ta.

328 NHÖÕNG  QUY  TAÉC NHAÈM  CUØNG  MOÄT  HIEÄU  QUAÛ NHÔØ  SÖÏ  PHAÂN  BIEÄT  ROÄNG  LÔÙN  HÔN VEÀ  CAÙC  THAÀN, VAØ  CHUÙNG  THÍCH  HÔÏP  HÔN VÔÙI  TUAÀN  THÖÙ  HAI

329Quy taéc thöù nhaát. Ñaëc ñieåm cuûa Thieân Chuùa vaø cuûa caùc thieân thaàn cuûa Ngaøi trong nhöõng thuùc ñaåy cuûa Ngaøi vaø cuûa caùc thieân thaàn, laø ban söï hoan hæ vaø nieàm vui thieâng lieâng chaân thaät, trong khi gaït boû ñi moïi söï buoàn raàu vaø xaùo ñoäng do keû thuø gaây ra ; ñaëc ñieåm cuûa keû thuø naøy laø chieán ñaáu choáng laïi söï hoan hæ vaø söï yeân uûi thieâng lieâng kia baèng caùch ñöa ra nhöõng lyù do [chæ coù daùng veû] beà ngoaøi, nhöõng caùi xaûo dòeäu vaø nhöõng löøa ñaûo lieân tieáp.

330Quy taéc thöù hai. Chæ moät mình Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta môùi ban cho linh hoàn söï yeân uûi khoâng coù nguyeân nhaân tröôùc ; bôûi vì ñaëc ñieåm cuûa Ñaáng Taïo hoùa laø vaøo, ra, thuùc ñaåy linh hoàn, loâi cuoán troïn linh hoàn vaøo tình yeâu meán Thieân Chuùa uy linh [123] . Toâi noùi khoâng coù nguyeân nhaân, [nghóa laø] khoâng coù moät tình caûm naøo tröôùc hay moät söï bieát moät ñoái töôïng naøo, ñoái töôïng  maø nhôø noù söï yeân uûi kia xaûy ñeán do trung gian nhöõng haønh vi cuûa trí hieåu vaø  cuûa loøng muoán [124] .

331Quy taéc thöù ba. Coù nguyeân nhaân, [hieåu laø khi] thieän thaàn cuõng nhö aùc thaàn coù theå yeân uûi linh hoàn, vì nhöõng muïc ñích traùi ngöôïc nhau : thieän thaàn vì ích lôïi cuûa linh hoàn, ñeå cho linh hoàn lôùn maïnh vaø tieán leân töø caùi toát ñeán caùi toát hôn ; vaø aùc thaàn nhaèm caùi ngöôïc laïi, vaø ñeå sau ñoù loâi cuoán linh hoàn ñi theo yù ñònh khaû oá vaø söï taø aùc cuûa noù.

332Quy taéc thöù boán. Ñaëc ñieåm cuûa aùc thaàn laø töï ñoåi daïng thaønh thaàn aùnh saùng, noù ñi vaøo cuøng vôùi linh hoàn soát saéng, vaø ñi ra vôùi chính noù, nghóa laø noù ñöa ra nhöõng yù töôûng toát vaø thaùnh, phuø hôïp vôùi linh hoàn coâng chính ñoù, vaø roài noù daàn daàn coá gaéng ñi ra trong khi loâi cuoán linh hoàn theo nhöõng löøa ñaûo aån kín vaø theo nhöõng yù ñònh xaáu xa cuûa noù.

333Quy taéc thöù naêm. Chuùng ta phaûi chuù yù nhieàu ñeán dieãn bieán cuûa caùc yù töôûng ; vaø neáu phaàn khôûi ñaàu, phaàn giöõa vaø phaàn cuoái, taát caû ñeàu thaät laø toát, höôùng veà söï thieän troïn veïn, thì laø daáu hieäu cuûa thieän thaàn ; nhöng neáu dieãn bieán cuûa caùc yù töôûng [do thaàn] ñöa tôùi, keát thuùc baèng moät ñieàu naøo ñoù xaáu hoaëc laøm cho ñaõng trí [125] , hoaëc baèng moät ñieàu naøo ñoù khoâng toát baèng ñieàu maø tröôùc ñoù linh hoàn ñaõ ñònh laøm,  hoaëc neáu dieãn bieán ñoù laøm cho linh hoàn suy nhöôïc hoaëc lo laéng hoaëc boái roái baèng caùch caát khoûi linh hoàn söï baèng yeân, söï eâm laëng vaø söï an tónh [126] maø linh hoàn ñaõ coù tröôùc kia, thì laø daáu hieäu roõ raøng ñieàu ñoù ñeán töø aùc thaàn, keû thuø choáng laïi ích lôïi [127] vaø phaàn roãi ñôøi ñôøi cuûa chuùng ta.

