P: Doøng vaên truyeàn thoáng tö teá (Priester)
Pace: Xin loãi..., xin ñöôïc pheùp..., maïn pheùp
Pacifism: Hoøa bình chuû nghóa; hieáu hoøa
Padre: Cha (tuyeân uùy)
Padroado: Cheá ñoä baûo trôï (Boà ñaøo nha)
Paederasty: X. pederasty
Paedobaptism: Röûa toäi treû thô/treû con
Pagan: Löông daân
Paganism: Ngoaïi giaùo
Pagoda: Chuøa
Pain: Ñau khoå; hình phaït
p. of damnation: aùn phaït traàm luaân (hoûa nguïc)
p. of the senses: ñau khoå caûm quan
Pain beùnit: Baùnh thaùnh
Palaeo-: X. paleo- (cuõ, coå)
Palamism: Thuyeát Greâgoârioâ Palamas (†1359; tónh toïa)
Palatine: Ñoài Palatinoâ (Roâma); quan chöùc; thuoäc cung dinh
P. Guard: ñoäi quaân Toøa Thaùnh Vaticanoâ (giaûi taùn n. 1970)
P. Library: Caùnh Palatinoâ (moät phaàn cuûa thö vieän Vaticanoâ)
Paleography: Coå töï hoïc
Paleolithic: Thöôïng (coå) thaïch ñaïi (x. mesolithic vaø neolithic)
Paleontology: Coå sinh vaät hoïc
Palimpsest: Giaáy da duùng laïi (vieát laàn thöù hai)
Palingenesis: Hoài sinh, thuyeát tuaàn hoaøn
Pall: Taám ñaäy cheùn thaùnh; khaên phuû quan taøi
Palliative: Taïm thay theá; taïm laøm dòu; giaûm nheï
p. care: caùch giuùp giaûm ñau
Pallium: Daây pallium (phuø hieäu baèng daây len cuûa chöùc Toång GM, ñk 437)
Pallottini, Pallottine Fathers: Tu só Hoäi truyeàn giaùo (PSM, do V. Pallotti saùng laäp n. 1835)
Palm: Laù, caønh coï (töôïng tröng cho chieán thaéng, cho cuoäc thaéng giaûi)
p. Sunday: Leã Laù
Palmistry (palm reading): Thuaät xem: töôùng, chæ tay
Pan- : Toaøn, heát thaûy, taát caû
Panagia: Toaøn Thaùnh (töôùc hieäu cuûa ÑM)
Pan-Anglicanism: Lieân Anh giaùo
Panegyric: Baøi taùn tuïng, tuïng töø
Panentheism: Thuyeát: baùn phieám thaàn, phieám taïi (moïi söï ñeàu ôû trong TC)
Pangenesis: Phieám sinh, toaøn sinh thuyeát
Panic: Hoaûng sôï, hoang mang, hoát hoaûng
Panislamism: Lieân Hoài giaùo
Panlogism: Thuyeát phieám luaän lyù, phieám loâgíc
Panpsychism: Thuyeát phieám taâm linh
Pansexualism: Thuyeát phieám tính duïc
Pantheism: Phieám thaàn giaùo phieám thaàn thuyeát
Panthelism: Phieám yù luaän
Pantheon: Ñeàn caùc thaàn; mieáu: tieân hieàn, danh nhaân; caùc thaàn
Pantocrator: Ñaáng toaøn naêng
Panvitalism: Thuyeát phieám sinh
Papabile: "khaû cöû vieân giaùo hoaøng"
Papacy: Chöùc Giaùo Hoaøng; giaùo trieàu (trieàu ñaïi giaùo h.)
Papal: Thuoäc giaùo hoaøng
p. blessing: pheùp laønh Toøa Thaùnh (ÑHG)
p. Chamberlain: Vò thò tuøng ÑGH
p. flag: côø Toøa Thaùnh [Vaticanoâ]
p. household: gia nhaân phuïc vuï ñieän Giaùo Hoaøng
p. States: laõnh ñòa Giaùo Hoaøng
p. theologian: coá vaán thaàn hoïc cuûa Giaùo Hoaøng
Papalism: Chuû nghóa cöïc toân Giaùo Hoaøng, thaùi ñoä ñeà cao Giaùo Hoaøng quaù möùc
Papism(-ist): Cheá ñoä giaùo hoaøng; thaàn phuïc Giaùo Hoaøng (coâng giaùo; haøm yù chæ trích, mæa mai)
Papyrology: Chæ thaûo thö hoïc, khoa nghieân cöùu vaên baûn chæ thaûo (giaáp coùi)
Parable: Duï/nguï ngoân
Paraclete: Ñaáng: Phuø trôï, Baøo chöõa (Thaùnh Linh)
Paracritical: Caän pheâ bình
Paradigm: Khuoân maãu, moâ bieåu; heä bieán hoùa; traùc ngoân (trình thuaät Phuùc AÂm neâu baät moät lôøi noùi ñaëc bieät cuûa Ñöùc Gieâsu)
Paradise: Laïc vieân; thieân ñaøng
Paradosis: Truyeàn thoáng soáng ñoäng, löu truyeàn
Paradox: Nghòch lyù; nghòch bieän; ngöôïc ñôøi
Par(a)enesis: Khuyeán thieän
Paragoge: Ñeäm theâm; ñeäm aâm, boài ngöõ vó; suy dieãn
Paralipomenon: Saùch Söû bieân nieân (1Sb vaø 2Sb)
Paraliturgy: AÙ phuïng vuï
Parallel(s): Caâu: song song, ñoái chieáu (vg. PAÂ nhaát laõm)
Parallelism: Song song; ñoái chieáu; ñoái caùch/ngaãu
Paralogism: Ngoä bieän, voõng luaän
Paramount: Toái cao/thöôïng, toät baäc
Paraphrase: Khuùc giaûi, quaûng dieãn
Paraphases of Erasmus, The: Saùch Khuùc giaûi cuûa Erasmus
Parapsychology: Sieâu taâm lyù hoïc (nhö: metapsychology)
Pardon: Tha thöù; aân xaù
Parent: Cha, meï; nguoàn goác
p. state: maãu quoác
Parenthood: Tö caùch laøm cha laøm meï
responsible p.: laøm cha laøm meï coù traùch nhieäm, yù thöùc traùch nhieäm trong vieäc sinh döôõng con caùi
Parents: Cha meï; toå tieân
first p. Añam vaø Evaø
Parish: Xöù ñaïo, giaùo xöù (ñk 515tt)
p. council: hoäi ñoàng giaùo xöù
p. priest: cha sôû, cha xöù
p. mission: tuaàn ñaïi phuùc xöù ñaïo
p. team: nhoùm ñaëc traùch giaùo xöù (1. chæ goàm caùc LM [giaùo luaät]; 2. goàm caû caùc thaønh vieân khaùc [chung])
personal p.: giaùo xöù toøng nhaân
territorial p.: giaùo xöù toøng thoå
Parishioner: Giaùo daân trong xöù, boån ñaïo
Parochial: Thuoäc giaùo xöù; heïp hoøi, thieån caän (naõo traïng ‘thaùp chuoâng’)
p. administrator: giaùm quaûn g. x. (ñk 538tt)
p. mass: thaùnh leã cho ñoaøn daân
p. school: tröôøng hoïc giaùo xöù
p. vicar: LM phoù xöù, cha phoù (ñk 545tt)
Parochialism: Ñaàu oùc/naõo traïng ñòa phöông, heïp hoøi
Paronym: Töø töông töï
Parousia: Quang (giaùng) laâm, taùi giaùng
Parricide: Gieát cha, gieát meï
Parsism: Baùi hoûa giaùo (AÁn ñoä, Ba tö)
Parson: Giaùo só (Anh giaùo)
Partes infidelium: Beân löông daân
Partes inhonestae: Boä phaän sinh duïc
Parthenogenesis: Trinh saûn, sinh bôûi trinh nöõ; sinh saûn ñôn tính
Participate: Thoâng phaàn, döï phaàn, tham döï
Particular: Rieâng bieät; caù bieät; caù nhaân; ñaëc bieät/thuø; tæ mæ; baét beû, ñoøi hoûi, khoù tính
p. Church: GH ñòa phöông (ñk 368)
p. council: coâng ñoàng ñòa phöông, cñ mieàn
p. judgment: phaùn xeùt rieâng
Particularism: Chuû nghóa ñaëc thuø, phaân laäp; quyeàn lôïi caù bieät
Partitive: Töø [chæ] boä phaän
p. article: maïo töø boä phaän
