TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

ANH VIEÄTT

Tabernacle: Leàu, leàu taïm; nhaø taïm
feast of t.: leã leàu
Table: Baøn; baûn, baûng, bieåu
t. of nations: baûng lieät keâ [bieåu keâ] caùc daân toäc (St 10)
t. of the word: baøn tieäc Lôøi Chuùa
Tablets of the Testimony/of the Law: Bia Chöùng öôùc (Xh 31:18), bia Ñieàu luaät
ancestral t.: baøi vò, thaàn chuû
Taboo: Ñieàu caám; ñieàu kieâng kò; huùy vaät
Taborites: Ng. theo Phaùi Taborita (Hussites quaù khích: x. hussites)
Tabula rasa: Boû saïch heát caùi cuõ (baét ñaàu laïi töø soá khoâng)
Talent: Taøi naêng; nhaân taøi; ñôn vò tieàn teä (thôøi xöa)
Talisman: Buøa, phuø
Talmud: Saùch Talmud ("Huaán giaùo" Do thaùi)
Tanakh: Kinh Thaùnh (Do thaùi)
Tantrism: Toân phaùi Tantra (Balamoân: thôø nöõ thaàn Saùcti, daïng nöõ cuûa Siva)
Tantum quantum: Bao nhieâu baáy nhieâu, theo möùc ñoä coù theå
Taoism: Ñaïo Laõo, Laõo giaùo
Targum: Baûn dòch Targum (baûn dòch Kinh Thaùnh Cöïu Öôùc ra tieáng Aram)
Tariff penance: Ñeàn toäi theo ñònh möùc (theo möùc ñaõ ñònh saün)
Tautology(-ical): Truøng phöùc; truøng yù, ñieäp luaän; haèng ñeà
Tax-collector: Vieân thu thueá
Taxonomy: Caùchthöùc/ nguyeân taéc phaân loaïi
Teaching: Daïy hoïc; lôøi daïy, giaùo huaán; hoïc thuyeát
t. office: nhieäm vuï giaùo huaán (ñk 747tt)
t. of the Church: giaùo huaán cuûa GH
Te Deum: Thaùnh thi taùn tuïng "Laïy Thieân Chuùa"
Technicality: Kyõ thuaät tính, tính caùch: chuyeân moân, phöùc taïp, caàu kyø; thuaät ngöõ chuyeân moân
Technique: Kyõ thuaät, phöông thöùc tieán haønh
Technocracy: Cheá ñoä kyõ trò
Technology: Kyõ thuaät hoïc, coâng ngheä hoïc
Technoscience: Kyõ khoa hoïc
Teilhardism: Hoïc thuyeát Teilhard de Chardin (1881-1955: veà tieán hoùa)
Teleological: Lieân quan ñeán: muïc ñích, cöùu caùnh
t. argument: lyù chöùng cöùu caùnh (cuûa vuõ truï minh chöùng laø TC hieän höõu)
Teleology: Cöùu caùnh luaän; cöùu caùnh tính
Telepathy: Linh caûm; vieãn caûm, thaàn giao caùch caûm
Telos: Cöùu caùnh
Temper: Tính tình; tính khí, taâm tính
Temperament: Khí chaát, tính khí; tính tình
Temperance: Chöøng möïc, ñieàu ñoä, tieát ñoä
Templars: Hieäp só Doøng Ñeàn thôø
Temple: Ñeàn thôø, giaùo ñöôøng; Ñeàn thaùnh Gieârusalem
t. of the Holy Spirit: ñeàn thôø Chuùa Thaùnh Thaàn (linh hoàn)
Temporal: Thuoäc thôøi gian; theá tuïc, traàn tuïc; thuoäc thaùi döông
t. goods: taøi saûn (ñk 1254)
t. order: laõnh vöïc theá traàn
t. power: quyeàn bính phaàn ñôøi, theá quyeàn (cuûa ÑGH, =xöa: laõnh ñòa giaùo hoaøng, =nay: quoác gia Vaticanoâ)
t. punishment: hình phaït taïm (coù thôøi haïn: chòu ôû ñôøi naøy hay laø trong luyeän nguïc ñeå ñeàn toäi)
