Nabi: Tieân tri, ngoân söù
Nahum: Na-khum, Nk
Naive(-ty): Ngaây thô; ngaây ngoâ, khôø khaïo
Name: Teân, danh
Holy N.: Thaùnh Danh Gieâsu
n. day: ngaøy leã boån maïng (ngaøy möøng teân thaùnh)
Narcissism: AÙi kyû, töï kyû aùi moä
Narcotic: Thuoác meâ, gaây meâ; ma tuùy
Narrative: Trình thuaät, töôøng thuaät, kyù thuaät, keå chuyeän
n. of the institution: phaàn töôøng thuaät vieäc laäp Thaùnh Theå
n. theology: thaàn hoïc kyù thuaät
Narrow: Heïp, chaät; heïp hoøi
n.-minded: ñaàu oùc heïp hoøi, nhoû nhen
Narthex: Tieàn phoøng/ñöôøng (phaàn tröôùc: töø cöûa vaøo cho tôùi loøng chính nhaø thôø; x. vestibule)
Natality: Tyû leä sinh ñeû
National: Thuoäc daân toäc, quoác gia; kieàu daân
N. Catholic Church: GH c. g. quoác gia (ly khai; x. Old Catholics)
n. parish: giaùo xöù toøng daân (cuõng laø toøng nhaân: daønh cho giaùo höõu thuoäc moät goác quoác tòch, daân toäc, vaên hoùa... naøo ñoù, soáng taïi moät vuøng trong nöôùc khaùc)
Nationalism: Chuû nghóa: daân toäc, quoác gia
Nativism: Chuû nghóa baûn xöù (Hoa kyø); thuyeát: baåm sinh, tieân thieân tính
Nativity: Leã Sinh Nhaät
N. of Our Lord: Leã Giaùng Sinh
N. of the Blessed V. Mary: Sinh Nhaät Ñöùc Trinh Nöõ Maria
Natura: Thieân nhieân
n. naturans: thieân nhieân saùng taïo (TC)
n. naturata: th. n. thuï taïo
Natural: Thieân nhieân; töï nhieân; baåm sinh
n. child: con ngoaïi hoân (hoang)
n. family planning: keá hoaïch hoùa gia ñình theo phöông phaùp töï nhieân
n. gift: thieân tö
n. history: vaïn vaät hoïc
n. law: luaät töï nhieân
n. order: töï nhieân giôùi
n. resources: taøi nguyeân thieân nhieân
n. revelation: maïc khaûi töï nhieân
n. rights: nhaân quyeàn töï nhieân
n. sciences: caùc ngaønh khoa hoïc töï nhieân, töï nhieân hoïc
n. selection: choïn loïc hoaëc ñaøo thaûi töï nhieân
n. theology: thaàn lyù hoïc, bieän thaàn luaän (döïa theo lyù trí maø tìm hieåu veà TC; Rm 1:20)
Naturalism: Chuû nghóa töï nhieân (phuû nhaän sieâu nhieân; theo khuynh höôùng thuyeát duy thöïc vaø chuû nghóa hieän thöïc)
Naturalist: Nhaø töï nhieân hoïc
Nature: Thieân nhieân; baûn tính
divine n.: thieân/thaàn tính
human n.: nhaân tính
Naturism: Chuû nghóa thieân nhieân (laáy thieân nhieân laøm goác ngay caû cho toân giaùo; duøng thieân nh. vaøo phöông phaùp trò lieäu; trôû veà vôùi th. nhieân: soáng giöõa th. nhieân, duøng thöùc aên töï nh. vaø «maëc aùo töï nhieân» töùc laø theo moát khoûa thaân; x. nudism)
Nave: Loøng nhaø thôø
Nazarene or Nazorean: Ng. Na-da-reùt; phaùi Na-da-reùt (kitoâ höõu thôøi ñaàu)
Nazareth: Thaønh Na-da-reùt
Nazarite or nazirite: Thuoäc phaùi Na-dia (thaùnh hieán vaø giöõ moät soá lôøi khaán, x. Tl 13:5-7; 16:17; Ds 6:1-21; Cv 18:18)
Nazism: Chuû nghóa quoác xaõ
Necessitas: Nhu caàu; caàn/taát yeáu, caàn thieát
n. congruentiae: taát yeáu/ thieát: thoâng lyù, thöôøng leõ (theo leõ thöôøng vaø bôûi töông hôïp vôùi caùc lyù leõ khaùc)
