NHAN XET VE KITO HOC THAN KH

Theo Quan iem Cua Roger Haight

John H. Wright, S.J. [1]

Trong so xuat ban thang 6, 1992, tap ch Theological  Studies a cho ang bai viet mang ta e Ung  Ho Kito Hoc Than Kh cua tac gia Roger Haight, S.J. [2] Du co a ra nhieu kha canh rat xac ang tinh  vi, th theo thien y cua toi, bai viet ay cung  mang theo nhieu thieu sot tai can, va v the, khong phai  la mot cach nhan thc co the chap nhan c trong ng  hng tm hieu ve c tin kito.

V t ng "Kito hoc Than kh" co bao gom nhieu  y ngha khac nhau, nen thiet tng ngay t au, cung  can phai neu ro y ngha cua nhng g bai  viet kia muon ban ti. Haight a mieu ta chnh  xac ve cac hnh thai Kito hoc, coi o nh la "nhng  cach thc bieu at, hay la giai thch, hoac la da  tren kinh nghiem c tin ve s kien c Giesu a mang  lai n cu o cua Thien Chua cho loai ngi, ma  nhan chan ve ban sac con ngi c Giesu" (trang  84). Kito hoc Than Kh theo Haight coi c Giesu nh la  mot con ngi a c ay Thien Chua nh la Than  Kh ngay t lc bat au cuoc song, cho en o Ngai  a tr thanh ang mang n cu o cua Thien  Chua. Theo tac gia, th chnh s viec Than Kh c ngu trong  c Giesu ngay t giay phut au cua cuoc song, la  yeu to lam cho hnh thai Kito hoc nay khac biet vi  ngha t thuyet (tr. 79). Tac gia Haight a hieu viec c ngu ay cua Than Kh nh la thien tnh cua  c Giesu:

"c Giesu c Than Kh cua Thien Chua quyen lc hoa; Than Kh Thien Chua la chnh Thien Chua hien  dien, va nh the la hien dien, la quyen nang,  la sc manh, la ong lc, Than Kh tac ong hu  hieu vo song; do vay, c Giesu that la hien than cua  Thien Chua nh la Than Kh. Tuy nhien, o khong phai  la mot quyen nang vo nga ch biet chiem oat va  kiem soat, nhng la chnh Thien Chua tac ong trong t  do cua con ngi, khong phai t ben ngoai  va e thong tr, cung nh khong phai t ben  trong va e chiem oat, song la bang cach lam  cho t do hien thc hoa tron ven c cac kha nang co  hu cua mnh" (78).

Trong hnh thai Kito hoc Than Kh ay, co hai kha canh can  phai lu y ti: kinh nghiem ton giao cua c Giesu,  va kinh nghiem ton giao cua nhng ke theo Ngai.  c Giesu a cam nghiem Thien Chua nh la Than  Kh hien dien trong Ngai, lam cho Ngai co the goi  Thien Chua la "Abba!" Va het nh vay, khi cho  chung ta c chia se Than Kh vi Ngai, Ngai cung  lam cho chung ta c goi Thien Chua la "Abba!"

Khi tien sau vao tan trong ngoi v hay chu the ni  c Giesu, th ch nhan ra c mot ngoi v thu tao, mot  nhan v, cho du co c Than Kh ban cho an hue en tot  mc va quyen lc hoa en toi a. Haight khong nhn nhan  c Giesu la mot ngoi v than linh khi viet rang: "Y  thc lch s ngay nay khong cho phep noi rang thc  trang c Giesu lam ngi that s co y ch ve mot  ban tnh loai ngi toan ven nhng tru  tng, vi mot ngoi v than linh, ch khong co mot nguyen  tac hien hu loai ngi lam nguyen ly hien  hu." (76, So 35). Mieu ta ngoi v than linh trong  c Giesu theo kieu cach ay th co the la phan nao  co dung y tnh toan ("ban tnh loai ngi toan  ven nhng tru tng"); nhng y ngha th xem ra a  ro. Bi v choi bo chu the than linh va,  v the, choi bo luon ca viec chuyen thong ac tnh  (communication of properties), (76) nen Haight khong muon  noi en cuoc tien hien hu cua c Giesu (77).