334Quy taéc thöù saùu. Khi keû thuø cuûa baûn tính nhaân loaïi bò caûm bieát vaø bò nhaän ra do caùi ñuoâi con raén cuûa noù vaø do muïc ñích xaáu maø noù daãn tôùi, thì ñieàu ích lôïi cho ngöôøi bò noù caùm doã laø sau ñaáy hoï xem xeùt dieãn bieán cuûa nhöõng yù töôûng maø noù ñaõ gôïi ra, vaø khôûi ñaàu cuûa nhöõng yù töôûng ñoù,  vaø noù ñaõ daàn daàn tìm caùch nhö theá naøo ñeå laøm cho hoï ñi xuoáng [laø rôøi] khoûi söï dòu ngoït [128] vaø nieàm vui thieâng lieâng hoï ñaõ coù, cho tôùi choã ñöa hoï ñeán yù ñònh ñoài baïi ; ñeå nhôø kinh nghieäm ñoù ñaõ bieát vaø ñöôïc ghi laïi, trong töông lai hoï seõ giöõ mình khoûi nhöõng löøa ñaûo quen thuoäc cuûa noù.

335Quy taéc thöù baûy. Nôi nhöõng ngöôøi ñi töø caùi toát ñeán caùi toát hôn, thieän thaàn ñuïng chaïm [129] vaøo linh hoàn caùch diuï daøng, nheï nhaøng vaø eâm aùi [130] nhö gioït nöôùc nhaäp vaøo [131] moät mieáng boït bieån ; vaø aùc thaàn ñuïng chaïm caùch saéc nhoïn vaø oàn aøo vaø naùo ñoäng [132] gioáng nhö khi gioït nöôùc rôi treân hoøn ñaù ; vaø nôùi nhöõng ngöôøi ñi  töø caùi xaáu ñeán caùi xaáu hôn, nhöõng thaàn noùi treân ñuïng chaïm caùch ngöôïc laïi. Lyù do laø vì khuynh höôùng [133] cuûa linh hoàn traùi ngöôïc hay gioáng vôùi nhöõng thaàn ñaõ noùi, vì khi khuynh höôùng traùi ngöôïc thì caùc thaàn ñi vaøo caùch aàm ó vaø chaïm tôùi caùc giaùc quan moät caùch coù theå tri giaùc ñöôïc ; vaø khi khuynh höôùng gioáng thì thaàn [134] ñi vaøo laëng leõ, nhö laø ñi vaøo nhaø rieâng cuûa mình ñang môû cöûa.

336Qui taéc thöù taùm. Khi söï yeân uûi khoâng coù nguyeân nhaân, cho duø khoâng coù söï löøa ñaûo trong söï yeân uûi  ñoù,  bôûi vì noù laø cuûa moät mình Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, nhö ñaõ noùi [135] , tuy nhieân con ngöôøi thieâng lieâng [136] ñöôïc Thieân Chuùa ban cho ai söï yeân uûi nhö theá, hoï phaûi, vôùi nhieàu caûnh giaùc vaø chuù yù, xem xeùt vaø phaân bieät chính thôøi gian ñang ñöôïc söï yeân uûi ñoù vôùi thôøi gian tieáp theo, [laø thôøi gian] maø linh hoàn coøn soát saéng vaø ñöôïc naâng ñôõ bôûi aân hueä vaø nhöõng caùi coøn laïi cuûa söï yeân uûi ñaõ qua ; bôûi vì nhieàu khi, trong thôøi gian thöù hai naøy, do suy luaän rieâng cuûa mình döïa vaøo caùc thoùi quen vaø vaøo nhöõng keát luaän töø nhöõng yù nieäm vaø nhöõng phaùn ñoaùn [137] , hoaëc do thieän thaàn hoaëc do aùc thaàn,  hoï hình thaønh nhöõng döï ñònh vaø nhöõng yù kieán khaùc nhau khoâng do Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ban cho tröïc tieáp ; vaø vì theá chuùng caàn ñöôïc nghieân cöùu thaät kyõ [138] tröôùc khi tin töôûng chuùng troïn veïn vaø tröôùc khi chuùng ñöôïc ñöa ra thöïc hieän.

