Labadists: Phaùi thieân nieân Labadie (tk 17-18)
Labarum: Côø hieäu cuûa Constantinoâ (vôùi chöõ 2= C+r: hai chöõ ñaàu cuûa töø CristoùV)
Labo(u)r: Lao coâng; coâng vieäc khoù nhoïc; ñau ñôùn khi sinh con; noã löïc
Laborious: Caàn cuø; khoù nhoïc, vaát vaû
Laconism: Loái dieãn ñaït ngaén goïn
Lacuna: Loã hoång, choã troáng; ñoaïn khuyeát, ñieåm thieáu soùt
Ladder, spiritual: "Baäc thang thieâng lieâng" (chæ veà böôùc ñöôøng lôùn leân trong ñôøi soáng thieâng lieâng)
Lady, Our: Ñöùc Baø
O. L. chapel: nhaø nguyeän Ñ. Baø (trong nhaø thôø)
O. L. day: Leã Truyeàn tin (25 thaùng 3)
Laetare Sunday: Chuùa nhaät "Haõy vui leân" (Chuùa nhaät 4 Muøa Chay)
Laic: Giaùo daân; theá tuïc, phi toân giaùo
Laicism: Chuû nghóa/naõo traïng: phi toân giaùo, tuïc hoùa, choáng giaùo quyeàn/só; chính saùch duy theá tuïc
Laicization: Hoài tuïc; tuïc hoùa
Laicus: Giaùo daân
Laity: Giôùi giaùo daân (ñk 207)
associations of the l.: hieäp hoäi giaùo daân (ñk 327)
Lama: Nhaø sö Taây taïng
Grand Lama: Ñaït lai Laït ma (Thöôïng Sö)
Lamarckism: Thuyeát Lamark (veà tieán hoùa)
Lamasery: Chuøa (tu vieän) lama
Lamb: Con chieân, cöøu non
eucharistic l.: baùnh thaùnh leã (phaàn baùnh linh muïc caét ñeå truyeàn pheùp: nghi thöùc Bizantinoâ)
L. of God: Chieân TC
Lamentation: Than khoùc, than vaõn, reân ræ
Lamentations: Saùch Ai ca, Ac
Lammas day: Ngaøy thoaùt nguïc (moàng 1 thaùng 8: möøng Thaùnh Pheâroâ ñöôïc giaûi phoùng; ngaøy ban pheùp laønh cho baùnh môùi)
Lamp of the Tabernacle: Ñeøn chaàu, ñeøn nhaø taïm (ñk 940)
Lampstand: Truï/chaân ñeøn
Land: Ñaát, vuøng
Holy l.: Thaùnh ñòa (Palestina)
l. of the living: theá giôùi ngöôøi soáng, coõi ñaát naøy, coõi traàn, coõi nhaân sinh (Is 53:8)
promised l.: ñaát höùa
Language: Tieáng, ngoân ngöõ
biblical l.: ngoân ngöõ KT (Hipri, Aram, Hylaïp)
Laodicean: Ngöôøi Laoñiceâa; tín höõu nguoäi laïnh; höõng hôø (trong caùc laõnh vöïc toân giaùo, chính trò)
Epistle to the L.: thö göûi tín höõu Laoñiceâa (nguïy thö)
Laparotomy: Thuû thuaät giaûi phaãu buïng
Lapidate: Neùm ñaù (cho cheát)
Lappets: Daây ñai muõ GM
Lapse(-d): Sa ngaõ; boû ñaïo; laàm lôõ, sai soùt
Lapsi: X. Lapsed (nhaát laø trong thôøi baùch haïi vaøo caùc n. 249-51; xin x. Libellatici)
Lapsus: Sa ngaõ, laàm lôõ
l. calami: caâu vieát sô yù, lôõ buùt
l. linguae: caâu noùi sô yù, lôõ lôøi
Larceny: AÊn caép
