TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

ANH VIEÄTU

Ubiquitarianism: Phoå taïi thuyeát (cuøng luùc hieän dieän ôû khaép nôi: Luther cho raèng caû veà maët con ng., ÑK cuõng hieän dieän ôû khaép nôi)
Ubiquitous: Hieän dieän khaép nôi (cuøng luùc), phoå taïi
Ubiquity: Phoå taïi tính, hieän dieän khaép nôi
Ulema: Nhaø luaät hoïc Hoài giaùo
Ultimate: Toái haäu, cuoái cuøng; quan yeáu, chung quyeát; cô baûn; toät baäc
u. concern: moái quan taâm cô baûn
u. decision: quyeát ñònh cuoái cuøng, chung quyeát
u. reality: thöïc taïi toái haäu (TC)
Ultimatum(-a): Toái haäu thö; ñieàu kieän toái haäu
Ultra-: Quaù, vöôït, cöïc, sieâu-
Ultramontanism: ("beân kia nuùi Alpeâ") Phong traøo chuû tröông ÑGH coù quyeàn ñoäc toân/trò (tk 19: ngöôïc laïi vôùi phaùi Gallican); phaùi baûo thuû quaù khích
Ultramundane: Ngoaïi theá; sieâu theá
Umbanda: Ñaïo Umbanña (moät thöù hoãn hôïp giaùo xuaát hieän taïi Ba Taây trong thaäp kyû 1920)
Unam Sanctam: "Duy nhaát, thaùnh thieän" (saéc chæ cuûa Bonifacioâ VIII, n. 1303, veà quyeàn bính Giaùo Hoaøng)
Unanimity: Nhaát trí, ñoàng taâm nhaát trí
Unattached cleric: Giaùo só: khoâng coù beà treân (ñk 265), phi thuoäc
Unbaptized infants: Treû con chöa ñöôïc röûa toäi
Unbelief: Voâ tín ngöôõng
Unbeliever: Ngöôøi voâ tín ngöôõng
Unbiblical: Khoâng coù trong KT; traùi vôùi KT
Unbloody sacrifice: Hy teá khoâng ñoå maùu
Unborn: Chöa sinh ra, coøn trong loøng meï; töông lai
generations yet u.: haäu theá
u. child: treû con coøn trong loøng meï
Uncertainty: Khoâng: chaéc chaén, xaùc thöïc; baát ñònh, baáp beânh; löôõng löï
Unchallengeable: Khoâng theå choái caõi, tranh giaønh; khoâng theå hoài tò/töø boû
Unchangeable: Khoâng theå thay/bieán ñoåi; baát bieán
Unchristened: Khoâng röûa toäi; khoâng coù teân thaùnh
Unchristian: Khoâng kitoâ; traùi vôùi Kitoâ giaùo
Unchurched Christians: Kitoâ höõu: phi GH, bò khai tröø
Uncial script: Kieåu chöõ hoa (Roâma, tk 4-8)
Uncircumcision: Khoâng caét bì
Uncleanness: Dô baån; oâ ueá (theo Luaät Moâseâ)
Unconditional: Voâ ñieàu kieän; döùt khoaùt
u. surrender: ñaàu haøng voâ ñieàu kieän
Unconditioned: Khoâng chòu ñieàu kieän, khoâng leä thuoäc ñieàu kieän; tuyeät ñoái
The U.: Ñaáng Tuyeät Ñoái
Unconscious: Voâ [yù] thöùc; voâ tình; baát tænh
Unconsecrated: Khoâng truyeàn pheùp (baùnh, röôïu); khoâng cung hieán (nhaø thôø)
Uncreated grace: AÂn suûng voâ taïo (TC)
Unction: Xöùc daàu; bí tích Xöùc daàu beänh nhaân
Unctuosity: Tính nhôøn; eâm dòu, dòu daøng; ñöôøng maät, ngoït xôùt
Undenominational: Khoâng/ phi giaùo phaùi
Underdevelopment: Chaäm/ thieáu phaùt trieån, keùm môû mang
Underlying: Cô sôû haï taàng, neàn taûng, cô baûn
