Giai Thch Tn ieu

Van Kien Cua Uy Ban Than Hoc Quoc Te :

Van kien nay a do mot tieu ban cua Uy Ban Than hoc Quoc te (=UBTHQT) soan thao, di quyen hng dan cua c Cha Walter Kasper, luc o con la giao s ai hoc Tubingen va nay la giam muc giao phan Rottenburg-Stuttgart. Tieu ban gom cac thanh vien giao s sau ay: Ambaum, Colombo, Corbon, Gnilka, Leonard, Nagy, de Noronha Galvao, Peter, Schonborn va Wilfred. La e tai ban thao cua khoa hop khoang ai trong cac ngay t 3 en 8 thang 10, 1988, van kien a c chap nhan in forma specifica (theo ung the thc an nh) trong khoa hop khoang ai thang 10, 1989. ung theo ieu le cua UBTHQT, van kien a c cong bo vi s phe chuan cua c Hong Y Giuse Ratzinger, la chu tch cua Uy Ban. Nguyen ban bang tieng c.

Tom Lc:

Van kien chia lam ba phan:

A. Van e at ra: tam quan trong cua lch s, ngha la cua truyen thong trong viec thau hieu tn ieu; viec can phai ci bo nhng hnh thc gian lc cua mot vai khuynh hng chu giai ngay nay e hng ti mot khoa chu giai sieu hnh; nhng kho khan trong viec truyen at cac tn ieu cho nhng ngi thuoc cac nen van hoa khac (Phi chau, A chau).

B. Nen tang than hoc (tc la cach thc lch s lam chng cho mac khai): tien trnh lien tuc cua truyen thong trong lch s cac tn ieu; cac tuyen ngon cua Huan quyen ke t cong ong chung Trento cho en cong ong chung Vatican II va viec giai thch cac lap trng giao ly thi trc gia boi canh cua cac dien tien mi trong thi nay; truyen thong mang lai cho ngon ng loai ngi mot y ngha sau sac hn khi dung ngon ng nay e dien at c tin.

C. Tieu chuan cho viec giai thch: tnh chat nhat thong cua Kinh Thanh, truyen thong va cong ong hiep thong trong giao hoi; viec can phai co mot cach giai thch thc thi va cac nguyen tac hng dan cho mot loi giai thch nh the.

A. Van e at Ra

I. Van e at Ra Trong Lanh Vc Triet Hoc

1. Van e Can Ban Trong Viec Giai Thch

Van e giai thch la mot trong nhng van e au tien at ra cho con ngi. Bi v, a la ngi, ai ai cung eu muon tm hieu ve the gii va ve chnh con ngi cua mnh. Va khi phai oi dien vi van e s that cua thc tai, khong ai co the bat au t so khong. Chnh qua cach giai thch nh he thong ky hieu cua mot nen van hoa nao o ma chung ta tiep nhan c mot cach cu the, chan ly can tm hieu. He thong ky hieu nay to hien ac biet nhat la qua ngon ng. Nh the, s lnh hoi cua con ngi co quan he vi lch s cua cong ong mnh song. Do o, e co the giai thch th can phai thau nhan va am tng nhng chng c do truyen thong e lai.

Moi lien i gia giai thch va truyen thong cho thay ro rang la can phai vt ra cho khoi thai o duy thc ngay th. Khi nhan thc, khong bao gi chung ta gap mot thc tai thuan tuy tru tng ca, nhng ngc lai, bao gi chung ta cung ch hieu c mot thc tai sinh ong gia boi canh van hoa cu the cua con ngi, trong cach thc no c giai thch theo dong truyen thong va vi y ngha hien tai cua no.

The th, van e can ban trong viec giai thch co the tom lc nh the nay: lam the nao e trong khi chu giai, chung ta co the that s quan tam ti vong giao thoa (cercle hermeneutique) gia chu the va khach the ma khong b ri vao trong thai o duy tng oi ch biet cham cham chu chu giai thch cac giai thch, e roi nhng giai thch mi nhat en lt chung, cung van khong ngt can ti nhng giai thch mi khac? Khong the tm thay c va tat nhien khong phai la ngoai ma la chnh trong tien trnh lch s cua viec giai thch mot chan ly tuyet oi hay sao? Vay la co the nuoi ky vong at ti chan ly tuyet oi c? Co phai la co nhng chan ly phai c chap nhan hoac la phai b choi bo trong moi nen van hoa va trong moi hoan canh lch s hay khong?

2. Hai Ly Do Noi Len Tnh Chat Thi S Cua Van e Giai Thch

Ngay nay, van e giai thch c at ra mot cach ben nhay hn. V nhng o v van hoa, ho chia cach gia cac chng tch cua truyen thong va hoan canh van hoa hien tai cua chung ta, a tr thanh sau rong hn. Cach rieng, trong the gii Tay phng, s kien ay a a ti viec thay oi thai o oi vi chan ly, oi vi cac gia tr va nhng quan niem truyen thong, cung nh a ti viec n phng lng nh lai gia tr cua hien tai oi vi nhng g thuoc qua kh, va t o con i ti quan niem mot chieu e cao cai mi, coi o la tieu chuan cua suy t va hanh ong. Trong triet hoc hien ai, chnh nh Marx, Nietzsche va Freud ma khoa chu giai theo loi a nghi a chiem c u the: loi chu giai nay coi truyen thong khong con nh la yeu to trung gian gia thc tai nguyen thuy va hien tai, roi hn na, lai con cam thay o la mot hnh thc tha hoa va ap bc. Nhng neu vt bo ky c sang tao cua truyen thong i, th con ngi se lieu lnh lao mnh ti cho h vo. Cuoc khung hoang hien nay trong lanh vc truyen thong - mot cuoc khung hoang toan dien bao trum ca the gii - a tr thanh mot trong nhng thach o coi re nhat ve mat thieng lieng trong thi ai chung ta.

Cong vi cuoc khung hoang truyen thong, ngay nay con co hien tng gap g trong khap the gii gia cac nen van hoa va gia nhng truyen thong khac biet nhau cua chung. V the, van e giai thch khong phai ch c at ra nh la yeu to lam trung gian gia qua kh va hien tai ma thoi, nhng con nh la phan vu phai tm cho ra cach the kha d tao nen moi trung gian gia cac truyen thong van hoa khac nhau na. Hien nay, mot loi chu giai sieu van hoa nh the a tr thanh mot ieu kien cho s song con trong hoa bnh va t do cua nhan loai.

3. Cac Loai Chu Giai Khac Nhau

Co the tm thay nhieu loai chu giai khac nhau.

Loai chu giai theo khuynh hng duy thc nghiem a tnh chat khach the len hang au. Loi chu giai nay a ong gop nhieu cho viec nhan thc thc tai c tot ep hn; tuy nhien, v ch mot chieu coi nhan thc cua con ngi thuan tuy nh la mot chc nang ket tinh t nhng yeu to t nhien, tc la nhng yeu to sinh hoc, tam ly, lch s va kinh te xa hoi, cho nen loi chu giai nay anh mat i y ngha cua tnh chat chu the con ngi trong tien trnh cua hieu biet.

Loai chu giai theo khuynh hng coi con ngi la trung tam (anthropocentrique) th bo khuyet cho thieu sot va e cap tren ay. Tuy nhien, oi vi loi chu giai nay, tnh chat chu the chnh la yeu to n phng quyet nh trong tat ca; the nen, cach thc chu giai nay bien viec nhan thc thc tai thanh viec tm hieu y ngha cua thc tai o oi vi cam nhan chu quan cua con ngi; va luc o, van e tm hieu chan ly cua thc tai tr thanh van e tm hieu y ngha cua thc tai oi vi con ngi.

Loai chu giai goi la van hoa th nhan thc thc tai qua trung gian cac thanh tu van hoa co tnh cach khach quan cua no, nam ni cac the che cua loai ngi, trong phong tuc, tap quan, va ac biet la trong ngon ng, bi le viec hieu biet chnh mnh va the gii cach chu quan la net bam sinh cua moi nen van hoa cung nh cua moi he thong gia tr trong cac nen van hoa. Khong ai phu nhan gia tr cua loi chu giai nay; ch co ieu la no cha giai quyet xong van e lien quan en cac gia tr sieu van hoa cung nh en chan ly ve tnh chat ac thu con ngi (humanum), la nhng g lien ket moi ngi lai vi nhau bat chap moi d biet van hoa.

Khac vi cac hnh thc co tnh cach nhieu t gian lc neu tren ay, loi chu giai theo phng thc sieu hnh at ngay van e ve chnh chan ly cua thc tai. Loi chu giai nay i t nhan nh cho rang chan ly to hien ngay trong va qua tr thong minh con ngi, en o chnh chan ly cua thc tai choi ngi len trong anh sang cua tr thong minh con ngi. Va bi thc tai th luon luon to ln va sau tham hn tat ca moi cach dien dch va moi y niem chung ta co ve no tuy vao nhng ieu kien lch s va van hoa nhat nh, cho nen nhat thiet phai can en mot loi giai thch co tnh cach phe bnh, khong ngng c oi mi va ao sau, e ng dung cho cac truyen thong van hoa lien he.

V the, nhiem vu chnh cua chung ta co the c mo ta nh sau: qua cac dp gap g va cac lan thao luan vi gii chu giai hien ai cung nh vi gii ai dien cac khoa hoc nhan van tan tien, chung ta phai co thc hien cho c mot cuoc canh tan ay sang tao trong lanh vc sieu hnh hoc cung nh trong cach thc sieu hnh hoc at van e ve chan ly cua thc tai. Van e can ban c at ra ay la van e cua moi tng quan gia chan ly va lch s.

4. Van e Can Ban: Chan Ly Trong Lch S

Khi e cap ti cac moi tng quan gia chan ly va lch s, th theo nguyen tac ma noi, d nhien con ngi khong lam sao hieu biet c neu khong co mot so ieu kien tien quyet; hn the na, moi hoat ong tri thc cua con ngi va moi th ngon ng eu phai chu nhng gii han co hu cua c cau tien nhan thc (structure de precomprehension) va cua nhng thien kien cau truc (prejuges structurels). Tuy nhien, trong tat ca nhng g con ngi hieu biet, noi nang va hanh ong, va cung la nhng g chu nhng ieu kien cua lch s, oi luc van nhan ra c tien trieu cua mot cai g o mang sac thai toi hau, vt ra ngoai moi th ieu kien va co tnh cach tuyet oi. Trong moi no lc do hoi va tm kiem chan ly, co mot ieu chung ta coi la tien quyet, o la: chan ly cung nh mot so cac chan ly can ban (nh nguyen tac mau thuan chang han) hang ton tai luon mai. Va nh the, anh sang cua chan ly luon luon i trc chung ta; noi cach khac, khi tr tue chung ta khao sat thc tai, th chan ly to hien ra trong no mot cach hien nhien va khach quan. Theo Stoa (trng phai khac ky) thi co, th loai khang nh can ban co tnh cach nh e nh the, va nhng yeu to tien quyet noi tren, c goi bang danh t dogma (quan iem - giao ieu). Trong mc o o va theo mot y ngha hay con rat tong quat, co the noi rang t ban chat, con ngi c cau tao theo "mo dang giao ieu".

Va bi v loi lnh hoi, cach suy t va y muon cua chung ta th luon luon han nh mot cach tap the bi cac nen van hoa lien he, va nhat la bi ngon ng, the nen, "c cau giao ieu" bam sinh nay cua con ngi lien can ti khong nhng tng ca nhan rieng re ma thoi, nhng con ca en cong ong xa hoi nhan loai na. Ve lau ve dai, khong mot cong ong xa hoi nao co the song con neu khong co nhng xac tn va nhng gia tr can ban chung e xac nh tnh chat cung nh e lam nen tang cho van hoa cua mnh. Ngoai ra, tnh oan ket, moi cam thong lan nhau va s chung song hoa bnh cung nh thai o nhn nhan nhau co chung cung mot pham gia con ngi, con noi len ieu tien quyet tat yeu nay la bat chap nhng d biet sau am gia cac nen van hoa, van co mot so gia tr nhan ban chung, va do o, mot chan ly chung cho tat ca moi ngi. Ngay nay, xac tn nay to hien ro, ac biet la qua viec tha nhan cac quyen pho quat va khong the tc oat c cua moi con ngi.

Nhng chan ly mang tnh chat pho quat oi vi khong gian va thi gian nh the, va v vay ma co gia tr mai mai, th ch c anh gia ung mc trong nhng hoan canh hay la trong nhng dp thao luan ac biet co tnh cach lch s ma thoi, va trc tien la qua cuoc gap g gia cac nen van hoa. Tuy nhien, can phan biet ro gia mot ben la boi canh cua mot hoan canh han nh trong o con ngi tm hieu va kham pha, va ben kia la thc tai cua mot gia tr tuyet oi dnh lien vi chnh chan ly ma con ngi hieu biet. a la chan ly th t ban chat phai la duy nhat, va do o co tnh cach pho quat. The nen, khi mot ieu a c nhn nhan la chan ly, th cung phai c coi la mai mai co gia tr va chan that.