Temporale: Phaàn Caùc Muøa Phuïng vuï (trong Saùch Leã vaø Saùch caùc giôø kinh phuïng vuï)
Temporality: Thôøi gian tính; theá tuïc tính; taïm thôøi tính; taøi saûn (GH)
Temporary: Nhaát thôøi; laâm thôøi, taïm thôøi
t. vow/profesion: lôøi khaán taïm (ñk 655)
Temptation: Caùm doã; thöû thaùch
Tempter: Teân caùm doã; ma quyû
Tempting God: Thöû pheùp Chuùa, thaùch thöùc TC
Ten commandments: Möôøi ñieàu raên, thaäp giôùi
Tendency: Khuynh/xu höôùng
Tender: Teá nhò; dòu daøng; meàm maïi
Tenebrae: Giôø kinh «boùng toái» (kinh ñeâm: phaàn nhaät tuïng cuûa caùc ngaøy thöù 5, 6, 7 Tuaàn Thaùnh thôøi tröôùc, töông ñöông vôùi caùc giôø kinh saùch vaø kinh saùng ngaøy nay)
Tension: Caêng, tröông; caêng thaúng; aùp suaát; ñieän aùp/theá
Tentative: Coá thöû/thöïc hieän; toan tính, möu toan; möu ñoà
Teratology: Quaùi thai hoïc
Tepidity, tepidness: Nhaït nheõo, höõng hôø, laõnh ñaïm
T(i)erce: Giôø ba
Term: Haïn ñònh, kyø haïn; kyø hoïc; thuaät ngöõ; soá haïng
Terms: Ñieàu khoaûn; ñieàu kieän; quan heä, giao teá; lôøi leõ
Termination: Keát thuùc, ñình chæ, thuû tieâu, huûy boû; hoaøn thaønh; töø vó
Terminism: Thuyeát ñònh haïn (TC tieàn ñònh cho moãi ng. moät quaõng ñôøi ñeå ñoùn nhaän ôn cöùu roãi, neáu boû qua thì sau ñoù khoâng coøn nhaän ñöôïc ôn aáy nöõa); x. Nominalism
Terminology: Thuaät ngöõ, heä thoáng thuaät ngöõ
Terminus: Ñieåm chuaån/moác
t. a quo: khôûi ñieåm, moác tröôùc
t. ad quem: ñích ñieåm, moác sau
Terminus(-i): Traïm cuoái
Terna (nomina): Boä ba ñeà baït (danh saùch ba ngöôøi ñöôïc giôùi thieäu leân ñeå caáp treân choïn moät trong ba vaøo moät chöùc vuï naøo ñoù)
Terrain: Khu ñaát; ñòa hình, ñòa theá; laõnh vöïc
Territorial: Thuoäc ñaát ñai, ñòa haït, laõnh thoå
t. abbacy: dan vieän toøng thoå
t. prelature: giaùm haït toøng thoå
Territorialism: Chuû thuyeát theá quyeàn ñoäc trò (cho laø Nhaø nöôùc coù caû quyeàn chæ ñònh toân giaùo ñeå cho daân giöõ; ôû Nöôùc naøo theo ñaïo Nöôùc ñoù)
Tertianship: Naêm ba nhaø taäp (thôøi gian huaán luyeän ñôït cuoái trong moät soá doøng)
Tertiaries: Doøng ba (vg. Caùt Minh, Ña Minh, Phanxicoâ)
Testament: Giao öôùc; di chuùc
New T.: Taân Öôùc
Old T.: Cöïu Öôùc
Testify: Laøm chöùng; chöùng thöïc/nhaän; chöùng toû, bieåu loä
Testimonials: Caùc lôøi chöùng (ñk 1572)
Testimony: Lôøi khai, chöùng côù, chöùng töø, baèng chöùng
Tetragrammaton: Keát töø töù töï (boán chöõ; vg. YHWH)
Tetrapolitan confession: Töù thaønh tuyeân tín baûn (Tin laønh: boán thaønh phoá Ñöùc ñeä leân hoaøng ñeá n. 1530)
Tetrateuch: Töù thö (Kinh Thaùnh: St, Xh, Lv, Ds)