Tat mot li: Haight coi c Giesu n thuan la mot  con ngi c tran ay Thien Chua nh la Than  Kh ngay t luc mi bat au hien hu. Ni Ngai,  chang co mot chu the than linh tien hien hu nao  a co trc va a tr thanh tac nhan  chu ong trong lch s loai ngi, nh vao  nhan tnh ma chnh mnh a nhan lay lam cua  rieng mnh. Chang co mot Con Thien Chua vnh hang nao  a tng tr thanh mot con ngi, nhng n  thuan ch co mot con ngi c tran ay Thien Chua  nh la Than Kh ti mc sieu quan bat tuy.

Trong phan au cua bai viet, ve mat phng phap, Haight  a e ra sau tieu chuan cho viec nhan nh ve tnh cach  thch ang cua mot nen Kito hoc. Cac tieu chuan ay a  c chon la xac ang. Nhng dung chung e anh gia  nen Kito hoc c tac gia mieu ta qua bai viet  cua mnh, th, theo toi ngh, la mot viec lam khiem  khuyet: khiem khuyet ngay iem Haight t choi khong  nhan rang chu the ngoi v c ban trong c Giesu,  tc la chnh ban than c Giesu, la ngoi v than  linh thc s. Tac gia Haight khong cho la mot ang  a "sinh bi Thien Chua Cha t trc muon i,"  va du the, cung a thc s tr thanh  mot con ngi hoan toan "ong ban tnh"  vi chung ta. Sau ay, xin c lan lt nhan nh ve cac  tieu chuan va noi:

1. Tieu chuan th nhat la phai co tnh cach bien  giao: Kito hoc co s mang phai chng giai kinh nghiem  kito ve c Giesu; phai minh giai ly do tai sao ngi  kito nhan c n cu o t ni Ngai (50). Va  "n cu o cot tai s viec Thien Chua t mac  khai chnh mnh ra" (60), lam cho Ngai hien dien  ra trong lch s cung thong ban sc nang bien hoa chung  ta tr thanh mon o.

a anh la Kito hoc phai bat au vi kinh  nghiem kito: kinh nghiem ma cac mon o au tien cua  c Giesu co ve Ngai, va kinh nghiem cua cac  tn hu suot trong dong lch s Giao Hoi cho en  ca ngay nay. Chac han la trong kinh nghiem cua  mnh, ngi kito thc s lien he vi c Giesu nh la  ang Cu Tinh, nhng ong thi ho cung lien he vi Ngai nh la c Chua (Kyrios). Tan c bieu  at kinh nghiem kito ve c Giesu qua cac vinh tung ca dang ve Ngai (th du Dt 13,21; 2Pr 3,18; Kh 5,13), vinh tung ca  ma qua cac the he, phung vu kito hang khong ngt hat  xng len. a c vo so cac tn hu sau nay lap i lap lai lam cua mnh, li tuyen tn cua  tong o Toma thot len rang: "Lay Chua toi! Lay Thien  Chua cua toi!" (Ga 20, 28), ch th la li bieu  at mot kinh nghiem xac thc ve c Giesu. o khong phai la nhng li n thuan tha len cung Thien  Chua nh la Than Kh c ngu trong c Giesu, song la tha len cung chnh ban than c Giesu. Kito hoc Than  Kh theo Haight khong chng giai c kha canh nay cua kinh nghiem kito.

2. Kito hoc phai trung thanh vi cung cach Kinh Thanh  noi ve c Giesu. Thiet tng la can phai lay toan bo Tan c lam qui pham; va e c  coi la chnh ang, th mot nen Kito hoc can phai biet  lu tam en chng t cua Tan c, khong c bo sot mot phan trong yeu nao. Noi cho ung ra, hnh thai  Kito hoc noi bat nhat trong Tan c dng nh khong phai  la Kito hoc Ngoi Li, cung chang phai la  Kito hoc Than Kh, ma la mot nen Kito hoc at c  s tren s kien lam "Con Thien Chua." au  au trong Tan c cung thay noi en mot cach minh nhien  hay la am th, en s kien c Giesu la Con Thien  Chua. Tuy nhien c Giesu khong ch la mot trong nhng  ngi con cua Thien Chua, giong nh bat c mot tn  hu nao khac, nhng la "Con yeu dau" cua  Thien Chua (Mt 3,17), "Con rieng cua Thien Chua"  (Rm 8,3); Thien Chua a tien nh cho chung ta nen ong  hnh ong dang vi Ngi Con nay (Rm 8,29), la "Con  Mot t ni Cha" (Ga 1,14; 3,16). Phaolo rao giang  "Tin Mng ve Con cua Ngi (Thien Chua)"  (Rm 1,3), Ngi Con a tng hp lc cong tac vao  trong cong trnh tao dng vu tru (th du 1Cr 8,16; Cl 1,15-17;  Dt 1,2; Ga 1,3).

