Bernard Haering, DCCT

Baøi vieát cuûa Bernard Haering ñaêng trong Taïp chí muïc vuï The Furrow, A Pastoral Monthly, Dublin 1990, trang 139-146, vôùi töïa ñeà: A Vision of the Church for the 21st Century. Cha Haring laø moät linh muïc Doøng Chuùa Cöùu Theá, ñaõ töøng laøm giaùo sö thaàn hoïc luaân lyù laâu naêm taïi Ñaïi hoïc Alphonsianum, Roma. Ngaøi laø taùc giaû boä saùch Leà Luaät Ñöùc Kytoâ (La Loi du Christ/The law of Christ), vaø nhieàu taùc phaåm khaùc môû höôùng tieân phong trong laõnh vöïc thaàn hoïc luaân lyù.

Thaùi Ñoä Tin Töôûng

Thöa baïn ñoïc,

Xin ñöøng töôûng raèng ñöùng ôû chaëng cuoái moät ñôøi ngoån ngang ñuû thöù kinh nghieäm, toâi vaãn coøn giöõ caùi thoùi laïc quan ngaây thô. Khoâng, toâi khoâng sôï nhìn thaúng vaøo nhöõng goùc caïnh khoù coi nhaát cuûa giaùo hoäi. Thí duï: toâi nhaän thaáy raèng chuùng ta ñang tieán daàn tôùi ñænh cao cuûa thaùi ñoä "cha chuù taäp theå beänh hoaïn" ñaõ keùo daøi haøng theá kyû nay. Ít nhieàu ai trong chuùng ta cuõng ñeàu maéc beänh naøy, nhöng naëng nhaát laø haøng giaùo só caáp trung vaø caáp cao laø nhöõng ngöôøi haõy coøn ñaët caû "loøng tin" vaøo nôi nhöõng chöùc cao töôùc quyù cuøng nhöõng hö danh khoe tröông ñaéc thaéng traùi ngöôïc haún vôùi tinh thaàn Lôøi Chuùa; laø nhöõng ngöôøi haõy coøn giöõ ñaàu oùc troïng nam khinh nöõ trong giaùo hoäi, môùi chæ nghó tôùi vieäc thieáu nöõ giuùp leã laø ñaõ phaùt hoaûng leân; laø nhöõng ngöôøi ñuøng ñuøng phaãn uaát khi nghe noùi tôùi thaàn hoïc nöõ quyeàn, nghóa laø phaûn öùng gioáng heät nhö laø ñoái vôùi thaàn hoïc giaûi phoùng; hoï thuø gheùt hình thöùc ña daïng trong trieát hoïc vaø thaàn hoïc cuõng nhö trong theå cheá cuûa giaùo hoäi, coi ñoù nhö laø moät moái ñe doïa lôùn ñoái vôùi thaùi ñoä cha chuù vaø nhu caàu yeân thaân beänh hoaïn cuûa hoï.

Cöù yeân taâm ñi: toâi ñaâu coù muø ñeå khoâng thaáy ñöôïc vaán ñeà neâu treân ñaây, vaø caû thaùi ñoä chæ moät möïc "nghó ñeán quyeàn theá" nöõa: thaùi ñoä tham quyeàn coá vò coøn soùt laïi töø nhöõng thôøi soùng gioù xöa kia, khi maø caùc giaùo hoaøng, giaùm muïc vaø caû ñeán nhöõng ñan vieän cuõng soáng trong nhung luïa ñaëc aân ñaëc quyeàn, roài caáu keát vôùi "quyeàn bính theá tuïc traàn gian" maø caïnh tranh ñoái ñòch nhau.

Duø vaäy, vieãn aûnh ñaày hy voïng cuûa toâi döïa treân nhöõng neàn taûng vöõng beàn hôn vaø thuoäc moät laõnh vöïc khaùc, laõnh vöïc thieâng lieâng. Toâi tin vaøo Phuùc aâm cuûa Ñöùc Kytoâ. Toâi ñaët tin töôûng ôû nôi lôøi Ngaøi höùa, vaø ôû nôi söùc maïnh vöøa giaûi thoaùt vöøa chöõa laønh cuûa Thaùnh Linh. Nieàm hy voïng cuûa toâi laïi coøn ñöôïc cuûng coá nhôø kinh nghieäm coâng ñoàng chung Vatican II, nhôø kinh nghieäm ruùt ra töø nhieàu cuoäc hoäi hoïp ñaïi keát Kytoâ maø toâi coù dòp tham döï, vaø nhôø tình baïn toâi coù ñöôïc vôùi nhieàu vò giaùm muïc, linh muïc, tu só raát ñaùng phuïc, cuõng nhö nhôø thaáy ñöôïc nhieàu hình thöùc ôn goïi môùi ôû giöõa giôùi giaùo daân thuoäc moïi giaùo hoäi khaùc nhau. Tuy nhieân, neáu toâi maïnh daïn ñeà ra sau ñaây moät vieãn aûnh ñaày höùa heïn veà giaùo hoäi trong theá kyû 21, thì hôn heát laø ñeå tuyeân xöng ra nieàm tin cuõng nhö nieàm tín thaùc cuûa toâi ñoái vôùi lôøi Thieân Chuùa höùa.