Teutonic Order: Doøng hieäp só Ñöùc (saùng laäp n. 1190)
Text: Baûn vaên/vieát, baøi ñoïc; nguyeân vaên; nguyeân baûn
Textual: Thuoäc: nguyeân vaên, nguyeân baûn, vaên baûn
t. criticism: pheâ bình vaên töï
Textus receptus: Vaên baûn chuaån nhaän
Thaddaeus: Ta-ñeâ-oâ (Giuña toâng ñoà)
Thanatology: Töû nguyeân hoïc, nghieân cöùu söï cheát
Thanatos: Huûy löïc (ñoái laïi vôùi eros: sinh löïc); töû vong
Thanksgiving: Bieåu hieän loøng bieát ôn, taï ôn
T. Day: Ngaøy Leã Taï ôn
Thaumaturge: Ngöôøi laøm pheùp laï
Thaumaturgus: X. thaumaturge
Theandric: Thaàn nhaân
Theanthropic: Thuoäc thaàn nhaân
Theanthropism: Thuyeát thaàn nhaân
Thearchy: Theå cheá: thaàn quyeàn, thaàn trò
Theatines: Tu só Doøng Theâatinoâ (n. 1522)
Theft: AÊn caép/troäm, troäm caép
Theism: Höõu thaàn thuyeát
Theme: Chuû ñeà, ñeà taøi
Thematic: Thuoäc chuû ñeà, chuû toá; minh nhieân
Theocentrism: Quy thaàn luaän (ñaët TC laøm trung taâm)
Theocracy: Thaàn chuû/chính theà cheá, cheá ñoä thaàn quyeàn
Theodicy: Bieän thaàn luaän, thaàn lyù hoïc
Theogony: Thaàn heä (= thaàn thoaïi: 'tieåu söû,' gia phaû, vaø phaåm traät chö thaàn)
Theologia: Thaàn hoïc
t. crucis: thaàn hoïc thaäp giaù
t. gloriae: thaàn hoïc hieån linh/vinh
Theologian: Nhaø thaàn hoïc; sinh vieân thaàn hoïc
Theological: Thuoäc thaàn hoïc
t. anthropology: khoa nhaân chuûng thaàn hoïc
t. assent: taùn ñoàng veà maët thaàn hoïc
t. censure: kieåm ñònh thaàn hoïc
t. certainty: xaùc thöïc tính thaàn hoïc
t. conclusion: keát luaän thaàn hoïc
t. notes: x. notes, t.
t. opinion: quan ñieåm/yù kieán thaàn hoïc
t. qualifications/notes: ñònh möùc thaàn hoïc (x. notes)
t. reflection: suy tö thaàn hoïc
t. virtues: nhaân ñöùc ñoái thaàn (tin, caäy, meán)
Theologize: Laøm thaàn hoïc, nghieân cöùu thaàn hoïc, trình baøy theo phöông thöùc thaàn hoïc (thaàn hoïc hoùa)
Theolog(o)umenon: Tieân ñeà thaàn hoïc
Theology: Thaàn hoïc
apophatic t.: thaàn hoïc: bí ngoân, tieâu cöïc
ascetic t.: thaàn hoïc tu ñöùc khoå cheá
biblical t.: th. h. kinh thaùnh
black t.: th. h. da ñen (Myõ)
cataphatic t.: th. h. tích cöïc, khaúng ñònh
contextual t.: th. h. boái caûnh
dogmatic t.: th. h. tín lyù
feminist t.: th. h. nöõ quyeàn
fundamental: th. h. caên baûn
moral t.: th. h. luaân lyù
narrative t.: th. h. kyù thuaät
natural t.: thaàn h. töï nhieân, thaàn lyù hoïc
negative t.: x. apophatic
pastoral t.: thaàn hoïc muïc vuï
planetary t.: th. h. toaøn vuõ
political t.: th. h. daân chính (xaõ hoäi)
positive t.: th. h. truy nguyeân
scholastic t.: thaàn hoïc kinh vieän
speculative t: th. h. thuaàn lyù
spiritual t.: thaàn hoïc tu ñöùc
systematic t.: th. h. heä thoáng