ung la trong thc te, Kito hoc Ngoi Li a tng  lam cho mot vai ngi, nh Apollinaris chang han,  i en cho quan niem ve c Giesu theo loi nhn cua  nhat tnh thuyet (monophysite), khong phu hp vi  Tan c. Nhng lap trng nay cung chang phu  hp g vi Kito hoc Ngoi Li theo Gioan. Thanh nhan coi  la "phan Kito" nhng ai khong chu chap  nhan s kien "c Kito a en trong xac pham"  (1Ga 4,2.3). Khong nhat thiet la Kito hoc Ngoi Li  phai tat yeu a ti nhng lap trng khong phu  hp vi cac c lieu trong Tan c. Co the xay ra la  mot trc giac phong phu va mau m (nh trng  hp Kito hoc Ngoi Li) lai sinh san ra mot vai  th co dai ma ch can bt ta i, roi tu chnh va  bo khuyet lai la u.

Cong nhan la trong Tan c co nhieu hnh thai Kito hoc  khac nhau; tuy nhien, toi khong chap nhan c quan iem cho  rang Tan c trnh bay nhng hnh thai Kito hoc tng  tr lan nhau, ch v mau thuan vi nhau. Chap nhan  mot so hnh thc bieu at chang co ngha la phai  loai bo cac hnh thc khac. Khong phai luc nao  cung co the tm ra c cach thc e dung hoa cac  hnh thc bieu at ay; nhng o la nh mot dp mi  goi i tm cho ra ieu ma Lonergan goi la "mot quan  iem cao hn," [3] tc la mot vien anh kha d xep at  cac hnh thc bieu at co ve oi nghch nhau vao trong  mot moi hiep ong thc s hp ly co sc noi ket chung  lai vi nhau.

Theo thien y cua toi, dng nh Haight a khong  lu y cho u ac biet la en mau thc Kito hoc  theo thanh Gioan. Khong nhng v Haight bo quen giao  huan cua Gioan ve vai tro ma Logos a  tng cung vi Thien Chua ong gi trong cong trnh  tao dng (Ga 1,1-3), cung nh quen i li Gioan khang  nh ve s viec Logos a nhap the (Ga 1,14), ma  con v a khong e y g en nhng li cua  chnh c Giesu qua quyet trong Tin Mng theo Gioan,  noi rang Ngai "chnh la Ta" (ego eimi).  Khi ly luan chong lai mot "c Giesu tien hien hu,"  Haight co ve nh lan quan lap lai mot chuyen bang tha:  trc khi sinh ra, con ngi Giesu a khong hien hu  nh la con ngi (78). Khong ai i hieu cuoc tien hien  hu theo kieu nh the bao gi ca; the th tai sao  lai phai met nhoc bac be lai? Nhng theo Gioan, th  c Giesu a noi la: "Trc khi co Abraham, th  Ta, chnh la Ta" (Ga 8,58). Ngai cung a cau  nguyen nh the nay: "Lay Cha, gi ay, xin Cha ton  vinh Con ni Cha, trong vinh quang ma Con c hng ben  Cha trc khi co the gian" (Ga 17,5). Nhng li tuyen  bo nh the la e bo sot cho ri vao quen lang  hay sao?

3. Cung ong y na la Kito hoc co bon phan phai  trung thanh vi giao ly cua cac cong ong ve Kito  hoc, ac biet la cua hai cong ong Nixea va Canxeon.

ung, cong ong Nixea a khong trc tiep minh nh s  viec Ngoi Li nhap the, v ca Ario lan Athanasio  eu ong y ve iem ay. Du sao, th cung van phai  nhan la chnh giao huan cua Gioan 1,14 a lam  cho ho ong y vi nhau. Cong ong Nixea va ca toan  bo truyen thong kito giao sau o, a coi o la mot  li xac minh trong yeu va ay y ngha. Dng nh  tac gia Haight a khong ngh nh vay.