Moät Giaùo Hoäi Soáng Maàu Nhieäm Thaùnh Theå

Toâi tha thieát tin vaøo lôøi di chuùc cuûa Ñöùc Gieâsu Kytoâ troái laïi cho chuùng ta bí tích Thaùnh Theå laøm daáu chæ lôùn lao nhaát cuûa tình thöông vaø loøng trung thaønh muoân ñôøi toàn taïi cuûa Ngaøi, vaø laøm moùn quaø göûi ñeán taát caû moïi tín höõu ("Môøi taát caû anh chò em caàm laáy maø aên"). Vì theá toâi môùi daùm hy voïng vaø phaûi hy voïng raèng trong moät töông lai khoâng coøn xa, taát caû moïi coäng ñoaøn tín höõu kytoâ, caùch rieâng laø tín höõu coâng giaùo, seõ coù ñuû thöøa taùc vieân Thaùnh Theå ñeå taát caû moïi tín höõu baát cöù ôû ñaâu, baát cöù luùc naøo cuõng coù theå tham döï nghi leã Thaùnh Theå töôûng nieäm Chuùa. Vaø nhöõng truyeàn thoáng loaøi ngöôøi duø quyù giaù ñeán maáy ñi nöõa trong quaù khöù, cuõng khoâng coøn ngaên caûn ñöôïc vieäc thöïc thi lôøi di chuùc vaø cuõng laø meänh leänh long troïng cuûa Chuùa: "Môøi taát caû anh chò em aên vaø uoáng...".

Moät khi thaáy giôùi thaåm quyeàn trong giaùo hoäi toû loøng trung thaønh ñoái vôùi di chuùc vaø meänh leänh cuûa Chuùa maø trieät haï ñi caùc haøng raøo giaû taïo coøn caûn ngaên khoâng ñeå caùc tín höõu ñöôïc deã daøng chia xeû Mình Maùu Thaùnh Chuùa, thì khaép nôi hoï seõ ra söùc vöôït thaéng thaùi ñoä thôø ô vaø noâng caïn ñoái vôùi vieäc naêng tham döï maàu nhieäm Thaùnh Theå. Ñoàng thôøi, ngöôøi ta seõ hieåu saâu xa hôn vaø chaáp nhaän deã daøng hôn tình traïng soáng ñoäc thaân ñeå phuïc vuï Nöôùc Chuùa: ñoäc thaân ñöôïc löïa choïn moät caùch töï do bôûi tin vaøo söùc maïnh cuûa Thaùnh Linh; ñoäc thaân khoâng baét buoäc do luaät hoaëc nhö laø ñieàu kieän tuyeät ñoái ñoái vôùi thöøa taùc vieân Thaùnh Theå, nhöng nhö laø moät ñoaøn suûng caàn naøi xin ñeå Chuùa ban cho vaø ñöôïc ñoùn nhaän vôùi loøng bieát ôn, coi ñoù laø hoàng aân ban cho nhöng khoâng, coù söùc laøm cho ngöôøi ta neân töï do ñeå mang yeâu thöông ñeán vôùi nhöõng ai khoâng ñöôïc yeâu thöông, ñeán vôùi nhöõng ai ngheøo khoù, bò chaø ñaïp, cuõng nhö ñeán vôùi nhöõng keû bò haïng ngöôøi kieâu caêng töï coi laø coâng chính khinh cheâ.

Daønh cho moïi ngöôøi vaø ñöôïc moïi ngöôøi hieåu nhö laø di chuùc long troïng vaø nhö laø meänh leänh ñaày aân suûng cuûa Chuùa, Thaùnh Theå seõ laø nhaân toá quyeát ñònh trong quan nieäm môùi veà tu ñöùc hoïc vaø thaàn hoïc luaân lyù. "Nieàm hoài töôûng vôùi loøng tri aân", tinh thaàn chia xeû vôùi loøng caûm taï, chia xeû cuûa caûi vaät chaát cuõng nhö aân hueä thieâng lieâng: ñoù laø nhöõng gì seõ trôû thaønh tieâu chuaån vaø ñoäng cô chính cuûa ñôøi soáng kytoâ.

"Maàu Nhieäm Ñöùc Tin"

Caùc chuû chaên cuûa giaùo hoäi, hay noùi cho ñuùng hôn: caùc muïc töû hieàn laønh trong giaùo hoäi, seõ khoâng coøn nhaán maïnh nhieàu ñeán vieäc vaâng phuïc huaán quyeàn, nhöng seõ chuù taâm nhieàu hôn ñeán vieäc hoïc bieát "Thaày Chí Thaùnh" qua "maàu nhieäm ñöùc tin" maø chuùng ta cöû haønh. Khoâng coù moät truyeàn thoáng loaøi ngöôøi naøo coøn coù theå che khuaát yù nghóa saâu saéc vaø veû cao ñeïp ñaày söùc thu huùt cuûa ñöùc tin ñöôïc nöõa. Tröôùc heát, chuùng ta tin vaøo "maàu nhieäm ñöùc tin" laø moät thöïc taïi khoân taû töø trong baûn chaát saâu thaúm cuûa noù. Giaùo hoäi, töùc laø taát caû moïi giaùo ñoaøn trung thaønh vôùi di chuùc vaø leänh truyeàn cuûa Thaày Chí Thaùnh daïy raèng "Taát caû haõy neân moät!": giaùo hoäi aáy seõ coá traùnh baét buoäc caùc tín höõu phaûi chaáp nhaän "caû moät heä thoáng" yù nieäm vaø coâng thöùc coå truyeàn ñöôïc taïo neân trong khuoân khoå tö töôûng AÂu chaâu ngaøy tröôùc.