Theomorphism: Thaàn daïng, thaàn traïng
Theonomy: Thaàn luaät (yù TC laø chuaån taéc luaân lyù)
Theopaschism: Thaàn thuï naïn thuyeát (chính TC chòu khoå ñau vì ñaõ laøm ngöôøi)
theopaschite clause: coâng thöùc thaàn thuï naïn («bò ñoùng ñinh vì chuùng ta»)
Theophany: Thaàn hieån, thaàn hieän (TC hieän ra)
Theopneusty(-ic): Thaàn höùng, thaàn khôûi
Theopraxis: Thaàn haønh
Theoretical: Lyù thuyeát
Theoretician: Nhaø lyù luaän
Theory: Thuyeát, hoïc thuyeát; lyù thuyeát
cognitional t.: tri naêng luaän
Theosophism: Chuû nghóa thaàn trí
Theosophy: Thuyeát thaàn trí, thoâng thaàn luaän, thoâng thieân hoïc
Theothanatology: X. God-is-dead-theology
Theotokos: Meï Thieân Chuùa
Therapeutae: Moân phaùi do thaùi soáng aån tu (Ai caäp, tk 1)
Therapeutic: Trò lieäu, chöõa beänh
t. sterilization: trieät saûn trò lieäu (laøm maát khaû naêng sinh saûn vì lyù do trò lieäu)
Theravada: Tieåu thöøa
Thesis: Ñeà, luaän ñeà, luaän aùn, chính ñeà
t. and antithesis: chính ñeà vaø phaûn ñeà
Thessalonians: Theâ-xa-loâ-ni-ca, 1Tx, 2Tx
Theurgy: Thaàn löïc hoïc; thaàn thuaät
Thinking: Suy nghó/töôûng; tö töôûng, yù nghó/kieán
Third: Thöù ba; moät phaàn ba
t. Order: Doøng ba
t. Rome: Ma-scô-va
t. World: Theá giôùi thöù ba
t. w. theology: thaàn hoïc theá giôùi thöù ba
Thirty-Nine Articles: 39 giaùo ñieàu (neâu roõ laäp tröôøng giaùo lyù cuûa Anh giaùo)
Thnetopsychism: Thuyeát linh hoàn töû tieâu, töû vong
Thomas, gospel of: Phuùc aâm theo Toâma (nguïy thö)
Th. christians: kitoâ höõu th. Toâma (Malabar, AÁn ñoä)
Thomism: Hoïc thuyeát Toâma (Aquinoâ, 1225-1274)
neo-t.: taân hoïc thuyeát Toâma
Thought: Tö duy, tö töôûng; suy xeùt; yù nghó; yù kieán
Threeness: Tam ña tính; thöïc traïng tam vò (TC Ba Ngoâi)
Throne: Ngai toøa; ngoâi baùu
Thrones: Thieân toøa, Beä thaàn (phaåm thieân thaàn)
Thurible: Bình höông
Thurifer: Ngöôøi caàm bình höông, thuû höông
Tiara: Muõ ba taàng voøng, ngoïc mieän
Tidings: Tin töùc
Good t.: Tin möøng
Time: Thôøi gian, thì giôø; thôøi cô; thôøi kyø; thôøi ñaïi; giôø phuùt, luùc, laàn, löôït; nhòp
available t.: thôøi haïn höõu ích (ñk 162)
fullness of t.: hoài/thôøi vieân maõn (Gl 4:4)
to beat t.: ñaùnh nhòp
triple/duple t.: nhòp ba/ñoâi
Timelessness: Phi thôøi gian tính
Timidity: Nhuùt nhaùt, ruït reø
Timothy: Ti-moâ-theâ, 1Tm, 2Tm
Titan: Ngöôøi khoång loà, löïc cöôøng phi thöôøng
Tithes: Thueá thaäp phaân (Ñnl 14)
Title: Nhan ñeà; töôùc vò, danh hieäu; danh nghóa; quyeàn sôû höõu, chöùng thö
t. of Christ: danh töôùc ÑK (vg.: Con ngöôøi, Lôøi, Ngöôøi Toâi tôù, Chieân TC, Ñaáng Cöùu Theá, Ñöùc Chuùa, Ñaáng Chaên chieân Laønh, Con TC, v.v.)