Partner: Taùc nhaân ñoái taùc; ng. chung phaàn, coäng söï; ñoàng nghieäp
Parvis: Tieàn ñöôøng
Parvitas materiae: Söï vieäc khoâng ñaùng keå, ti söï
Pasch: Leã Vöôït qua (Do thaùi)
Paschal: Thuoäc leã Vöôït qua, Phuïc sinh
p. candle: neán phuïc sinh
p. lamb: chieân vöôït qua
p. mystery: maàu nhieäm vöôït qua
Paschaltide: Muøa Phuïc sinh
Passibility: Khaû thuï tính; thuï naïn tính (coù theå chòu khoå ñau)
Passion: Cuoäc thöông khoù, khoå naïn
p. play: kòch trình taû cuoäc thöông khoù
p. Sunday: Chuùa nhaät thöông khoù (Leã Laù)
p. week: tuaàn tröôùc Leã Laù (xöa)
Passion: Ñam meâ, say meâ; nhieät huyeát, soâi ñoäng; duïc tình, duïc voïng
Passional: Saùch thöông khoù (theo 4 Phuùc AÂm); saùch baøi ñoïc veà caùc Thaùnh (trong Phuïng vuï giôø kinh)
Passionate: Say ñaém, noàng nhieät, tha thieát
Passionists: Tu só Doøng Thöông khoù (do thaùnh Phaoloâ Thaùnh Giaù laäp n. 1720)
Passiontide: Hai tuaàn cuoái muøa chay (xöa)
Passive: Thuï ñoäng; tieâu cöïc
p. resistance: khaùng cöï tieâu cöïc
Passivity: Thuï ñoäng tính
Passover: Leã Vöôït qua (Do thaùi)
Pastor: Muïc töû; muïc sö; (giaùo luaät) giaùm muïc; (Hoa kyø) cha sôû (ñk 521)
P. Angelicus: Muïc töû thieân thaàn (Ñöùc Pioâ XII)
Pastoral: Thuoäc muïc töû; muïc vuï
p. agent: taùc vieân muïc vuï
p. associate: trôï vieân muïc vuï
p. care of the sick: saùch nghi thöùc caùc bí tích cuoái cuøng (giuùp caùc beänh nhaân)
p. council: hoäi ñoàng muïc vuï (ñk 511tt)
p. epistles: thö muïc vuï (trong vaên boä Phaoloâ)
p. letter: thö muïc vuï (cuûa GM)
p. office: taùc vuï muïc vuï
p. provision: chæ ñònh coâng taùc muïc vuï (cho caùc giaùo só Anh giaùo hieäp nhaäp GH Coâng giaùo)
p. staff: gaäy GM
p. theology: thaàn hoïc muïc vuï
p. visitation: kinh lyù
Pastorate, pastorship: Nhieäm vuï chaên daét; chöùc vuï muïc sö hoaëc GM
Patarenes: Phong traøo caûi caùch ôû Milanoâ (tk 11)
Paten: Ñóa thaùnh
Paterfamilias (patresf.): Gia tröôûng, gia chuû
Paternal: Thuoäc veà cha
p. authority: phuï quyeàn
p. side: beân noäi
Paternalism: Chuû nghóa gia tröôûng; chính saùch/thaùi ñoä phuï maãu; naõo traïng cha oâng
Paternity: Phuï tính, tö caùch/ cöông vò laøm cha, quan heä cha con; caên nguyeân tính
Pater Noster: Kinh Laïy Cha
Pathetic: Caûm ñoäng, thoáng thieát, laâm ly
Pathogeny: Sinh beänh hoïc
Pathology: Beänh lyù, b. hoïc
Pathos: Thoáng thieát; thuaät kích caûm (trong tu töø hoïc hay khoa huøng bieän)
Patibulum: Xaø ngang thaäp giaù
Patience: Kieân nhaãn, nhaãn naïi; kieân trì
Patriarch: Toå phuï, toäc tröôûng; thöôïng phuï
Patriarchal: Thuoäc: toå phuï, thöôïng phuï, phuï tính
Patriarchate: Chöùc/laõnh phaän thöôïng phuï
Patriarchy: Cheá ñoä phuï quyeàn (ñoái vôùi Matriarchy: cheá ñoä maãu quyeàn)
Patricide: Gieát cha, saùt phuï (x. matricide: gieát meï)
Patrilineal: Doøng cha, phuï heä (x. matrilineal: doøng meï, maãu heä)
Patrilocal: Cö truù/soáng beân hoï cha, thuoäc cö sôû phuï toäc (x. matrilocal, virilocal, uxo-rilocal)
Patrimony: Gia saûn; taøi saûn, khoái saûn nghieäp
P. of St. Peter: taøi saûn Thaùnh Pheâroâ (quoác gia ÑGH)
Patriotism: Loøng: yeâu nöôùc, aùi quoác
Patripassianism: Khoå phuï thuyeát (cho raèng TC Cha chòu khoå naïn)
Patristic: Thuoäc giaùo phuï
p. theology: thaàn hoïc caùc giaùo phuï
Patristics: Thaàn hoïc giaùo phuï
Patrology: Giaùo phuï hoïc
Patron: Vò baûo trôï, ng. ñôõ ñaàu; oâng baàu uûng hoä
p. Saint: thaùnh Boån maïng
Patronage: Baûo trôï/hoä, ñôõ ñaàu; quyeàn boå nhieäm
Patronato: Cheá ñoä baûo trôï (Taây ban nha)
Patronymic: Mang/thuoäc teân phuï toäc (hoï cha/noäi)
Pattern: Moâ hình, khuoân/ kieåu maãu
Paul: Phao-loâ
Paulicians: Phaùi Paulikiani (löôõng nguyeân, tk 7-9)
Pauline: Thuoäc thaùnh Phao-loâ
p. privilege: ñaëc aân Thaùnh Phao-loâ (hoân phoái: ñk 1143 tt)
Paulinism: Chuû nghóa cöïc neä Phaoloâ; tö töôûng Phaoloâ
Paulists: LM Hoäi Thöøa sai thaùnh Phaoloâ (do I.T. Hecker saùng laäp n. 1858)
Pax: Hoøa bình; nghi thöùc chuùc bình an (vg. trong Thaùnh Leã)
Pax Christi: Toå chöùc hoøa bình ÑK
Pax Romana: Phong traøo trí thöùc coâng giaùo
Peace: Hoøa/thaùi bình; bình an; hoøa öôùc; hoøa thuaän; yeân tónh, thanh bình
kiss of p.: chuùc bình an (trong Thaùnh Leã)
p. offering: hy leã giao hoøa
Peccability: Coù theå phaïm toäi
Peccatum: Toäi loãi
Pectoral Cross: Thaùnh giaù ngöïc
Pedagogy: Khoa sö phaïm, giaùo duïc hoïc
Pederasty: Loaïn daâm haäu moân (vôùi thieáu nieân)
Pedestal: Beä, ñeá, buïc
Pedilavium: Nghi thöùc röûa chaân (thöù 5 Tuaàn Thaùnh)
Pedobaptism: Röûa toäi treû em
Pedophilia: Loaïn daâm vôùi treû em
Pelagianism: Laïc thuyeát Peâlagioâ (töï söùc mình, khoâng caàn ñeán ôn Chuùa)
Pelagians: Ngöôøi theo tö tuôûng Peâlagioâ († 422)
Pelican: Con boà noâng (töôïng tröng ÑK)
Penal: Thuoäc hình phaït, hình söï
p. law: hình luaät
p. process: toá tuïng hình söï
p. remedies: bieän phaùp h. söï
Penalty: Hình phaït (ñk 1331 tt)
Penance: Saùm hoái, hoái loãi, hoái toäi; bí tích hoøa giaûi (ñk 959tt); ñeàn toäi
p. service: nghi thöùc saùm hoái
canonical p.: thuû tuïc hoøa giaûi theo giaùo luaät
tariffed p.: ñeàn toäi ñònh möùc (theo möùc ñaõ ñònh saün)
Pendent: Chöa xöû, chöa giaûi quyeát xong, coøn loøng thoøng; khoâng hoaøn chænh
Penetrate: Thaâm nhaäp; xuyeân qua; thaám nhuaàn
Penitence: AÊn naên, hoái caûi; bí tích giaûi toäi
Penitent: Ngöôøi: thoáng hoái, xöng toäi, ñeàn toäi; hoái nhaân
Penitential: Thuoäc thoáng hoái, saùm hoái, ñeàn toäi
p. books: Caùo giaûi chæ nam