Understanding: Hieåu, hieåu bieát, am hieåu, thaáu hieåu; trí tueä; ñoàng yù, thoûa thuaän; caûm thoâng
age of u.: tuoåi bieát suy xeùt
Understatement: Khinh xaùc (noùi giaûm ñi, khoâng trình baøy heát söï thaät); khinh ngöõ phaùp
Undertaker: Chuû sôû [dòch vuï] toáng taùng
Unfrock: Loät aùo tu, traû veà ñôøi, truïc xuaát (khoûi nhaø tu); boû aùo tu só/nhaø tu, hoaøn tuïc
Unfruitful(-ness): Khoâng: sinh lôïi, ích lôïi, keát quaû; voâ ích, uoång coâng; thaát baïi
Ungeneratedness: Baát sinh xuaát tính (ñaëc tính cuûa Chuùa Cha vaø Chuùa Thaùnh Thaàn: trong Tam Vò)
Ungodliness: Voâ toân giaùo, voâ tín nguôõng, voâ ñaïo; soáng söôïng, gaøn dôû
Unhuman: Baát nhaân, voâ nhaân ñaïo; taøn nhaãn, daõ man
Uniate: Tín höõu qui hieäp (GH Ñoâng phöông hieäp nhaát vôùi Roâma)
u. Churches: GH qui hieäp
Unicity: Duy nhaát tính, ñoäc duy tính
Unification: Thoáng nhaát, hôïp nhaát
u. Church: "GH thoáng nhaát" (toân phaùi Moon)
Uniform(-ity): Ñoàng daïng; ñoäc daïng; ñoàng ñeàu; ñôn ñieäu
U. Acts: Ñaïo luaät Ñoàng nhaát hoùa (Anh giaùo hoùa, caám cheá Coâng giaùo taïi Anh, tk 16)
Unify: Thoáng nhaát, hôïp nhaát
Unigenitus: "Con Moät" (saéc chæ Ñöùc Cleâmenteâ XI, 1713, keát aùn P. Quesnel vaø thuyeát Janseânioâ)
Union: Ñoaøn keát, keát hôïp, hôïp nhaát, hieäp thoâng
hypostatic u.: ngoâi hieäp (keát hieäp nhaân tính vôùi ngoâi Lôøi)
mystical u.: nhieäm hieäp
personal u.: keát hieäp ngoâi vò
substantial u.: keát hieäp baûn theå
transforming u.: keát hieäp sieâu bieán
Unionism: Chuû nghóa hôïp nhaát; nghieäp ñoaøn
Unique(-ness): Duy nhaát, ñoäc nhaát, duy ñoäc (...tính)
Unitarianism: Phaùi ñoäc vò (phuû nhaän thieân tính cuûa Chuùa Con vaø Thaùnh Thaàn)
Unite: Hôïp nhaát, lieân keát
Unitive: Thuoäc: hieäp nhaát, keát hieäp, nhieäm hieäp
u. way: hieäp ñaïo, ñöôøng/giai ñoaïn keát/nhieäm hieäp
Unity: Ñôn nhaát tính; hieäp nhaát tính; nhaát quaùn tính
u. of marriage: ñôn nhaát tính hoân phoái (moät vôï moät choàng)
u. of mankind: lieân ñôùi tính trong nhaân loaïi
u. of operations of God: ñôn nhaát tính trong hoaït ñoäng [ñoái ngoaïi] cuûa TC [Ba Ngoâi]
u. of the Church: duy/hieäp nhaát tính cuûa GH
u. of practice and theory: lyù thuyeát vaø thöïc haønh ñi ñoâi vôùi nhau, tri haønh nhaát trí/ñoàng haønh
u. within diversity: hieäp nhaát trong khaùc bieät
Universal: Toaøn boä/theå; phoå caäp/quaùt; phoå bieán/thoâng; vuõ truï, vaïn vaät
concrete u.: phoå nieäm cuï theå
u. Church: GH: phoå quaùt, toaøn caàu, hoaøn vuõ
u. destination of goods: duïng ñích phoå quaùt cuûa taøi saûn
u. gravitation: söùc huùt trong vaïn vaät
u. harmony: vaïn vaät haøi hoøa
u. sacrament of salvation: bí tích cöùu ñoä phoå quaùt
u. suffrage: phoå thoâng ñaàu phieáu
Universalia: Phoå nieäm, khaùi nieäm phoå quaùt