Taàm quan troïng haøng ñaàu seõ ñöôïc daønh cho vieäc chuùng ta thôø phuïng "maàu nhieäm ñöùc tin", vieäc thôø phuïng Moät Chuùa Ba Ngoâi laø Ñaáng muoân ñôøi voâ cuøng vó ñaïi hôn taát caû moïi yù nieäm vaø coâng thöùc do loaøi ngöôøi taïo ra. Kinh nghieäm soáng ñöùc tin, chöùng nhaân vaø bieåu töôïng seõ ñoùng moät vai troø quan troïng hôn moïi thöù "yù nieäm" chính xaùc tinh vi.

Cöû Haønh Vaø Coâng Boá Tin Möøng Vôùi Nieàm Hoan Hyû

Vì bieát raèng tröôùc heát, mình laø moät coäng ñoaøn Taï ôn, töùc laø quy tuï quanh maàu nhieäm Thaùnh Theå, vaø thaønh hình nhôø vieäc cöû haønh cuøng coâng boá "maàu nhieäm ñöùc tin", neân giaùo hoäi seõ khoâng coøn thaáy caàn phaûi buoäc caùc tín höõu tuaân giöõ gaùnh naëng coàng keành cuûa haøng traêm quy luaät luaân lyù lieân quan tôùi nhöõng vaán ñeà maø coù khi chính giaùo hoäi cuõng khoâng ñöôïc Thieân Chuùa ñaûm baûo cho bieát ñoù laø chaéc chaén, vaø khoâng coù nhöõng lyù chöùng minh xaùc ñuû söùc thuyeát phuïc.

Neáu taâm trí ñöôïc ñaøo taïo cho thaám nhuaàn loøng taï ôn trong nhieäm tích Thaùnh Theå, loøng kính sôï baét nguoàn töø vieäc thôø phuïng maàu nhieäm ñöùc tin, cuõng nhö tinh thaàn taùn tuïng vaø haân hoan, thì tín höõu seõ soáng moät cuoäc soáng kytoâ toát ñeïp vaø vui töôi hôn nhieàu. Tín höõu soáng nhö theá seõ toû ra xaùc tín hôn vaø coù söùc thuyeát phuïc ñeå laøm chöùng cho Phuùc aâm moät caùch ñaéc löïc hôn nhöõng ñaïo höõu thöôøng xuyeân bò ñaët trong tình traïng roái loaïn thaàn kinh taäp theå do maëc caûm cha chuù gaây ra.

Giaùo duïc luaân lyù, huaán duï luaân lyù vaø thaàn hoïc luaân lyù seõ chòu aûnh höôûng saâu ñaäm hôn cuûa Phuùc aâm vaø cuûa nieàm vui cuõng nhö cuûa loøng tin maõnh lieät vaøo söùc giaûi phoùng nôi aân suûng Thaùnh Linh.

Ngöôøi ta seõ nhaán maïnh nhieàu hôn ñeán vieäc cuûng coá tinh thaàn haân hoan, taùn tuïng cuõng nhö phuïng thôø, vaø seõ coù moät caûm thöùc veà maàu nhieäm saâu ñaäm hôn laø loái nhaän thöùc boài hoài do baát cöù heä thoáng coâng thöùc tinh vi thuû cöïu naøo ñeà ra. Thaùnh Linh cuûa thôø Hieän Xuoáng seõ laøm chuû tình hình vaø noùi qua moïi ngoân ngöõ vôùi moïi vaên hoùa. Thaùnh Linh seõ noùi qua caùc coäng ñoaøn Thaùnh Theå, vaø caùc tín höõu thoâng döï vaøo maàu nhieäm Thaùnh Theå seõ duøng taát caû khaû naêng con ngöôøi mình maø ñaït ñeán choã bieát xöû duïng trí tueä vaø yù chí cuûa mình moät caùch toát ñeïp hôn. Vaø roài ngöôøi ta seõ chuù taâm nhieàu hôn ñeå lo cho coù ñöôïc taâm hoàn trong saïch.

Coäng Ñoaøn Cô Baûn Vaø Giaùo Hoäi Ñòa Phöông

Moät khi ñaõ löôùt thaéng ñöôïc thaùi ñoä cha chuù ñeå cung öùng ñaày ñuû trôû laïi nhöõng thöøa taùc vieân Thaùnh Theå xöùng ñaùng cho taát caû moïi coäng ñoaøn, cuõng nhö moät khi ñaõ bieát trung thaønh aùp duïng nguyeân taéc phaân quyeàn vaø hôïp taùc trong tinh thaàn ñoàng traùch nhieäm, thì giaùo hoäi seõ môû roäng ñöôøng töï do cho ñaø thuùc giuïc muoân hình thaùi cuûa Thaùnh Linh. Moïi ngöôøi seõ thaáy roõ boä maët beänh hoaïn vaø phaûn Phuùc aâm cuûa thaùi ñoä theøm quyeàn theá, thích cheá ngöï, haùo danh töôùc. Luùc baáy giôø, moät baàu khí tin töôûng laãn nhau seõ trieån nôû roäng raõi trong moïi caáp, töø ngöôøi keá vò thaùnh Pheârroâ cho tôùi nhöõng ngöôøi "beù moïn" ôû haøng roát nhaát trong daân Chuùa. Vaø roài seõ coù moät thôøi ñaïi choùi ngôøi khieâm haï vaø ñôn sô. Caùc coäng ñoaøn lôùn beù ñeàu seõ coù nhöõng chuû chaên mình tin caäy vaø ñuùng nhö loøng mình mong öôùc.