Qua viec rao giang Phuc am duy nhat c mac khai ra trong thi gian, nhng lai danh cho moi ngi va moi thi, giao hoi co kha nang tiep xuc vi phan chu chot ay cua tr tue con ngi, la tri nang at trong gii han cua mot thi gian lch s nhat nh, nhng ong thi cung m rong ra cho tnh chat pho quat khong bien gii. Giao hoi co kha nang thanh luyen va dan a tr tue con ngi at en mc hoan b sau sac nhat cua no.

II. Nhng Van e Than Hoc Hien Thi

1. Van e ac Biet Cua Cong Tac Phuc Am Hoa Va Tai Phuc Am Hoa

Than hoc cong giao i t xac tn cua niem tin tuyen xng rang Paradosis Truyen thong song ong: t c dung trong nguyen ban bang tieng c cua giao hoi cung nh cac tn ieu ma giao hoi truyen thu, eu la nhng li khang nh chnh thc ve chan ly a c chnh Thien Chua mac khai trong Cu va Tan c. Giao hoi cung khang nh rang chan ly mac khai, c truyen thu qua Paradosis cua giao hoi, th co gia tr pho quat va khong the bien oi trong ban chat.

oi vi cac tn ieu, niem xac tn ay a b at lai van e trong thi Cai cach hoi the ky XVI. Roi di mot hnh thc gay can hn va trong nhng hoan canh khac han, niem xac tn o a ri vao mot tnh trang khung hoang toan dien do y thc he anh sang (les Lumieres) va yeu sach oi t do cua thi mi gay ra. Trong thi hien ai, t tng tn ly van thng b ch trch la duy giao ieu ma khong can thu tuc xet x loi thoi g ca, va do o b bac bo. Khac vi nhng g a xay ra trong cac the ky trc cho van hoa Tay phng c anh dau sau rong bi c tin kyto, trong van hoa tuc hoa hien nay cua chung ta, ngon ng tn ly co truyen trong giao hoi xem ra khong con co the hieu de dang ngay c, neu khong noi la co nguy c gay hieu lam cho ca chnh ngi kyto. Tham ch mot so ngi con coi ngon ng o nh la mot chng ngai cho viec truyen thu c tin mot cach song ong.

Van e cang tr nen tram trong, khi giao hoi tm cach e i sau vao trong cac nen van hoa chau Phi va chau A vi cac tn ieu cua mnh: nhng tn ieu ma xet ve mat thuan tuy lch s, th a c uc ket nen trong moi trng van hoa Hy La va Tay phng. Cong trnh hoi nhap nay oi hoi nhieu hn la viec lam n gian cua co gang chuyen dch cac tn ieu; e at c thanh cong trong cong trnh hoi nhap van hoa, th y ngha nguyen thuy cua tn ieu phai c thau hieu lai trong boi canh cua mot nen van hoa khac. V the, ngay nay, van e giai thch cac tn ieu a tr thanh mot van e chung cua cong tac phuc am hoa, va ac biet la cua cong tac tai phuc am hoa.

2. Nhng Giai ap Khong ay u Cua Than Hoc Chu Giai

Ngay t au the ky nay, khoa than hoc duy tan (moderniste) a muon at van e chu giai cho chnh mnh. Nhng cac co gang giai ap khoa than hoc nay a ra khong mang lai c cau tra li thoa ang; nh the v nhieu ly do khac nhau, nhng hn ca la v loi hieu thieu sot ve mac khai cung nh v quan niem duy thc dung oi vi cac tn ieu.

Than hoc hien ai co khuynh hng chu giai th tm cach bac mot nhp cau gia truyen thong tn ly va t tng hien ai, bang cach neu len cau hoi ve y ngha va tam quan trong cua cac tn ieu oi vi con ngi ngay nay. Nhng neu lam the, th tng cong thc tn ly se b tach ri ra khoi moi lien ket mat thiet cua no oi vi Paradosis, va se ng rieng re ben le c tin song ong cua giao hoi. Lam nh the la bien tn ieu thanh nhng ban the; ngoai ra, v coi y ngha thc tien, hien sinh hoac la xa hoi cua tn ieu la chnh yeu, cho nen ngi ta khong con lu y g ti chnh chan ly cua tn ieu na.

o cung la van nan gap phai khi ch coi tn ieu thuan tuy nh la mot ieu quy c, ngha la nh the ch co phan vu ap ng quy luat cua ngon ng nha ao, can cho moi hiep nhat, nhng t can ban ch la tam thi va co the thay oi. Neu the th tn ieu b tc mat i phan vu lam trung gian can thiet e dan ti chan ly mac khai.

3. Tnh Chat Hp Phap Va Gii Han Cua Nhng Cach Thc Giai Quyet Mi Trong Quan He Vi Ly Thuyet Va Thc Hanh

oi vi than hoc giai phong, van e chu giai tn ieu c at ra tren can ban cua ngheo kho, cua tnh trang ap bc xa hoi va chnh tr ang hoanh hanh tai nhieu vung thuoc the gii th ba; va luc o, van e chu giai tr thanh van e quan he gia ly thuyet va thc hanh. V vay, mot kha canh quan trong trong y niem kinh thanh ve chan ly thng c nhan manh, tc la phai "thc thi chan ly" (Ga 3, 21). D nhien la co mot loai than hoc giai phong phu hp vi Phuc am, c tron quyen song trong giao hoi; loai than hoc nay i t viec danh u tien cho s menh truyen giang phuc am cua giao hoi, nhng ong thi cung nhan manh ti nhng ieu kien tien quyet va nhng hau qua xa hoi gan lien vi s menh ay. Uy Ban Than Hoc Quoc Te, Promozione umana e salvezza cristiana [1976], hoac: Documenta/Documenti [1969-1985], Libreria Editrice Vaticana, Citta del Vaticano 1988,161-203.

Ngc lai, trong than hoc giai phong co khuynh hng cap tien, cong tac giai phong ve mat kinh te, xa hoi va chnh tr tr thanh yeu to quyet nh cho tat ca; con moi quan he gia ly thuyet va thc hanh th c hieu theo ngha cua y thc he duy vat Mac-xt. Trong cach thc o, s iep ve n thanh va ve cu canh cua s song cung nh cua the gii se tan bien i mat. c tin va cac cong thc tn ly ve dc tin se khong con c nhan thc theo noi dung ac thu cua chung la noi len chan ly na, nhng se c nhan nh nhan danh thc trrang kinh te la yeu to oc nhat ang ke theo kieu nhn nay. Cong thc tn ly ch con c trao cho phan vu duy nhat la lam ong c trong tien trnh giai phong chnh tr cach mang.

Hien nay, con co nhieu loai chu giai khac na; va du co nhieu net d biet, cac loai chu giai nay eu gap nhau iem sau ay: di chuyen tam iem ung cua chu giai trong tng quan vi chan ly cua hu the - hay noi cach khac trong tng quan vi mac khai nh la nguon phat sinh y ngha - en mot yeu to cau tao khac tuy t ban chat th chnh ang nhng ch la ca biet, thieu han tnh chat pho quat, va at yeu to nay lam trong tam cung nh lam tieu chuan cho toan bo. o la trng hp cua than hoc giai phong phu n theo khuynh hng cap tien. oi vi phai than hoc nay, cac d kien mac khai khong con phai la nen tang va quy tac cho cac no lc nham nang cao pham gia phu n na: o la iem quan trong va chnh ang can neu ro. Ngc lai, mot y niem giai phong nao o a tr thanh cha khoa chu giai duy nhat va chung quyet trong viec giai thch Kinh thanh cung nh truyen thong.

Nh the, viec giai thch cac tn ieu at chung ta ng trc nhng van e can ban cua than hoc. Xet cho cung, van e nam ang sau tat ca van la van e thau hieu chan ly va thc tai theo than hoc. Ngay ca ve mat than hoc, van e o cung o don vao trong van e cac moi quan he gia mot ben la mot chan ly pho quat va mai mai co gia tr, va ben kia la tnh chat lch s (tuy thuoc vao thi gian) cua cac tn ieu.

Cu the ma noi, van e la cho nay: lam sao ngay nay giao hoi co the dung quyen lc co tnh cach cng bach ma truyen thu giao ly c tin cua mnh e roi nh o, t ky c cua truyen thong, bng len niem hy vong cho hien tai cung nh cho tng lai. Trc nhng hoan canh van hoa xa hoi d biet trong o giao hoi ang sinh song, cung con mot van e khac na c at ra lien quan ti tnh chat va duy nhat va a dang cua cach thc tn ly trnh bay chan ly va thc tai cua mac khai.

B. Nhng Nen Tang Than Hoc

I. Nen Tang Kinh Thanh

1. Truyen Thong Va Viec Giai Thch Kinh Thanh

c chng thc trong Kinh thanh, mac khai a thanh tu qua ngon t va s kien noi len lch s nhng moi lien he cua Thien Chua vi con ngi. Cu c la tien trnh cua mot cach thc giai thch lai va nghiem oc lai khong ngng oi mi, va Cu c ch tm ra c li giai thch ca toi hau lan chung quyet trong mot mnh c Giesu Kyto ma thoi. Bi v, mac khai ma Cu c chuan b, a ch c thc hien mot cach tron ven trong c Giesu Kyto khi thi vien man en (Dt 1, 1-3 em so sanh vi Gl 4, 4; Ep 1, 10; Mc 1, 15). Trong t cach la Li cua Thien Chua lam ngi, c Giesu la ngi giai thch (phien dch) cua Thien Chua Cha (Ga 1, 14-18), la Chan ly hien than (Ga 14, 6). Trong con ngi va trong cuoc song cua Ngai, qua nhng g Ngai noi va cac dau ch Ngai thc hien, ac biet la qua s viec Ngai chu chet, song lai va c ton vinh, cung nh qua viec Ngai ban tang Thanh Than chan ly (Ga 14, 17), c Giesu luon c tran ay an sung va chan ly (Ga 1, 14; xem Dei Verbum: DV so 4).

Chan ly c mac khai mot lan cho mai mai, khong the c nhan biet va tiep thu neu khong phai la trong c tin do Thanh Linh ban cho. Theo y ngha rut t Kinh Thanh, c tin ay la niem tn thac ca nhan con ngi at ni Thien Chua la ang t mac khai mnh ra (DV 5). Niem tin nay bao ham thai o gan bo oi vi ngon t va s kien trong mac khai, cung nh bao ham ca viec tuyen xng chung, va ac biet la long gan bo oi vi c Kyto cung nh oi vi i song mi Ngai ban tang. Bi the, c tin ay va la hanh ong qua o con ngi tin (fides qua), va la noi dung nhng g con ngi tin nhan (fides quae creditur). No la "bao chng cho nhng ieu ta hy vong va la bang chng cua nhng thc tai ta khong xem thay" (Dt 11, 1).

c cac tong o lu truyen mot lan cho mai mai, c tin c can than gn gi trong giao hoi nh la depositum fidei (kho tang c tin: 1Tm 6, 20; 2Tm 1, 14). That vay, giao hoi la than mnh c Kyto c linh ong bi Thanh Linh, va a nhan c li c Giesu Kyto ha se mai mai c Thanh Linh hng dan e at ti chan ly toan ven (Ga 16, 13). "Phuc am cua chan ly" (xem Ep 1, 13) a c trao pho cho giao hoi theo t cach la dan Chua ang tren ng l hanh. Bang cuoc song cua mnh, bang viec tuyen xng c tin va qua viec c hanh phung vu, giao hoi phai lam chng cho c tin trc mat the gii. Co the goi giao hoi la "tru cot va la nen mong cua chan ly" (1Tm 3, 15). D nhien, bay gi chung ta ch hieu biet chan ly nh thay trong gng soi va ch c mot phan; ch luc en thi thanh tu canh chung, chung ta mi se thay Thien Chua dien oi dien (giap mat), tc la Ngai sao th chung ta thay vay (1Cr 13, 12; 1Ga 3, 2). Nh the, s hieu biet chan ly cua chung ta ang trong the cang thang gia cai "a" va cai "se".