Lares: OÂng taùo; gia ñình
Last: Cuoái cuøng
l. Adam: Añam cuoái cuøng (ÑK: 1Cr 15:45; Rm 5:12-21)
l. judgement: phaùn xeùt cuoái cuøng
l. gospel: baøi Phuùc aâm cuoái leã (xöa)
l. rites/sacraments: caùc nghi thöùc/bí tích cuoái cuøng (chòu trong giôø phuùt cuoái cuøng)
l. supper: böõa tieäc ly
l. things: nhöõng söï vieäc cuoái cuøng (caùnh chung)
l. will: di chuùc
Latae sententiae: Tieân keát (aùn)
Latency period: Giai ñoaïn tieàm taøng (trong tieán trình phaùt trieån caù tính: tuoåi 5-12)
Lateran: Lateâranoâ
L. council: coâng ñoàng (chung) Lateâranoâ (n. 1123, 1139, 1179, 1215, 1512-17)
L. councils: caùc coâng ñoàng (ñòa phöông) Lateâranoâ (n. 313, 649)
Latifundium(-ia): Ñaïi ñieàn trang, vuøng tö thoå roäng lôùn
Latin: Latinh
l. Church: GH Latinh (Taây phöông)
l. Mass: leã Misa tieáng Latinh (l. baèng tieáng Latinh; 2. theo leã ñieån Latinh cuûa thaùnh Pioâ V)
l. rite: leã ñieån Latinh
Latinism: Töø ngöõ ñaëc Latinh
Latinist: Chuyeân vieân La ngöõ (ng. thaønh thaïo hay nghieân cöùu tieáng Latinh)
Latinization: Latinh hoùa
Latitudinarianism: Chuû nghóa phoùng nhieäm/tuùng (Anh giaùo)
Latitudinarians: Ng. thuoäc phaùi phoùng nhieäm
Latria: Thôø phöôïng (daønh rieâng cho moät mình TC)
Latrocinium: Coâng ñoàng phi phaùp EÂpheâsoâ (n. 449)
Latter-Day Saints (Mormons): GH cuûa caùc Thaùnh hieän ñaïi
Lauds: Kinh saùng; giôø Kinh Ca Ngôïi Ban Saùng
Lavabo: Nghi thöùc röûa tay
Lavish: Hoang phí, xa xæ; xa hoa
Lavra: Coäng ñoàng aån tu (xöa)
Law: Luaät, luaät phaùp
l. of nature: luaät töï nhieân
l. of retaliation: l. baùo phuïc
l. of the Church, Canon l.: giaùo luaät
universal l.: luaät: chung, phoå quaùt (cho toaøn theå GH)
Lawful: Hôïp phaùp
Lawgiver, -maker: Nhaø: laøm luaät, laäp phaùp
Lawyer: Luaät sö
Lax conscience: Löông taâm: lôi loûng, phoùng thöù
Laxism: Khoan thöù/hoøa; phoùng thöù thuyeát; loái soáng buoâng thaû
Lay: Giaùo daân; khoâng chuyeân moân, tay ngang
l. apostolate: vieäc toâng ñoà giaùo daân
l. baptism: röûa toäi do giaùo daân cöû haønh
l. brother/sister: trôï só
l. ministry: thöøa taùc vuï giaùo daân
l. people: giaùo daân
Laying on of hands: Ñaët tay (truyeàn chöùc)
Lazaret(-to), Lazar-house: Traïi phong; nhaø caùch ly
Lazarists: Tu só Doøng thaùnh Vinh sôn (saùng laäp n. 1625)
Lazarus: La-da-roâ; ng. phong cuøi; ngheøo ñoùi, aên xin
L. Saturday: thöù 7 tröôùc Leã laù