337 TRONG  CHÖÙC  VUÏ  BOÁ  THÍ  PHAÛI TUAÂN  THUÛ  NHÖÕNG  QUY TAÉC  DÖÔÙI  ÑAÂY [139]

338Quy taéc thöù nhaát. Neáu toâi phaân phaùt cho hoï haøng hay baïn höõu hay nhöõng ngöôøi maø toâi quyù meán, toâi phaûi chuù yù ñeán boán ñieàu maø moät phaàn ñaõ ñöôïc noùi ñeán ôû muïc veà söï löïa choïn [140] . Quy taéc thöù nhaát laø tình yeâu thuùc ñaåy toâi vaø khieán toâi cho cuûa boá thí, tình yeâu ñoù phaûi töø treân cao maø xuoáng, töø tình yeâu Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta [141] ,  cho neân toâi caûm thaáy tröôùc heát ôû nôi toâi  raèng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi aáy thì laø vì Thieân Chuùa maø toâi yeâu hoï, [yeâu] nhieàu hay ít, vaø Thieân Chuùa choùi saùng trong lyù do khieán toâi yeâu meán hoï hôn.

339Quy taéc thöù hai. Toâi muoán töôûng töôïng moät ngöôøi maø toâi chaúng bao giôø troâng thaáy vaø cuõng chaúng heà bieát; vaø do öôùc ao cho hoï ñöôïc moïi söï hoaøn haûo trong chöùc vuï vaø baäc soáng cuûa hoï, toâi muoán hoï giöõ möùc giöõa nhö theá naøo trong caùch phaân phaùt [cuûa boá thí] ñeå Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta vinh quang hôn vaø ñeå linh hoàn hoï ñöôïc toaøn thieän hôn,  thì toâi, cuõng laøm nhö vaäy khoâng hôn khoâng keùm, toâi seõ giöõ quy taéc vaø tieâu  chuaån [142] maø toâi mong muoán ngöôøi khaùc giöõ vaø cho laø toát [143] ñoái vôùi hoï.

340Quy taéc thöù ba. Toâi muoán suy xeùt, nhö theå laø toâi ñang ôû trong giôø laâm chung, veà hình thöùc vaø tieâu chuaån maø luùc aáy toâi muoán mình ñaõ giöõ trong nhieäm vuï quaûn trò cuûa toâi ; vaø, laáy chuùng laøm khuoân maãu, toâi tuaân thuû chuùng trong nhöõng luùc toâi phaân phaùt.

341Quy taéc thöù boán. Baèng vieäc nhìn xem toâi seõ ôû trong tình traïng naøo trong ngaøy phaùn xeùt, toâi suy nghó kyõ xem luùc ñoù toâi muoán mình ñaõ thi haønh nhö theá naøo nhieäm vuï vaø boån phaän thuoäc chöùc vuï ; vaø quy taéc maø luùc ñoù toâi muoán mình ñaõ tuaân thuû, thì toâi tuaân thuû noù baây giôø.

342Quy taéc thöù naêm. Khi ngöôøi naøo caûm thaáy mình thieân veà vaø quyeán luyeán moät soá ngöôøi maø hoï muoán phaân phaùt [cuûa boá thí cho],  thì hoï haõy döøng laïi vaø nghieàn ngaãm kyõ boán quy taéc treân, kieåm tra vaø thaåm ñònh söï öa thích cuûa mình caên cöù vaøo nhöõng quy taéc ñoù,^lvaø ñöøng cho cuûa boá thí cho tôùi khi, theo ñuùng nhöõng quy taéc ñoù, söï öa thích leäch laïc cuûa mình bò hoaøn toaøn gaït ñi vaø loaïi boû.