p. psalms: thaùnh vònh thoáng hoái
p. rite/exercise: nghi thöùc saùm hoái
Penitentiary: Toøa xaù giaûi (ñk 64); LM xaù giaûi; nhaø lao
canon p.: kinh só xaù giaûi (ñk 508)
Grand P.: hoàng y tröôûng toøa xaù giaûi
Pension: Löông höu, höu boång; tieàn trôï caáp; khaùch saïn nhoû, quaùn troï
Pentarchy: Nguõ trò cheá, chính theå nguõ huøng
Pentateuch: Nguõ kinh/thö
Pentecost: Leã: Nguõ tuaàn, Hieän xuoáng
Pentecostal: Giaùo phaùi Pentecostal (Nguõ tuaàn)
Pentecostalism: Phong traøo [canh taân] Thaùnh Linh
Penult(-imate): AÙp choùt, giaùp cuoái
Penury: Caûnh thieáu thoán, cô haøn
Penurious: Thieáu thoán; keo kieät, buûn xæn
People: Daân toäc; daân chuùng, nhaân daân
p. of God: daân TC
Per accidens: Töï ngaãu toá; ngaãu tröø, baát ngôø
Per aliud: Töï tha theå/toá
Perceive: Caûm nhaän, tröïc caûm; nhaän bieát/thöùc, lónh hoäi, thaáu trieät
Perception: X. perceive; tri giaùc; thu thueá
Per concomitantiam: Do söï vieäc ñi keøm, ñoàng phaùt
Perdition: Hö maát, dieät voïng, traàm luaân
Peremptory: Hoáng haùch; ñoäc ñoaùn; döùt khoaùt, kieân quyeát; heát hieäu löïc (quaù haïn), thaát hieäu
p. exceptions: khaùng bieän thaát hieäu
p. writ: traùt ñoøi haàu toøa
Perennial: Vónh haèng/toàn, tröôøng toàn, löu nieân
p. phylosophy: trieát hoïc tröôøng toàn
Per essentiam: Do/töï: baûn chaát, yeáu tính
Perfect: Hoaøn bò/haûo, hoaøn toaøn/thieän; thôøi hoaøn thaønh (ngöõ phaùp)
Perfectibility: Khaû hoaøn thieän tính
Perfection: Hoaøn haûo, hoaøn thieän, toaøn veïn
counsels of p.: lôøi khuyeân hoaøn thieän
degrees of p.: möùc ñoä hoaøn thieän
state of p.: baäc soáng tu haønh/ hoaøn thieän
way of p.: con ñöôøng hoaøn thieän
Perfection(al)ism: Chuû nghóa caàu toaøn; thoùi caàu toaøn
Perfectionist: Ng. caàu toaøn
Per fidem: Nhôø/qua ñöùc tin
Per Filium: Qua Ngoâi Con
Perichoresis: Töông taïi, ôû trong nhau (circumincession)
christological p.: töông taïi traïng kitoâ (nôi ÑK: hai baûn tính cuøng toàn taïi ôû moät Ngoâi Vò)
trinitarian p.: töông taïi traïng Tam Vò (Ba Ngoâi)
Pericope: Ñoaïn vaên
Periodic continence: Tieát duïc ñònh kyø
Peripatetic: Thuoäc hoïc phaùi tieâu dao (Aristoát); löu ñoäng
Periphrasis(-astic): Noùi voøng quanh, noùi boùng; uyeån töø
Perish: Cheát, dieät vong; suy ñoài, taøn luïi; hö hoûng
Peritus: Chuyeân gia/vieân
Perjury: Theà doái, theà gian, nguïy theä; boäi theä
Permanence: Thöôøng xuyeân/ tröïc; lieân tuïc; laâu beàn, vónh vieãn, tröôøng cöûu
Permanent: X. permanence
p. deacon: phoù teá vónh vieãn
Permissive(-ness): Deã daõi, khoan dung; buoâng thaû, thaû loûng, dung tuùng
Per modum actus: Theo caùch taïm haønh, cho töøng laàn moät
Per modum habitus: Theo caùch thöôøng haønh
Per modum suffragii: Theo daïng caàu khaån (cho keû cheát)
Perpetual: Vónh vieãn, tröôøng /haèng toàn; chung thaân
p. adoration: chaàu suoát (ngaøy ñeâm thaùng naêm), thöôøng tröïc
p. vows: lôøi khaán troïn (ñôøi)
Per posterius: Dó haäu
Per prius: Dó tieàn
Per se: Töï theå; nguyeân thöôøng
Persecute(-ion): Baùch haïi, truy haïi, khuûng boá, ñaøn aùp; haønh haï, ngöôïc ñaûi
Perseity: Töï theå tính
Perseverance: Kieân nhaãn, k.trì, beàn chí, b.gan; beàn ñoã cho ñeán cuøng (giöõ ôn thaùnh cho ñeán cheát)
Persistence(-cy): Kieân ñònh/ trì; coá chaáp, khaêng khaêng; dai daúng, toàn löu
Person: Ngoâi vò, baûn vò; baûn ngaõ; con ngöôøi
divine p.: ngoâi vò TC, thaàn vò
human p.: nhaân vò
juridical p.: phaùp nhaân
Persona: X. person; caù tính, tö caùch
in p. Christi: trong baûn thaân ÑK
p. grata: ng. ñöôïc: loøng, chaáp thuaän, tín nhieäm
p. non grata: ng. khoâng ñöôïc loøng, ...
Personal: Thuoäc ngoâi vò; caù nhaân/vò, rieâng tö; chæ ngoâi
p. law: luaät toøng nhaân
p. prelature: phuû giaùm chöùc toøng nhaân (ñk 294)
p. pronoun: ñaïi töø chæ ngoâi
p. union: ngoâi hieäp
Personalism: Hoïc thuyeát nhaân vò
theology of p.: thaàn hoïc töông quan ngoâi vò
Personality: Nhaân caùch; nhaân phaåm; caù tính; nhaân vaät
corporate p.: nhaân caùch taäp theå
p. cult: suøng baùi caù nhaân (thöôøng laø laõnh tuï)
Personalize: Caù nhaân hoùa; tö hoùa
Personhood: Baûn ngaõ, caù vò tính
Personification:X. personify
Personify: Nhaân caùch hoùa; nhaân hình hoùa, nhaân hoùa; laø hieän thaân cuûa, tieâu bieåu
Personnel: Nhaân vieân; nhaân söï
Perspective: Vieãn caûnh, phoái caûnh; vieãn töôïng, trieån voïng; quan ñieåm
Persuade(-sion, -sive): Thuyeát phuïc, khích leä; khuyeán duï
Pertinacious(-cy, -iousness): Böôùng bænh, ngoan coá; coá chaáp
Per transennam: Nhaân theå/ ntieän, tieän theå; thoaùng qua
Per turnum: Tuaàn töï, laàn löôït, luaân phieân, theo phieân
Perversion: Söï xuyeân taïc; hö hoûng; baïi hoaïi, ñoài baïi, truïy laïc
sexual p.: leäch laïc tình duïc, loaïn daâm
Peschitta(o), The: Baûn Kinh Thaùnh thoâng duïng (baèng tieáng Siri thoâng duïng ôû Tieåu AÙ vaøo caùc tk 5-7)
Pessimism: Chuû nghóa/thaùi ñoä bi quan
Peter: Pheâ-roâ, 1Pr, 2Pr
P.'s Chains: xieàng xích thaùnh Pheâ-roâ
P.'s Chair, feast of: leã kính toøa thaùnh Pheâ-roâ (22-2)
P.'s pence: ñoàng haøo Pheâroâ (phaàn ñoùng goùp haøng naêm cho Toøa Thaùnh Roâma)
Petitio principii: Ñieäp nguyeân luaän
Petition: Naøi xin, khaån caàu, thænh caàu; yeâu caàu, kieán nghò
Petitioner: Ng. yeâu caàu, nguyeân ñôn
Petrine: Thuoäc Pheâroâ
p. ministry/office: thöøa taùc vuï cuûa Pheâroâ (chöùc vuï cuûa Giaùo Hoaøng)
p. privilege: ñaëc aân Pheâroâ ("ñaëêc aân ñöùc tin" veà hoân phoái, ñk 1150)
Petrobrusians: Phaùi Pheâroâ ñeä Bruys (bò hoûa thieâu n. 1140)