Leadership: Cöông vò laõnh ñaïo (chöùc vuï, coâng taùc, ñöôøng höôùng)
Leave of absence: Thôøi gian ra ôû ngoaøi (tu só doøng hoaëc giaùo só ñòa phaän: hôïp phaùp)
Leaven: Men
l.-ed bread: baùnh coù men
Lectern: Giaûng ñaøi, buïc giaûng kinh, giaù ñoïc saùch
Lectio continua: Ñoïc lieân tuïc (phöông thöùc saép caùc baøi ñoïc trong phuïng vuï Thaùnh Leã tuaàn töï vaø lieân tuïc theo vaên baûn caùc saùch Kinh Thaùnh, nhö ñang thaáy trong chu kyø phuïng vuï ngaøy nay)
Lectio divina: Ngaãm ñoïc Lôøi Chuùa
Lection: Baøi ñoïc; dò baûn
Lectionary: Saùch baøi ñoïc
Lector: Thaày/ng. ñoïc saùch
function of l.: phaän vuï ñoïc saùch (ñk 230§2)
ministry of l.: taùc vuï ñoïc saùch (ñk 230§1)
Lecture: Baøi trình giaûng (daïy hoïc), baøi thuyeát trình
Legacy, pious: Di saûn ñaïo ñöùc (ñk 1299tt)
Legal: Hôïp phaùp; phaùp lyù
Legalism: Thoùi vuï luaät
Legate: Ñaïi söù; phaùi vieân (ñk 362tt)
l. a latere: ñaëc söù: toái caän, "a latere" (ñk 358)
Legend: Huyeàn thoaïi, truyeän coå tích
golden l.: Haïnh caùc thaùnh
Legion: Quaân ñoaøn; ñoâng ñaûo, voâ soá
l. of decency: Hieäp hoäi baûo veä luaân thöôøng phim aûnh (thaønh laäp n.1934 ôû Hoa kyø)
l. of Mary: Leâgioâ, Ñaïo binh ÑM
Legislation: Laäp phaùp, phaùp luaät
Legitimate: Hôïp phaùp; hôïp thöùc, chính ñaùng
l. defense: töï veä chính ñaùng
Legitimation: Hôïp thöùc hoùa; hôïp phaùp hoùa (con caùi)
Leitmotiv: Neùt chuû ñaïo, chuû ñeà quaùn xuyeán; caâu ñieäp
Lent(-en): Muøa Chay
Leonine: Lieân quan ñeán Leâoâ l. city: quaän Roâma (Leâo IV, höõu ngaïn soâng Tiber)
l. prayers: kinh ñoïc sau Thaùnh Leã (Leâo III, cho tôùi n. 1964)
l. sacramentary: Saùch phuïng vuï thaùnh Leâoâ Caû
Leper: Ngöôøi phong cuøi
l. window: cöûa soå ng. phong cuøi (ñeå hoï döï Thaùnh Leã)
Leprosy: Beänh phong cuøi
Lesbianism: Chöùng: ñoàng nöõ giôùi luyeán aùi, loaïn daâm ñoàng nöõ giôùi
Lesson: Baøi ñoïc phuïng vuï (khoâng phaûi laø Phuùc AÂm)
Lethal: Laøm cheát ngöôøi, gaây cheát; gaây thieät haïi
Letter(s): Chöõ; thö; vaên hoïc
apostolic l.: toâng thö
dimissorial l.: Thö uûy quyeàn truyeàn chöùc, thö giôùi thieäu (ñk 1018)
l. of obedience: baøi sai
l. of Orders: chöùng thö chöùc thaùnh (do GM truyeàn chöùc caáp)
pastoral l.: thö muïc vuï
testimonial l.: chöùng minh thö
the l. and the spirit: vaên töï vaø tinh thaàn
Leuk(a)emia: Beänh baïch caàu