Titular: Giöõ chöùc
t. bishop: GM hieäu toøa (ñk 376)
t. church: thaùnh ñöôøng töôùc hieäu (ñk 357)
t. Saint: Thaùnh boån maïng, danh hieäu (nhaø thôø)
t. see: hieäu toøa
Tmesis: Pheùp cheâm töø
Titus: Ti-toâ, Tt
Tobit: Toâ-bi-a, Tb
Tocsin: Chuoâng/coøi...: baùo ñoäng, baùo nguy
Tolerance: Khoan dung, dung thöù, dung nhöôïng, nhaân nhöôïng, kieân nhaãn, chòu ñöïng
Tolerandus(-i): Tuyeät thoâng khaû dung (x. vitandus)
Toleration: Khoan dung, khoan thöù, chòu ñöïng
Edict of T.: Saéc leänh khoan dung (Constantinoâ ban boá n. 113,caám baùch haïi Kitoâ giaùo)
T. Act: Saéc luaät dung nhaãn (Anh quoác, n. 1689: cho töï do phuïng töï, maø vaãn caám coâng giaùo vaø phaùi ñoäc vò)
Toll: Thueá/leä phí löu haønh; maát maùt, thieät haïi; chuoâng [baùo] töû
Tomb: Moà, moä, maû
t.-stone: bia moä
Tome of Leo: Thö Ñ. Leâoâ Caû (göûi thöôïng phuï Flavianoâ ñeà ngaøy 13-6-449, veà Kitoâ hoïc)
Tongues, gift of: Ôn ngoân ngöõ
Tonsure: Pheùp caét toùc; voøng toùc caét
Topic: Chuû ñeà; vaán ñeà, ñeà muïc
Torah: Leà luaät (huaán chæ); Nguõ thö
Torture: Tra taán; haønh haï
Totalitarianism: Cheá ñoä cöïc quyeàn, chính saùch chuyeân cheá
Totality: Toaøn boä, toång theå; toång soá
principle of t.: nguyeân taéc toaøn boä (luaân lyù: hy sinh moät boä phaän hay cô quan vì lôïi ích cuûa toaøn boä)
Totem: Vaät toå
Totemism: Suøng baùi vaät toå, vaät toå giaùo
Toties quoties: Cöù moãi laàn/ heã... laø..., bao nhieâu laàn cuõng ñöôïc; nhieàu laàn
Tract: Ca tieáp lieân; thieân tieåu luaän; truyeàn ñôn
Tractarianism: Phaùi tieåu luaän (giai ñoaïn ñaàu tieân cuûa phong traøo Oxford: Anh quoác, n. 1833-1841)
Tradition: Löu truyeàn, truyeàn thoáng; truyeàn thuyeát
apostolic t.: toâng truyeàn, truyeàn thoáng toâng ñoà
devotional t.: truyeàn thoáng suøng moä
oral t.: x. oral
post-apostolic t.: truyeàn thoáng haäu toâng ñoà
t. of instruments: trao phoù thaùnh cuï (leã truyeàn chöùc)
t. of the creed/symbol: truyeàn uûy kinh Tin kính (cho döï toøng)
Traditionalism: Chuû nghóa duy truyeàn thoáng, naõo traïng cöïc neä truyeàn thoáng; chuû nghóa: baûo thuû, thuû cöïu
Traditor: Keû: phaûn boäi, phaûn naïp thaùnh cuï (ng. kitoâ trao naïp thaùnh cuï - cheùn/ñóa thaùnh vaø saùch thaùnh - cho keû baùch ñaïo hoài n. 303-311)
Traducianism: Thuyeát di hoàn, truyeàn sinh linh hoàn (linh hoàn cuõng do cha meï tröïc tieáp sinh ra)
Trance: Xuaát thaàn, ñoàng nhaäp; hoân meâ
self-hypnotic t.: töï kyû xuaát thaàn
Tranquil(l)izer: Thuoác an thaàn