Hnh nh can c chnh lam phat sinh ra lac giao Ario khong  phai la lac thuyet phu thuoc (subordinationism) tiem ngu trong tc hieu "Li," song la  trong tc hieu "Con": Mot ngi con th khong  the co cung so tuoi nh cha mnh c; Ngoi Cha phai  co trc khi sinh Con ra, v the a co mot thi Con  cha co.

Noi rang Nixea ch muon khang nh ve s viec ang hien  dien va hoat ong trong c Giesu th khong kem thua g  Thien Chua, la khong biet anh gia cho ung ve nhng  g cong ong a lam. V li khang nh o cung  ung oi vi moi ngi lanh thanh: ni ho, cung  co ang khong kem thua g Thien Chua hien dien va hoat  ong. Chua Thanh Linh c ngu trong moi mot ngi chung  ta, trong cong ong Hoi Thanh, va Thien Chua hoat ong  trong moi viec tot lanh chung ta lam: quoties bona  agimus, Deus in nobis atque nobiscum, ut operemur, ope-ratur (moi khi chung ta lam ieu thien, th trong chung ta  va vi chung ta, Thien Chua tac ong lam cho chung  ta lam), nh cong ong Orange II a tuyen bo (DS  379).

V moi pha a ong y ve s viec Ngoi Li nhap the,  nen chu nh cua cong ong Nixea la khang nh  rang ang chu ong trong cac hanh ong cua c  Giesu, tc la Ngi Con tien hien hu, th khong  thua kem chi Thien Chua.

ung, cong ong Canxeon a thc s quan tam en viec  day giao ly ve nhan tnh tron ven cua c Giesu, va  day rang Ngai la homoousios (ong ban tnh)  vi chung ta. Nhng ieu ma cong ong a trc tiep  quan tam en trc het, chnh la lo lam sao e em  lai hoa kh trong Giao hoi bang cach tm cho ra mot cong  thc kha d dung hp c nhng chu trng chnh  ang cua ca hai hnh thai Kito hoc, tc la Kito  hoc "Li-Xac Pham" [Alexanria] va Kito  hoc "Li-Con Ngi," [Antiokia], ma van  tranh c cac lap trng cc oan ca cua phe  Nhat tnh thuyet lan cua phe Nestorio. Nhng li  khang nh (bang ch nghieng di ay) trong cong  thc tuyen tn cua Canxeon ro rang la ngc  han vi hnh thai Kito hoc Than Kh ma Haight chu  trng; cong ong viet:

"Theo sat got cac thanh Giao Phu, chung toi  tat ca eu ong tam nhat tr day rang [phai] tuyen  xng c tin vao mot Ngi Con duy nhat la chnh  Chua Giesu Kito, Chua chung ta. Chung toi tuyen xng rang  Ngai la hoan chnh trong thien tnh cung nh  trong nhan tnh cua mnh, la Thien Chua that va  la con ngi that cau thanh do linh hon ly tnh  cung the xac, ong ban tnh vi c Chua Cha trong  thien tnh cua mnh, con trong nhan tnh, th ong ban  tnh vi chung ta, va giong chung ta ve moi mat, ngoai  tr toi loi (Dt 4,15). Chung toi tuyen xng rang  theo thien tnh, Ngai sinh bi c Chua Cha t trc  muon i, va trong thi sau het nay, v chung  ta va e cu roi chung ta, Ngai a sinh ra  theo nhan tnh, bi c Trinh N Maria, Me Thien Chua.  Chung toi tuyen xng rang chnh cung mot c Kito  ay, Con Mot va la c Chua, phai c nhn nhan  la hien hu trong hai ban tnh khong tron lan  vi nhau hoac oi thay [li khang nh chong lai chu  trng cc oan cua phai Kito hoc "Li-Xac Pham" =nhat  tnh thuyet], khong phan chia hoac phan re [li  khang nh chong lai cac khuynh hng cc oan trong phai Kito  hoc "Li-Con Ngi" =Nestorio]; va rang s viec  chung ket hp thanh mot khong may may triet tieu  i s khac biet gia hai ban tnh, nhng trai lai,  moi ban tnh van duy tr nguyen ven ac tnh ca  biet cua mnh, cung nh chung ket hp lam mot  vi nhau trong cung mot ban nga (person) duy nhat  va trong cung mot ngoi v (hypostasis) duy nhat. Chung  toi tuyen xng rang Ngai khong b phan tach hoac phan  chia ra lam hai ngoi v, song ch co chnh mot Ngi  Con Mot duy nhat ay ma thoi, tc la Thien Chua Ngoi  Li, la c Chua Giesu Kito. o la ieu ma  ngay t au, cac tien tri a day ve Ngai; o  la ieu ma chnh c Kito a ch than day cho  chung ta biet; va o cung la ieu ma qua ban  tuyen tn, cac Giao Phu a truyen at lai cho chung ta." [4]