Ngöôøi keá vò thaùnh Pheâroâ seõ saün saøng nhöôøng ñaëc quyeàn boå nhieäm taát caû caùc giaùm muïc treân theá giôùi: moät ñaëc quyeàn phaûi noùi laø töông ñoái môùi, nghóa laø môùi coù caùch ñaây khoâng laâu laém. Thöû hoûi: taïi sao caùc giaùm muïc Trung hoa laïi phaûi ñöôïc "ñaët leân" töø Roma vaø do Roma? Taïi sao giaùm muïc Roma (ñaõ ñöôïc Thaày Chí Thaùnh chæ ñònh ñeå chuû trì noå löïc thoáng nhaát trong giaùo hoäi) laïi chæ ñöôïc baàu leân do caùc hoàng y ñaõ ñöôïc caùc giaùo hoaøng tieân nhieäm "ñaët leân"? "Röôïu môùi trong baàu da môùi": haõy ñeå Thaùnh Linh hoaït ñoäng trong taát caû, qua taát caû, vì lôïi ích cuûa taát caû.

Côûi boû xong thaùi ñoä cha chuù beänh hoaïn nhö haõy coøn phaûng phaát nôi "Dinh toøa thaåm tra (Inquisition) taïi Roma", thì giaùo hoäi hoaøn vuõ vaø caùc giaùo hoäi ñòa phöông seõ coù cô hoäi cuøng nhau laøm chöùng moãi nôi moät kieåu, cho Nöôùc Thieân Chuùa laø Ñaáng ñaõ ñeán ñeå giaûi thoaùt vaø chöõa laønh.

Khi giaùo hoäi ñòa phöông vaø caùc coäng ñoaøn cô baûn ñaõ yù thöùc roõ veà baûn chaát cuûa mình laø nhöõng coäng ñoaøn Thaùnh Theå trong nieàm tin caäy meán, thì giaùo hoäi taän trong moïi chieàu kích saâu roäng, seõ deïp boû ñöôïc heát moïi thaùi ñoä hueânh hoang ñaéc thaéng vaø töï haøo laø coâng chính coøn soùt laïi töø nhöõng ñôøi tröôùc; luùc baáy giôø chuùng ta môùi coù ñuû ñieàu kieän ñeå ñöông ñaàu vôùi nhöõng gì laø ñen toái vaø laàm laãn ñaõ vaáp phaïm trong quaù khöù. Vaø ngay caû treân bình dieän cô caáu nöõa, vieäc thuù nhaän nhöõng loãi laàm quaù khöù cuõng nhö hieän taïi, seõ laøm cho chuùng ta ñöôïc töï do ñeå hoái caûi, trôû laïi, ñoåi môùi vaø saùng taïo vôùi nhöõng chieàu kích hoaøn toaøn môùi meõ.

Nhöõng böùc töôøng ngaên caùch giöõa caùc giaùo hoäi khaùc nhau, giöõa caùc neàn vaên hoùa khaùc nhau, vaø sau cuøng laø giöõa nam vôùi nöõ seõ suïp ñoå. Söù ñieäp cuûa thaùnh Phaoloâ seõ ñöôïc hieåu töôøng taän hôn, nghóa laø "tröôùc maët Thieân Chuùa" seõ khoâng coøn coù khaùc bieät gì giöõa nam vaø nöõ. Moïi hình thöùc kyø thò phuï nöõ seõ bi xoùa boû. Vaø ñieàu ñoù seõ goùp phaàn raát höõu hieäu ñeå ñaåy maïnh thaùi ñoä chaáp nhaän ngöôøi khaùc vôùi taát caû nhöõng caù bieät cuûa hoï. Nhöõng dò bieät seõ khoâng coøn laø côù ñeå chia reõ nöõa, traùi laïi ñoù laø nhöõng nhaân to giuùp boå tuùc cho nhau.

Tình AÂu Yeám Hieàn Maãu Cuûa Thieân Chuùa

Khi toaøn theå giaùo hoäi ñaõ thaám nhuaàn tinh thaàn vui möøng Taï ôn vaø böôùc vaøo moät ñöôùng höôùng thaàn hoïc, moät leà loái giaùo duïc vaø muïc vuï xöùng hôïp, thì moïi ngöôøi seõ bieát ñem heát loøng tri aân maø nhìn vaøo tình trìu meán hieàn maãu cuûa Thieân Chuùa laø Cha cuûa Ñöùc Gieâsu Kytoâ. Nöõ giôùi seõ ñöôïc laéng nghe khoâng keùm gì nam giôùi. Vaø nhö theá, söï vieäc Thieân Chuùa taïo döïng nam cuõng nhö nöõ ñeàu gioáng hình aûnh Ngaøi, seõ ñöôïc hieåu roõ hôn, vaø ñieàu aáy seõ laøm cho chuùng ta caûm nhaän saâu xa hôn tình Chuùa trìu meán, aâu yeám, xoùt thöông vaø tha thöù nhö moät ngöôøi meï.

Vì nhaän roõ tình xoùt thöông vaø tha thöù dòu hieàn aáy, neân giaùo hoäi seõ bieát quan taâm vaø xích laïi gaàn nhöõng ngöôøi bò chaø ñaïp, nhöõng ngöôøi ngheøo khoù vaø nhöõng ngöôøi bò xoâ ñaåy ra ngoaøi leà xaõ hoäi. Toäi töï haøo cho mình laø coâng chính seõ bò vaïch maët mau choùng deã daøng hôn. Thaùi ñoä khaéc nghieät trong laõnh vöïc luaân lyù vaø muïc vuï seõ bò loaïi boû, vaø chaéc chaén laø ñieàu naøy seõ khoâng laøm cho neàn luaân lyù chaân chính cuûa Kytoâ giaùo bò thieät thoøi ñi. Seõ khoâng coøn chuyeän nhìn Thieân Chuùa qua hình aûnh nhem nhuoác baïo löïc vaø haän thuø khuûng khieáp do loaøi ngöôøi baøy veõ ra.