Pew: Gheá daøi (nhaø thôø)
Phallus: Döông vaät; töôïng döông vaät (töôïng tröng söùc naêng sinh saûn)
Pharisaism: Thaùi ñoä giaû hình; chuû höôùng bieät phaùi
Pharisee: Ng. bieät phaùi
Phenomen(ali)sm: Hieän töôïng luaän
Phenomenology: Hieän töôïng hoïc
Phenomenon: Hieän töôïng
Philanthropy: Thöông ngöôøi, nhaân aùi
Philemon: Phi-le-mon, Plm
Philippians: Phi-líp-pheâ, Pl
Philippism: Thuyeát Philips Melanchthon († 1560)
Philip's Lent, St.: Muøa chay thaùnh Phi-líp-pheâ (Ñoâng phöông: töø 15-11 ñeán 24-12)
Philistine: Phi-li-tinh; ng. taàm thöôøng, ít vaên hoùa
Philistinism: Phaøm tuïc; taàm thöôøng, bình daân
Philocalia of Origen: Tuyeån taäp vaên baûn Origeâneâ (do hai th. Basilioâ vaø Greâgoârioâ Nazianzeânoâ thu thaäp n. 359); tuyeån taäp veà tónh toïa (tk 18)
Philocalian Calendar: X. Liberian Catalogue
Philology: Ngöõ vaên hoïc
Philosopheme: Trieát ñeà, tr.luaän, nguyeân lyù trieát hoïc
Philosophical: Thuoäc: trieát hoïc, trieát lyù
p. theology: thaàn hoïc trieát lyù
Philosophy: Trieát lyù/hoïc
moral p.: ñaïo ñöùc hoïc
natural p.: trieát hoïc töï nhieân
p. of Religion: trieát hoïc toân giaùo
Phobia: Chöùng sôï
Phoneme: AÂm vò
Phonetics: Ngöõ aâm hoïc
Phylactery: Daûi hoaøi kinh, buøa chöõ, baêng lôøi (hoäp oáng hoaëc baêng ñöïng baûn ghi luaät ng. Do thaùi ñeo treân traùn vaø beân caùnh tay luùc caàu nguyeän)
Phylogenesis or phylogeny: Phaùt sinh gioáng loaøi, heä toäc phaùt sinh hoïc (tieán trình phaùt sinh gioáng loaøi, ñoái laïi vôùi ontogenesis)
Phylum: Nguyeân chuûng, doøng gioáng, ngaønh (ñoäng vaät)
Physical: Thuoäc: vaät chaát, vaät lyù hoïc, khoa hoïc töï nhieân; theå lyù
Physicism: Thuyeát duy vaät lyù
Physico-theology: Saùch minh giaùo (tk 16-17: döïa vaøo vaät lyù hoïc ñeå bieän luaän veà lyù chöùng toân giaùo)
Physics: Vaät lyù hoïc
Physiognomy: Thuaät xem töôùng
Physiological psychology: Taâm sinh lyù hoïc
Physis: Baûn tính; baûn chaát
Piacular: Ñeå chuoäc/ñeàn toäi
Piarists: Tu só Doøng Calasan (th. Giuse Calasan saùng laäp n. 1597 ñeå giaùo duïc treû em)
Pietaø: Töôïng ÑM saàu bi (aüm xaùc ÑK luùc vöøa haï töø thaäp giaù xuoáng)
Pietism: Moä ñaïo phaùi; suøng tín
Piety: Loøng moä ñaïo, suøng tín, ñaïo ñöùc; hieáu thaûo
Pilgrim: Löõ khaùch, khaùch haønh höông
Pilgrimage: Cuoäc haønh höông
Pillarsaint: Truï aån só (soáng treân coät)
Pious: Ñaïo ñöùc, soát saéng, moä ñaïo; thaønh kính; hieáu thaûo
p. foundation: thieän quyõ; hoäi /toå chöùc töø thieän
p. fraud: löøa doái vì thieän yù
p. will/ disposition: thieän yù (lôøi troái taøi saûn cho coâng taùc töø thieän/ñaïo ñöùc: ñk 1299tt)
Piscina or Sacrarium: Chaäu thaùnh (xaây trong töôøng beân caïnh baøn thôø hay ôû trong phoøng thaùnh ñeå röûa cheùn ñóa thaùnh vaø röûa tay)
Pity: Töø taâm, loøng: thöông xoùt, töø bi, traéc aån; ñieàu ñaùng tieác
Placebo: Kinh chieàu (caàu cho ng. quaù coá); thuoác giaû (ñeå traán an), hö döôïc; lôøi traán an
Placet: Taùn chuaån/thaønh, "ñoàng yù!"; thænh nguyeän thö
non-p: phuû quyeát
p. juxta modum: ñoàng yù vôùi ñieàu kieän
Placid(-ity, -ness): Ñieàm tónh, bình thaûn, traàm tónh
Plainchant, plainsong: Bình ca
Plan: Keá hoaïch, phöông aùn, chöông trình; baûn ñoà; sô ñoà; daøn baøi
p. of salvation: keá hoaïch cöùu ñoä
Planeta: AÙo leã
Plate: X. paten
Platonic: Thuoäc Platon; thanh cao, thuaàn khieát; lyù thuyeát suoâng, haõo huyeàn, moäng mò
p. love: aùi tình thuaàn khieát
Platonism: Hoïc thuyeát Platon
Plenary: Toaøn theå; hoaøn toaøn, ñaày ñuû
p. council: coâng ñoàng toaøn mieàn (ñk 439)
p. indulgence: ñaïi xaù, aân xaù toaøn phaàn (ñk 994)
Plenitude: Sung/vieân maõn, sung tuùc, troïn veïn, ñaày traøn
Pleonasm: Duøng töø dö thöøa, duøng töø dö nghóa
Pleroma: Sung/vieân maõn
Plumbator: Nieâm aán vieân (vieân chöùc nieâm phong baèng daáu chì caùc taøi lieäu quan troïng cuûa Toøa Thaùnh)
Pluralism: Ña nguyeân tính/ thuyeát
doctrinal p.: thuyeát giaùo lyù ña thöùc (Vaticanoâ I leân aùn)
theological p.: ña daïng thaùi thaàn hoïc
Pluriformity: Nhieàu hình thaùi, ña daïng
Pluvial: AÙo choaøng
Pneuma: Thaàn khí; sinh khí
Pneumatic: Thuoäc: thaàn khí, Thaùnh Thaàn; thieâng lieâng
Pneumatocentric: Thaàn Khí höôùng taâm, quy Thaàn Khí (ñaët Thaùnh Linh laøm trung taâm)
Pneumatology: Thaùnh Linh hoïc
Pneumatomachi(-ans): Ng. thuoäc phaùi phuû nhaän thieân tính Thaùnh Linh
Poena: Khoå hình, hình phaït; ñau khoå
p. aeterna: aùn traàm luaân muoân ñôøi
p. medicinalis: döôïc hình
Pogrom: Cuoäc taøn saùt Do thaùi (ôû Nga)
Point, rallying: Ñieåm tuï
Polarize(-ation): Phaân cöïc; phaân lieät
Polemic: Luaän chieán, buùt chieán, tranh luaän; bieän luaän
Polemics: Thuaät luaän chieán
Polemology: Chieán tranh hoïc
Polite(-ness): Leã ñoä/pheùp, lòch söï
Political: Chính trò
p. agent: caùn boä chính trò
p. theology: thaàn hoïc daân chính (xaõ hoäi)
Pollute(-ion): OÂ nhieãm, oâ ueá, nhô baån
Polyandry: Cheá ñoä: nhieàu choàng, ña phu
Polygamy: Cheá ñoä: ña hoân, phöùc hoân (ña theâ, ña phu)
Polygenism: Ña toå thuyeát
Polyglot Bible: Baûn Kinh Thaùnh ña ngöõ
Polygyny: Cheá ñoä ña theâ
Polymorphism: Ña hình thaùi
Polyphony: Ña aâm, phöùc ñieäu
Polyphyletism: Thuyeát ña chi/toäc
Polytheism: Ña thaàn giaùo
Polytheistic: Thuoäc ña thaàn giaùo; thôø nhieàu thaàn
Ponder: Caân nhaéc, ñaén ño, suy nghó
Pontifex: Tröôûng teá; giaùo tröôûng
p. maximus: thöôïng teá (ôû Roâma)
Pontiff: Tröôûng teá, giaùo tröôûng
Roman p.: Giaùo chuû Roâma
Supreme p.: Giaùo Hoaøng