n. consequentiae(tis): taát yeáu /thieát: dó haäu, haäu keát
Necessity: Caàn/khaån thieát; boù buoäc; nhu yeáu phaåm; taát yeáu tính (ñoái laïi vôùi contin-gency: baát taát, ngaãu nhieân, ñoät xuaát)
antecedent n.: taát yeáu: dó tieàn, tieân haønh
argument of n.: lyù chöùng duy taát yeáu
consequent n.: taát yeáu: dó haäu, haäu keát
n. of coaction: caàn thieát vì baét buoäc (khoâng theå laøm khaùc)
n. of goal: caàn thieát vì muïc tieâu (nhaèm tôùi)
n. of means: caàn thieát vì laø phöông tieän (phaûi duøng)
Necrology: Soå töû; tieåu söû ngöôøi cheát
Necromancy: Thuaät chieâu hoàn, ñoàng boùng
Necrophilia: Loaïn daâm töû thi
Necropolis: Nghóa ñòa, baõi tha ma
Negation: Phuû ñònh; phuû nhaän, töø choái
Negative: Tieâu cöïc, phuû ñònh, töø choái
n. theology (way): thaàn hoïc phuû ñònh (duøng con ñöôøng phuû ñònh ñeå tìm hieåu veà TC)
Negativism: Chuû nghóa phuû ñònh; thaùi ñoä tieâu cöïc
Neglect: Khinh xuaát, sao laõng, cheånh maûng, boû beâ
Negligence: X. neglect
Nehemiah: Nô-kheâ-mia, Nkm
Neighbo(u)r: Ng.: haøng xoùm, laùng gieàng, beân caïnh; ñoàng loaïi
love of n.: yeâu thöông: tha nhaân, ñoàng loaïi
Nem con (nemine contradicente): (khoâng moät ai phaûn ñoái) Ñoàng thanh/ loaït taùn thaønh, hoaøn toaøn nhaát trí
Nemesis: Nöõ thaàn baùo phuïc/ öùng
Neo-: Taân, môùi
Neo-Catholics: Taân Coâng giaùo (Anh giaùo hoaëc moät soá giaùo phaùi Tin laønh)
Neocatechumenate: Phong traøo taân döï toøng
Neo-chalcedonianism: Tröôøng phaùi Taân Calceâñoânia
Neolithic: Taân thaïch ñaïi (x. mesolithic, vaø paleolithic)
Neologism: Taân taïo töø, töø ngöõ môùi
Neo-orthodoxy: Taân Chính thoáng (K. Barth)
Neophyte: Taân toøng
Neoplatonism: Taân hoïc thuyeát Platoâ
Neo-scholasticism: Hoïc thuyeát taân kinh vieän
Neo-thomism: Taân hoïc thuyeát Toâma
Nepotism: Thoùi con oâng chaùu cha, cheá ñoä gia ñình trò
Nescience: Khoâng bieát, voâ tri, baát khaû tri
Nesteia: AÊn chay kieäng thòt (Ñoâng phöông)
Nestorianism: Hoïc thuyeát (GH) Nestoârioâ, Caûnh giaùo
Nether world: AÂm ty/phuû
Network: Lieân Ñoaøn (Coâng giaùo ôû Myõ)
Neurasthenia: Chöùng suy nhöôïc thaàn kinh
Neurosis: Chöùng loaïn thaàn kinh chöùc naêng; nhieãu taâm
Neuter: Trung tính, gioáng trung; voâ tính; trung laäp
New: Môùi, taân; taân tieán
n. born: treû sô sinh
n. covenant: giao öôùc môùi
n. creation: coâng trình taïo döïng môùi, taïo vaät môùi
n. Eve: Eâvaø môùi (danh hieäu ÑM)
n. Testament: Taân Öôùc
News: Tin töùc
good n.: tin möøng
Nexus: Moái keát; quan/lieân heä
causal n.: quan heä nhaân quaû
Nicaea or Nicea: Niceâa (coâng ñoàng n. 325, 787)
Nicene Creed: Kinh tin kính Niceâa
Nicolaitans: Laïc giaùo Nicoâla (Kh 2:6)
Night: Ñeâm toái, caûnh toái taêm
n. of the soul: ñeâm ñen taâm hoàn
n. of the senses: ñeâm ñen caûm quan
n. of the spirit: ñeâm ñen taâm thaàn
n. prayer: giôø kinh toái
Nightmare: AÙc moäng
Nihil obstat: Ï"Khoâng gì ngaên trôû" (coù theå aán haønh)