Giaùo hoäi seõ heát loøng kính thôø Ñöùc Kytoâ, laø ngöôøi toâi taù baát baïo ñoäng cuûa Thieân Chuùa, ngöôøi laõnh ñaïo vaø laø maãu göông cuûa baát baïo ñoäng, coù söùc giaûi thoaùt vaø chöõa laønh. Giaùo hoäi seõ khoâng coøn ban pheùp laønh cho quaân ñoäi vaø nhöõng kho vuõ khí coù söùc taøn saùt ñaïi quy moâ, seõ khoâng coøn bieän minh cho baát cöù hình thöùc haêm doïa taøn saùt laãn nhau naøo. Daán thaân troïn veïn cho vieäc xaây döïng hoøa bình, coâng baèng vaø ñem tinh thaàn traùch nhieäm maø baûo veä vuõ truï ñaõ ñöôïc trao phoù cho loaøi ngöôøi troâng coi, heát moïi kytoâ höõu seõ hieåu saâu saéc hôn veà maàu nhieäm cöùu ñoä theá giôùi naøy vaø trôøi ñaát môùi ngaøy sau.

Taát caû nhöõng gì neâu ra treân ñaây seõ thaønh töïu toát ñeïp hôn neáu cuøng vôùi nam giôùi, nöõ giôùi coù cô hoäi tham döï vaøo traùch nhieäm quyeát ñònh caùc vieäc trong caùc giaùo hoäi cuõng nhö trong xaõ hoäi. Nöõ giôùi cuõng seõ phaûi giöõ vai troø cuûa mình ôû trong vieäc cöû haønh Thaùnh Theå. Khi maàu nhieäm cöùu ñoä ñöôïc hieåu trong aùnh saùng kinh nghieäm ñöùc tin veà Thaùnh Theå, thì luùc ñoù nhöõng ñoøi hoûi luaân lyù veà giôùi tính cuõng seõ ñöôïc hieåu roõ hôn vôùi thaùi ñoä laønh maïnh, khoâng moät chuùt nghieâm ngaët voâ boå. Cuõng theá, coâng trình hoäi nhaäp vaên hoùa seõ khoâng coøn gaây nghi ngôø, sôï seät, nhöng seõ ñem laïi tin töôûng vì bieát ñoù laø coâng trình tieán haønh nhôø vaøo Thaùnh Linh laø Ñaáng hoaït ñoäng trong vaø qua caùc coäng ñoaøn Thaùnh Theå haèng soát saéng chia xeû ñöùc tin vaø kinh nghieäm.

Vôùi moät möùc hieåu bieát saâu roäng hôn ñoái vôùi giaùo lyù veà "hy teá Thaùnh Theå" vaø khoâng coøn bò goø eùp trong nhöõng nghi thöùc tyû myû, cuõng nhö khoâng coøn nhìn Thieân Chuùa nhö laø Ñaáng naém giöõ moät thöù coâng lyù "ñoøi traû thuø" vaø vôùi hình aûnh moät ñaáng nam nhi huøng hoå, thì caùc tín höõu seõ ñöôïc maïnh meõ ñoäng vieân ñeå vöùt boû taát caû nhöõng gì caûn trôû khoâng cho toân thôø Thieân Chuùa hieàn maãu vaø laáy loøng ñaïo ñöùc maø kính troïng ñuùng möùc phaåm giaù cuûa moãi con ngöôøi.

Daân Thaùnh Theå cuûa Chuùa seõ hoïc ñöôïc caùc ñieàu raên caên baûn veà thöông xoùt, tha thöù, baát baïo ñoäng: "Haõy coù loøng xoùt thöông nhö Cha caùc con ôû treân trôøi" (Lc 6, 36); hoï hoïc ñöôïc nhö theá khoâng phaûi laø qua nhöõng quy luaät tröøu töôïng, nhöng baèng caùch thöôøng xuyeân chieâm ngaém Ñaáng Cöùu Theá, Chieân Con baát baïo ñoäng cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng chöõa laønh ñaày loøng xoùt thöông. Vaø nhö theá, ngöôøi kytoâ seõ trôû thaønh nhöõng ngöôøi tieân phong trong coâng cuoäc xaây döïng hoøa bình ôû khaép nôi treân theá giôøi vaø trong moïi taàng lôùp trong nhaân loaïi. Ñoù laø hoa traùi cuûa vieäc phuïng thôø tình trìu meán hieàn maãu cuûa Thieân Chuùa toû hieän trong Ñöùc Gieâsu Kytoâ.