2. Nhng Vien Anh Chu Giai Trong Kinh Thanh

Cach thc can phai theo luc giai thch s iep kinh thanh, bat nguon t chnh ban chat cua s iep. Bi v, chan ly mac khai c Kinh Thanh truyen day, la chan ly cua Thien Chua, ang hang to ra trung tn suot trong tien trnh cua lch s (emeth): xet cho cung, o la s viec Thien Chua Cha thong truyen chnh mnh trong c Giesu Kyto e nham ti mot hoat ong thng xuyen trong Thanh Linh. Li noi, viec lam va toan bo cuoc song cua giao hoi lam chng cho ieu ay. V the, oi vi mot kyto hu, c Giesu Kyto la Li duy nhat, hien dien trong vo so li noi khac nhau; tat ca nhng g Cu cung nh Tan c khang nh, eu phai c hieu theo moi quan he vi Ngai va nh la quy hng ve Ngai. o la ly do cho thay tai sao chung ket thanh mot tong the duy nhat. Do o, can phai giai thch Cu c trong anh sang cua s kien no a thanh tu vien man trong Tan c, va ong thi Tan c cung phai c hieu trong anh sang cua cac li tien ha trong Cu c.

Cu cung nh Tan c phai c cat ngha va hien dien hoa nh Thanh Linh hang co mat trong giao hoi. Vi n nhan c "theo mc o c tin", do Thien Chua ban tang, moi ngi eu phai hp tac vao trong cong trnh xay dng than mnh c Kyto, la giao hoi (Rm 12, 4-8; 1Cr 12, 4tt). Chnh v the ma ngay Th th hai cua thanh Phero (1, 20) cung a len tieng e cao canh giac chong lai nguy c cua viec giai thch Kinh Thanh mot cach t y.

Chan ly mac khai hang mong muon ghi dau ac thu cua mnh tren cuoc song cua nhng ngi tiep nhan no. Theo thanh Phaolo, tuyen xng cuoc song trong c Kyto va trong Thanh Linh tc la chap nhan oi hoi phai tien bc ngay tc khac vao trong cuoc song mi. ieu quan trong la lai trong chan ly, va khong nhng ch thu nhan no ngay cang sau rong hn bang tr tue ma thoi, nhng con can phai a no tham nhuan sau xa vao trong cuoc song na, tc la can phai "thc thi no" (Ga 3, 21). Nh the, chan ly to hien nh la ieu tuyet oi chac chan, va nh la nen tang chong i song con ngi. Hn tat ca nhng g khac, phung vu cung nh kinh nguyen la moi trng chu giai quan trong oi vi viec thau hieu chan ly va oi vi vai tro trung gian cua chan ly.

3. Cac Cong Thc Tuyen Xng c Tin Trong Kinh Thanh

Nhng g chung ta a e cap cho ti bay gi, khong phai la khong co gia tr ln oi vi cac cong thc tuyen xng c tin (homologies) oc thay ngay nhng phan ky cu nhat cua Tan c. Cac cong thc nay noi len long tin nhan c Giesu la ang Kyto (Mt 16, 16 va cac oan song song), la Kyrios (Chua: Rm 10, 9; 1Cr 12, 3; Pl 2, 11) va la Con Thien Chua (Mt 14, 33; 16, 16; Ga 1, 34. 49; 1Ga 4, 15; 5, 5, v.v.). Chung chng giam cho long tin vao s viec c Giesu chu chet va song lai (1Cr 15, 3-5; 1Tx 4, 14; Rm 8, 34; 14, 9; v.v.); chung cong bo s menh cua Ngai va s viec Ngai sinh ra (Gl 4, 4), viec hien te i Ngai (Rm 4, 25; 8, 32; Gl 2, 20, v.v.) cung nh viec Ngai se tr lai trong vinh quang (1Tx 1, 1; Pl 3, 20 va cac cau tiep theo sau). Thien tnh cua c Giesu, cuoc Ngai nhap the va viec Ngai c ton vinh, eu c ca mng qua cac thanh thi (Pl 2, 6-11; Cl 1, 15-20; 1Tm 3, 16; Ga 1, 1-18). Tat ca nhng ieu o a ti ket luan nay: long tin cua cac cong oan trong thi Tan c thanh hnh khong da tren viec lam chng ch co tnh cach rieng t cua mot vai ca nhan, nhng la da tren viec tuyen xng c tin chung cua tat ca, va co tnh cach va cong khai lan bat buoc.

Chung ta gap thay viec tuyen xng c tin nh the trong Tan c, nhng khong phai la theo mot hnh thc oc ieu nham chan. Trai lai, chan ly duy nhat c dien ta mot cach rat phong phu, qua nhieu cong thc a dang. Hn the na, trong Tan c, con co nhng cong thc cho thay ro mc tien bo trong viec hieu biet chan ly: that vay, nhng chan ly c Tan c chng giam th co the bo tuc va giup ao sau lan cho nhau, ch khong bao gi tng phan nhau. Bi v mai mai o van la mau nhiem cu o duy nhat cua Thien Chua trong c Giesu Kyto, bieu hien ra di nhieu hnh thc va kha canh khac nhau.

II. Tuyen Ngon Va Le Loi Hanh ong Cua Huan Quyen Giao Hoi

1. Cac Tuyen Ngon Huan Quyen a Ra Lien Quan en Viec Giai Thch Tn ieu

oan ng lch s ke t cong ong chung Ni-xea I (325) cho en cac cong ong chung Conxtantinop I (381), E-phe-xo (431), Canxeo (451), Conxtantinop II (553) va cac cong ong ke tiep trong giao hoi thi xa, cho thay rang lch s cac tn ieu la tien trnh cua viec giai thch truyen thong mot cach lien tuc va song ong. Cong ong chung Ni-xea II a tong ket giao ly sang ngi cua cac giao phu lai: theo giao ly nay th Phuc am a c truyen thu qua Paradosis cua giao hoi cong giao hang co Thanh Linh hng dan (Denz.-Schonm. 600, 602tt, 609).

Cong ong chung Trento (1545-1563) a bao ve giao ly ay: cong ong e cao canh giac cac tn hu chong lai mot loi giai thch Kinh Thanh sai lech va co tnh cach rieng t, roi lu y them rang viec xac nh y ngha chnh thc cua Kinh Thanh va giai thch Kinh Thanh la thuoc tham quyen cua giao hoi (DS 1501, 1507). Cong ong chung Vatican I (1869-1870) a khang nh lai giao ly cua cong ong Trento (DS 3007). Va con i xa hn, cong ong cung a tha nhan la co the khai trien cac tn ieu, mien la ieu o tien hanh trong cung mot ng hng va theo cung mot y ngha (eodem sensu eademque sententia). Trong cach thc o, cong ong day rang oi vi cac tn ieu, can phai gi nguyen y ngha a c giao hoi minh nh mot lan cho tat ca. V ly do ay, cong ong len an tat ca nhng ai i xa ra khoi y ngha o, vien c va nhan danh mot loai hieu biet nao o cao sieu hn, hoac lay ly la cac khoa hoc a phat trien, hoac e mong giai thch cong thc trnh bay tn ly cho sau sac hn, hay la e ton trong mot bc tien khoa hoc nao o (DS 3020, 3043). Tnh chat khong the ao ngc va khong the thay oi ay tiem an trong ac an bat kha ngo cua giao hoi luon c Thanh Linh hng dan, ac biet la ni ac an khong sai lam cua c Giao Hoang trong lanh vc c tin va phong hoa (DS 3074). ac an nay at nen tang tren s kien sau ay: trong Thanh Linh, giao hoi thong phan vao tnh chat chan that cua Thien Chua la ang khong the sai lam cung nh khong the la doi c (qui nec falli nec fallere potest: DS 3008).

Huan quyen giao hoi a bao ve giao ly o chong lai loi hieu cac tn ieu trong mot cach thc thuan tuy bieu tng va thc dung, theo chu trng cua cac ngi thuoc phai duy tan (modernisme: DS 3401-3408, 3420-3466, 3483). Trong thong iep Humani generis, c Pio XII a mot lan na len tieng canh cao chong lai mot loai hoc thuyet tng oi trong lanh vc tn ly chu trng bo ri cach thc lay t ng hang bien oi theo giong lch s ma dien dch noi dung c tin, tc la cach thc thong dung trong giao hoi (DS 3881-3883). Tng t nh the, trong thong iep Mysterium fidei (Mau nhiem c tin [1965]) c Phaolo VI a nhan manh en viec can phai gi y nguyen cac dien ng (expressions) chnh xac a c truyen thong quy nh trong cac tn ieu.

2. Giao Ly Cong ong Chung Vatican II

Cong ong chung Vatican II a trnh bay giao ly co truyen cua giao hoi theo mot boi canh rong rai hn, va nh the cong ong cung a e cao gia tr chieu kch lch s cua cac tn ieu. Cong ong day rang: xet ve mat toan bo, dan Chua thong d vao chc vu ngon s cua c Kyto (Lumen gentium: LG 12), va nh Thanh Linh phu tr, viec thau hieu truyen thong tong o luon tien trien trong giao hoi (DV 8). Trong khuon kho s mang va trach nhiem chung cua tat ca, cong ong a manh me khang nh giao ly ve huan quyen chnh thc cua rieng cac giam muc (DV 8. 10), cung nh ve ac an bat kha ngo cua giao hoi (LG 25). Nhng cong ong lai coi cac giam muc trc het nh la nhng ngi cong bo Phuc am, va at tac vu lam thay (docteur) cua cac ngai phu thuoc vao s menh phuc vu cong cuoc phuc am hoa (LG 25; xem Sac lenh Christus Dominus, cac so 12-15). Viec e cao tnh chat muc vu cua huan quyen nh the a keo chu y en tnh cach khac biet gia mot ben la kho tang bat di dch cua c tin, tc la cac chan ly c tin, va ben kia la cach thc dien dch chung. ieu o co ngha la du luon luon gi nguyen cung mot y ngha va cung mot noi dung, giao huan cua giao hoi can phai c truyen thu cho con ngi mot cach song ong cung nh xng hp vi nhu cau thi ai ho (Gaudium et spes: GS 62; xem Gioan XXIII, Dien van khai mac cong ong chung Vatican II, 11 thang 10, 1962, trong AAS 54 [1962], 792).

Tuyen ngon Mysterium Ecclesiae (Mau nhiem giao hoi, 1973) a da vao s phan biet o, ong thi cung a giai thch cho ro va ao sau hn nham chong lai loi giai thch sai lac cua chu thuyet tng oi trong lanh vc tn ly. D nhien la cac tn ieu mang tnh cach lch s, ngha la y ngha cua chung "mot phan nao o tuy thuoc vao loi dien dch ac thu cua mot ngon ng c dung trong mot thi ai va trong nhng hoan canh nhat nh". Nhng minh nh (tn ly: definitions) co sau th gi nguyen va xac nhan, nhng ong thi cung giai thch cac minh nh i trc, va thong thng th khi phai oi dien vi nhng van e mi cung nh vi nhng sai lam, cac minh nh mi lam cho nhng minh nh trong qua kh song han day va co sc mang lai hoa trai tot lanh trong giao hoi. ieu nay khong co ngha la lam cho ac an bat kha ngo tr thanh mot th chu trng bat ong tan goc re oi vi chan ly. Cac cong thc tn ly khong minh nh chan ly trong mot cach thc khong xac nh, co the thay oi hoac phong chng; cang khong co chuyen cac cong thc o bien oi hay la bop meo chan ly i. Can phai gn gi chan ly theo mot dang thc xac nh han hoi. Va chnh iem nay, y ngha lch s cua cac cong thc tn ly mi to ro vai tro trong yeu cua mnh (so 5). Mi ay, qua tong th Ecclesia Dei (Giao hoi cua Chua, 1988), c Gioan Phaolo II a manh me khang nh lai y ngha o cua mot truyen thong song ong. Tuy nhien, moi quan he gia cong thc va noi dung cac tn ieu con can phai c lam cho sang to hn (lien quan en van e nay, xem phan III, oan 3 di ay).

3. Cac nh Mc Than Hoc (Qualifications Ou Notes Theologiques)

V truyen thong la mot thc tai that s song ong, nen chung ta gap thay rat nhieu tuyen ngon cua huan quyen vi tam quan trong ln nho cung nh vi mc o bat buoc nhieu t khac nhau. e co the anh gia cho ung mc va e giai thch cac tuyen ngon ay, than hoc a ngh ra hoc thuyet cac nh mc than hoc; mot phan cua hoc thuyet nay cung a c huan quyen giao hoi x dung. Nhng rat tiec la trong nhng thi gian gan ay, hoc thuyet a b ri vao quen lang. Du sao hoc thuyet cac nh mc than hoc van con hu ch cho viec giai thch tn ieu va can phai c cai tan cung khai trien them na.