Levirate Marriage: Theá huynh hoân (hoân phoái theo cheá ñoä theá huynh: giöõa baø vôï goùa vaø moät anh em cuûa ng. choàng ñaõ cheát, ñeå coù con noái doøng cho ngöôøi quaù coá)
Levitation: Pheùp khinh thöôïng thaân, thuaät bay leân cao
Levite: Thuoäc chi toäc Leâvi
Leviticus: Saùch Leâ-vi, Lv
Lex: Luaät
l. credendi: quy luaät ñöùc tin, tín luaät
l. orandi: quy luaät caàu nguyeän, nguyeän luaät
l. talionis: luaät baùo oaùn/phuïc (maét ñeàn maét, raêng ñeàn raêng)
Lexical: Thuoäc: töø vöïng, töø ngöõ hoïc
Lexicography: Töø ñieån hoïc; bieân soaïn töø ñieån
Lexicon: Töø vöïng, töø ñieån chuyeân khoa (thuaät ngöõ)
Liability: Traùch nhieäm (phaùp lyù); boån phaän, nghóa vuï; ruûi ro baát traéc, nguy hieåm coù theå xaûy ra; gaùnh naëng, ñieàu baát lôïi; tieàn nôï
Liar: Ngöôøi noùi doái
Libation: Röôùi röôïu/nöôùc (ñeå cuùng teá); uoáng röôïu
Libellatici: Ng. mua chöùng thö (xaùc nhaän giaû hoï ñaõ cuùng teá thaàn töôïng, trong thôøi baùch haïi n. 249-251)
Libellus: Vaên thö; giaáy baùo, traùt; ñôn (ñk 1502tt)
Liber Pontificalis: Saùch tieåu söû caùc Giaùo hoaøng
Liber Usualis: Saùch haùt phuïng vuï (baèng tieáng Latinh, do ñan vieän Solesmes, Phaùp, xuaát baûn)
Liberal: Töï do; phoùng khoaùng; roäng raõi
l. Protestantism: Tin laønh töï do (ít quan taâm ñeán caùc tín ñieàu)
l. theology: thaàn hoïc töï do
Liberalism: Chuû nghóa töï do
Liberalize: Môû roäng töï do
Liberation: Giaûi phoùng; phoùng thích, traû töï do
l. spirituality: tu ñöùc/linh ñaïo giaûi phoùng
l. theology: thaàn hoïc giaûi phoùng
l.-theopraxis: thaàn haønh giaûi phoùng
Liberian catalogue: Danh muïc caùc Giaùo hoaøng (cuûa Libeârioâ, ghi cho ñeán Liberius: n. 352-366)
Libertarian: Ng. theo chuû nghóa töï do hoaøn toaøn (voâ chính phuû)
Libertine: Ng.: phoùng ñaõng, truïy laïc
Libertinism: Thaùi ñoä/chuû nghóa phoùng ñaõng
Liberty: Töï do
l. of conscience: töï do tín ngöôõng
religious l.: töï do toân giaùo
Libidinal: Thuoäc: duïc tính, duïc löïc
Libidinous: Thuoäc: nhuïc duïc, daâm ñaõng
Libido: Duïc tính; duïc löïc, duïc naêng
Liceity: Tính hôïp thöùc
Licence: Pheùp, giaáy pheùp, giaáy ñaêng kyù; baèng cöû nhaân; baèng laùi xe
Licentiate: Cöû nhaân
Licentious: Phoùng ñaõng, daâm loaïn
Licit: Hôïp thöùc/phaùp, ñuùng luaät
Lie: Noùi doái, löøa loïc; sai laàm
officious l.: n. d. ñeå giuùp ng. (vg. cöùu nguy)
pious l.: n. d. ñeå laøm vui loøng, vì thöông ng.