Nhaân Ñöùc Trong Kinh Thaùnh Döôùi AÙnh Saùng Kinh Nghieäm Soáng Maàu Nhieäm Thaùnh Theå

Giaùo huaán luaân lyù döïa treân möôøi ñieàu raên vaø treân boán nhaân ñöùc caên baûn (töù truï) ruùt ra töø hoïc thuyeát Sto (thuyeát khaéc kyû) thì khoâng quan heä gì maáy vôùi kinh nghieäm soáng Thaùnh Theå trong ñöùc tin cuõng nhö vôùi lòch söû cöùu ñoä. Khi caùc quyeàn caên baûn ñeå thoâng döï vaøo Thaùnh Theå ñöôïc vaõn hoài cho moïi tín höõu thuoäc moïi neàn vaên hoùa, vaø khoâng coøn thaáy boùng cuûa moät hình thöùc kyø thò naøo nöõa caû, thì luùc aáy moïi ngöôøi kytoâ seõ tìm thaáy moät ñöôøng loái môùi ñeå ñaït tôùi caùc nhaân ñöùc caên baûn maø Kinh Thaùnh ñeà ra: nhöõng nhaân ñöùc mang tính chaát caùnh chung. Chuùng ta seõ môû roäng kyù öùc tri aân Thaùnh Theå ra maø hoài töôûng taát caû moïi kyø coâng Thieân Chuùa ñaõ laøm cho chuùng ta trong quaù khöù. Vaø ñieàu ñoù seõ ghi saâu vaøo trong taâm khaûm vaø ñaëc bieät laø vaøo trong caùc ñoäng löïc höôùng daãn moïi haønh vi cuoäc soáng moïi ngöôøi chuùng ta.

Nhôø tin raèng Ñöùc Kytoâ hieän dieän vaø khoâng ngöøng ñeán laïi vôùi mình, neân caùc tín höõu Thaùnh Theå coù ñöôïc nhöõng nhaân ñöùc chuû yeáu cho cuoäc soáng hieän taïi, ñoù laø: thaùi ñoä tænh thöùc, caûnh giaùc, saün saøng vaø nhaän ñònh. Nhö theá, hoï seõ coi troïng caùc daáu chæ thôøi ñaïi. Löông taâm caù nhaân cuõng nhö yù thöùc coäng ñoaøn seõ trôû neân saùng taïo hôn trong caùch thöùc nhaän ñònh vaø öùng ñaùp, vaø seõ ñöôïc maïnh meõ ñoäng vieân haàu nhanh nheïn ñoùn nhaän ôn Chuùa cöùu ñoä hieän dieän ôû trong cuoäc soáng töøng giaây phuùt. Kinh nghieäm soáng Thaùnh Theå trong ñöùc tin ñöôïc môû roäng ra cho moïi chieàu höôùng lòch söû: cho quaù khöù nhôø vieäc töôûng nhôù laïi maø tri aân; cho hieän taïi nhôø thöùc tænh maø nhaän ra ôn Chuùa ban trong giaây phuùt ñang soáng, vaø cho töông lai nhôø caùc tieàm naêng cöùu ñoä phong phuù daønh cho ñôøi naøy cuõng nhö ñôøi sau.

Caùc coäng ñoaøn Thaùnh Theå trong giaùo hoäi laø daân Chuùa ñang tieán böôùc ôû giöõa traàn gian, môû roäng tröôùc moïi thaùch ñoá cuûa lòch söû, vaø saün saøng öùng ñaùp vôùi moïi ñoåi thay cuøng thích nghi caàn thieát vôùi nhöõng cô hoäi toát cuõng nhö nhöõng ñoøi hoûi môùi. Caùc lôøi Chuùa höùa veà ñôøi soáng vónh cöûu mai ngaøy trong Nöôùc Ngaøi cuõng laø ñoäng cô thuùc ñaåy caùc tín höõu thi haønh traùch nhieäm ñaày hy voïng ñoái vôùi caùc theá heä töông lai. Ñôùi soáng ñöôïm nhuaàn taâm tình tri aân hoïc ñöôïc töø Thaùnh Theå chaéc chaén seõ laøm phaùt sinh neân thaùi ñoä vui töôi chia xeû moïi aân hueä nhaän ñöôïc, töø nhöõng ñoaøn suûng thieâng lieâng cho ñeán nhöõng cuûa caûi vaät chaát. Vaø nhö theá, giaùo huaán xaõ hoäi cuûa giaùo hoäi khoâng coøn phaûi laø nhöõng gì daät dôø lô löûng treân maây, nhöng thöïc söï ñöôïc ñaâm reã vaøo giöõa cuoäc soáng thöïc teá nhôø kinh nghieäm soáng Thaùnh Theå trong ñöùc tin qua vieäc chòu Mình Maùu cuûa cuøng moät Ñaáng Cöùu Theá.

Vì cuøng moät lyù do ñoù, toâi döï ñoaùn raèng caùc tín höõu seõ khaùm phaù ra laïi taùm moái phuùc thaät cuõng nhö nhöõng giôùi raên tieâu ñích (baøi giaûng treân nuùi: Mt 5) trong moät caùch thöùc môùi meõ chöa töøng thaáy. Luaân lyù kytoâ seõ khoâng coøn bò boùp meùo ñeå phaûi ôû trong tình traïng caèn coãi cöùng nhaéc khoâng chuùt linh ñoäng, chæ bo bo lo sôï loãi phaïm ñeán nhöõng caám ñoaùn tieâu cöïc.

Toâi chaéc chaén raèng vôùi ñoäng löïc soáng Thaùnh Theå nhö theá, nhöõng ñieàu ngaên caám coù caên baûn thöïc söï seõ ñöôïc tuaân giöõ mau maén hôn vaø vôùi moät yù thöùc traùch nhieäm roõ raøng hôn; nhôø theá caùc ñieàu ngaên caám ñoù seõ bieán thaønh nhaân toá tích cöïc coù söùc giaûi phoùng vaø cuûng coá nieàm hy voïng cho cuoäc soáng con ngöôøi.