Theo giao ly cua giao hoi, "can phai tin vi long tin oi vi Chua (de fide divina) va vi c tin cong giao (de fide catholica), tat ca nhng g c cha ng trong Li viet cua Chua hoac trong Li Chua tng truyen qua truyen thong, va c giao hoi hoac dung quyen phan quyet long trong hoac dung huan quyen thong thng va pho quat ma e ra e phai c tin nhan nh la do Thien Chua mac khai" (DS 3011). Nh the la nhng chan ly c tin (theo ngha hep) cung nh nhng chan ly lien quan en i song luan ly c mac khai chng giam eu thuoc ve toan bo credendum (nhng g can phai tin) nay (DS 1051, 3074: fides et mores; LG 25: fides credenda et moribus applicanda).

Khi cac chan ly t nhien va nhng hoc thuyet luan ly t nhien ham cha mot moi lien he tat yeu va noi tai vi cac chan ly c tin, th chung co the gian tiep thuoc ve giao ly co tnh cach bat buoc cua giao hoi (LG 25: tantum patet quantum patet divinae revelationis depositum, sancte custodiendum et fideliter exponendum). Tuy nhien, cong ong chung Vatican II van phan biet ro gia giao ly c tin va cac nguyen tac luan ly t nhien, bang cach dung t ng "loan bao" va "lay quyen ma day do" khi e cap ti giao ly c tin; con khi noi en cac nguyen tac luan ly th ch dung cac cach noi nh "lay quyen ma giai thch" va "xac nhan" (Dignitatis humanae: DH 14).

V giao huan cua huan quyen la mot tong the song ong, cho nen thai o chap nhan cua cac tn hu khong the nao ch gii han ni nhng chan ly c ro rang minh nh ma thoi. Cac khang nh khac cua huan quyen du khong phai la nhng minh nh chung quyet, nhng la do c Giao Hoang, hoac thanh bo giao ly c tin hay la cac giam muc e ra, th cung phai c on nhan vi nhng mc o khac nhau cua long tung phuc ao c (religiosum obsequium). Nhng khang nh nh the la thuoc tham quyen cua huan quyen chnh thc neu trong o y hng muon dung huan quyen ma day do c neu ro; y hng nay to ro "ac biet qua ban chat cua van kien, qua nhp o e cap en cung mot diem giao ly va qua cach thc dung ngon t trong loi dien ta" (LG 25; xem DS 3044 va so tiep). Y ngha chnh xac cua li cong ong Vatican II tuyen bo tren ay con can c giai thch mot cach sau rong hn na ve mat than hoc. e tranh cho uy tn huan quyen khoi b st me mot cach vo ch, s nguyen au tien la mong thay chnh huan quyen cua giao hoi ch ro tng lan the thc va mc o cng che (bat buoc) cua cac tuyen ngon huan quyen a ra.

4. Le Loi Hanh ong Cua Huan Quyen

Le loi hanh ong cua huan quyen trong giao hoi phai hng en cho hoa nhp vi tnh chat muc vu cua no. Chnh thc lam chng cho chan ly ve c Giesu Kyto la phan vu cua le loi hanh ong huan quyen: phan vu nay nam trong s mang rong ln hn cua cong tac cura animarum (lo cho cac linh hon). ung vi ban chat muc vu cua no, s mang nay phai dung khon ngoan va nhan nh ma ng au vi cac van e mi trong lanh vc xa hoi, chnh tr va giao hoi.

Nhng the ky gan ay, trc nhng tien trien mi, t pha huan quyen giao hoi a thay co nhng trng hp a ra li giai thch lien quan ti mot so lap trng van gi trc ay, ac biet la khi mot d kien phc tap a c phan tch va lam sang to ay u. Th du: thai o oi vi cac van e xa hoi co quan he vi nhng kham pha mi trong cac nganh khoa hoc thien nhien hien ai; thai o oi vi quyen con ngi va ac biet oi vi quyen t do ton giao; thai o oi vi phng phap phe bnh s hoc; thai o oi vi phong trao ai ket, oi vi long ton trong cac giao hoi ong phng cung nh oi nhieu yeu cau c ban cua cac nha Cai cach, v.v.

Bi phai song gia mot xa hoi mang tnh chat a dang va trong mot cong ong giao hoi co nhng net d biet sau am hn, nen cang ngay huan quyen cang can phai dung ti luan chng nhieu hn ma thc thi s mang cua mnh. Trong hoan canh nh the, gia tai c tin ch co the c truyen thu khi nao huan quyen cung cac ngi co trong trach trong lanh vc muc vu va than hoc san sang cung nhau lam cong tac luan chng (e trnh bay ly le cua cac chan ly c tin). Neu e y ti nhng nghien cu khoa hoc va ky thuat tien hanh trong thi gian gan ay, th thiet tng viec tranh xac nh thai o mot cach qua hap tap la viec lam thch ang trong luc nay; va ngc lai, nen hau ai nhng quyet nh a dang va co tnh cach m ng dan loi, ac biet la e nham ti nhng quyet nh chung quyet cua huan quyen ve sau.

III. Suy T Can Ban Theo Than Hoc Co He Thong

1. Tn ieu Trong Paradosis Cua Giao Hoi

iem chu yeu trong viec cong bo c tin kyto la cho tuyen xng ra rang t trc va trong mot cach thc phan tan, c Logos (Ngoi Li) hang chieu sang rc r trong moi thc tai, va cuoc giang the cua Ngai a c tien ha mot cach cu the trong Cu c; chnh c Logos ay a xuat hien di mot bo mat lch s cu the, trong c Giesu Kyto (Ga 1, 3tt. 14) vi tat ca s sung man cua mnh. Vao thi vien man (Gl 4, 4), s sung man cua Thien Chua en c ngu trong c Giesu Kyto theo hnh thc the ly (Cl 2, 9). Trong Ngai tiem an tat ca moi kho tang khon ngoan va thong hieu (Cl 2, 3). Chnh Ngai la ng, la s that va la s song (Ga 14, 6).

Do do, s hien dien cua vnh cu di mot bo mat cu the trong lch s la ieu thuoc cau truc can ban cua mau nhiem cu o kyto. Trong mau nhiem nay, kha nang trien khai vo nh cua con ngi a c Thien Chua xac nh mot cach cu the. Viec xac nh cu the va khong chut map m nay cung phai la yeu to quyet nh trong viec tuyen xng c tin cua chung ta vao c Giesu Kyto. V the, co the noi la t trong chnh ban chat cua no, kyto giao la tn ly.

Chan ly cua Thien Chua ni c Giesu Kyto, a khong i vao c trong lch s mot cach tron ven va chung quyet, neu trong Thanh Linh la ang hang nhac nh cho chung ta ve c Giesu Kyto va dan a chung ta at ti s that toan ven (Ga 14, 26; 16, 3), chan ly ay a khong c cong ong cac tn hu on nhan va tuyen xng mot cach cong khai. Trong c Maria va trong li tha "Xin vang" vo ieu kien ma Ngi a thay mat loai ngi e tha len vi y nh cu o cua Thien Chua, giao hoi nhan ra mau goc li "Xin Vang" mnh tha len trong c tin. Trong Thanh Linh, giao hoi la than mnh c Kyto: trong o va qua o s khon ngoan muon mat cua Thien Chua c loan bao cho tat ca moi ngi (Ep 3, 19tt; xem Rm 16, 25tt; Cl 1, 26tt). Trong truyen thong, s kien Thien Chua Cha thong truyen chnh mnh qua c Logos va trong Thanh Linh, van luon hien dien gia long giao hoi di nhieu hnh thai khac nhau: trong ngon t va trong hanh ong, trong phung vu va trong kinh nguyen cung nh suot trong ca i song cua giao hoi (DV 8). Cac minh nh tn ly ch la mot yeu to nam trong toan bo bao quat hn nhieu cua truyen thong ay. Nh the, chnh nh giao hoi, c Thanh Linh nang va ban sinh kh, lam chng, chung ta mi "chiem hu" c thc tai va chan ly ve c Kyto. Khong co giao hoi, chung ta khong "co" c c Kyto, Phuc am va Kinh Thanh. Mot th kyto giao phi tn ly cat t ra khoi s trung gian cua giao hoi th ch la mot th o gia vi ve hao nhoang ben ngoai ma thoi.

Paradosis cua giao hoi thau nhan tnh chat rong m va pho quat, nhng hnh anh cung nh y niem cua ngon ng loai ngi lam cua mnh, ong thi thanh luyen va bien cai chung nham mang lai cho chung y ngha chung quyet cua chung. e ap ng tng xng cho thc tai cua cuoc sang tao mi, tat can phai co mot ngon ng mi, qua o moi dan toc mi hieu nhau va trong o tnh trang hiep nhat cua nhan loai mi trong thi canh chung mi c sa soan. ieu nay co the thc hien c bi v Paradosis hien ang hoi nhap vao trong cac bieu tng va cac ngon ng cua moi dan toc, ang thanh luyen va bien cai nhng tiem nang phong phu cua chung ngo hau thu ghep chung vao trong nhiem cuc cu o duy nhat (Ep 3, 9). Trong tien trnh lch s nay, giao hoi khong them that mot ieu g mi (non nova) vao trong Phuc am ca, nhng ch loan bao tnh chat mi me cua c Kyto trong mot cach thc luon luon mi me (noviter). Va t kho tang cua mnh, giao hoi hang rut ra nhng yeu to tuy mi, nhng van luon luon hoa hp vi nhng ieu cu (DH 1).

Va cuoi cung roi, s lien tuc trong noi bo tien trnh ay cua Paradosis song ong at nen tang ni s kien nay la giao hoi nam gi mot niem tin vt len tren khong gian va thi gian. V ly do ay, trong moi thi ai, giao hoi co bon phan phai gi cho lch s c tin mnh luon hien dien trong memoria (ky c) ay sinh kh Thanh Linh cua mnh, va phai lam cho ky c ay sinh ong va phong phu len mot cach tien tri, cho hien tai cung nh cho hau the.

2. Giao Ly Giao Hoi (Tn ieu Theo Ngha Rong)

Trong toan bo nhng g lam nen Paradosis cua giao hoi, tn ieu theo ngha rong la viec giao hoi lam chng trong lanh vc giao ly va co tnh cach bat buoc, ve chan ly cu o cua Thien Chua c tien ha trong Cu c va c c Giesu Kyto mac khai mot cach chung quyet va vien man; nh Thanh Linh, chan ly ay luon hien dien trong giao hoi. ieu khong con co the nghi ng c na la t thi khai nguyen Tan c, yeu to cau tao ay cua giao ly a co mat trong li rao giang c tin. Chnh c Giesu a t gii thieu nh la mot ngi thay (Rabbi). Va ngi ta cung a xng ho vi Ngai nh vay. Chnh Ngai cung a day do va phai gi mon o cua mnh i giang day (Mt 28, 20). Trong cac cong oan au tien, a thc s co nhng thay tien s (Rm 12, 7; 1Cr 12, 28; Ep 4, 11). Nen lu y la hnh nh a co mot loi giang day ac biet i kem theo Paradosis lien quan en phep thanh tay (Rm 6, 17). Tam quan trong ay cua giao ly con noi bat ro rang hn trong nhng ban viet cua tong o xuat hien cham hn ve sau (1Tm 1, 10; 2Tm 4, 2tt; Tt 1, 9, v.v.).

Viec lay trach vu giao huan ma trnh bay mac khai la mot cach thc lam chng cho Li Chua trong va qua li con ngi. Viec lam o chia xe tnh chat chung quyet va canh chung cua chan ly xuat hien trong c Giesu Kyto, nhng ong thi cung mang lay tnh chat lch s va tnh cach gii han cua moi th ngon ng loai ngi. Ch vi c tin, giao ly cua giao hoi mi c thau hieu va giai thch ung an c. V the, phai nhan rang:

- Can phai giai thch cac tn ieu nh mot verbum rememorativum , ngha la can phai hieu chung nh mot li tng niem, nh mot no lc giai thch e nhac nh lai cac magnalia Dei (cac viec v ai Chua lam) ma cac chng c trong mac khai loan bao. Do o, can phai i t Kinh Thanh va truyen thong e thau hieu chung, cung nh phai nh Kinh Thanh va truyen thong e cat ngha chung. Can phai giai thch chung theo toan bo Kinh Thanh Tan va Cu c, da theo phng thc tng suy toan bo c tin (analogie de la foi: xem DV 12).

- Can phai hieu cac tn ieu nh la mot verbum demonstrativum (li trnh dien). Cac tn ieu khong phai ch noi len cac cong trnh cu o trong qua kh ma thoi, nhng con muon bieu dng s kien n cu o ang mang lai hieu qua ngay tai ay va trong giay phut nay. Chung muon tr thanh anh sang va s song. V vay, can phai giai thch chung nh la chan ly cu o, va can phai truyen at chung trong mot cach thc song ong, hap dan va ay kch lc oi vi ngi cua tng thi ai.