Life: Söï soáng; ñôøi/cuoäc soáng; ñôøi ngöôøi; sinh maïng, maïng soáng; söùc: soáng, sinh ñoäng
interior l.: ñôøi s. noäi taâm
l. cycle: voøng ñôøi
l. everlasting: söï soáng ñôøi ñôøi
l.-relation: moái lieân heä soáng
spiritual l.: ñôøi soáng thieâng lieâng
Ligamen: Daây hoân phoái, hoân heä
Light: AÙnh saùng; nguoàn saùng: löûa, ñeøn
l. of glory: aùnh saùng vinh quang, thieân quang
Likeness: Gioáng nhau; gioáng nhö, töông töï; bieåu dieän, hình aûnh, chaân dung
Lily: Hoa hueä (töôïng tröng cho ñöùc thanh khieát)
Limbo: Rìa; laâm boâ
children's l.: anh haøi tieàn thinh
l. of the fathers: nguïc toå toâng
Limen: Theàm, ngöôõng (cöûa)
Liminal: Möùc ngöôõng (chæ ôû möùc ñoä baét ñaàu nhaän ra hoaëc ño löôøng ñöoïc)
Limit-situation: Caûnh huoáng: cöïc haïn, cöïc khaû, cöïc kham
Line: Haøng (huyeát toäc)
collateral l.: heä toäc haøng ngang, baøng heä
direct l.: heä toäc haøng doïc, tröïc heä
Lenear conception of time: Quan nieän thôøi gian theo chieàu daøi
Lineamenta: Ñöôøng neùt chính; döï/phaùc thaûo
Linguistics: Ngoân ngöõ hoïc
Litany: Kinh caàu
Literal: Thuoäc chöõ, vaên töï; nghóa ñen; theo saùt ngoân töø, theo nguyeân vaên
l. sense of Scripture: yù nghóa vaên töï cuûa KT
l. translation: dòch: töøng chöõ moät, saùt töøng chöõ
Literalism: Loái giaûi thích: baùm saùt vaên töï, theo nghóa töøng chöõ
Literary criticism: Pheâ bình vaên chöông
l. genre: theå loaïi vaên hoïc
Litigate: Kieän tuïng, tranh chaáp, tr.tuïng; tranh luaän
Little: Nhoû, beù; ít; chuùt
l. Brothers/Sisters of Jesus: Tieåu ñeä/tieåu muoäi Doøng Chuùa Gieâsu
l. Flower: thaùnh nöõ Teâreâsa Haøi Ñoàng Gieâsu
l. Flowers of St. Francis: Fioretti: Caùc truyeàn thuyeát truyeän veà thaùnh Phanxicoâ Assisi
l. Office of the Blesed Virgin Mary: Nhaät tuïng kính ÑM
l. Sisters of the Poor: Tieåu muoäi Ngöôøi ngheøo
Liturgical: Thuoäc phuïng vuï
l. actions: sinh hoaït ph. vuï
l. celebrations: caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï
l. commission: uûy ban ph. vuï
l. garb (vestments): leã phuïc phuïng vuï
l. language: ngoân ngöõ ph. vuï
l. movement: phong traøo canh taân phuïng vuï
l. prayers: kinh nguyeän phuïng vuï
l. roles: phaän vuï ñoùng giöõ trong phuïng vuï
l. seasons: muøa phuïng vuï
l. service/ceremony: buoåi cöû haønh/nghi thöùc phuïng vuï
l. year: naêm phuïng vuï
Liturgiology: Phuïng vuï hoïc
Liturgism: Thaùi ñoä cöïc neä nghi thöùc
Liturgist: Chuyeân gia phuïng vuï, nhaø nghi leã hoïc
Liturgy: Phuïng vuï
l. of the Eucharist: phuïng vuï Thaùnh Theå
l. of the Hours: phuïng vuï giôø kinh
l. of the Word: phuïng vuï Lôøi Chuùa
children's l.: phuïng vuï thieáu nhi
divine l.: phuïng vuï Thaùnh Leã (Ñoâng phöông)
heavenly l.: phuïng vuï: treân Trôøi, thieân quoác
Live: Sinh soáng; truù nguï, ôû taïi
Livelihood: Phöông caùch sinh nhai, sinh keá; ngheà nghieäp
Loaves of Proposition: Baùnh cung hieán