Pontifical: Thuoäc: G. Hoaøng, GM; saùch nghi thöùc cuûa GM
p. Biblical Commission: UÛy ban g. hoaøng veà Kinh Thaùnh
p. institute: giaùo hoaøng hoïc vieän
p. Mass: leã ñaïi trieàu (do ÑGH hoaëc GM cöû haønh)
p. missionary works: hieäp hoäi giaùo hoaøng truyeàn giaùo
p. right: thuoäc thaåm quyeàn giaùo hoaøng
Pontificals, pontificalia: Bieåu nghi GM (muõ vaø gaäy)
Pontificate: Chöùc/nhieäm kyø Giaùo Hoaøng hoaëc GM
Poor: Ngheøo, baàn cuøng; ngheøo naøn; toäi nghieäp, ñaùng thöông
option for the p.: quyeát taâm phuïc vuï ng. ngheøo
p. in spirit: coù taâm hoàn ngheøo khoù (Mt 5:3)
P. Clares: Nöõ tu Doøng thaùnh Clara
P. men of Lyons: Ng. thuoäc phaùi Valñenseâ (bò keát aùn n. 1184)
p. of Yahweh: nhöõng keû ngheøo heøn cuûa Gia-veâ
Pope: Giaùo Hoaøng, Giaùo Chuû (Roma vaø Alexanñria); (Ñoâng phöông) linh muïc (trieàu)
Popular: Bình daân
p. catholicism: giôùi coâng giaùo bình daân
p. religion: toân giaùo bình daân
Pornography: Khieâu daâm; saùch baùo khieâu daâm, daâm thö
Porrectio instrumentorum: Trao thaùnh cuï (phong chöùc)
Portal: Cöûa chính nhaø thôø
Portent: Ñieàm baùo, trieäu chöùng, ñieàu laï luøng
Porter: Thaày giöõ cöûa
Position: Vò trí; vò theá; chöùc vuï; laäp tröôøng, luaän ñieåm
Positive: Tích cöïc; xaùc thöïc; thöïc chöùng
p. theology: thaàn hoïc: thöïc chöùng, truy nguyeân
Positivism: Thuyeát: duy thöïc nghieäm, duy thöïc chöùng
Possession: Sôû höõu; chaáp höõu, thuû ñaéc; ma nhaäp, quyû aùm
canonical p.: töïu chöùc theo luaät
demonic p.: quyû aùm/nhaäp
Possible: Coù theå; khaû höõu
Possibility: Khaû theå tính; khaû naêng
Postbiblical: Haäu thôøi hình thaønh Kinh Thaùnh
Post-christian: Haäu kitoâ giaùo
Postcommunion: Lôøi nguyeän hieäp leã
Postcritical: Haäu pheâ bình
Postdiluvian: Haäu ñaïi hoàng thuûy
Posterior analytics: Khoa phaân tích haäu thieân
Posterity: Con chaùu, mieâu dueä, haäu theá
Postlapsarianism: Hoïc thuyeát haäu sa ñoïa (cuõng goïi laø sublapsarianism: sau nguyeân toäi, TC môùi quyeát ñònh veà soá phaän cuûa moãi ngöôøi; chuû tröông cuûa phaùi Calvin)
Postulancy: Giai ñoaïn thænh sinh
Postulant: Thænh sinh
Postulate: Ñònh ñeà; nguyeân lyù cô baûn; yeâu caàu
Postulation: Thænh nguyeän (ñk 180)
Postulator: Ngöôøi thænh caàu, thænh vieân
p. general: toång caùo thænh
Posture: Ñieäu boä, daùng ñieäu; tö theá
Potency: Cöôøng löïc, söùc maïnh; tieàm naêng; hieäu löïc, hieäu nghieäm; theá löïc, quyeàn theá
active p.: tieàm naêng chuû ñoäng
obediential p.: thieân phuïc sieâu naêng (= nhôø vaâng phuïc con ng. ñöôïc TC ban cho khaû naêng thöïc hieän ñöôïc nhöõng ñieàu maø vôùi khaû naêng töï nhieân, con ngöôøi khoâng theå laøm ñöôïc)
objective p.: tieàm naêng khaùch quan
passive p.: tieàm naêng thuï ñoäng
Potential: Tieàm taøng; tieàm naêng/löïc; khaû naêng; ñieän theá
Potentiality: Tieàm naêng, tieàm löïc; tieàm theå tính
Potestas: Naêng löïc; quyeàn bính, q.haønh; naêng quyeàn; khaû naêng
p. ordinis: quyeàn thaùnh chöùc
p. jurisdictionis: thaåm quyeàn
Poverty: Ngheøo khoù, ngheøo naøn; caûnh baàn cuøng
evangelical p.: khoù ngheøo Phuùc AÂm
vow of.p.: lôøi khaán khoù ngheøo
p. of heart: tinh thaàn khoù ngheøo
Power: Söùc löïc, söùc maïnh; quyeàn löïc; naêng quyeàn
p. of governance: quyeàn cai trò (ñk 129tt)
p. of the keys: quyeàn chìa khoùa
spiritual p.: giaùo quyeàn (ñaïo)
temporal p.: theá quyeàn
territorial p.: quyeàn ñoái ñòa
Powers: Uy thaàn, Quyeàn thaàn (phaåm thieân thaàn)
Practical theology: Thaàn hoïc muïc vuï
Practice: Thöïc haønh; thöïc teá, thöïc tieãn
Praeambula fidei: Khai ñoaïn ñöùc tin, böôùc daãn nhaäp ñöùc tin
Praemotio physica: tieân taùc (TC chuaån bò cho töï do con ngöôøi söû duïng khaû naêng choïn löïa cuûa mình)
Pragmatism: Chuû nghóa thöïc duïng
Praise: Ca ngôïi, khen ngôïi, ca tuïng, taùn tuïng
sacrifice of p.: leã teá ca tuïng
Praxis: Hoaït ñoäng, haønh ñoäng cuï theå
Pray: Caàu nguyeän, khaån caàu
Prayer: Lôøi caàu nguyeän, lôøi kinh
Eucharistic P.: Kinh Taï ôn
Lord's p.: kinh Laïy Cha
mental p.: taâm nguyeän, suy nieäm, nguyeän gaãm
p. of contemplation: chieâm nieäm
P. of the Faithful/General Intercessions: lôøi nguyeän tín höõu; lôøi caàu nguyeän cho moïi ngöôøi (thöù saùu Tuaàn Thaùnh);
p. of petition: caàu xin
p. over the gifts: lôøi nguyeän tieán leã
vocal p.: khaåu nguyeän (ñoïc kinh)
Preach: Thuyeát giaùo, rao giaûng
Preacher: Ngöôøi thuyeát giaùo, ng. rao giaûng
Preachers, Order of: Doøng Ña-minh
Preaching: Giaûng Lôøi Chuùa
Preadamitic: Tieàn-Añam
p. theory: thuyeát loaøi ngöôøi tieàn-Añam (cho laø tröôùc Añam ñaõ coù loaøi ng.: I. de la Peyreøre, tk 17)
Preambles of faith: Khai ñoaïn ñöùc tin, böôùc daãn nhaäp ñöùc tin
Prebend: Boång loäc
Prebendary: Ngöôøi höôûng boång loäc
Precatechesis: Tieàn huaán giaùo (vieäc chuaån bò thính giaû tröôùc khi trình baøy giaùo lyù)
Pre-catechumenate: Tieàn döï toøng (ñk 788)
Precedence: Quyeàn: öu tieân, öu traïch, öu vò
Precept: Giôùi luaät, meänh leänh (ñk 35); huaán chæ; chaâm ngoân
Preceptive penalty: Hình phaït truyeàn khieán
Preces: Kinh nguyeän ngaén (goàm caâu xöôùng vaø caâu ñaùp)
Pre-Christian: Tieàn kitoâ giaùo
Precious Blood: Baûo huyeát Chuùa Kitoâ
Preconception: Tieàn nieäm, tieân thöùc; ñònh/tieân kieán
Precondition: Ñieàu kieän tieân quyeát
Preconization: Coâng boá boå nhieäm (GM), nhieäm meänh
Preconsecrated: Truyeàn pheùp saün (Mình Thaùnh)
Precritical: Tieàn pheâ bình
Precursor: Ngöôøi ñeán tröôùc, baùo tröôùc; ñaûm nhieäm tr.