- Can phai giai thch cac tn ieu nh la mot verbum prognosticum (li tien lng). Nh la chng t cua chan ly va cua thc tai n cu o canh chung, cac tn ieu la nhng li khang nh co tnh cach bao trc nhng g se xay ra trong thi canh chung. Chung phai day hy vong len, va do o phai c cat ngha tuy theo cu canh toi hau, tuy theo s thanh tu can at ti cua con ngi va cua the gii (DS 3016), cung nh phai c hieu nh la li tan tung.

3. Tn ieu Theo Ngha Hep

Giao huan cua huan quyen ve chan ly mac khai co the c e ra di nhieu hnh thc cung nh vi nhieu mc o minh th va cng che khac nhau (LG 25). Theo ngha hep (tc la ngha ch mi c xac nh loi au thi ai mi thoi), tn ieu la mot iem giao ly qua o giao hoi e ra mot chan ly mac khai mot cach chung quyet va vi y hng buoc toan the giao dan kyto tin nhan, en o viec phu nhan chan ly ay se b coi nh la lac giao va se b len an vi va tuyet thong. Tn ieu theo ngha hep gom hai thanh to: th nhat la thanh to giao ly, va th en la thanh to ky luat. Nhng khang nh giao ly tng t thuoc than luat th co can ban khong choi cai c ngay trong Kinh Thanh, ac biet la trong quyen cam buoc va thao g ma c Giesu a trao ban cho giao hoi, la quyen co hieu lc luat phap ngay ca tren tri, ngha la ngay ca trc mat Thien Chua (Mt 16, 19; 18, 18). Ngay ca en va tuyet thong cung co nen tang chnh trong Tan c (1Cr 16, 22; Gl 1, 8tt; xem 1Cr 5, 2-5; 2Ga 10, v.v.).

Viec nhan manh va ve mat giao ly va ve mat phap ly tren ch mot menh e nh the, la ieu tng xng vi tnh chat cu the va dt khoat cua c tin kyto. Nhng ong thi viec nhan manh nh the cung keo theo nguy c ri vao thai o duy thc nghiem va duy toi thieu trong lanh vc tn ly. e tranh hai moi nguy ay, th can phai tien hanh mot cuoc hoi nhap song oi:

- Hoi nhap tat ca cac tn ieu vao trong toan bo giao ly va cuoc song cua giao hoi. Bi v "qua giao ly, i song va viec phung t cua mnh, giao hoi bao ton va lu truyen cho moi the he tat ca nhng g lam nen ban chat cua mnh cung nh tat ca nhng g mnh tin" (DV 8). Do o, can phai giai thch cac tn ieu theo boi canh chung cua cuoc song va giao ly giao hoi.

- Hoi nhap tng tn ieu mot vao trong toan bo tat ca cac tn ieu. Cac tn ieu ch co the hieu c qua moi lien ket noi tai cua chung (nexus mysteriorum: DS 3016) va trong c cau toan dien cua chung ma thoi. Trong van e nay, can phai lu y ac biet ti th t, tc la ti "giai trat cac chan ly" trong giao ly cong giao. Giai trat nay da tren nhng cach thc khac nhau cua moi lien he ma moi tn ieu co oi vi can ban kyto hoc cua c tin kyto (Unitatis redintegratio: UR 11). a han la moi chan ly mac khai eu phai c tin nhan vi long tin than khai; tuy nhien, y ngha va tam trong yeu cua chung th khac biet nhau tuy theo moi lien he cua chung oi vi mau nhiem c Kyto.

4. Y Ngha oi Than Cua Cac Tn ieu

Xet cho cung, noi ti mac khai tc la noi ti s viec Thien Chua Cha ven m va thong truyen chnh mnh qua Ngoi Con va trong Thanh Linh, e cho chung ta c tien vao trong s thong hiep vi Ngai (DV 2). V the, Thien Chua la oi tng duy nhat cua c tin va cua than hoc: oi tng bao ham tat ca (Thanh Toma tien s). Do o, ung la "actus credentis non terminatur ad enuntiabile, sed ad rem" (hanh ong tin khong cham dt ni li phat bieu, nhng la ni s viec: Tong luan than hoc, cuon II phan II, chng 1, oan 2, so 2). Phu hp vi nhan nh tren ay, truyen thong than hoc thi Trung co a xac nh nh the nay ve tn khoan (article de foi) : "articulum fidei est perceptio divinae veritatis tendens in ipsam" (tn khoan la viec nhan thc chan ly cua Thien Chua hng ti chnh chan ly ay: c trng dan ni phan luan chng Sed contra trong bo Tong luan than hoc, cuon II phan II, chng 1, oan 6). ieu o muon noi rang tn khoan la viec thc s nhan thc chan ly cua Thien Chua mot cach ch thc: o la the thc giao ly lam trung gian e chng giam cho chan ly mnh cha ng. Chnh v chan that, cho nen vt han chnh mnh, tn khoan dan a en tan mau nhiem chan ly cua Thien Chua. V vay, cung nh moi loai giai thch khac, viec giai thch tn ieu la mot tien trnh a dan t li dien dch ben ngoai i vao tan trong y ngha chnh yeu cua li ay, va cuoi cung la a en tan Li duy nhat va vnh cu cua Thien Chua. Bi the, viec giai thch tn ieu khong i t mot ngon t hoac mot cong thc rieng re e at ti nhng cach noi khac i, ma la i t nhng li le, nhng hnh anh va nhng y niem e at ti chan ly cua s viec ma chung dien dch. Ket qua la moi bc hieu biet ve c tin la mot bc tien nghiem ve tnh trang dien kien Thien Chua trong cuoc song vnh cu. T y ngha oi than nh the cua cac tn ieu, co the rut ra nhng nhan nh sau ay:

- Cung nh tat ca moi li dien dch con ngi dung e ban ve Thien Chua, cac tn ieu can phai c hieu trong cach thc loai suy (tng t), ngha la cac tao vat co phan giong Thien Chua, nhng luon luon lai co phan khac biet ln hn (DS 806). Loai suy la hang rao cung mot luc chan ng cach nhan thc c tin va cac tn ieu theo loi khach the hoa va duy thc ngay th, cung nh loai than hoc phu nh qua khch ch coi cac tn ieu thuan tuy nh la nhng "mat ma" am ch mot tnh chat sieu viet ma xet cho cung roi cung khong sao hieu thau noi va do o khong biet g ti tnh chat lch s va cu the cua mau nhiem cu o kyto.

- Khong nen lan lon tnh chat loai suy cua cac tn ieu vi quan niem thuan tuy bieu tng coi tn ieu nh la cach thc khach the hoa trong thi sau, mot kinh nghiem ton giao song qua trong thi nguyen thuy, hoac la mot le loi hanh ong xa hoi hay ton giao nao o. Nhng trai lai, can phai hieu cac tn ieu nh la mot dang thc giao ly co tnh cach bat buoc thch ang vi chan ly cu o cua Thien Chua, c e ra cho chung ta. Chung la dang thc giao ly co noi dung cha ng Li va chan ly cua chnh Thien Chua; v the, cach thc than hoc la cach thc trc tien can phai dung ti e giai thch tn ieu.

- Theo giao thuyet cua cac giao phu, viec giai thch tn ieu theo cach thc than hoc khong ch la mot dien tien thuan tuy tri thc. Sau xa hn nhieu, o la mot bien co linh thieng, tc la c nang bi Than chan ly, va khong the co c neu trc o khong chu thanh luyen "cap mat cua con tim". Viec giai thch tn ieu cung oi phai co anh sang c tin Thien Chua ban cho, cung nh viec thong d vao cac s thanh cua Chua va kinh nghiem thieng lieng ve thc tai ma chung ta tin nhan. o la cong trnh Thanh Linh lam nen trong chung ta. Chnh v c hieu theo y ngha sau sac hn nh the, nen viec giai thch tn ieu phai la mot van e bao gom ca ly thuyet lan thc hanh, va dnh lien mot cach khong the chia la c vi cuoc song thong hiep cung c Giesu Kyto trong giao hoi.

C. Nhng Tieu Chuan Giai Thch

I. Tn ieu Vi Kinh Thanh

1. Y Ngha Can Ban Cua Kinh Thanh

Cac van ban cua Cu cung nh Tan c eu c viet ra do tac ong cua Thanh Linh, nham mang lai "li ch cho viec giang day, bien bac, tu chnh va giao huan c cong chnh" (2Tm 3, 16). Cac van ban nay c thu thap lai trong quy ien. Dung huan quyen, giao hoi a cong nhan chng t ve c tin cac tong o lu truyen lai trong quy ien ay, coi o la loi dien ta c tin cua giao hoi nguyen thuy mot cach chnh thc cung nh chac chan, va giao hoi van khong ngng cong nhan nh vay (DS 1502-1504; 3006; 3029). "Giao hoi hang to long ton knh oi vi Kinh Thanh giong het nh la oi vi chnh Than mnh cua Chua, bang cach khong ngng, ac biet la qua phung vu, lay banh ban s song t ban tiec Li Chua va Mnh Chua e t nuoi song va e trao ban cho cac tn hu" (DV 21). V the, toan bo li rao giang trong giao hoi can "phai c nuoi dng va ieu chnh bi Kinh Thanh" (DV 21). Viec hoc hoi Kinh Thanh cung mot luc phai la linh hon cua than hoc cung nh cua moi li rao giang (DV 24; Optatam totius : OT 16). Chng t cua Kinh Thanh v the cung phai la khi iem va la nen tang cho viec thau hieu cac tn ieu.

2. Cuoc Khung Hoang Va Nhng Thanh Qua Tch Cc Cua Khoa Chu Giai Hien ai

Cuoc xung ot gia khoa chu giai va mon tn ly la mot hien tng cua thi hien ai. Tiep theo sau "the ky Anh Sang" (tk 18), cac cach thc dung ti trong phng phap phe bnh lich s hoc a c khai trien cung e nham muc ch co vu viec thoat ra khoi quyen han cua khoa tn ly va cua giao quyen. Phng phap phe bnh nay cang ngay cang tr thanh qua khch hn. Roi chang bao lau sau, van e khong ch con quay quanh cuoc xung ot gia Kinh Thanh vi tn ieu ma thoi: ngi ta bat au em chnh van ban cua Kinh Thanh ra e mo xe phe bnh vi muc tieu neu len ngay trong Kinh Thanh nhng cho goi la "c tn ly sn phet lai". Cac phng phap phe bnh theo cach thc chnh tr xa hoi va tam ly a tien hanh trong chieu hng o, va a khao sat van ban Kinh Thanh hau tm cho ra nhng moi knh ch trong lanh vc chnh tr xa hoi, hay la nhng d kien don nen tam than. Mau so chung cua cac khuynh hng khac nhau trong phng phap phe bnh nay nam cho chung eu nghi ng tn ieu cua giao hoi va ca chnh Kinh Thanh na, cho rang tn ieu va Kinh Thanh che dau i thc tai nguyen thuy ma ch co cach phan tch theo phng thc phe bnh mi tm ra c.

a han, khong c coi thng moi quan tam cua thi ai Anh Sang oi vi thc nghiem va thanh qua cua phng phap phe bnh dung e khao cu truyen thong. Phng phap phe bnh Kinh Thanh theo cach thc s hoc a thanh cong trong viec neu cho thay ro rang chnh Kinh Thanh cung mang tnh chat giao hoi, v a am re sau trong Paradosis cua giao hoi s khi, va viec xac nh bien gii quy ien cho Kinh Thanh noi len mot tien trnh tham nh trong giao hoi. Va nh the, viec chu giai Kinh Thanh lai dan chung ta ve vi tn ieu va truyen thong.

Tuy nhien, phng phap phe bnh lch s hoc a khong i ti cho ket luan rang c Giesu Kyto la tuyet oi "phi tn ly" (phi giao ieu: khong tuy thuoc vao mot ieu kien tien quyet nao). Ngay ca oi vi phng phap phe bnh theo cach s hoc gay gat nhat, th cung van con mot phan lch s nong cot ve thc tai cuoc song c Kyto ni dng the, va la phan nong cot rat co y ngha v nhng ly le khong the choi cai c cua no. Thuoc ve phan nong cot nay gom nhng g to lo qua li noi va viec lam cua c Giesu, tc la li Ngai khang nh ve s mang, ve than the cung nh ve moi quan he cua Ngai vi Thien Chua la "Abba" (Cha) cua Ngai. Niem t hao ay ngam cha ca dong tien hoa tng hien dien ngay trong Tan c cung nh van tiep dien ve sau trong lanh vc tn ly, va lam nen phan nong cot cua tat ca cac minh nh tn ly. Bi vay, hnh thc s khi cua tn ieu kyto xuat hien vi viec tuyen xng nam chnh tam iem cua Tan c, tin nhan rang c Giesu Kyto la Con Thien Chua (Mt 16, 16).