Canxeon khong ngh la a day mot ieu g khac ngoai  giao huan cua Epheso, nhng ch muon giai thch Epheso  cho ro hn, bi v phe nhat tnh thuyet a e ra  nhng loi giai thch theo kieu rieng cua ho. Ca  Canxeon na cung a goi c Maria bang tc  hieu theotokos (Me Thien Chua), mot tc hieu khong  the co c neu khong co s viec chuyen thong ac tnh  (communicatio idiomatum) gia hai ban tnh trong  c Giesu -- o la mot phep ng hoc ma Tan  c cung thng dung en. a anh la  giao huan cua Canxeon chu anh hng cua  hoan canh lch s thi o, va cong thc  "hai ban tnh, mot ngoi v" con co the c  cai thien cho hoan hao hn. Tuy nhien, theo toi  ngh th khong c i tm viec cai thien ay vi mot thai  o thieu kien nh, buong ri, khong chu nam vng va  nhn nhan nhng g cong ong a chu tam truyen  day mot cach minh nhien, trong va qua cong thc tren ay.

ay, con co mot iem quan trong khac na,  o la Giao hoi hoc Than kh. Nhng g c tin  Hoi Thanh hang tin nhan va tuyen xng ra mot cach coi  nh la pho quat nhat tr, suot trong nhieu the ky,  th o chnh la nhng g Thanh Linh ch day cho Hoi  Thanh tuyen xng. Can phai can trong trong viec ap dung  nguyen tac nay, bi v, co the la nhng nc  sn van hoa hao nhoang ben ngoai se c coi nh  la mot thai o tuyen xng c tin, du chang phai  la the; chang han nh la quan niem trong nam hn n,  gap thay ni cac Giao Phu. Tuy nhien, viec Hoi Thanh ong  tam nhat tr tuyen xng c Kito la Con Thien Chua, nh hai cong ong Nixea va Canxeon a tuyen day, th  khong the huy bo i c, va cung khong the  giai thch lam cho iem cot tuy ay mat het y  ngha i c.

4. Toi cung ong y rang Kito hoc phai trnh bay  lam sao cho de hieu va cho co mach lac; nhng the  nao i na th cung can phai phan biet, nh  chnh thanh Phaolo a lam, gia s khon ngoan cua  the gian va s ien ro cua Thien Chua (1Cr 3,19).  Mot lan na, xin noi lai cho ro la o la  mot viec lam lam luc te nh va phc tap kho khan.

Toi ngh rang lap trng cua Haight co mach lac va  nhat quan trong noi cuc e cng cua no, nhng lai khong  an khp vi kinh nghiem cua ai a so cac kito hu,  khong phu hp vi giao huan cua Tan c, cung  nh khong trung thanh vi cac cong ong cua Giao hoi  va vi ai Truyen Thong noi chung.

5. Mot nen Kito hoc hien ai co bon phan phai ng ap  thch ang cho hien trang va cac van e chung ta ang  gap phai. Du khong the minh giai cho het c  tat ca nhng ieu va noi, th toi cung nhan  ra c t nhat la ba ieu kien quan trong at ra cho Kito  hoc va cho than hoc noi chung: (1) can phai nhn nhan  anh hng cua ieu kien lch s; (2) trong no  lc tm hieu ve c tin, khong the ch n thuan da theo  cach bieu at than thoai hay an du c; va (3) can  phai lay thai o tch cc ma nhn nhan va anh  gia thc trang a dang ton giao cua thi ai nay.