343Quy taéc thöù saùu. Maëc daàu khoâng coù loãi gì trong vieäc laáy nhöõng cuûa caûi cuûa Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ñeå phaân phaùt khi ñöôïc Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta keâu goïi vaøo chöùc vuï aáy,  tuy nhieân phaûi laáy ra bao nhieâu  vaø vôùi soá löôïng naøo ñeå daønh cho mình töø caùi mình coù ñeå cho nhöõng ngöôøi khaùc, thì coù theå hoà nghi coù sai phaïm vaø söï thaùi quaù,  vì vaäy coù theå töï caûi thieän trong ñôøi soáng vaø baäc soáng mình nhôø nhöõng quy taéc noùi treân.

344Quy taéc thöù baûy. Vì nhöõng lyù do ñaõ noùi vaø vì nhieàu lyù do khaùc, trong caùi lieân quan ñeán baûn thaân vaø tình traïng nhaø cöûa [144] , luoân luoân laø caøng toát vaø chaéc chaén hôn  neáu caøng bieát töï haïn cheá vaø giaûm bôùt hôn [145] vaø neáu caøng tôùi gaàn hôn vò Linh muïc thöôïng phaåm, khuoân maãu vaø quy taéc cuûa chuùng ta, Ngaøi laø Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta. Phuø hôïp vôùi ñieàu aáy, Coâng ñoàng Carthagoâ thöù ba (maø thaùnh AÂu-tinh coù maët ôû ñoù) quyeát ñònh vaø ra chæ thò raèng ñoà ñaïc cuûa giaùm muïc phaûi taàm thöôøng vaø toài taøn [146] . Phaûi suy xeùt veà cuõng ñieàu ñoù trong moïi caùch soáng, trong khi ñeå yù ñeán vaø thích nghi vôùi hoaøn caûnh vaø baäc soáng moãi con ngöôøi ; nhö trong baäc vôï choàng chuùng ta coù göông thaùnh Gioakim vaø thaùnh Anna, caùc ngaøi ñaõ chia taøi saûn thaønh ba phaàn,  phaàn thöù nhaát cho nhöõng ngöôøi ngheøo, phaàn thöù hai cho chöùc vuï vaø vieäc phuïc vuï ñeàn thôø, phaàn thöù ba caùc ngaøi laáy ñeå nuoâi soáng baûn thaân vaø gia ñình [147] .

345 NHÖÕNG  GHI  CHUÙ  DÖÔÙI  ÑAÂY GIUÙP  CAÛM  THAÁY  VAØ  HIEÅU  BIEÁT NHÖÕNG  BOÁI ROÁI  VAØ  NHÖÕNG  XUÙI  BAÅY CUÛA  KE Û THUØ  CUÛA  CHUÙNG  TA

346Ghi chuù thöù nhaát. Ngöôøi ta thöôøng goïi laø boái roái caùi ñeán töø phaùn ñoaùn rieâng vaø töø söï töï do cuûa chuùng ta, nghóa laø khi, moät caùch töï do, toâi cho laø toäi caùi khoâng phaûi laø  toäi ; chaúng haïn nhö moät ngöôøi, sau khi tình côø giaãm leân moät thaùnh giaù baèng rôm [148] , hoï, baèng phaùn ñoaùn rieâng cuûa mình, cho laø mình ñaõ phaïm toäi. Ñieàu naøy ñuùng ra laø phaùn ñoaùn sai laàm, vaø khoâng phaûi söï boái roái ñuùng nghóa.

 347Ghi chuù thöù hai. Sau khi toâi ñaõ giaãm leân thaùnh giaù ñoù, hoaëc sau khi toâi ñaõ suy töôûng hoaëc ñaõ noùi hoaëc ñaõ laøm moät ñieàu gì khaùc, moät yù töôûng laø toâi ñaõ phaïm toäi ñeán vôùi toâi töø beân ngoaøi ; vaø ñaøng khaùc toâi thaáy hình nhö toâi ñaõ khoâng phaïm toäi ; nhöng toâi caûm thaáy söï xaùo ñoäng trong vieäc naøy, nghóa laø toâi vöøa hoà nghi vöøa khoâng hoà nghi : ñieàu naøy laø söï boái roái ñuùng nghóa vaø laø söï caùm doã maø keû thuø baøy ra.