3. Giao Ly Cua Cong ong Chung Vatican II Ve Viec Giai Thch Kinh Thanh

Cong ong chung Vatican II a lay lai nhng u t chnh ang do phng phap phe bnh liech s hoc cua thi hien ai neu len. Cong ong nhan manh rang giai thch Kinh Thanh la "can than tm hieu ieu cac thanh s thc s co y trnh bay va ieu Thien Chua muon bay to qua li le cua ho". e tm ra cho c ieu o, th can am tng ve hoan canh lch s cung nh nhng cach suy ngh, dien ta va trnh thuat cua cac thi ai lien he. Loi giai thch theo phng phap phe bnh va s hoc phai c thu nhan vao trong cach thc chu giai cua than hoc va cua giao hoi, nh la mot ong gop co gia tri. "Bi v Kinh Thanh can phai c nghiem oc va giai thch vi s tr giup cua Thanh Linh la ang a linh ng e Kinh Thanh c viet ra, [...] cho nen cung can phai lu y khong kem en noi dung va tnh chat nhat thong cua toan bo Kinh Thanh" (DV 12).

Viec giai thch Kinh Thanh theo than hoc phai xuat phat t c Giesu Kyto la tam iem cua Kinh Thanh. Ngai la nha chu giai oc nhat (exegesato) cua Thien Chua Cha (Ga 1, 18). Ngay t au, Ngai a thong chia s mang giai thch ay cho cac mon o bang cach a ho vao trong loi song cua mnh; Ngai trao pho cho ho s iep cua mnh, va trang b ho vi quyen nang cua chnh mnh cung nh vi Thanh Linh cua mnh la ang se a ho at ti chan ly tron ven (Ga 16, 13). Vi sc manh cua Thanh Linh, cac tong o va mon o cac ngai a tng thuat va truyen lu lai chng kien ve c Giesu. V the, viec giai thch chng kien ve c Giesu dnh lien mot cach khong the tach ri c vi hoat ong cua Thanh Linh Ngai trong tien trnh lien tuc lam chng ve Ngai (ke nhiem tong truyen), va vi cam thc c tin cua dan Chua.

Nh the, noi en tn ieu trong giao hoi tc la noi en viec giai thch Kinh Thanh cho ung an. Trong cong tac giai thch Kinh Thanh theo cach thc tn ly va co tnh cach bat buoc, huan quyen khong vt len tren Li cua Chua, ma ch nham phuc vu Li Ngai (xem DV 10). Huan quyen khong phe phan Li Chua, nhng tham nh tnh chat chnh xac trong viec giai thch Li ay. Mot thi ai khong co quyen i thut lui lai ang trc nhng g a c Thanh Linh quy nh trong tn ieu nh la cha khoa e tm hieu Kinh Thanh. Tuy nhien, ieu o khong phu nhan s kien co the gap thay nhng quan iem mi cung nh nhng cach thc trnh bay mi xuat hien trong mot thi ai ve sau. Sau cung, ieu giao hoi minh nh trong lanh vc c tin th khong ngng c ao sau nh cong tac chuan b cua cac nha chu giai cung nh nh viec cham chu su tam nhng g Kinh Thanh muon dien ta (DV 12).

4. c Kito La Trung Tam Cua Kinh Thanh: o Chnh La Tieu Chuan

Bat chap tat ca nhng g hoc hoi c trong thi ai mi va nhng bien oi tan goc re trong lanh vc thieng lieng xay ra tiep theo sau "thi ky Anh Sang", s kien sau ay van mai ton tai bat di dch: c Kyto la mac khai chung quyet cua Thien Chua, va khong con can phai trong i nhng thi mi nao na, tc la mot thi ai cu o mi nao co sc troi vt hn thi ai c Kyto, cung nh khong con can phai trong ch mot Phuc am nao khac na. Thi gian trai dai t ay cho ti luc c Kyto tr lai van khang kht dnh lien mot cach c ban vi bien co lch s "mot lan cho tat ca" (ephapax) ve c Giesu Kyto, cung nh vi truyen thong cua Kinh Thanh va cua Paradosis trong giao hoi, la nhng yeu to lam chng ve Ngai. Cho du ang an dau, quyen chu te cua c Giesu Kyto van la mc thc va la phan quyet e ngay t bay gi, c theo o ma phan nh au la chan ly va au la doi tra. Va cung can phai da vao c Giesu Kyto th mi phan nh c gia nhng g trong cac phng phap mi cua ky thuat giai thch Kinh Thanh, co the gii thieu c Kyto chan chnh, vi nhng g khong nhan ra c Ngai, hoac te hn, xuyen tac s that ve Ngai.

Co nhieu vien anh c phng phap phe bnh va s hoc, hoac cac phng phap khac gan ay hn (lch s oi chieu cac ton giao, thuyet cau truc, ky hieu hoc, lch s xa hoi, tam ly chieu sau) m ra cho tng lai, co the ong gop e lam cho dien mao c Kyto noi bat hn len trc mat cua ngi thi ai chung ta. Tuy nhien, tat ca cac phng phap nay ch mang lai c thanh qua tot khi chung c x dung vi thai o tong phuc c tin va khong chu trng t tr. Cong ong hiep thong trong giao hoi la moi trng giup cho viec giai thch tranh c khoi moi nguy b cac trao lu rieng cua thi nay hay thi no khuynh ao i.

II. Tn ieu Trong Truyen Thong Va Trong Cong ong Thong Hiep Giao Hoi

1. Moi Lien Ket Khong The Cat t c Gia Kinh Thanh, Truyen Thong Va Cong ong Thong Hiep Giao Hoi

c c Giesu Kyto mac khai mot lan cho mai mai, vi tat ca sung man, va la mc thanh tu my man cua cac li tien ha trong Cu c, Phuc am duy nhat muon i van la nguon mach cua moi chan ly cu o va cua moi giao huan luan ly (DS 15011). Nh Thanh Linh tr giup, cac tong o va mon o cua cac ngai a dung li giang, gng sang va nhng the che cac ngai lap nen ma lu truyen Phuc am ay; nh chnh Thanh Linh linh ng, cac ngai cung a ky thac no cho cac van ban (DV 7). Va nh the, Kinh Thanh va truyen thong cung nhau lam thanh mot kho tang duy nhat cua c tin (depositum fidei): kho tang ay, giao hoi co bon phai lo gn gi cho trung thanh (1Tm 6, 20; 2Tm 1, 14). Vay, khong phai Phuc am c giao pho cho giao hoi nh mot m ch khong hon, ch viet len tren giay da; trai lai, no a c chnh Thanh Linh viet vao tan trong con tim cua cac tn hu (2Cr 3, 3). Nh the, nh Thanh Linh, Phuc am hang thng xuyen hien dien gia cong ong giao hoi, trong giao ly cung nh trong cuoc song va nhat la trong phung vu cua giao hoi (DV 8).

Bi the, Kinh Thanh, truyen thong va cong ong thong hiep giao hoi khong phai la nhng thc tai ng rieng biet nhau; trai lai, chung lam thanh mot toan bo duy nhat (DV 9tt; xem cac phan B, I, 1; C, I, 2 tren ay) ma nen tang sau xa nhat phai c tm thay ni viec Thien Chua Cha cung mot luc phai gi Ngoi Li va Thanh Linh cua mnh ti e mang chung en cho chung ta. Thanh Linh thc hien nhng cong trnh cu o trong ai: Ngai keu goi cac tien tri va linh ng cho ho e ho loan bao va giai thch ve cac cong trnh o; Ngai gay dng nen mot dan toc e ho lay c tin ma tuyen xng chung va e ho lam chng ve chung. en thi vien man, Ngai tien hanh cong cuoc nhap the cua Ngoi Li hang hu trong Thien Chua (Mt 1, 20; Lc 1, 35); dung b tch thanh tay, Ngai xay dng giao hoi la than mnh c Kyto (1Cr 12, 13), Ngai khong ngng nhac cho giao hoi nh lai li noi, viec lam va con ngi cua c Kyto, va dan a giao hoi i vao trong chan ly toan ven (Ga 14, 26; 15, 26; 16, 13tt).

Nh tac ong cua Thanh Linh, li noi ben ngoai tr thanh "tinh than va s song" ben trong cac tn hu. Chnh Thien Chua ban n xc dau ma day do (1Ga 2, 20. 27; Ga 6, 45). Thanh Linh thc tnh va nuoi dng sensus fidelium (cam thc cua cac tn hu), tc la s cam nhan t ben trong qua o, di s ch ao cua huan quyen, dan Chua nhan ra ni li giang day khong phai ch la li ngi tran, nhng la chnh li cua Thien Chua, va gn gi lay vi mot long trung thanh khong he mai mot (LG 12; xem LG 35).

2. Truyen Thong Duy Nhat Va Nhieu Truyen Thong Khac Nhau

Xet cho cung, truyen thong (Paradosis) khong la g khac hn viec Thien Chua Cha t thong truyen chnh mnh qua c Giesu Kyto, trong Thanh Linh, e hien dien gia cong ong giao hoi di nhng hnh thc luon luon mi me. Ngay t au, truyen thong song ong ay trong giao hoi a mang rat nhieu hnh thc khac nhau ni cac truyen thong rieng nhieu ni (traditiones). Kho tang phong phu khon lng cua no to lo qua nhieu hnh thc giao ly, qua cac bai thanh ca, cac bieu tng va cac nghi thc, cung nh qua cac hnh thc ky luat va cac the che khac nhau. Truyen thong cung cho thay kha nang doi dao cua mnh khi "hoi nhap" vao trong cac giao hoi a phng khac biet nhau, tuy theo hoan canh van hoa cua tng ni. Nhng truyen thong a dang o ch thc s chnh thong, neu chung trung thanh lam chng cho truyen thong tong o duy nhat va lo chu ao lu chuyen truyen thong duy nhat nay.

V the, viec nhan nh than loai (1Cr 12, 10; 1Tx 5, 21; 1Ga 4, 1) la mot phan thuoc hoat ong cua Thanh Linh a dan vao "trong chan ly toan ven". o la van e phan biet truyen thong on nhan t Chua Kyto (1Cr 11, 23) vi nhng truyen thong loai ngi (Mc 7, 8; Cl 2, 8). V c Thanh Linh khong ngng tr giup e gn gi cho nguyen tuyen, nen truyen thong tong o trong giao hoi khong bao gi co the b suy suyen ve can ban c. Ma v trong giao hoi, du la thanh thien th cung gom nhng con ngi toi loi, thng xay ra la co nhng truyen thong loai ngi len loi vao lam truyen thong tong o suy giam i, hoac thoi phong mot vai kha canh trong truyen thong ay len qua mc en o lam cho phan nong cot b lu m i, cho nen giao hoi luon luon cam thay nhu cau can phai thanh luyen, sam hoi va canh tan oi vi cac truyen thong gia long cuoc song mnh (LG 8). Cac tieu chuan e "nhan nh than loai" nh the phai c rut ra t chnh ban chat cua truyen thong:

- Bi v ch co mot Thanh Linh duy nhat hoat dong suot trong ca tien trnh lch s cu o, trong Kinh Thanh, trong truyen thong cung nh trong toan bo cuoc song cua giao hoi qua cac thi ai, the nen tieu chuan can ban e nhan nh la tnh chat lien ong (coherence) noi tai cua truyen thong. Tnh chat lien ong nay c am bao nh s kien c Giesu Kyto la tam iem cua truyen thong. Vay c Giesu Kyto chnh la iem nhat thong cho truyen thong va cho cac hnh thc khac nhau cua truyen thong; Ngai la tieu chuan cua viec phan nh va giai thch. ung the, can phai da theo tam iem ay ma khao sat va giai thch Kinh Thanh va truyen thong cung nh cac truyen thong rieng khac trong moi tng hp va lien he cua chung.

- Bi v c tin a c lu truyen cho chung ta mot lan cho tat ca (G 3), nen giao hoi mai mai gan bo chat che vi gia tai cac tong o e lai. Do o, tnh chat tong truyen la mot tieu chuan chu yeu. Giao hoi can phai khong ngng canh tan chnh mnh qua viec hoi tng lai nguon goc cua mnh mot cach song ong, va phai giai thch cac tn ieu trong anh sang nguon goc ay.