Haight nhan xet ung khi noi rang ngay nay, viec nhn nhan  hien trang a dang ton giao trong the gii la mot thach  o ac biet at ra cho Kito hoc. ieu o lam cho Haight  ket luan rang khong nhng can phai chap nhan Thien  Chua nh la Than Kh ang hoat ong ni cac ton giao ln  khac (87) -- nh Vaticano II xem ra a khang nh trong  phan au cua tuyen ngon Nostra Aetate, [5] va nh c Gioan Phaolo II a  phat bieu mot cach ro rang hn na, trong thong  iep Redemptoris missio [6] -- ma con can phai chap nhan  na la "co the co nhng nhan vat cu o khac  ngang cng v [vi c Giesu](85). iem nhan nh nay  lam nh huy hoai en tan goc re s mang cua  Giao hoi, c bieu th ro qua Mt 28,19-20: "Vay anh  em hay i en vi muon dan, lam phep ra cho ho  nhan danh Chua Cha, Chua Con va Chua Thanh Linh, day bao  ho tuan gi moi ieu Thay a truyen cho anh em."

Theo kinh nghiem kito, c Giesu la Chua, ang lam  trung gian cho hoat ong cu o cua Thien Chua, la  hien than long Thien Chua yeu thng, la quyen nang  va la khon ngoan cua Thien Chua the hien ra trong  the gii. Thien Chua a chiem hu cuoc song con ngi  cu the nay lam cua rieng mnh en o trong va  qua cuoc song ay, Ngai hanh ong thc s va mot  cach chung quyet, nham mu cau hanh phuc vnh cu cho toan  the nhan loai.

Tuy nhien, cung can phai cong nhan rang hanh ong  cu o cua Thien Chua thu hut con ngi en vi Ngai  qua mot cuoc i song trong tnh yeu xa ky v tha,  van hang tiep tuc dien ra khap ni trong nhan loai,  va au cung co nhng ngi ap ng  lai hanh ong hoi thuc ay vi nhng mc o trung  thanh nhieu t khac nhau. Hn na, cung phai  nhn nhan rang Thien Chua khon ngoan nhan hau co the tuyen  chon cach ac biet, mot so ca nhan e lam kh cu em  anh sang va sc tr giup cua Ngai en cho nhng  ngi khac. Nhng ca nhan nay la nhng  v thu lanh ton giao gap thay tai khap ni va  trong moi thi. o khong phai la nhng ac  quyen danh rieng cho ngi kito, va khong nhat  thiet ngi kito la nhng ngi se ap  ng long mong muon cua Thien Chua bang mot cuoc song  trung thanh hn nhng ngi khac.

Tuy nhien, Thien Chua hang giong len mot li keu mi  ac biet gi en cho the gian qua s mang cua Con  Ngai, la c Giesu Kito. c Giesu khong phai  n thuan la mot tien tri, mot bac thay co tam thau  hieu ve mau nhiem Thien Chua sac ben va sau rong hn,  ma la chnh hien than cua Thien Chua t mac khai;  khong ai co the troi vt hn Ngai c ve mat sung man,  cng o va quyen nang cu o. Co lien ket vi  con ngi c Giesu va vi s nghiep cua Ngai,  th moi an hue khac Thien Chua ban, mi at c en mc  thanh tu toan ven. o chnh la ieu noi len  ly do hien hu cua hoat ong truyen giao cua  Giao Hoi, va cung luc cho thay la can phai  biet ton trong nhng g Thien Chua thc hien qua nhng  cach thc va ng loi khac.