Saint John the P.: Thaùnh Gioan Tieàn hoâ (Taåy giaû)
Predecessor: Vò tieàn nhieäm, baäc tieàn boái; toå tieân
Predella: Ñaøi baøn thôø, ñeá tranh töôïng
Predestinarianism: Thuyeát tieàn ñònh
Predestination: Tieàn ñònh, ñònh meänh
Predicament: Tình traïng khoù khaên/xöû; phaïm truø (Aristoát), thuoäc tính chuû theå
Predicate: Vò ngöõ; thuoäc tính; thuoäc töø; xaùc nhaän
Predication: Thuyeát giaùo; xaùc ngoân
Predilection: Öu aùi, yeâu thöông ñaëc bieät; yeâu rieâng; thieân vò
Preembrio: Tieàn hôïp töû (tröôùc ngaøy thöù 4)
Preeminence: Noåi baät haún, troäi haún, öu vieät/vò, traùc vieät
Preevangelization: Chuaån bò cho vieäc rao giaûng Phuùc AÂm, tieàn Phuùc AÂm hoùa
Preexistence of Christ: Söï tieàn hieän höõu cuûa ÑK ("tröôùc" khi nhaäp theå)
Preexistentialism: Thuyeát tieàn hieän höõu (linh hoàn coù tröôùc khi con ngöôøi hình thaønh: Platoâ, Origen, vaø moät vaøi toân phaùi khaùc)
Preface: Lôøi töïa, lôøi noùi ñaàu; kinh tieàn tuïng
Prefect: Giaùm quaûn, g.söï
p. Apostolic: phuû doaõn toâng toøa; giaùm quaûn giaùo quaän
Prefecture, Apostolic: Haït phuû doaõn toâng toøa (ñk 371)
Preferential: Bieät/öu ñaõi
p. option for the poor: laäp tröôøng ñaëc ñaõi ngöôøi ngheøo
p. love: öu aùi ñaëc bieät
Prefiguration: Tieân tröng, tieân bieåu/chæ; tieân nieäm/quan
Preformation: Thuyeát tieàn taïo (ñoái ngöôïc vôùi epigenesis)
Prejudice: Thaønh kieán, thieân kieán; toån haïi
Prelacy: Chöùc giaùo chuû, giaùm muïc
territorial p.: giaùm haït
Prelate: Giaùo só cao caáp, giaùm chöùc, giaùm muïc
honorary p.: ñöùc oâng
p. nullius: x. territorial prelature
Prelature: Phuû giaùm chöùc, giaùm haït
personal p.: phuû giaùm chöùc toøng nhaân (ñk 294)
territorial p.: giaùm haït toøng thoå (ñk 370)
Preliminaries of faith: X. preambles
Premeditation: Möu tính, möu toan, chuû yù
Premise: Tieàn ñeà, giaû ñònh
Premonition: Linh tính, l.caûm, caûm thaáy tröôùc
Premonitory: Baùo hieäu/tröôùc
Premonstratensian canons: Kinh só Doøng thaùnh Norbert (saùng laäp n. 1120)
Premoral evil: Söï aùc tieàn luaân lyù (yù nieäm duøng ôû trong caùc hoïc thuyeát luaân lyù: consequentialism vaø proportionalism)
Pre-natal: Tröôùc khi sinh, tieán saûn
p. diagnosis: chaån thai tieàn saûn (khaùm thai tr. kh. sinh)
Preposition: Giôùi töø
Prepuce: Bao quy ñaàu; (Taân öôùc) Do thaùi giaùo
Prereflexive: Tieàn: phaûn tænh, suy tö, yù thöùc
Prerogative: Ñaëc quyeàn, quyeàn öu tieân; khaû naêng ñaëc bieät, öu tính
p. of honor: ñaëc quyeàn danh döï
Presanctified, Mass of the: Phuïng vuï röôùc leã (thöù 6 Tuaàn Thaùnh)
Presbyter: Tröôûng laõo; linh muïc
Presbyteral council: Hoäi ñoàng LM (ñk 495tt)
Presbyterate: Chöùc/haøng: linh muïc, nieân tröôûng
Presbyterian Church: GH tröôûng laõo
Presbyterianism: Phaùi thöôïng toân nieân tröôûng, phaùi Calvin
Presbytery: Cung thaùnh; LM ñoaøn; nhaø xöù (x. rectory)
Presbyterium: LM ñoaøn
Prescience: Tieàn thöùc, t.tri
Prescind: Caét rôøi; khoâng keå (xeùt) ñeán; ngoaïi tröø, tröøu xuaát
Prescription: Meänh leänh, chæ thò, quy ñònh; ñôn thuoác; thôøi hieäu (ñk 197tt)
Presence: Hieän dieän; boä daïng
corporeal p.: h. dieän theå lyù
p. of mind: nhanh trí
real p.: hieän dieän thöïc söï
Presentation: Trình baøy, trình dieãn; giôùi thieäu; daâng (trao) taëng; ñeà cöû (ñk 158)
P. of the Blessed V.Mary: Leã ÑM daâng mình trong ñeàn thôø (21-11)
P. of the Lord: Leã Daâng Ch. Gieâsu trong Ñeàn thaùnh (2-2)
Sisters of the P. of Mary: Nöõ tu Doøng ÑM daâng mình (thaønh laäp n. 1796)
Preservation: Baûo quaûn, duy trì; phoøng giöõ
Preservative: Chaát baûo quaûn; thuoác: boå, ngöøa beänh, phoøng ngöøa
President: Chuû tòch; chuû toïa; chuû teá
Presidential prayers: Lôøi nguyeän chuû toïa, chuû teá
Prestige: Uy tín, thanh theá, aûnh höôûng
Presumed death: Suy ñoaùn töû vong (ñk 1707)
Presumption: Töï phuï, töï cao töï ñaïi, quaù töï tin; suy ñoaùn (ñk 1584)
p. of fact: suy ñoaùn cöù söï
p. of law: suy ñoaùn cöù luaät
p. of paternity: phuï heä suy ñoaùn
Presupposition: Giaû ñònh, döï thieát
Pretension: Cao voïng; töï phuï, kieâu caêngï; yeâu saùch
Preternatural: Ngoaïi nhieân
p. gifts: ôn ngoaïi nhieân (ñöôïc ban theâm cho con ngöôøi tröôùc nguyeân toäi)
Prevenient grace: Ôn döï phoøng (Rm 8:30)
Prevent(-ion, -ive): Ngaên chaän; phoøng/ngaên ngöøa
Pricket: Que caém neán
Pride: Kieâu haõnh, haõnh dieän; kieâu caêng, k. ngaïo, töï haøo
p. comes/goes before a fall: treøo cao teù naëng
p.of place: vò trí cao quyù, noåi baät
proper p.: töï aùi
Prie-Dieu: Baøn quyø
Priest: Tö teá, linh muïc
high p.: thöôïng teá
P.-s'council: hoäi ñoàng LM (ñk 495)
Priesthood: Chöùc: tö teá, linh muïc
baptismal p.: chöùc tö teá do Pheùp Röûa (=chung)
common p.: ch. tö teá chung
ministerial p.: chöùc tö teá thöøa taùc
p. of the faithful: chöùc tö teá giaùo daân (=chung)
Primacy: Chöùc giaùo chuû; ñòa vò haøng ñaàu
p. of honor: öu vò danh döï (chuû toïa hoäi ñoàng)
p. of jurisdiction: öu vò thaåm quyeàn
p. of the pope: toái thöôïng quyeàn cuûa Giaùo Hoaøng
Primal: Nguyeân thuûy, ban sô; caên baûn, quan troïng, chuû yeáu
Primary: Ñaàu tieân, nguyeân thuûy; caên baûn, chuû yeáu; sô ñaúng
p. cause: nguyeân nhaân ñaàu tieân
Primate: Giaùo chuû (ñk 438); boä linh tröôûng
Primatial liturgy: Phuïng vuï giaùo chuû (thí duï: Braga, Lyon, Milanoâ, Toâleâñoâ)
Prime: Kinh giôø nhaát
Prime Mover: Nguyeân ñoäng taùc nhaân (Thöôïng Ñeá)
Primeval: Ban sô, nguyeân thuûy
Primitive: Nguyeân thuûy, sô khai
p. Church: GH sô khai
p. religion: toân giaùo thôøi sô thuûy (nôi caùc daân toäc baùn khai)
p. revelation: maïc khaûi sô thuûy (trong ñòa ñaøng)
Prince: Hoaøng töû; hoaøng thaân; chuùa truøm, ñaàu naäu/soû
p. of darkness/of this world: Satan (ñaàu soû boùng toái, ñaàu naäu traàn theá)
p. of peace: Chuùa bình an (ÑK)
p. of the Apostles: Thuû laõnh caùc Toâng ñoà (thaùnh Pheâroâ)
p. of the Church: hoàng y
Principalities: Laõnh thaàn (Rm 8:38; 1Cr 15:24...)
Principality: Vöông chöùc, laõnh quyeàn; ñaát vöông quoác, coâng quoác
Principium: Nguyeân thuûy, khôûi thuûy; caên nguyeân, nguyeân lyù; nguyeân taéc
p. quo: duïng nguyeân
p. quod: chuû nguyeân
Principle: Nguyeân lyù; nguyeân nhaân, nguoàn goác, caên nguyeân; nguyeân taéc
p. of double effect: nguyeân taéc song hieäu
p. of economy: nguyeân taéc nhieäm cuïc, nguyeân taéc khoan dung (Ñoâng phöông)
p. of equality: nguyeân taéc bình ñaúng
p. of subsidiarity: nguyeân taéc phaân quyeàn
Prior(-ess): Tu vieän tröôûng (nöõ tu vieän tröôûng)
Prior bond: Tieàn hoân heä (ngaên trôû vì daây hoân phoái tröôùc)
Priority: Öu tieân
Priory: Ñan vieän, tu vieän
Priscillianism: Thuyeát Priscillianoâ (moät thöù ngoä giaùo, tk 4)
Private: Rieâng tö, caù nhaân; maät, kín
p. Mass: Th. Leã khoâng coù ng. tham döï (ñk 906)
p. revelation: maïc khaûi rieâng (cho moät ngöôøi, khaùc vôùi: public r.)