- c tin tong truyen duy nhat ban cho toan the giao hoi, bat au thc s thanh hnh gia cac truyen thong khac nhau trong cac giao hoi a phng. V the, con co mot tieu chuan chu yeu khac na, o la tnh chat cong giao, tc la moi tam au y hp trong noi bo cong ong thong hiep cua giao hoi. Moi ong tam nhat tr nh the ve mot iem giao ly c tin khong ai nghi ng trong mot thi gian lau dai, la dau chng cho noi len chat tong truyen cua iem giao ly ay.

- Moi quan he mat thiet gia truyen thong va communio (cong ong hiep thong) trong giao hoi to ro va tr thanh hien thc ac biet hn ca qua viec c hanh phung vu. V the, lex orandi (nguyen luat) cung luc cung la lex credendi (tn luat: DS 246). Phung vu la moi trng than hoc song ong va tong hp e dien dch c tin. Nh the khong nhng bi mot ly do hi ht v rang cac cong thc dung trong giao ly va trong phung vu tng ng vi nhau, nhng con hn the na: bi v phung vu lam cho "mau nhiem c tin" thc s hien dien. Viec chu lay Thanh The c Kyto co tac dung xay dng nhiem the cua Chua la cong ong giao hoi, va lam cho nhiem the ay tang trien len (1Cr 10, 17).

3. Viec Giai Thch Tn ieu Trong Noi Bo Cong ong Hiep Thong Cua Giao Hoi

Giao hoi la b tch cua Paradosis, ngha la giao hoi va la ni chon, va la dau ch va la kh cu cua Paradosis. Giao hoi loan bao Phuc am ve cac cong trnh cu o cua Thien Chua (martyria) , truyen thu c tin song ong cho nhng ai chu phep thanh tay t tay mnh (Rm 6, 17), tuyen xng c tin mnh ra trong khi be banh va trong kinh nguyen (leiturgia: Cv 2, 42), va phuc vu c Giesu Kyto trong nhng ngi ngheo kho, nhng ngi b bach hai, b cam tu, cung nh trong nhng ngi benh tat va hap hoi (diakonia, Mt 25). Cac tn ieu la cach thc dien dch ra trong lanh vc giao ly, chnh cung mot truyen thong c tin ay. V ly do o, khong the tach ri tn ieu ra khoi boi canh cuoc song giao hoi e roi ch giai thch chung nh la nhng cong thc thuan tuy y niem c. Va noi cho ung hn th y ngha cac tn ieu va viec giai thch chung mang tnh cach cu chuoc hoc (soteriologie): chung co phan vu gn gi cong ong giao hoi cho khoi sai lam, cha lanh cac vet thng trong cong ong va phuc vu tien trnh tang trng trong c tin song ong.

Tac vu oi vi Paradosis va oi vi viec giai thch no a c uy thac cho giao hoi trong t cach la oan the. Gia long giao hoi, cac giam muc la nhng v a c cat at theo ke nhiem tong truyen (LG 19), co nhiem vu giai thch truyen thong c tin mot cach chnh thc (DV 10). Hiep thong vi giam muc Roma la v a c giao pho cho mot cach ac biet tac vu lo cho hiep nhat, cac giam muc trong t cach la oan the, co quyen minh nh tn ieu va giai thch chung mot cach chnh thc. Viec minh nh va giai thch nay co the c thc hien hoac bi toan the cac giam muc cung vi c Giao Hoang, hoac la bi mot mnh c Giao Hoang la thu lanh cua giam muc oan (LG 25).

Trong giao hoi, viec giai thch cac tn ieu cung thuoc trach vu cua cac "chng nhan" va cua cac bac thay giang day (docteurs) hiep thong vi cac giam muc. Chng t ong tam cua cac giao phu (unanimis consensus Patrum: DS 1507; 3007), chng c cua cac v chu t ao v c tin, cung nh cua cac v a c giao hoi ton phong hien thanh, va cach rieng la chng t cua cac tien s giao hoi, mang mot y ngha rat ac biet.

4. e Phuc Vu "Consensus Fidelium" (moi ong cam thc ni cac tn hu)

Con co mot tieu chuan chu yeu khac cho viec nhan nh than loai, o la cong trnh xay dng hiep nhat trong nhiem the c Kyto (1Cr 12, 4-11). ieu nay cho thay tai sao hoat ong cua Thanh Linh trong giao hoi cung co the nhan ra qua viec "on nhan lan nhau". Kinh Thanh cung nh truyen thong ven m cho thay y ngha cua mnh trc tien la qua s kien chung c thanh tu va tr thanh thc s hien dien trong phung vu. Cong ong giao hoi on nhan chung khi c hanh chung trong noi cuoc "mau nhiem c tin". Viec giai thch tn ieu la mot hnh thc trong tac vu cua consensus fidelium, trong o dan Chua, "t cac giam muc cho en ngi giao dan cuoi cung" (thanh Augutino) eu noi len moi ong cam thc chung cua mnh trong lanh vc c tin va phong hoa (LG 12). Cac tn ieu va viec giai thch chung co phan vu cung co moi consensus ay cua cac tn hu qua viec tuyen xng "nhng g chung ta a nghe thay t ban au" (1Ga 2, 7.24).

III. Tn ieu Va Phng Thc Giai Thch Cho Thc Thi

1. Can Co Mot Phng Thc Giai Thch Thc Thi

Truyen thong song ong cua dan Chua ang tren ng l hanh gia lch s, se khong dng lai ni mot iem nhat nh nao o cua lch s: truyen thong ay a at ti gi phut hien tai ma no se vt qua e tiep tuc tien mai vao trong tng lai. V the, viec minh nh mot tn ieu khong ch la iem ket cua mot cong trnh khai trien hieu biet, nhng luon luon con la mot khi iem mi. Neu mot chan ly c tin a tr thanh tn ieu, th ieu ay co ngha la chan ly ay c muon i ket ghep vao trong Paradosis hang khong ngng tien ti. Bi vay, tiep theo sau viec minh nh la thai o tiep nhan - tc la viec cong ong giao hoi tin nhan tn ieu ay lam thanh phan sinh ong cua cuoc song mnh, - va cung tiep theo sau viec minh nh con co bc nhan thc sau hn ve chan ly ma tn ieu lam chng. Va bi v khong the nao la tan tch cua nhng thi d vang xa xa, nen nhat dnh tn ieu se mang lai hoa trai cho i song giao hoi. V the, neu ch e y ti kha canh tieu cc hoac co tnh cach han che can ngan cua tn ieu ma thoi, th that la thieu sot; ngc lai, can phai hieu tn ieu theo y ngha tch cc cua no, tc la hieu rang no m rong loi a dan ti chan ly.

Khi giai thch tn ieu nh the cho hien tai th can phai lu y ti hai nguyen tac ma thoat tien xem ra tng phan, o la: gia tr vnh vien cua chan ly va tnh chat thc thi cua no. ieu ay muon noi rang khong c choi bo hoac phan boi truyen thong, nhng ong thi cung khong c gia bo trung thanh e ch truyen thu mot th truyen thong co hu cng nhac. Can phai lam sao e t ky c cua truyen thong, hy vong bng len cho hien tai cung nh cho tng lai. Sau cung, s d mot minh nh co y ngha thc s oi vi hien tai la ch v no chan that va ch v tnh chat chan that cua no ma thoi. V the, gia tr vnh vien cua chan ly va tnh chat thc thi cua no tng can mat thiet vi nhau. Ch co chan ly mi mang lai c t do (xem Ga 8, 32).

2. Cac Nguyen Tac Ch ao Cho Phng Thc Giai Thch Thc Thi

Bi v the hien ca mot phan lch s van tiep dien cua truyen thong va cac tn ieu, phng thc giai thch tn ieu cho thc thi can phai c hng dan va xac nh bi nhng nguyen tac ch ao cua chnh lch s ay.

ieu o trc het muon noi rang mot cach giai thch thc thi nh the khong phai la mot loi tien hanh thuan tuy tri thc, hoac ch co tnh cach hien sinh hay la xa hoi; cung khong phai ch nham ti viec nh ngha cho ro hn nhng y niem rieng re, hoac e soan lai hay sang tac ra nhng cong thc khac. Nhng o la cach giai thch c linh ng, nang va dan dat bi tac ong cua Thanh Linh hien dien trong giao hoi va trong tam long moi kyto hu. No tien hanh trong anh sang c tin; no nhan c a thuc ay t cac oan sung va t cuoc song chng ta cua cac thanh ma Thanh Linh Thien Chua ban cho giao hoi trong moi thi ai. Cung the, sinh hoat chng ta co tnh cach ngon s cua cac phong trao thieng lieng va s khon ngoan noi tam xuat phat t kinh nghiem thieng lieng cua cac giao dan tran ay Thanh Linh Thien Chua (xem DV 8) cung phai c at vao trong chnh boi canh ay.

Het nh toan bo Paradosis trong giao hoi, phng thc giai thch thc thi cac tn ieu cung tien hanh trong va qua toan bo cuoc song giao hoi: tc la qua li thuyet giang va qua viec day giao ly, trong viec c hanh phung vu va trong i cau nguyen, qua cong tac phuc vu, cung nh trong cuoc song chng ta hang ngay cua ngi kyto, va ca trong lanh vc phap ly ky luat cua giao hoi na. Sinh hoat chng ta co tnh cach ngon s cua cac kyto hu hay cua cac nhom se da theo thc tai thong hiep va mc hiep thong cua mnh vi toan the cuoc song giao hoi ma nhan ra mc quan yeu trong vai tro cua mnh; noi cach khac, sinh hoat lam chng theo tnh cach ngon s o co c cuoc song giao hoi on nhan va chap nhan a vao trong tien trnh thng la lau dai, va oi luc cung ay au thng hay khong ?

c tin va viec thau hieu c tin mot cach song ong cung la nhng hanh ong con ngi thc s, dung ti tat ca nang lc cua con ngi: tr thong minh, y ch va kha nang giac cam cua con ngi (xem Mc 12, 30, va cac oan song song). c tin co phan vu phai cung ng (apo-logia) cho moi ngi ly do tai sao (logos) lai hy vong (xem 1P 3, 15). V the cong tac than hoc, viec nghien cu s hoc ve cac tai lieu goc, phan ong gop cua cac khoa hoc nhan van, khoa chu giai va mon ng hoc cung nh triet hoc gi mot tam quan trong ln lao trong cong trnh giai thch cac tn ieu cho thc thi. Tat ca cac bo mon ay co the co tac dung kch ong no lc lam chng trong giao hoi, cung nh co the tien hanh cong tac chuan b hu ch cho viec gii thieu cong trnh lam chng o cho thch ng vi cac oi hoi cua ly tr. Nhng trong cong tac phuc vu nay, d nhien la cac bo mon nay phai rut ra can ban va tieu chuan t trong li thuyet giang, t trong giao huan va cuoc song cua giao hoi.

3. Gia Tr Vnh Vien Cua Cac Cong Thc Tn Ly

Van e giai thch cac tn ieu cho thc thi tch tu ca trong van e gia tr trng cu cua cac cong thc tn ieu (xem Uy Ban Than hoc Quoc te: UBTHQT, c tin duy nhat va than hoc a dang [1972] trong Documenta , tr. 36). Tat nhien la can phai phan biet noi dung luon luon co gia tr cua cac tn ieu, vi hnh thc dien dch noi dung ay. Mau nhiem c Kyto vt han len tren kha nang dien at cua moi thi ai lch s, va v the thoat han ra ngoai tam tay cua bat c hnh thc he thong hoa oc chiem nao (xem Ep 3, 8-10; UBTHQT, van kien trng dan tren ay, tr. 32). Trong cuoc gap g tiep xuc vi cac nen van hoa khac nhau cung nh vi cac dau ch thi ai tiep noi nhau dien ra, Thanh Linh khong ngng lam cho mau nhiem c Kyto hien dien trong sac thai mi me cua no.

Tuy nhien, khong the nao phan tach noi dung va hnh thc dien dch mot cach ro rang c. He thong bieu tng cua ngon ng khong phai ch la mot lp trat ben ngoai, nhng trong mot cach thc nao o con the hien thc s chan ly no muon dien ta na. V Li vnh cu a nhap the, nen nhan xet tren ay ve ngon ng the hien chan ly ng nghiem mot cach het sc chnh xac trong viec giao hoi tuyen xng c tin. Viec tuyen xng c tin thng mac mot hnh thc cu the va theo khuon mau cong thc, c coi nh la loi trnh bay co tnh cach va thc s va bieu tng, dung e dien ta noi dung c tin: hnh thc ay cha ng va hien dien hoa ieu no muon bieu th. V the, khong the lan lon thay oi tuy thch nhng hnh anh va nhng y niem no dung c.