Local: Ñòa phöông, sôû taïi
l. Church: GH ñòa phöông
l. Ordinary: Baûn quyeàn sôû taïi (ñk 134 §2)
l. Superior: Beà treân nhaø
Localism: Chuû nghóa/naõo traïng ñòa phöông; thoùi queâ keäch
Locative: Thuoäc: tröôøng sôû, ñònh sôû; vò trí caùch
Loci communes: Nguoàn xuaát xöù chung; caùc chuû ñeà chung; ñieàu saùo
Loco citato: ÔÛ choã ñaõ tröng daãn (tröôùc ñaây)
Locus theologicus: Nguoàn cöù lieäu, xuaát xöù thaàn hoïc; chuû ñeà thaàn hoïc
Locution: Kieåu noùi, thaønh ngöõ; thaàn ngoân (lôøi TC noùi ra moät caùch sieâu nhieân vôùi moät ngöôøi)
Locutory: Phoøng khaùch (tu vieän)
Lofty: Cao; cao quyù/thöôïng; traùc tuyeät; kieâu caêng
Logia: Taäp ñoaûn ngoân Ñöùc Gieâsu
Logic: Loâgíc; loâgíc hoïc, luaän lyù hoïc
Logion: Lôøi noùi, ngoân töø cuûa ÑK
Logocentrism: Chuû thuyeát: quy ngoân, vuï ngoân töø (ñaët lôøi noùi laøm trung taâm)
Loùgos: Lôøi, ngoân töø; trí nieäm; giaùo huaán; söï vieäc, bieán coá; Ngoâi Lôøi
l. aleâtheùs: lôøi thaät
l. aùsarkos: Lôøi khoâng xaùc theå, voâ theå
l. eùnsarkos: Lôøi trong xaùc theå, taïi theå
l. spermatikoâs:Lôøi haït gioáng
l.-anthopos christology: kitoâ hoïc lôøi-ngöôøi (baûo toaøn nhaân tính ÑK: tröôøng phaùi Antioâkia)
l.-sarx christology: kitoâ hoïc lôøi-xaùc theå (baûo toaøn thieân tính ÑK: tröôøng phaùi Aleâxanñria)
Lollards: Toân phaùi Lollard (theo Wycliffe, tk 15; x. Wycliffianism)
Longanimity: Khoan thöù, bao dung; nhaãn nhuïc
Lord: Chuùa, Ñöùc Chuùa
L's Day: Chuùa nhaät
L's Prayer: kinh Laïy Cha
L's Supper: böõa tieäc ly, böõa tieäc cuûa Chuùa (Tin laønh thöôøng goïi Phuïng vuï Taï ôn vôùi danh xöng naøy)
L. of Hosts: Chuùa caùc ñaïo binh
Lordship: Quyeàn laõnh chuùa, chuû quyeàn; quyeàn löïc; uy quyeàn
Lot: Loâ, môù, ñaùm; vaän soá; soá phaän, thaân phaän
draw/cast l.(s): choïn baéng caùch ruùt thaêm
Love: Yeâu meán/thöông; tình yeâu, loøng meán; ñöùc aùi/meán
Low: Thaáp, luøn; haï
l. Church: Anh Giaùo Haï phaùi (thieân veà Tin laønh)
l. Countries: Haø lan
l. Mass: Leã ñoïc
l. Sunday: Chuùa nhaät thöù I sau Phuïc sinh
Loyal(-ty): Trung thaønh, tr.nghóa; thaønh thöïc; trung thöïc; taän tuïy
Lucidity: Saùng suoát, minh maãn, tænh taùo
Lucifer: Quyû vöông Luxiphe
Ludic: Thuoäc veà troø chôi
Luke: Lu-ca, Lc
Lukewarm: Haâm haåm; laõnh ñaïm, nhaït nheõo, thôø ô, hôø höõng
Lumen gloriae: AÙnh saùng vinh quang (ñeå coù theå thaáy TC treân thieân ñaøng)
Lumpenproletariat: Voâ saûn löu manh
Luna (lunette): Maët nguyeät
Lust: Nhuïc duïc; tham duïc, daâm ñaõng/oâ; loøng tham
Lustral: Duøng ñeå thanh taåy; töøng 5 naêm
Lustration: Leã röûa; thanh luyeän
Lutheranism: Thuyeát/giaùo phaùi Luther (1483-1546)
Luxury: Xa xæ/hoa; loäng laãy
l. article: xa xæ phaåm
LXX (Septuagint): Baûn baûy möôi (baûn dòch Cöïu Öôùc trong tieáng Hy laïp)
Lying: Noùi doái
Lyons, Councils of: Coâng ñoàng (chung) Lyon (n. 1245, 1274)
Lyric: Tröõ tình