Privation: Truaát chöùc (ñk 184); thieáu huït
Privilege: Ñaëc aân, ñaëc quyeàn; öu ñaõi
p. of faith: ñaëc aân ñöùc tin (ñk 1150)
Privileged altar: Baøn thôø ñaëc aân (xöa: ñöôïc ñaïi xaù cho keû cheát khi laøm leã ôû ñoù)
Probabiliorism: Thuyeát ñaïi xaùc suaát (chuû tröông phaûi haønh ñoäng theo phía chaéc hôn)
Probabilism: Caùi nhieân thuyeát (ñöôïc pheùp haønh ñoäng theo yù kieán caùi nhieân, töùc laø chaéc chaén ñuû)
Probability: Caùi nhieân tính (tính caùch coù theå laø ñuùng); xaùc suaát
Probation: Thöû thaùch; kyø thöû luyeän; thôøi gian quaûn thuùc
doctrine of p.: thuyeát thöû thaùch (ÑK ñöôïc toân vinh vì ñaõ vöôït thaéng cuoäc thöû thaùch)
Probationer: Ng. ñang taäp söï; ng. bò quaûn cheá
Problem: Vaán ñeà; chuû ñeà
Problematic(-al): Coøn laø vaán ñeà, coøn caàn tìm hieåu, chöa roõ; khoâng chaéc, mô hoà
Pro-Cathedral: Nhaø thôø taïm theá chính toøa
Procedure: Thuû tuïc; trình töï
Proceed: Tieáp tuïc; tieán haønh, haønh ñoäng; khôûi toá; xuaát phaùt; (Tam Vò=) nhieäm xuaát
Proceedings: Quy trình tieán haønh, dieãn tieán, nghi thöùc; vuï toá tuïng; bieân baûn löu
Proceeds: Soá thu nhaäp, tieàn thu ñöôïc
Process: Dieãn tieán, quaù trình; quy trình, caùch thöùc
p. theology: thaàn hoïc quaù trình
Process: Tranh tuïng; toá tuïng, vuï kieän (ñk 1400tt)
penal p.: toá tuïng hình söï
Procession: Cuoäc röôùc kieäu, dieãu haønh
Procession (divine): Nhieäm xuaát/xuy
double p.: song nhieäm xuy (Thaùnh Thaàn phaùt xuaát töø bôûi Chuùa Cha vaø Chuùa Con)
p. of the Holy Spirit: nhieäm xuaát/xuy cuûa Thaùnh Linh
Processional: Saùch kinh röôùc kieäu
Proclamation: Coâng boá, loan truyeàn, tuyeân ngoân
Proclivity: Khuynh höôùng, thieân höôùng
Procrastination: Trì hoaõn, chaàn chöø
Procreation: Sinh ñeû/saûn
Procurator: Thuï uûy (ñk 1481tt); bieän lyù
Prodigal: Laõng phí, xaøi phí, hoang phí,phung phí; phoùng ñaõng; roäng raõi, haøo phoùng
p. son: ñöùa con hoang ñaøng
Prodrome: Tieàn trieäu, trieäu chöùng; lôøi töïa, saùch daãn
Proexistence: Soáng cho (ng. khaùc), toàn höõu vò tha
Profanation: Phæ baùng; xuùc phaïm, baùng boå, laøm ueá taïp (söï thaùnh)
Profane: Phaøm tuïc; taàm thöôøng; tay ngang
Profanity: Baùng boå
Profess: Tuyeân boá; tuyeân xöng; tuyeân theä
Professed: Tu só khaán troïng, theä só
Profession: Tuyeân boá, phaùt bieåu; chöùc/ngheà nghieäp
p. of faith: tuyeân xöng ñöùc tin
Religious p.: tuyeân khaán
Professional secret: Bí maät ngheà nghieäp
Profit: Lôïi ích; lôïi nhuaän
Pro forma: Öôùc leä
Progress: Tieán boä/trieån, tieán phaùt; tieán haønh
Prohibited degrees: Caáp heä kî hoân
Prohibition: Caám cheá, caám chæ; (Hoa kyø) caám röôïu
Projection: Phoùng ra; phoùng chieáu; hình chieáu, xaï aûnh; truø hoaïch, döï ñoaùn; choã/ phaàn nhoâ ra
Prolegomenon: Lôøi töïa, phaàn giôùi thieäu/toång luaän
Prolepsis (-lectic): Döï baùc phaùp, döï bieän phaùp, loái noùi ñoùn tröôùc
Proletarian: Voâ saûn
Pro-life: Phong traøo: baûo veä söï soáng, vì söï soáng, vò sinh
Promethean: Thuoäc thaàn Proâmeâtheâoâ; quaù tin ôû söùc ngöôøi
Promise: Lôøi höùa; höùa heïn
empty p.: höùa haõo
p. of marriage: höùa hoân
Promised Land: Ñaát Höùa (ñaát Canaan)
Promoter: Coå ñoäng/vuõ vieân
P. of the Faith: chöôûng tín: x. devil’s advocate
P. of Justice: Chöôûng lyù (ñk 1430)
Promotion: Thaêng tieán, ñoäng vieân, thuùc ñaåy, coå vuõ; thaêng caáp
Promptitude: Nhanh nheïn, mau maén, soát saéng
Promulgate(-ion): Coâng boá, ban haønh; truyeàn baù, phoå bieán
Pronouncement stories: Tuyeân huaán lieät truyeän (trình thuaät Phuùc AÂm neâu baät moät "tuyeân ngoân" cuûa Ñöùc Gieâsu)
Pro-Nuncio: Quyeàn söù thaàn Toøa thaùnh
Proof: Baèng chöùng, chöùng côù; thöû thaùch
Propaedeutics: Lôùp hoaëc moân döï bò; kieán thöùc cô sôû
Propaganda: Truyeàn baù, phoå bieán; tuyeân truyeàn
Propaganda Fide (Congregation of): Boä Truyeàn baù ñöùc tin (Boä Truyeàn giaùo); x. congregation
Propagation: Truyeàn baù, phoå bieán; truyeàn sinh; truyeàn chuûng; truyeàn gioáng
Proper: Thích ñaùng/hôïp, phuø hôïp; hôïp thöùc, ñuùng caùch; chính xaùc; rieâng bieät, ñaëc thuø
p. of the Mass: phaàn rieâng Thaùnh Leã (phaàn thay ñoåi)
p. of seasons (time): chu kyø caùc muøa (phuïng vuï)
p. of Saints: phaàn rieâng caùc thaùnh (phuïng vuï)
Property: Sôû höõu; quyeàn tö höõu; taøi saûn; ñaëc tính
private p.: tö höõu, cuûa rieâng
public p.: coâng höõu, cuûa coâng
Prophecy: Söù ngoân, [lôøi, ôn, ñoaøn suûng, v.v.] tieân tri
Prophesy: Tuyeân saám, noùi tieân tri
Prophet: Ngoân söù, tieân tri
earlier p.: tieàn tieân tri
later p.: haäu tieân tri
minor p.: tieân tri nhoû
p.-king: Ña-vít
prophetess: nöõ tieân tri; vôï cuûa tieân tri
Prophethood: Chöùc vuï tieân tri
Prophetic(-al): Thuoäc ngoân söù, tieân tri
Prophetism: Traøo löu/ñaëc suûng: ngoân söù, tieân tri
Prophylactic: Phoøng ngöøa; thuoác/phöông phaùp phoøng beänh; (Hoa kyø: condom) tuùi döông vaät, bao cao su choáng thuï thai (x. sheath)
Propitiation: Laáy loøng, laøm laønh, laøm nguoâi giaän; leã ñeàn toäi, xaù toäi
Propitiatory: X. propitiation; thöôïng toøa (naép hoøm bia giao öôùc)
Proportion: Caân ñoái/xöùng, töông xöùng; tyû leä
Proportions: kích thöôùc, quy moâ
Proportionalism: Hoïc thuyeát tyû hieäu (cho raèng ñeå bieát haønh ñoäng toát hay xaáu veà maët luaân lyù, thì caàn phaûi so saùnh haäu quaû thieän aùc do haønh ñoäng ñoù ñöa laïi)
Proportionality: Caân ñoái/ xöùng tính, tyû leä
analogy of p.: loaïi suy tyû leä
Proposition: Meänh ñeà; ñeà nghò, ñeà xuaát; vaán ñeà; ñònh ñeà; ñeà cöû
captious p.: ñeà xuaát xaûo traù
condemned p.: ñ. x. bò leân aùn
p. badly formulated: ñeà xuaát vuïng veà
p. close to heresy: ñeà xuaát haàu nhö laïc giaùo
p. offensive to pious ears: ñeà xuaát chöôùng tai nhaø ñaïo
scandalous p.: ñeà x. tai tieáng
temerarious p.: ñeà x. taùo baïo
Proprietas: Ñaëc tính
Propriety: Thích ñaùng/hôïp; ñöùng ñaén; khuoân pheùp