348Ghi chuù thöù ba. Veà söï boái roái thöù nhaát cuûa ghi chuù thöù nhaát, phaûi kinh tôûm noù nhieàu, vì noù laø söï sai laàm hoaøn toaøn ; nhöng söï boái roái thöù hai cuûa  ghi chuù thöù hai, trong khoaûng thôøi gian naøo ñoù, noù giuùp ích khoâng ít cho linh hoàn chuyeân taâm vaøo nhöõng vieäc taäp luyeän thieâng lieâng ; noù coøn taåy saïch vaø röûa linh hoàn ñoù nhieàu, baèng caùch laøm cho linh hoàn caùch bieät nhieàu khoûi taát caû [nhöõng gì coù] daùng veû toäi, theo nhö lôøi thaùnh Greâgoârioâ : “Ñaëc ñieåm cuûa caùc taâm hoàn toát laønh laø bieát laø loãi ôû nôi khoâng heà  coù loãi [149] .”

 349Ghi chuù thöù boán. Keû thuø xem xeùt kyõ coù phaûi laø moät linh hoàn thoâ laäu hay teá nhò khoâng ; neáu linh hoàn teá nhò, noù tìm caùch laøm cho trôû neân teá nhò hôn, tôùi möùc thaùi quaù, ñeå khuaáy ñoäng vaø laøm roái loaïn linh hoàn hôn; ví duï neáu noù thaáy raèng moät linh hoàn khoâng öng thuaännôi baûn thaân toäi troïng hay toäi nheï hay moät daùng veû naøo cuûa toäi coá yù,  baáy giôø keû thuø, khi noù khoâng coù theå laøm cho linh hoàn sa ngaõ vaøo moät ñieàu xem ra nhö laø toäi, noù coá gaéng laøm cho linh hoàn coi laø [150] toäi ôû choã khoâng coù toäi, chaúng haïn nhö trong moät lôøi noùi hay moät yù töôûng raát nhoû nhaët. Neáu linh hoàn thoâ laäu, keû thuø coá gaéng laøm cho trôû neân thoâ laäu hôn, ví duï neáu tröôùc kia linh hoàn khoâng coi laø gì caùc toäi nheï, thì noù seõ coá gaéng laøm cho linh hoàn coi nheï caùc toäi troïng, vaø neáu tröôùc kia linh hoàn coù coi [caùc toäi nheï] laø quan troïng ñoâi chuùt, thì noù seõ coá gaéng laøm cho baây giôø linh hoàn coi laø keùm quan troïng hôn nhieàu hoaëc coi chaúng laø gì caû.

 350Ghi chuù thöù naêm. Linh hoàn öôùc ao tieán boä trong ñôøi soáng thieâng lieâng, phaûi luoân haønh ñoäng theo caùch thöùc ngöôïc laïi vôùi caùch thöùc cuûa keû thuø, nghóa laø neáu keû thuø muoán laøm cho linh hoàn trôû neân thoâ laäu, thì linh hoàn haõy coá gaéng laøm cho mình trôû neân teá nhò ; cuõng vaäy, neáu keû thuø coá gaéng laøm cho linh hoàn trôû neân tinh teá ñeå ñöa linh hoàn tôùi choã thaùi quaù, thì linh hoàn haõy  coá gaéng ñöùng vöõng ôû möùc giöõa ñeå ñöôïc an tónh hoaøn toaøn.

 351Ghi chuù thöù saùu. Khi linh hoàn toát laønh ñoù muoán noùi hay laøm ñieàu gì phuø hôïp vôùi [151] Giaùo hoäi, phuø hôïp vôùi yù [152] cuûa caùc beà treân chuùng ta, maø laø ñieàu nhaèm vinh quang cuûa Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, vaø moät yù töôûng hay caùm doã ñeán töø beân ngoaøi ñeå [baûo] linh hoàn khoâng noùi vaø cuõng chaúng laøm ñieàu ñoù, baèng caùch ñöa ra nhöõng lyù do chæ coù daùng veû beà ngoaøi laø söï hö danh hay söï gì khaùc v,v., luùc aáy linh hoàn phaûi naâng taâm trí leân Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình ; vaø neáu thaáy ñoù laø vieäc phuïng söï Ngaøi phaûi pheùp hay ít ra khoâng traùi ngöôïc laïi [153] , thì linh hoàn phaûi haønh ñoäng hoaøn toaøn ngöôïc laïi söï caùm doã aáy, theo nhö [thaùnh] Beânañoâ traû lôøi cho keû thuø [154] : “Khoâng phaûi vì maøy maø tao khôûi söï, cuõng chaúng phaûi vì maøy maø tao keát thuùc [155] .”