Neu nghien cu ky lch s cac tn ieu th se thay ro rang trong cac tn ieu, giao hoi khong phai ch co viec n thuan lay lai nhng y niem a e ra trc o, cho bang chon cac y niem san co, thng la lay t ngon ng bac kien thc trong moi trng mnh song, ma at vao trong mot tien trnh thanh luyen va bien cai, cung co the goi la tien trnh tai bien che, ngo hau tao nen mot ngon ng thch ng vi s iep rieng cua mnh. Th nh lai ay mot vai trng hp dan du, chang han nh: s phan biet gia ban the, ban chat (substance , hay la: ban tnh, nature) va thc the, ca the, (hypostase , ngoi v), cung nh viec tao nen y niem ve ngoi v (personne) khong co trong triet hoc Hy lap, nhng la thanh qua cua cong trnh suy nghiem ve mau nhiem cu o va ve ngon ng Kinh Thanh dung.

Nh the, ngon ng tn ly trong giao hoi c thanh hnh mot phan la nh co tranh luan vi mot so cac triet thuyet, nhng hoan toan khong b rang buoc vi mot triet thuyet nhat nh nao. Trong cach dung ngon t ma dien dch c tin, giao hoi a sang tao ra ngon ng rieng cua mnh e dien ta nhng thc tai ma trc o a khong c nhan biet va cung khong c thau hieu, nhng bay gi chnh nh ngon ng o ma thuoc ve noi dung cua Paradosis trong giao hoi, va cung bi the ma tr thanh gia san lch s cua nhan loai.

La cong ong c tin, giao hoi cung la cong ong bi li tuyen xng noi len long tin. V the, cho du co xet nhng li can ban dung e dien ta c tin theo a bien hoa cua ngon ng hay la ch at chung vao trong mot thi ai nhat nh, th s thong nhat trong nhng li ay cung la mot trong nhng thanh phan cau tao nen moi hiep nhat trong giao hoi. Nhng li can ban ay cua c tin mang tnh chat khong the xet lai c, ngay ca vi ly do la e lam cho thc tai chung dien ta khoi b quen lang i. Ngc lai, can phai ra sc am tng chung ngay cang sau rong hn, va tien xa hn mai trong no lc giai thch chung, nh ca mot loat hnh thc rao truyen Phuc am u moi sac thai khac nhau. Cach rieng, viec a Kyto giao hoi nhap vao trong cac nen van hoa khac nhau co the em lai mot c hoi ha hen hoac tao them mot ngha vu mi cho nhng co gang noi tren. Chan ly mac khai khong bao gi thay oi, "khong nhng trong ban chat ma thoi, nhng con ca trong cac cong thc ngon ng can ban dt khoat dung e dien ta no na" (UBTHQT, van kien "c tin duy nhat..." trch dan tren ay, tr. 37).

4. Nhng Tieu Chuan Cho Cach Giai Thch Thc Thi

Nhng tieu chuan trnh bay trong cac phan tren ay, d nhien la cung co gia tr oi vi tien trnh cua Paradosis van ang tiep dien trong thi ai chung ta. Viec chu yeu la phai bao toan cho tron ven "truc kyto hoc", lam sao e c Giesu Kyto van luon la khi iem, tam iem va la mau mc cua moi cach thc giai thch. e am bao c ieu ay, th tieu chuan ve nguon goc, tc la ve tnh chat tong truyen cung nh tieu chuan ve tnh chat cong ong thong hiep (koinonia) , tc la ac tnh cong giao, phai ng hang au (xem phan C, II, 2 tren ay).

Ngoai hai tieu chuan a c e cap ti tren ay, con co "tieu chuan nhan chung hoc", hien ang gi mot vai tro quan trong trong phng phap giai thch ngay nay. D nhien, noi the khong co ngha la chnh con ngi hay la mot so nhu cau va quyen li cua con ngi, hoac ngay ca nhng xu hng theo thi trang cung co the lam mau mc cho c tin va cho viec giai thch cac tn ieu c. Bi v ieu o a b loai han ra ngoai cuoc bi chnh s kien nay: oi vi ngay chnh mnh, con ngi cung con la mot cau hoi cha co giai ap, va ch Thien Chua mi la li giai ap tron ven cho cau hoi ay (Gaudium et spes, GS 21). Ch trong c Giesu Kyto th mau nhiem ve con ngi mi c sang to: trong Ngai la Con Ngi mi, Thien Chua a mac khai con ngi ra cho chnh con ngi mot cach sung man, a ven m cho con ngi nhan ra n goi cao ca tuyet vi nhat cua mnh (GS 22). The th con ngi khong phai la mau mc, nhng la iem quy chieu cho viec giai thch c tin va cac tn ieu. Con ngi cung la con ng giao hoi i trong khi giai thch tn ieu mnh e ra (xem Gioan Phaolo II, Redemptor hominis: ang cu o con ngi, so 14).

Ngay cong ong chung Vatican I cung a day rang thau hieu cac mau nhiem c tin cho sau sac hn la ieu co the lam c, neu biet tm hieu chung theo cach loai suy, tc la da theo tnh cach tng t vi cac kien thc t nhien, va neu biet nhn chung trong moi quan he vi cu canh toi hau cua con ngi (DS 3016). Cong ong chung Vatican II e cap en "nhng dau ch thi ai" nh la nhng s kien mot ang can da theo c tin ma giai thch, nhng ang khac cung co the day len mot tam hieu biet sau rong hn ve c tin a c truyen lu lai (GS 3tt, 10tt, 40, 42tt, 44, 62, v.v.). Qua cach thc ay, giao hoi mong lam cho mau nhiem ve con ngi c sang to trong anh sang cua c Kyto, va cong tac vao cong cuoc tm kiem cau giai ap cho cac van e bc thiet nhat cua thi ai chung ta (GS 10).

5. Bay Tieu Chuan Do J.H. Newman a Ra.

(c Hong y) J. H. Newman a soan ra mot bo tieu chuan hoc ban ve tien trnh phat trien cac tn ieu; tap nay don ng cung nh bo tuc cho nhng g c trnh bay tren ay. Co the ap dung bo tieu chuan hoc nay theo ty le thch ang, vao trong viec giai thch cac tn ieu mot cach sau sac hn hau lam cho tnh chat thc thi cua chung noi bat len. Newman e ra bay nguyen tac, tc la cac tieu chuan sau ay:

a). Viec bao toan kieu mau (type), tc la hnh thc can ban, cac ty le va cac moi quan he gia cac thanh phan vi toan bo. Neu c cau toan bo con nguyen, th kieu mau cung c gi vng, cho du mot vai y niem rieng re co thay oi i. Trai lai, c cau toan bo ay co the tr thanh h hong ngay ca khi cac y niem van con y nguyen, neu cac y niem b em ghep vao trong mot toan cuc hay mot he thong yeu to phoi hp khac han.

b). Tnh chat lien tuc gia cac nguyen tac: bat c chu thuyet nao trong cac he thong giao thuyet khac nhau cung eu co gang lam sao e trnh bay cac nguyen tac lai cho sau sac hn, cho du thng la rat lau ve sau, cac nguyen tac mi c biet ti. Cung mot iem giao ly, neu b tach ri ra khoi nguyen tac xay dng nen no, th co the giai thch theo nhieu cach khac nhau, va dan ti nhieu ket luan oi nghch nhau. V the, tnh chat lien tuc gia cac nguyen tac la mot tieu chuan e phan biet mot bc phat trien ung an va hp thc, vi mot a tien hoa sai lech.

c). Kha nang thu nhan: mot y tng ay nha song th bieu dng sc lc cua mnh qua kha nang tham nhap vao trong thc tai, qua kha nang thu nhan cac y tng khac cung nh qua kha nang van ong suy t va trien dng mnh ra ma khong mat i tnh chat thong nhat noi tai cua mnh. Kha nang hoi nhap nh the la mot tieu chuan giup nhan ra a phat trien hp thc.

d). Ket luan hp ly (logic): a phat trien cac tn ieu la mot tien trnh cot t qua bao quat rong rai en o khong the ch c coi nh la mot cau giai thch hp ly va nh la mot li suy dien rut ra t mot so tien e nhat nh nao o. Tuy nhien, nhng ket luan cua a phat trien ay phai an khp mach lac mot cach hp ly vi cac d lieu ban au. Va ngc lai, co the da vao nhng ket qua no mang lai ma tham nh mot bc phat trien, va c da vao hoa trai cua no e biet no co hp thc hay khong.

e). Vien anh tng lai: du rat lau ve sau mi tr thanh hien thc va at ti ket cuc, nhieu khuynh hng nghien cu ang chu y, cung sm cho thay o nh la nhng hien tng ri rac va mu m. Cac vien anh tng lai la nhng dau ch ve moi nhat tr gia a tien trien hau lai vi y tng nguyen thuy.

f). Anh hng bao ton qua kh: mot khuynh hng phat trien bien thanh h hong khi no co nhng chu trng mau thuan vi giao ly nguyen thuy hay la vi nhng bc tien trien trc o. Mot cong trnh phat trien chan chnh th duy tr va bao toan nhng bc tien trien cung nh nhng cach thc trnh bay co trc no.

g). Hieu lc lau ben: h hong dan ti tan ra. Nhng g h hong th khong the ton tai lau dai c. Ngc lai, sc song lau ben la tieu chuan e nhan ra mot ng hng phat trien co trung thanh hay khong.

6. Vai Tro Trong Yeu Cua Huan Quyen Trong Phng Thc Giai Thch Thc Thi

Cac tieu chuan neu ra tren ay se khong hoan toan ay u neu bo quen khong noi en vai tro cua huan quyen trong giao hoi, la tham quyen a c trao pho cho trong trach giai thch Li Chua mot cach chnh thc: Li viet cung nh Li tng truyen lai qua truyen thong; va huan quyen thi hanh nhiem vu ay nhan danh c Giesu Kyto cung nh vi s tr giup cua Thanh Linh (DV 10). S mang cua huan quyen khong ch gii han ni viec phe chuan va tham nh chung ket tien trnh giai thch trong giao hoi nh the la mot v "chng khe" toi cao. Huan quyen con co bon phan phai co xuy, thap tung va dan loi cho tien trnh ay; roi mot khi no at c ti ket cuc xac thc th dung the thc hu hieu hoa mot cach chnh thc ma xac nhan uy the khach quan va co tnh cach bat buoc pho quat cua no. Vi cach ay, huan quyen se mang lai ng hng va niem vng tam cho tn hu ang phai ng au vi tnh trang roi reng co u th quan iem cung nh vi cuoc cai co muon thu trong than hoc. Huan quyen co the tien hanh ieu o bang nhieu cach thc khac nhau va theo nhieu mc o bat buoc khac nhau: t li thuyet giang hang ngay, t viec huan du hay la khch le cho ti nhng tuyen ngon ve giao ly co tnh cach chnh thc hoac la co ca tnh cach bat kha ngo na.

"Trc nhng loi trnh bay giao ly map m en mc o tram trong, va co the noi la xung khac vi c tin cua giao hoi na, giao hoi co kha nang e phat hien ieu lam lac, va co bon phan loai bo no ra, ca en bang cach dung ti phng the chnh thc loai tr v lac giao, coi o nh la phng dc cuoi cung phai ap dung hau bao toan c tin cua dan Chua" (UBTHQT, c tin duy nhat..., op. cit., tr. 34). "Neu khong con u kha nang e noi mnh la cai g, va cai g khong phai la mnh, cung nh e minh nh bien gii mnh i ti au, th luc o Kyto giao khong con g e noi na ca" (Bnh luan ve cac e ngh cua UBTHQT a ra nam 1972, ang trong Die Einheit des Glaubens und der theologische Pluralismus, Einsiedeln, 1973, tr. 48). Ngay ca cho ti ngay nay, phan vu trng phat vi va tuyet thong co t thi cac tong o van con la mot trong cac quyen thuoc tham quyen giao huan trong giao hoi (xem ibid., tr. 50).

Moi no lc giai thch tn ieu eu phai nham ti tieu ch duy nhat nay la: lam sao e t van t cua cac tn ieu, "tinh than va s song" phat sinh ra gia long giao hoi va trong long moi tn hu. T ky c cua truyen thong trong giao hoi, niem hy vong phai bng len gia long thi nay khong ngng oi mi; va gia cac d biet muon hnh thai cua nhng hoan canh song con ngi, cua nhng boi canh van hoa, kinh te va chnh tr, cung nh gia muon van chung toc khac nhau, tnh chat duy nhat va cong giao pho quat cua c tin phai c cung co va co xuy nh la dau ch va kh cu xay dng hiep nhat va hoa bnh trong the gii a tap. ieu chnh yeu duy nhat la lam sao e con ngi co c s song i i "nh nhan biet Thien Chua chan that duy nhat va Con cua Ngai la c Giesu Kyto" (xem Ga 17, 3)

 

    Nguyen The Minh phien dch.