Universalism: Phoå quaùt thuyeát (1: TC ban ôn cöùu ñoä cho moïi ng.; 2: moïi ng. seõ ñöôïc cöùu ñoä)
Universalists: Ng. theo phoå quaùt thuyeát
Universality: Toaøn boä/theå tính, toaøn theå tính; ñaïi ñoàng tính; phoå quaùt tính
Universals: Phoå nieäm, khaùi nieäm phoå quaùt (tröøu töôïng); phoå höõu theå
Universe: Vuõ truï, theá giôùi
Universism: Chuû thuyeát thieân ñaïo (Trung hoa)
University: Ñaïi hoïc; toaøn theå
pontifical u.: ñaïi hoïc giaùo hoaøng
u. of the faithful: toaøn theå tín höõu
Univocous(-ity): Ñôn/ñoäc nghóa; ñoàng nghóa
Unjust: Baát coâng; toäi nhaân (KT)
Unknowable: Khoâng theå bieát, khoâng theå nhaän thöùc; baáât khaû tri
Unleavened bread: Baùnh khoâng men
Unmarried mother: Meï ñoäc thaân (khoâng keát hoân)
Unmixed chalice: Cheùn röôïu khoâng pha nöôùc (leã ñieån Armeânia)
Unnatural sins: Toäi phaûn töï nhieân (vg. toäi daâm duïc ñoàng giôùi, thuù daâm, v.v.)
Unrighteous: Baát chính; baát löông; baát coâng chính, toäi loãi
Upanishads: Saùch Upanisad (AÁn ñoä giaùo)
Upaâsaka: Thieän nam
Upaâsika: Tín nöõ
Update: Caäp nhaät hoùa, hieän ñaïi hoùa
Upper room: Phoøng treân (phoøng Tieäc ly)
Upgrade: Thaêng caáp; naâng caáp, taân kyø hoùa
Up-to-date: Hieän ñaïi, môùi nhaát
Uranism: Chöùng nam ñoàng giôùi luyeán aùi
Urbanization: Thaønh/ñoâ thò hoùa
Urbi et Orbi: (pheùp laønh ÑGH ban) Cho Thaønh phoá [Roâma] vaø Theá giôùi
Urge: Hoái thuùc, giuïc giaõ; khuyeán khích, thuyeát phuïc; nhaán maïnh
Urgent: Khaån caáp, böùc baùch, böùc thieát, caáp baùch
Urmarcus: Maùc-coâ nguyeân sô (sô thaûo baûn giaû ñònh cuûa Phuùc AÂm Maùc-coâ)
Urn: Bình di coát/haøi
Ursacrament or Ursakrament: Bí tích caên coäi (GH)
Ursulines: Nöõ tu Doøng thaùnh Ursula (OSU, do thaùnh Angela Merici saùng laäp n. 1535)
Use: Söû duïng; quyeàn söû duïng; quyeàn höôûng hoa lôïi; taäp leä (phuïng vuï)
profane u.: phaøm duïng (vg. söû duïng nhaø thôø vaøo vieäc phaøm tuïc; ñk 1222)
Usher: Ngöôøi ñoùn khaùch, tieáp taân, daãn choã, gaùc cöûa, phuï reå
Usurp(-ation): Chieám ñoaït; tieám quyeàn; maïo/ tieám duïng
Usury: Laõi naëng, cho vay naëng laõi
Utensil: Ñoà duøng, duïng cuï
Uterine: Thuoäc: daï con, töû cung
u. brother: anh chò em [cuøng meï - ñoàng maãu -] khaùc cha
Utilitarianism: Vò lôïi thuyeát, chuû nghóa duy ích
Utility: Höõu ích; höõu duïng; thöïc duïng
u. man: vai phuï
Utopia: Khoâng töôûng
vertical u.: khoâng töôûng thöôïng giôùi (Tillich)
Utopianism: Chuû nghóa khoâng töôûng
Utraquism: Phaùi löôõng hình (chuû tröông röôùc leã döôùi hai hình)
Uxoricide: Gieát vôï, saùt theâ
Uxorilocal: Cö nguï/soáng beân hoï vôï, thuoäc cö sôû theâ toäc (vg. theo theå cheá maãu heä; x. matrilocal, patrilocal, virilo-cal)