Trong ñöôøng höôùng ñoù, vôùi tö theá laø ngöôøi daïy doã döôùi söï höôùng daãn cuûa Vò Thaày ñoäc nhaát laø Ñöùc Gieâsu Kytoâ, giaùo hoäi seõ trung thaønh hôn vôùi chaân lyù caên baûn vaø vôùi Tin Möøng: "Anh chò em khoâng coøn bò ñaët ôû döôùi leà luaät nöõa, nhöng laø ñöôïc bao boïc bôûi ôn thaùnh cuûa Thieân Chuùa" (Rm 6, 14). Qua noã löïc canh taân toaøn boä leà loái haønh ñoäng vaø cô caáu toå chöùc, giaùo hoäi seõ cuøng ñoàng thanh vôùi vò toâng ñoà löông daân maø laøm chöùng raèng: "Tuy ñang soáng trong thaân xaùc, nhöng toâi soáng trong loøng tin vaøo Con Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ thöông yeâu toâi vaø coøn hieán thaân cho toâi nöõa. Toâi khoâng choái boû ôn cuûa Thieân Chuùa, vì neáu coù theå nhôø Leà luaät maø neân coâng chính, thì Ñöùc Kytoâ ñaõ chòu cheát moät caùch uoång coâng hay sao?" (Gl 2, 20-21). Soáng trong Ñöùc Gieâsu Kytoâ ñeå haân hoan phuïc vuï Thieân Chuùa, chuùng ta coù theå höôûng ñöôïc nieàm vui saâu xa. Giaùo hoäi cuûa theá kyû 21 seõ hôn bao giôø heát, thaáu hieåu yù nghóa saâu ñaäm cuûa lôøi thaùnh Phaoloâ noùi laø: "Ñieàu Ñöùc Kytoâ ñaõ laøm cho chuùng ta laø chính Ngaøi ñaõ giaûi phoùng chuùng ta" (Gl 5, 1).

Giaùo Duïc Luaân Lyù Theo Hình Thöùc Khuyeán Thieän

Tieâu ñích cuûa coâng taùc giaùo duïc trong giaùo hoäi laø giuùp cho tín höõu neân thöïc söï tröôûng thaønh nhôø bieát soáng theo Thaùnh Linh höôùng daãn vaø soáng thaân maät vôùi Ñöùc Kytoâ. Ñieàu ñoù chæ ñaït ñöôïc neáu giôùi laõnh ñaïo trong giaùo hoäi bieát tin töôûng ñeå cho tín höõu lôùn leân ñeán möùc tröôûng thaønh cuûa nhöõng ngöôøi soáng thaät maàu nhieäm Thaùnh Theå: coù oùc saùng taïo, soáng theo löông taâm chaân thaønh vaø hieåu bieát ñaày ñuû, cuõng nhö "theo leà luaät cuûa ôn thaùnh" maø ñi trong höôùng chæ ñaïo cuûa caùc moái phuùc thaät vaø cuûa caùc giôùi raên caên baûn, ñöôïc ñaøo luyeän theo caùc nhaân ñöùc trong Kinh Thaùnh, töùc laø loøng tri aân, thaùi ñoä tænh thöùc vaø saün saøng, cuõng nhö tinh thaàn nhaän ñònh saùng suoát vaø traùch nhieäm. Vaø chæ khi naøo ñöôïc nhö theá thì giaùo hoäi môùi thöïc söï mang laïi cho coäng ñoàng nhaân loaïi moùn quaø to taùt nhaát: ñoù laø nhöõng coâng daân coù tinh thaàn traùch nhieäm.

Do ñoù, theo yù toâi, trong thôiø ñaïi Thaùnh Theå saép tôùi, giôùi laõnh ñaïo trong giaùo hoäi seõ khoâng coøn coi vieäc buoäc giöõ caùc quy luaät caám ñoaùn (coù khi khoâng maáy roõ raøng vaø vôùi nhöõng lyù leõ khoâng maáy vöõng chaéc) khoâng keå xieát vaø khoâng bao giôø chòu chaáp nhaän tröôøng hôïp ngoaïi leä, nhö laø nhieäm vuï chính cuûa mình nöõa. Döôùi söï höôùng daãn cuûa Vò Thaày vaø Chuùa ñoäc nhaát, giaùo hoäi seõ taän duïng moïi khaû naêng chuyeân moân vaø söï khoân ngoan saün coù cuûa toaøn theå coäng ñoaøn mình maø giuùp taát caû moïi tín höõu ñaït ñeán möùc tröôûng thaønh ñaày ñuû vaø taàm phaân ñònh chính xaùc roõ raøng. Ñieåm nhaán maïnh khoâng coøn naèm ôû choã caûnh caùo ñeà phoøng choáng laïi sai laïc, nhöng laø ôû choã laáy söùc maïnh cuûa Thaùnh Linh maø khuyeán khích, coå xuùy: ñieàu ñoù goïi laø paraklesis. Töø ngöõ Kinh thaùnh naøy thöôùng ñöôïc duøng trong caùc thö cuûa thaùnh Phaoloâ, laøm chuùng ta chuù yù tôùi töø Parakletos, coù nghóa laø Ñaáng uûi an, chuyeàn naêng löïc vaø bieän hoä cho: Ngaøi laø Ñaáng giuùp "töôûng nhôù laïi" vaø thaáu hieåu nhöõng gì Ñöùc Gieâsu ñaõ duøng göông saùng vaø lôøi noùi maø daïy cho chuùng ta (Ga 14, 16.26; 15, 26; 16, 7). Vì ñöôïc Ñaáng Parakletos ñaûm baûo laø seõ "bieän hoä cho beân caïnh Thieân Chuùa Cha" (1Ga 2, 1), neân khoâng bao giôø chuùng ta seõ maát tinh thaàn. Trong thö göûi giaùo ñoaøn Philipheâ, thaùnh Phaoloâ moâ taû aân suûng paraklesis thaät taøi tình nhö theá naøy: "Vaäy neáu ñôøi soáng trong Ñöùc Kytoâ mang laïi moät nieàm an uûi naøo, moät thaùi ñoä khích leä naøo cuûa loøng meán, moät moái thoâng hieäp naøo do bôûi Thaùnh Linh, moät ñöùc töø taâm hay xoùt thöông naøo, thì ... vôùi loøng yeâu meán anh em coù ñoái vôùi nhau... vaø vôùi moái ñoàng quyeát taâm xaây döïng hôïp nhaát..., anh em haõy duøng taát caû nhöõng ñieàu aáy maø laøm cho noãi vui möøng cuûa toâi neân troïn" (2, 1).