6. Sau het, toi cung ong y vi ieu kien cuoi cung  cua Haight: Kito hoc phai co kha nang kch cam  va tang cng i song kito. Xin thu that toi  khong tin la Kito hoc Than Kh t no co the lam  ieu o ma khong nh en Kito hoc Con Thien Chua.  t ra oi vi toi, neu ch chiem ngam mot c Giesu n  thuan la ngi khong thoi cho du trong con  ngi ay, Than Kh co hoat ong en mot mc o tran  ay th toi se cam thay buon vo han va  mat mat vo cung: bi v, neu vay, th co ngha la  Thien Chua cha yeu thng chung ta u e lam mot  ngi ong chung vi chung ta, va e chet cho chung ta. Nhng, Haight cho la mot c Giesu nh ong mieu  ta, th de cho chung ta noi theo, bat chc hn.

Kinh Thanh ca Cu lan Tan c eu khch le cho chung  ta noi gng bat chc Thien Chua: "Hay la thanh,  v Ta la Thanh, Ta, Yave Thien Chua cua cac ngi!"  (Lv 19,2). "Hay nen tron lanh nh Cha cac ngi   tren tri la ang tron lanh" (Mt 5,48). V a  tr thanh mot ngi ong chung vi chung ta,  nen Con Thien Chua a ven m cho chung ta hieu ve  y ngha cua cac li kia, va v a thong chia  cho chung ta Than Kh cua mnh, nen Con Thien Chua cung  lam cho chung ta co c kha nang e noi theo gng  Ngai.

oi vi toi, tnh chat lien tuc (continuity) chnh la  qui tac can ban cua c tin cong giao: khong phai  la lien tuc trong nhng ngon t hay la trong  nhng cong thc bieu at, ma la trong t tng  va trong chu nh. Luc khai mac cong ong Vaticano  II, c Gioan XXIII a a ra mot nhan nh ve cach thc  phan biet gia ban chat cua c tin co truyen  va cac cong thc bieu c tin ay; va t o le  loi phan biet nh the a tr thanh kinh ien.  Toi xac tn rang chnh Thanh Linh Thien Chua lam cho c  tin co c tnh chat lien tuc nh the. Va ay la  mot ac tnh khac ma mot nen than hoc thc s cong  giao phai co: tnh chat bao ham toan  dien (comprehensiveness), tc la mot lap trng on  nhan ca/lan, thay v chu trng la chon hoac la/hay la. Toi hoan toan chap nhan  Kito hoc Than Kh, ngha la nhn nhan rang Thanh Linh,  vi sc nang toan ven cua thien tnh, a hoat  ong trong c Giesu; nhng ong thi, toi cung chap  nhan Kito hoc Ngoi Li. Va rot cuoc, oi vi toi, iem cot tuy -- iem ma toi khong ngh la ch  co tnh cach t do oi vi cac lap trng than hoc,  song la mot tn ieu -- nam tron cho c  Giesu Kito chnh la Con cua Thien Chua, Con hang hu  a lam ngi -- va du co bieu at bang  mot th ngon t nao i na, th chan ly van  la the.

 

Ngi dch: Felipe Gomez Ngo Minh.



[1] J.H.Wright la giao s than  hoc tai Berkeley School of Theology, California. ay la bai  viet ang trong tap ch Theological Studies 53(1992) 729-735.

[2] Xin xem bai trnh dch ke trc ay, trong so 7 nay  cua HTTH; so trang trong ngoac n ch en bai  nay.

[3] Xem Insight (London: Longmans, 1958)  13-19.

[4]   "Cong thc nh tn cua cong ong Canxeon" (nam  451): xin xem H.Denzinger, Enchiridion Symbolorum, do Peter  Huenermann tai ban nam 1991, so 301-302.

[5] "Quan  phong [cua Thien Chua], nhng chng tch bieu hien  long nhan hau va y nh cu o cua Ngai th  m rong ra cho het moi ngi (xem Kh 8,1; Cv 14,17; Rm  2,6-7; 1Tm 2,4), cho en khi nhng ngi c tuyen chon  oan tu lai vi nhau trong Thanh Thanh rang ngi  anh vinh quang Thien Chua, ni muon dan se bc i trong  anh sang cua Ngai (xem Kh 21,23-24." "Tuyen Ngon  ve moi quan he cua Giao Hoi oi vi cac ton giao khong  kito", so 1b.

[6] "Chnh Than Kh gieo Anhng  hat giong Li Chua' vao trong nhieu phong tuc cung  nhieu nen van hoa khac, va chuan b cho chung chn muoi  trong Chua Kito.