352 ÑEÅ  COÙ  CAÛM  NGHÓ  ÑUÙNG MAØ,  ÔÛ  TRONG  GIAÙO  HOÄI  CHIEÁN  ÑAÁU,CHUÙNG  TA  PHAÛI  COÙ,  HAÕY  GIÖÕ  NHÖÕNG  QUY  TAÉC  DÖÔÙI  ÑAÂY [156]

353quy taéc thöù nhaát. Gaït ñi moïi phaùn ñoaùn [157] , chuùng ta phaûi coù taâm hoàn ñöôïc chuaån bò vaø saün saøng ñeå, trong moïi söï, vaâng phuïc baïn traêm naêm ñích thöïc cuûa Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, laø meï thaùnh chuùng ta, Giaùo hoäi phaåm traät [158] .

354Quy taéc thöù hai. Ca tuïng vieäc xöng toäi vôùi linh muïc vaø vieäc chòu Mình Thaùnh [159] moãi naêm moät laàn, vaø hôn nöõa moãi thaùng, vaø toát hôn nöõa moãi tuaàn [160] , vôùi nhöõng ñieàu kieän phaûi coù vaø phaûi pheùp.

355Quy taéc thöù ba. Ca tuïng vieäc naêng tham döï [161] thaùnh leã; cuõng theá [162] , caùc ca vònh, caùc thaùnh vònh, vaø caùc kinh daøi ôû trong vaø ôû ngoaøi nhaø thôø ; cuõng theá, bieåu thôøi gian aán ñònh thôøi giôø daønh cho toaøn theå [kinh] thaàn vuï vaø cho toaøn theå caùc kinh nguyeän vaø taát caû caùc giôø kinh phuïng vuï.

356Quy taéc thöù boán. Ca tuïng nhieàu ñôøi soáng tu haønh [163] , söï trinh khieát vaø söï tieát duïc, vaø khoâng ca tuïng söï hoân nhaân baèng baát cöù ñieàu naøo trong soá nhöõng ñieàu ñoù.

357Quy taéc thöù naêm. Ca tuïng nhöõng tu nguyeän, söï phuïc tuøng, thanh baàn, khieát tònh, vaø nhöõng lôøi theä nguyeän nhaèm vaøo nhöõng ñieàu toaøn thieän khaùc vöôït treân phaän söï [164] ; vaø phaûi chuù yù raèng, vì lôøi theä nguyeän nhaèm vaøo nhöõng ñieàu höôùng tôùi söï toaøn thieän Phuùc aâm, neân veà nhöõng ñieàu xa lìa söï toaøn thieän naøy thì khoâng ñöôïc phaùt nguyeän, chaúng haïn nhö laøm nhaø buoân hay laäp gia ñình, v.v.

358[Quy taéc thöù saùu [165] .] Ca tuïng nhöõng di coát caùc thaùnh, toân kính nhöõng di coát ñoù vaø caàu xin caùc vò aáy ; ca tuïng caùc traïm vieáng [166] , caùc cuoäc haønh höông, caùc aân xaù, caùc ôn toaøn xaù, caùc cuoäc thaäp töï chinh, vaø caùc caây neán chaùy trong caùc nhaø thôø.

359[Quy taéc thöù baûy.] Ca tuïng caùc saéc leänh veà giöõ chay vaø kieâng thòt,  chaúng  haïn nhö  trong  muøa  chay, trong caùc leã boán-muøa [167] , caùc leã voïng, ngaøy thöù saùu vaø thöù  baûy ; cuõng theá, nhöõng vieäc thoáng hoái ñeàn toäi khoâng chæ beân trong, maø coøn caû beân ngoaøi.

360[Quy taéc thöù taùm.] Ca tuïng caùc ñoà trang trí vaø caùc kieán truùc thaùnh ñöôøng ; cuõng theá, [ca tuïng] caùc aûnh töôïng, vaø toân kính caùc aûnh töôïng aáy phuø hôïp vôùi caùi caùc aûnh töôïng aáy bieåu thò.

361[Quy taéc thöù chín.] Sau heát, ca tuïng moïi huaán leänh [168] cuûa Giaùo hoäi, coù taâm hoàn saün saøng ñi tìm caùc lyù leõ nhaèm beânh vöïc caùc huaán leänh ñoù, vaø khoâng nhaèm coâng kích baát cöù caùch naøo.