Nihilianism: Thuyeát hö vò (cho raèng nhaân tính ÑK chæ laø hö vò hoaëc laø aûo theå)
Nihilism: Hö voâ thuyeát, dieät tính thuyeát
Nimbus: Haøo quang, vaàng saùng
Nirvana: Nieát baøn
Nisi: Tröø phi, vôùi ñieàu kieän; taïm thôøi
decree n.: nghò quyeát (ly hoân) vôùi ñieàu kieän
Noah: Noâ-eâ
N'-s ark: Thuyeàn Noâ-eâ
Nobility: Cao thöôïng, thanh cao; thanh nhaõ; quyù toäc/phaùi
Noble: Cao quyù; quyù toäc/phaùi
n. guards: caän veä thöôïng traät (cuûa ÑGH; Ñöùc Phaoloâ VI giaûi taùn naêm 1968)
Noel: No-en
Noctambulism: Chöùng moäng du
Nocturn: Kinh ñeâm (xöa: goàm Kinh saùch vaø Kinh saùng cuûa Phuïng vuï giôø kinh ngaøy nay)
Nocturnal emission: Moäng di/tinh
Noesis: Tö duy; nhaän thöùc; tri naêng
Noetic: Thuoäc: lyù trí, tinh thaàn, tri naêng
Nolascans: X. Mercedarians
Nomadism: Cheá ñoä: du muïc, du cö
No man’s land: Vuøng ñaát voâ chuû (naèm giöõa hai quaân tuyeán)
Nomenclator: Nhaø: thuaät ngöõ hoïc, danh phaùp (khoa ñaët teân); ng. xöôùng danh (caùc vò khaùch)
Nominal: Thuoäc teân, danh töø; chæ coù teân (höõu danh voâ thöïc), theo danh nghóa, hö vò
n. authority: hö quyeàn
n. value: giaù trò danh nghóa; giaù phaùp ñònh (tieàn teä)
Nominalism: Thuyeát duy danh
Nominative: Danh caùch (hình thaùi cuûa töø laøm chuû ngöõ)
Nomism: Thuyeát duy luaät, naõo traïng vuï luaät phaùp
covenantal n.: hoïc thuyeát duy Luaät giao öôùc
Nomocanons: Caùc boä söu taäp luaät (goàm caû giaùo luaät laãn daân luaät trong khoaûng caùc tk 4-7)
Nomos: Luaät, quy luaät
Non-: Khoâng, voâ, baát, phi
n. believer: ng.: khoâng tín ngöôõng, voâ tín
n. chalcedonian: khoâng nhaän cñ Calceâñoânia
n.-christian: khoâng kitoâ
n. committal: khoâng cam keát, löûng lô, nöôùc ñoâi
n.-conceptual: phi khaùi nieäm
n.-confessional: phi tín phaùi
n. conformist: phi coâng leä; cöï ñoàng hoùa, khoâng theo thôøi; ng. khoâng [chòu] theo quoác giaùo (Anh giaùo)
n. consummation: baát hoaøn hôïp (hoân phoái; ñk 1697)
n.-discursive: phi suy lyù/luaän
n.-identity: baát ñoàng nhaát tính
n.-intervention: khoâng can thieäp
n.-placet: phuû quyeát
n.-proliferation: haïn cheá/ chaám döùt phoå bieán
n.-refexive: phi phaûn tænh
None: Giôø thöù chín (nhaät tuïng)
Nonviolence: Baát baïo ñoäng, hieáu hoøa (khöôùc töø baïo löïc)
Noogenesis: Quaù trình: phaùt sinh trí khoân, hình thaønh taâm trí
Noosphere: Trí quyeån, caûnh giôùi taâm linh
Norm: Quy taéc/phaïm, tieâu chuaån, chuaån möïc
Norma: X. norm
n. normans (normative norm): quy phaïm chuaån taéc
n. normata (dependent n.): quy phaïm quy ñònh (phuï thuoäc)
Normative: Thuoäc: quy phaïm, tieâu chuaån, chuaån möïc
Notary: Coâng chöùng vieân, luïc söï (ñk 484)
Notes: Ñieåm ghi, chuù cuôùc; ñaëc ñieåm
n. of the Church: Ñaëc tính (höõu hình) cuûa GH