Trong phuïng vuï Thaùnh Theå ñoåi môùi, theo truyeàn thoáng caùc giaùo hoäi Ñoâng phöông, lôøi kinh epiklesis ñöôïc neâu leân moät laàn nöõa - töùc laø lôøi khaån caàu Thaùnh Linh mang quyeàn naêng Ngaøi ñeán haàu bieán caùc leã vaät neân Mình vaø Maùu Ñöùc Kytoâ cho chuùng ta, cuõng nhö bieán moïi ngöôøi tham döï thaønh cuûa leã daâng hieán laøm ñeïp loøng Thieân Chuùa Cha - laø chìa khoùa ñeå thaáu hieåu yù nghóa cuûa paraklesis töùc laø, ôn khuyeán thieän. Qua kinh khaån nguyeän Thaùnh Linh (epiklesis) vaø ôn khuyeán thieän (paraklesis), Thaùnh Linh laøm cho chuùng ta coù ñuû ñieàu kieän ñeå tin nhaän raèng Ñöùc Kytoâ xöa kia ñaõ töï hieán mình laøm leã teá treân thaäp giaù ñang thöïc söï hieän dieän tröôùc maët chuùng ta treân, cuõng nhö coù ñuû ñieàu kieän maø taän hieán troïn veïn con ngöôøi chuùng ta cho Thieân Chuùa vaø daán thaân phuïc vuï anh chò em ñoàng loaïi.

Nhôø ñöôïc ñaøo luyeän theo moät ñöôùng höôùng thaàn hoïc luaân lyù ñaët neàn moùng trong Ñöùc Kytoâ vaø trong Thaùnh Linh, chuùng ta seõ hieåu roõ raèng soáng trong Ñöùc Kytoâ laø soáng trong töï do ñeå "ñöôïc Thaùnh Linh höôùng daãn" (Gl 5, 16-18) vaø ñeå coù theå mang laïi "hoa traùi cuûa Thaùnh Linh, töùc laø: yeâu thöông, haân hoan, an bình, baát baïo ñoäng, toát laønh, löông thieän, tín tröïc, hieàn töø, tieát ñoä" (Gl 5, 22).

Vì theá, chuùng ta haõy doàn moïi noã löïc, moïi öôùc voïng cuõng nhö moïi hoaøi baõo cuûa chuùng ta vaøo trong coâng taùc xaây döïng nhöõng coäng ñoaøn Thaùnh Theå nhoû thaät ñuùng vôùi danh nghóa cuûa chuùng, cuõng nhö moät neàn tu ñöùc töông xöùng, döïa theo Thieân Chuùa Ba Ngoâi, (moät neàn tu ñöùc naèm ôû taâm ñieåm cuûa leã Thaùnh Theå), ñeå nhôø ñoù giaùo hoäi vöôït qua ñöôïc cuoäc khuûng hoaûng ñi keøm vôùi thaùi ñoä beänh hoaïn veà maët luaân lyù, haàu coù ñuû söùc maø phaùt ñoäng leân khaép nôi moät baàu khí tin töôûng vaø khuyeán khích laãn nhau. Ñoù seõ laø möùc thaønh töïu vieân maõn cuûa nhöõng hoaøi baõo maø coâng ñoàng chung Vatican II ñaõ coù coâng gaày döïng neân. Luùc ñoù, vai troø cuûa ngöôøi keá vò thaùnh Pheâroâ seõ coù söùc thu huùt hôn, deã ñöôïc chaáp nhaän hôn, vì ñöôïc coi nhö laø ngöôøi "chuû toïa" cuoäc möøng tình yeâu cöùu ñoä: cuoäc möøng trong khaép theá giôùi, vaø nhö laø ngöôøi phuïc vuï cuøng laøm chöùng cho loøng tin vaøo Ñaáng Parakletos: Ñaáng ban naêng löïc, an uûi cuõng nhö bieän hoä cho vieäc xaây döïng tin töôûng vaø hieäp nhaát.

Toâi daùm lieàu lónh caû quyeát raèng trong theá kyû 21, khaép nôi trong theá giôùi kytoâ, tín khoaûn tuyeân xöng "Chuùng toâi tin Chuùa Thaùnh Thaàn, laø Ñaáng ban söï soáng" seõ ñöôïc thaáu hieåu thaâm thuùy hôn giöõa caùc coïng ñoaøn ñaõ ñöôïc ñoåi môùi nhôø ñöôïc taäp hôïp chung quanh maàu nhieäm Thaùnh Theå Taï ôn.

 

Hoaøng Vaên Luïc phoûng dòch.