362[Quy taéc thöù möôøi.] Chuùng ta phaûi saün saøng hôn ñeå taùn thaønh vaø ca tuïng caùc saéc leänh vaø caùc lôøi khuyeân baûo cuõng nhö nhöõng caùch aên ôû cuûa caùc beà treân cuûa chuùng ta, bôûi vì cho duø moät ít caùch aên ôû khoâng hoaëc ñaõ khoâng ñaùng khen [169] , nhöng coâng kích nhöõng caùch aên ôû ñoù hoaëc trong khi giaûng nôi coâng chuùng hoaëc trong khi noùi chuyeän tröôùc maët ñaùm bình daân, coù theå sinh ra söï noùi xaáu vaø göông muø hôn laø laøm ích ; vaø nhö vaäy coù theå daân chuùng seõ töùc giaän caùc beà treân theá tuïc hay toân giaùo. Vì theá, neáu nhö noùi xaáu caùc beà treân vaéng maët vôùi ñaùm bình daân, laø ñieàu coù haïi, thì noùi nhöõng caùch aên ôû xaáu vôùi chính nhöõng ngöôøi coù theå söûa chöõa, laïi coù theå coù ích.

363[Quy taéc thöù möôøi moät.] Ca tuïng hoïc thuyeát thöïc chöùng [170] vaø kinh vieän, bôûi vì, cuõng nhö ñaëc ñieåm [roõ] hôn cuûa caùc vò tieán só thöïc chöùng, chaúng haïn nhö thaùnh Gieâroânimoâ, thaùnh AÂu-tinh vaø thaùnh Greâgoârioâ, v.v., laø thuùc ñaåy caùc tình caûm ñeå yeâu meán vaø phuïng söï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta trong moïi söï, thì, cuõng theá, ñaëc ñieåm [roõ] hôn cuûa caùc nhaø kinh vieän, chaúng haïn nhö thaùnh Toâma, thaùnh Boânaventura vaø Toân sö caùc Chaâm ngoân [171] v.v, laø ñònh nghóa hoaëc giaûi thích cho thôøi ñaïi chuùng ta [172] nhöõng ñieàu caàn thieát cho phaàn roãi ñôøi ñôøi, vaø ñeå choáng laïi vaø giaûi thích heát caùc ñieàu sai laïc vaø nguî bieän. Bôûi leõ caùc vò tieán só kinh vieän, vì hoï taân thôøi hôn, khoâng nhöõng hoï lôïi duïng söï hieåu bieát ñuùng veà Thaùnh Kinh vaø veà caùc thaùnh tieán só thöïc chöùng, maø coøn, vì ñöôïc soi saùng nhôø söùc maïnh cuûa Thieân Chuùa, hoï töï giuùp mình baèng caùc Coâng ñoàng, caùc quy taéc [173] vaø caùc saéc leänh cuûa Giaùo hoäi laø meï thaùnh chuùng ta.

364[Quy taéc thöù möôøi hai.] Chuùng ta phaûi traùnh so saùnh chuùng ta, nhöõng keû ñang soáng, vôùi caùc phuùc nhaân ñaõ qua ñôøi, bôûi vì ngöôøi ta bò sai laàm khoâng ít trong vieäc naøy,  ñoù laø khi noùi : ngöôøi naøy bieát hôn thaùnh Aâu-tinh, ngöôøi kia laø thaùnh Phanxicoâ khaùc hoaëc hôn thaùnh Phanxicoâ,  ngöôøi noï laø thaùnh Phaoloâ khaùc xeùt veà söï toát laønh [174] , söï thaùnh thieän, v.v.

365[Quy taéc thöù möôøi ba.] Ñeå chaéc chaén ñuùng trong moïi söï, chuùng ta phaûi luoân luoân giöõ ñieàu naøy, laø caùi maø toâi thaáy [175] laø traéng thì tin laø ñen, neáu Giaùo hoäi phaåm traät [176] quyeát ñoaùn nhö theá, [vì] tin raèng giöõa Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, Ñaáng laø choàng, vaø Giaùo hoäi [177] , baïn traêm naêm cuûa Ngaøi, coù cuõng moät Thaùnh Thaàn cai quaûn vaø höôùng daãn chuùng ta nhaèm söï cöùu roãi linh hoàn chuùng ta, bôûi leõ Giaùo hoäi, meï thaùnh chuùng ta, ñöôïc höôùng daãn vaø cai quaûn bôûi cuõng moät Thaùnh Thaàn vaø Chuùa chuùng ta, Ñaáng ñaõ ban möôøi giôùi luaät.