impediment of public p.: ngaên trôû lieâm sæ (ñk 1093)
marriage of p.: hoân nhaân ñaêng ñoái
Prose: Vaên xuoâi; ca tieáp lieân
Prosecution: Theo ñuoåi, tieáp tuïc; toá tuïng
Prosecutor: Ngöôøi khôûi toá, beân nguyeân
public p.: uûy vieân coâng toá
Proselyte: Moân ñoà môùi, tín ñoà môùi, ng. môùi gia nhaäp, taân toøng (Do thaùi)
Proselitism: X. proselytize
Proselytize: Chaâu moä moân/ tín ñoà (thu phuïc/loâi keùo/duï doã ng. khaùc theo phe, ñaûng, ñaïo cuûa mình; thöôøng coù nghóa xaáu)
Proskynesis: Baùi laïy, phuïc laïy
Prosody: Pheùp laøm thô, khoa vaàn luaät, ngoân ñieäu
Prosopon: Ngoâi vò; maët naï, beà ngoaøi
Prosopopoeia: Pheùp hoaït duï (mieâu taû baèng caùch linh hoaït hoùa)
Prosperous: Thònh vöôïng, phoàn vinh
Prosphora: Baùnh leã (Ñoâng phöông)
Prostitute, sacred: Linh kyõ
Prostitution: Maõi daâm
sacred p.: linh daâm
Protasis: Tieân ñeà
Protest: Phaûn ñoái, choáng laïi, khaùng nghò; cam quyeát; chöùng thö
Protestant: Tin laønh
Protestantism: Ñaïo Tin laønh
Protevangelium: Tieàn Phuùc aâm theo Giacoâbeâ (nguïy thö)
Protocanonical: Chính thö qui, ñeä nhaát chính luïc
Protodeacon: Ñeä nhaát phoù teá (Bizantinoâ)
Protoevangelium: Tin Möøng tieân khôûi (St 3:15)
Protology: Khôûi nguyeân hoïc (ñoái laïi vôùi caùnh chung hoïc)
Protomartyr: Vò töû ñaïo tieân khôûi (thaùnh Steâphanoâ)
Protonotary: Ñeä nhaát luïc sö
apostolic p.: ñeä nhaât luïc söï Toøa Thaùnh
supernumerary p.: ñeä nhaát l. söï danh döï
Protoplasm: Nguyeân sinh chaát
Protoplast: Nguyeân sinh theå, taïo vaät ñaàu tieân (Añam)
Prototype: Nguyeân maãu; ñieån hình, tieâu bieåu
Proud: Haõnh dieän, töï haøo, töï troïng; kieâu haõnh, kieâu caêng, töï ñaéc; huy hoaøng, traùng leä, uy nghi
Proverb: Tuïc ngöõ, ngaïn ngöõ, caùch ngoân
Proverbs: Saùch Chaâm ngoân, Cn
Providence: Quan phoøng
Province: Tænh, khu vöïc, laõnh ñòa
ecclesiastical p.: giaùo tænh (ñk 431)
religious p.: tænh doøng
Provincial: Thuoäc tænh, vuøng xa thaønh phoá; beà treân giaùm tænh (doøng tu)
Provision, canonical: Chæ ñònh theo giaùo luaät (giaùo vuï: ñk 146)
Provocation: Khieâu khích; kheâu gôïi
Provost: Ng. ñöùng ñaàu hoäi giaùo só, muïc sö tröôûng; hieäu tröôûng (ñaïi hoïc); thò tröôûng
Proxy: Ñaïi dieän; uûy thaùc, uûy nhieäm; giaáy uûy nhieäm
p. marriage: keát hoân baèng ñaïi dieän (ñk 1105)
Prozymites: Phaùi nhöõng ng. duøng baùnh coù men (ñeå laøm leã)
Prudence: Caån troïng, thaän troïng, khoâng ngoan, deø daët
Prudery(-ishness): Ñaïo ñöùc giaû, caû theïn, ngöôïng ngòu quaù möùc
Psalm: Thaùnh vònh/thi
responsorial p.: ñaùp ca
Psalmist: Taùc giaû thaùnh vònh
The P.: Ñavít
Psalmody: Caùch haùt/ngaâm thaùnh vònh
Psalms: Saùch Thaùnh vònh, Tv
P. of Solomon: Thaùnh vònh Salomon (nguïy thö)
Psalter: Saùch Thaùnh vònh
Psaltery: Ñaøn xante (nhaïc cuï thôøi coå)
Pseudo-: Nguïy, giaû
Pseudonimity: Tính caùch: bí/buùt danh, maïo danh (nhö trong tröôøng hôïp caùc nguïy thö)
Pseudoepigrapha: Saùch maïo ñeà (nguïy thö)
Psilanthropism: Laïc giaùo duy nhaân (ÑK chæ ñôn thuaàn laø moät con ngöôøi)
Psyche: Taâm hoàn, taâm linh, tinh thaàn
Psychiatry: Taâm thaàn hoïc; beänh hoïc taâm thaàn
Psychic: Thuoäc taâm thaàn; sieâu linh; oâng/baø ñoàng coát
Psychism: Taâm lyù, taâm thaàn; taâm linh hoaït, sinh hoaït taâm thaàn
Psychoanalysis: Phaân taâm hoïc
Psychogenesis: Quaù trình hình thaønh taâm trí
Psychologism: Thuyeát duy taâm lyù
Psychology: Taâm lyù hoïc
empirical p.: taâm lyù thöôøng nghieäm
experiential p.: taâm lyù thöïc nghieäm
functional p.: taâm lyù cô naêng
metaphysical p.: taâm lyù sieâu hình
p. of religion: taâm lyù toân giaùo
rational p.: taâm lyù thuaàn lyù
structural p.: taâm lyù cô caáu
Psychopathy: Beänh taâm thaàn, beänh nhaân caùch
Psychopathology: Taâm beänh hoïc, taâm beänh lyù, beänh hoïc taâm thaàn
Psychosis: Chöùng loaïn taâm thaàn
Psychosomatic: Taâm theå
Psychosphere: Laõnh vöïc taâm thöùc
Psychotherapy: Lieäu phaùp taâm lyù
Ptolemaic system: Heä thoáng Ptoâloâmeâoâ (thieân vaên: coi quaû ñaát laø: baát ñoäng, trung taâm)
Puberty: Tuoåi daäy thì
Public: Coâng coäng, coâng khai; coâng chuùng, daân chuùng
p. document: coâng chöùng thö
p. opinion: coâng luaän
p. order: traät töï coâng coïng
p. propriety: coâng phong/taäp
p. revelation: maïc khaûi coâng (chính thöùc)
Publican: Ngöôøi thu thueá
Publication of the acts: Coâng boá aùn töø
Pudency: Beõn leõn, e theïn; tieát haïnh
Pudenda: AÂm hoä, (chung) boä phaän sinh duïc
Pudicity: X. pudency
Pulpit: Giaûng ñaøn
the p.: giôùi giaùo só
Pulpitarian, pulpiteer: Nhaø thuyeát giaùo (töø gieãu)
Punish(-ment): Tröøng phaït, tröøng trò; saùt phaït
capital p.: töû hình
Pure: Thanh saïch, tinh khieát, nguyeân chaát, thuaàn tuùy; trong saïch
Purgative way: Ñöôøng thanh luyeän, luyeän ñaïo
Purgatory: Luyeän nguïc
Purification: Thanh taåy, thanh luyeän, taåy ueá
P. of the Blessed V.Mary: Leã thanh taåy Ñöùc Trinh Nöõ Maria: daâng Chuùa Gieâsu trong ñeàn thaùnh (2-2)
Purificator: Khaên lau cheùn
Purim: Leã Soá meänh (Do thaùi)
Puritan: Ng. thuoäc phaùi thanh giaùo, nghieâm khaéc, nhaët nhieäm
Puritanism: Phaùi thanh giaùo (Tin laønh)
Purity: Thanh/thuaàn khieát; trinh trong, trong saïch
legal p.: thanh khieát theo luaät (Do thaùi)
p. of intention: yù höôùng trong laønh
p. of vision: caùi nhìn trong suoát
Purpose: YÙ ñònh, döï ñònh, chuû taâm, quyeát taâm; muïc ñích; yù ñoà
p. of amendment: quyeát chí söûa mình (ñk 987)
Puseyism: Chuû nghóa Pusey, phong traøo Tractarian (giai ñoaïn ñaàu tieân cuûa Oxford movement: Anh giaùo 1833-1841)
Putative: Ngoä tín, coi nhö chính thöùc
p. Father: Cha nuoâi (coi nhö chính thöùc: Thaùnh Giuse)
p. marriage: hoân phoái giaû ñònh (ñk 1061,3)
Pyrrhonism: Hoïc thuyeát Pyron (tk 4 tröôùc coâng nguyeân); hoaøi nghi chuû nghóa
Pythagorean: Thuoäc Pithagora (tk 6 tröôùc coâng nguyeân)
Pyx: Hoäp ñöïng Mình Thaùnh (vg. ñeå mang ñi cho beänh nhaân)