Tranquillity: Laëng yeân, yeân tónh, thanh thaûn
Transcend: Vöôït quaù leân treân, sieâu thaêng/vieät
Transcendence: Sieâu vieät tính (ñaëc tính cuûa TC)
Transcendent: Sieâu vieät; sieâu nghieäm
Transcendental: Sieâu nghieäm; tieân nghieäm
t. meditation: chieâm nguyeän/nieäm sieâu nghieäm; tónh toïa nhaäp thieàn (AÁn ñoä)
t. method: phöông phaùp sieâu nghieäm, tieân nghieäm
t. philosophy: trieát hoïc tieân nghieäm (J. Mareùchal)
t. theology: thaàn hoïc tieân nghieäm (K. Rahner)
Transcendentalism: Thuyeát tieân nghieäm
Transcendentals: Tieân nghieäm thuoäc tính (ñaëc tính coá höõu vaø taát yeáu cuûa moïi höõu theå)
Transcultural: Sieâu vaên hoùa
Transempirical: Sieâu thöïc nghieäm
Transept: Caùnh ngang, gian ngang (nhaø thôø)
Transfer(-ence): Di chuyeån, chuyeån dôøi, chuyeån di; chuyeån nhöôïng; thuyeân chuyeån
t. of pastors: thuyeân chuyeån caùc cha sôû (ñk 1748)
Transfiguration: Bieán hình; leã Chuùa hieån dung (6-8)
Transfinalisation: Chuyeån ñoåi cöùu caùnh
Transformation: Bieán ñoåi, bieán cheá; bieán tính
Transformism: Thuyeát bieán chuûng/hoùa
Transgression: Vi phaïm, phaïm phaùp
Transient: Thoaùng qua, choùng taøn, phuø du; lang thang
t. cleric: giaùo só lang baït
Transignification: Chuyeån ñoåi yù nghóa, bieán nghóa
Transitional: Chuyeån tieáp, quaù ñoä
t. deacon: phoù teá chuyeån tieáp (ñeå laøm LM)
Transitive: Baéc caàu; ngoaïi ñoäng (ñoái laïi vôùi intransitive: noäi ñoäng töø)
t. verb: ngoaïi ñoäng töø
Transitoriness: Tính: nhaát thôøi, taïm thôøi
Translation: Phieân dòch, thoâng dòch; baûn dòch; di chuyeån, chuyeån dôøi; thuyeân chuyeån; mang ñi
Transliterate: Chuyeån chöõ, phieân töï
Transmigration of souls: Luaân hoài, ñaàu thai laïi; di cö, di truù
Transmission: Truyeàn löu; truyeàn ñaït, chuyeån giao; truyeàn phaùt; truyeàn ñoäng
Transmutation: Chuyeån hoùa
Transparent: Trong suoát; trong saùng, roõ raøng
Transplantation of organs: Caáy/gheùp boä phaän (cuûa cô theå)
Transposition: Ñoåi choã, chuyeån/hoaùn vò; chuyeån ñieäu
Transsexual: Ng. taâm tính tha giôùi (ng. caûm thaáy vaø haønh ñoäng nhö mình laø thuoäc giôùi khaùc vôùi giôùi tính cuûa thaân xaùc mình); ng. phaåu bieán giôùi theå (nöõ thaønh nam, hoaëc traùi laïi)
Transubjectivity: Sieâu chuû theå tính
Transubstantiation: Bieán ñoåi baûn theå, bieán theå
Trappistine Sisters: Nöõ tu Doøng Xitoâ nhaët pheùp (OCSO, ôû La Trappe, Phaùp)
Trappists: Tu só Doøng Xitoâ nhaët pheùp
Treasury: Kho baïc, ngaân khoá; kho taøng; boä taøi chaùnh