366[Quy taéc thöù möôøi boán.] Cho duø laø ñieàu raát ñuùng vieäc khoâng moät ai coù theå cöùu roãi mình maø laïi khoâng ñöôïc tieàn ñònh [nhö theá] vaø khoâng coù ñöùc tin vaø aân suûng, nhöng phaûi thaän troïng nhieàu trong caùch noùi vaø trao ñoåi veà taát caû nhöõng ñieàu ñoù.

367[Quy taéc thöù möôøi laêm.] Thöôøng chuùng ta khoâng neân noùi nhieàu veà söï tieàn ñònh ; nhöng neáu caùch naøo ñoù vaø ñoâi khi noùi ñeán, thì haõy noùi laøm sao maø giôùi bình daân khoâng laâm vaøo söï sai laàm naøo, nhö ñoâi khi xaûy ra taïi vì noùi : neáu toâi seõ ñöôïc cöùu roãi hay bò keát aùn, thì ñieàu naøy ñaõ ñöôïc ñònh roài, vaø khoâng theå do vieäc laønh hay vieäc xaáu cuûa toâi maø coù gì khaùc [xaûy ra] ñöôïc ; vaø do vaäy, trôû neân ueå oaûi, ngöôøi ta cheånh maûng caùc vieäc daãn tôùi phaàn roãi vaø ích lôïi thieâng lieâng [178] cuûa linh hoàn.

368[Quy taéc thöù möôøi saùu.] Cuõng theo moät caùch ñoù, phaûi chuù yù laø ñöøng vì noùi veà ñöùc tin, noùi nhieàu vaø vôùi nhieàu nhieät thaønh, khoâng coù söï phaân bieät hay giaûi thích naøo [keøm theo], maø laøm dòp cho daân chuùng trôû neân ueå oaûi vaø löôøi bieáng trong söï laøm vieäc [laønh], hoaëc tröôùc khi ñöùc tin cuûa hoï ñöôïc ñònh hình baèng ñöùc meán, hoaëc  sau [179] .

369[Quy taéc thöù möôøi baûy.] Cuõng vaäy, chuùng ta khoâng neân noùi thaät nhieàu [vaø] nhaán maïnh ñeán aân suûng ñeán noãi naûy sinh chaát ñoäc laøm maát söï töï do. Vì theá coù theå noùi veà ñöùc tin vaø aân suûng bao nhieâu coù theå, nhôø söï phuø trôï thaàn linh, ñeå taùn döông Thieân Chuùa uy linh hôn; nhöng khoâng [neân noùi] baèng kieåu hay caùch thöùc [180] naøo, nhaát laø trong thôøi ñaïi thaät nguy hieåm cuûa chuùng ta, khieán cho nhöõng vieäc laøm vaø söï töï do choïn löïa phaûi chòu söï thieät haïi naøo hoaëc bò coi nhö khoâng laø gì caû.

370[Quy taéc thöù möôøi taùm.] Maëc duø phaûi quyù troïng hôn heát vieäc phuïng söï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta nhieàu, duy vì tình yeâu, chuùng ta vaãn phaûi ca tuïng nhieàu söï kính sôï Thieân Chuùa uy linh ; bôûi vì khoâng nhöõng söï kính sôï thuoäc tình con thaûo [181] laø ñieàu ñaïo ñöùc vaø raát thaùnh thieän, maø caû söï kính sôï coù tính caùch toâi tôù, khi ngöôøi ta khoâng tôùi ñöôïc ñieàu toát hôn hay höõu ích hôn, cuõng giuùp nhieàu cho hoï ra khoûi toäi troïng ; vaø, moät khi ra khoûi [toäi troïng], hoï deã daøng ñi tôùi söï kính sôï thuoäc tình con thaûo laø caùi ñöôïc Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta hoaøn toaøn chaáp nhaän vaø laáy laøm öng yù, bôûi leõ noù laø moät vôùi loøng meán Chuùa.

    

                                                       

                                                          HEÁT [182]

---