theological n.: ñònh möùc thaàn hoïc (baäc thang giaù trò giaùo lyù duøng ñeå xaùc ñònh möùc ñoä chính tín cuûa caùc ñieåm, caùc vaán ñeà, caùc laäp tröôøng thaàn hoïc... ôû trong heä thoáng tín lyù; goàm caùc ñònh möùc nhö: de fide/thuoäc [noäi dung] ñöùc tin [do maïc khaûi minh nhieân cuûa TC], de fide definita/thuoäc ñöùc tin minh ñònh, proxima fidei/caän tín, theologice certa/xaùc ñaùng veà maët thaàn hoïc; ngöôïc laïi thì coù: theological censures. X. theological)
Nothingness: Hö voâ/khoâng
Notion: YÙ nieäm, khaùi nieäm; (trong TC) bieät kyù, ñaëc thuø caùch, tö caùch (cuûa moãi Ngoâi trong TC Ba Ngoâi)
Notional: Thuoäc khaùi nieäm; thuaàn lyù, tö bieän; (trong TC) thuoäc ñaëc thuø caùch, tö caùch
n. acts: haønh ñoäng bieät kyù, ñaëc thuø caùch (rieâng cuûa moãi Ngoâi trong TC)
Notoriety: Roõ raøng, raønh raønh, hieån nhieân, ai cuõng bieát, tieáng taêm, noåi tieáng (caùch rieâng laø xaáu)
Notorious: X. notoriety
n. fact.: söï kieän: ñaõ raønh raønh, toû töôøng (ñk 15)
Noumemon: Baûn theå, töï theå, thöïc theå (cuûa "hieån töôïng"); (Kant) ñoái töôïng tröïc giaùc trí thöùc
Noun: Danh töø
Nous: Trí khoân/tueä, tinh thaàn
Nouvelle theùologie: Thaàn hoïc môùi (traøo löu ñoåi môùi thaàn hoïc taïi Phaùp, do Y. Congar, H. De Lubac...chuû xöôùng: bò Thoâng ñieäp Humani generis [n. 1950] chæ trích)
Novatianism: Thuyeát Noâvatianoâ († 257, caám tha toäi troïng)
Novelty: Môùi meû; môùi laï; taân phaåm
Novena: Tuaàn chín ngaøy
Novice: Taäp sinh; ng.: taäp söï, chöa coù kinh nghieäm
Novissima: Caùc ñieàu cuoái cuøng, thöïc taïi thôøi caùnh chung
de Novissimis: caùnh chung hoïc
Novitiate: Taäp vieän, nhaø taäp; thôøi kyø ôû nhaø taäp
Nuance: Saéc thaùi; tieåu dò
Nubility: Tuoåi: caäp keâ, caäp hoân, keát hoân
Nuclear: Thuoäc haït nhaân
n. deterrence: [vuõ khí] haït nhaân kinh cuï (nhaèm ngaên chaën baèng caùch laøm cho sôï)
n. family: gia ñình haït nhaân (tieåu gia ñình: chæ goàm cha meï vaø caùc con)
n. fission: phaân raõ haït nhaân, phaân haïch
Nudism: Khoûa thaân; chuû nghóa khoûa thaân
Nudity: Traàn truoàng; traàn truïi
Nullification: Huûy boû, voâ hieäu hoùa, baõi hieäu (ñk 10)
Nullity: Voâ hieäu, baát thaønh; ng. baát taøi
Number: Soá, soá löôïng; nhoùm, boïn; tieát muïc; nhòp ñieäu
n. of the Beast: soá cuûa Con Thuù (=666: Kh 13:18)
Numbers: Daân soá, Ds
Numen: Thaàn
Numinosum: Thaàn thieâng
Numinous: Thaàn thieâng, linh thieâng; sieâu trí
Nun: Baø sô, nöõ tu, ni coâ (Nhaø Phaät)
Nunc: Baây giôø
n. dimittis: ca vònh Simeâon (Lc 2:29-32)
n. stans: hieän taïi vónh haèng
Nunciature: Toøa/chöùc söù thaàn Toøa thaùnh
Nuncio: Söù thaàn Toøa thaùnh
Nunnery: Nöõ tu vieän
Nuptial: Thuoäc: hoân nhaân, hoân leã
n. blessing: pheùp laønh hoân phoái
n. Mass: Thaùnh Leã hoân phoái
n. mystery (=baptism): maàu nhieäm hoân öôùc
Nurture: Nuoâi naáng, döôõng duïc
Nutus (-um): Cöû chæ (ra hieäu baèng ñaàu: gaät/laéc ñaàu; vg. thuû khaúng: gaät ñaàu ñoàng yù), daáu chæ; daáu toû yù, chæ thò, meänh leänh (x. ad nutum: theo yù...)
Nymphomania: Chöùng nöõ cuoàng daâm