t. of merits: kho taøng coâng ñöùc/traïng
t. of the Church: kho taøng coâng ñöùc cuûa GH
Treatise: Thieân chuyeân khaûo; luaän aùn; luaän thuyeát
Trent, council of: Coâng ñoàng Trentoâ (1545-1563)
Trental: Chuoãi leã caàu hoàn 30 (ngaøy lieân tieáp)
Trespass: Xaâm phaïm; xaâm nhaäp; laïm duïng; vi phaïm, phaïm phaùp; xuùc phaïm, phaïm toäi
Triad: Tam vò; boä/nhoùm ba
Trial: Thöû/thí nghieäm; thöû luyeän, thöû thaùch; xöû aùn
t. of Jesus: vuï xöû Ñöùc Gieâsu
Tribalism: Cheá ñoä boä laïc, chuû nghóa boä laïc; naõo traïng: boä laïc, toâng toäc
Tribe: Boä laïc, boä toäc
Tribulation: Khoå ñau, gian truaân, baát haïnh; thöû thaùch
Tribunal: Toøa aùn, phaùp ñình; gheá quan toøa
competent t.: toøa aùn coù thaåm quyeàn
t. of first instance: toøa [aùn] sô thaåm
t. of public opinion: toøa aùn coâng/dö luaän
t. of second instance: toøa [aùn] trung caáp
Tribute: Coáng vaät, coáng leã; phaàn coáng hieán; toân kính, tuøng phuïc
Trichotomism: Thuyeát tam phaân (con ng. coù linh hoàn, giaùc hoàn (hay hoàn phaùch) vaø theå xaùc)
Trichotomy: Phaân/cheõ laøm ba, tam phaân phaùp
Tridentine: Thuoäc Trentoâ
t. mass: Thaùnh Leã theo nghi thöùc Pioâ V (n. 1570)
Triduum: Tuaàn tam nhaät
t. sacrum/paschal: tam nhaät: thaùnh, vöôït qua
Trikirion: Chaân neán ba nhaùnh
Trilogy: Taùc phaåm boä ba
Trination: Laøm ba leã moät ngaøy
Trinitarian: Thuoäc: Tam Vò, Ba Ngoâi
t. doctrine: giaùo lyù veà TC Ba Ngoâi
t. dogma: tín ñieàu veà TC Ba Ngoâi
t. formulas: coâng thöùc tam vò (trong Taân Öôùc)
t. properties: ñaëc tính caù vò (cuûa moãi Ngoâi trong Tam Vò)
t. theology: thaàn hoïc veà Ba Ngoâi, Tam Vò hoïc
Trinitarianism: Loøng tin vaøo Thieân Chuùa Ba Ngoâi; hoïc thuyeát veà TamVò
Trinitarians: Tu só Doøng Chuùa Ba Ngoâi (OSST, n. 1198)
Trinity, The Most Holy: Thieân Chuùa Ba ngoâi, Tam Vò Chí Thaùnh
T. sunday: Chuùa nhaät leã Chuùa Ba Ngoâi (Chuùa nhaät I sau leã Hieän xuoáng)
Triple: Goàm ba; gaáp ba
t. candle: chaân neán ba caây
t. judgment: nhaän ñònh ba maët (veà nhaïc thuaät, phuïng vuï, muïc vuï, ñoái vôùi caùc taùc phaåm thaùnh nhaïc ôû Hoa Kyø)
t. time: nhòp ba
Triptych: Tranh boä ba; saùch gaäp laøm ba; taùc phaåm ba hoài
Trisagion: Kinh Tam thaùnh tuïng ("Thaùnh Chuùa trôøi! Thaùnh Toaøn naêng! Thaùnh Baát töû! Xin thöông xoùt chuùng con!:" Bizantinoâ)
Tritheism: Thuyeát tam thaàn, tam thaàn giaùo
Trito-Isaiah: Isaia thöù ba (caùc chöông 56-66 trong saùch Is)
Triumph of the Cross: Suy toân Thaùnh Giaù (14-9)
Triumphalism: Thaùi ñoä ñaéc thaéng, hueânh hoang, töï cao
Triumphant, Church: GH: hieån thaéng, khaûi hoaøn
Triumvirate: Cheá ñoä tam huøng, tam ñaàu cheá
Triune: Nhaát Tam: moät Chuùa ba Ngoâi
Trivium: Tam khoa
Troparion: Ñoaïn kinh ngaén (trong phuïng vuï Ñoâng phöông: ruùt yù töø Kinh Thaùnh, hôïp vôùi yù nghóa cuûa ngaøy leã möøng)
Truce of God: Höu chieán vì Chuùa (vaøo caùc ngaøy hoaëc dòp leã lôùn: Trung coå)
Truism: Leõ ñöông nhieân, ñieàu coá nhieân
Trullo, council of/in: Coâng ñoàng Trulloâ ("phoøng voøm": do hoaøng ñeá Giustinianoâ II trieäu taäp n. 691)
Trust: Tin caäy, tín nhieäm; kyø voïng; uûy thaùc; lieân hieäp coâng ty doanh nghieäp
Trustee: UÛy vieân quaûn trò
Trusteeism, lay: Theå cheá uûy vieân (giaùo daân baàu cöû caùc uûy vieân ñeå quaûn lyù giaùo xöù)
Truth: Chaân lyù, söï thaät
logical t.: söï thaät luaän lyù
moral t.: chaân lyù luaân lyù
metaphysical/ontological t.: chaân lyù höõu theå
Truthfulness: Chaân lyù/thöïc tính, xaùc thöïc tính (ñuùng söï thaät)
t. of the Bible: chaân lyù tính/ xaùc thöïc tính cuûa KT
Tubingen school: Tröôøng phaùi [thaàn hoïc] Tušbingen (Ñöùc)
Tumulus: Naám moà
Tunic(le): AÙo phuï phoù teá
Tutelary: Baûo trôï, giaùm hoä
t. angel: thieân thaàn baûn meänh, hoä meänh
t. saint: thaùnh boån maïng; thaùnh baûo trôï
Tutiorism: Ñaïi xaùc caùch thuyeát (chuû tröông cho laø phaûi haønh ñoäng theo yù kieán chaéc hôn, khi hoà nghi veà maët luaân lyù)
Tutior pars: Phía/quan ñieåm coù lyù leõ chaéc hôn
Tutor: Giaùm hoä; gia sö; trôï giaùo
Twelve, The: Nhoùm Möôøi hai (Toâng ñoà)
t. anathematisms: 12 khoaûn keát aùn (cuûa Cyrilloâ Aleâxandria choáng Nestoârioâ, n. 430)
Two-source theory: Thuyeát nhò caên (1:= phuùc aâm Mt vaø Lc coù hai nguoàn lieäu: Mc vaø Q; 2:= coù hai nguoàn maïc khaûi: KT vaø Truyeàn Thoáng)
Two-swords theory: Thuyeát song quyeàn (Trung coå: trong GH hai göôm: thieâng lieâng [quyeàn ñaïo: giaùo phaåm/só] vaø theá tuïc [quyeàn ñôøi: giaùo daân, vua, quan,...], vaø quyeàn ñaïo giöõ öu theá)
Tychism: Thuyeát ngaãu nhieân (Peirce, † 1914)
Tympan(um): Vaït töôøng hình noåi (tam giaùc hay töông töï, nôi ñeàn Hy laïp hoaëc treân cöûa nhaø thôø)
Type: Kieåu maãu; ñieån hình; (KT) tieân tröng, döï bieåu
Typikon: Saùch nghi thöùc (Ñoâng phöông)
Typological: Thuoäc typology
t. sense: yù nghóa: tieân tröng, ñieån hình
Typology: Thuaät chuù giaûi: tieân tröng, döï bieåu; nhaân hình luaän; loaïi hình hoïc
Tyrannicide: Gieát baïo chuùa
Tyranny: Baïo ngöôïc, chuyeân cheá, aùp böùc