Vacancy: Khuyeát vò (ñk 153)
Vacant: Khuyeát, troáng, boû khoâng
v. office: chöùc vuï khuyeát vò
v. see: troáng toøa
Vacatio legis: Thôøi gian höu luaät
Vacation: Kyø nghæ leã; kyø höu thaåm
Vade-mecum: Soå tay, caåm nang
Vagabond: Ngöôøi lang baït, phieâu cö, voâ gia cö (ñk 13 §3)
Vagantes: Giaùo só: lang baït, phieâu cö
Vagus(-i): X. vagabond, wanderer
Vain: Voâ hieäu; voâ ích, uoång coâng; haõo huyeàn; töï phuï, töï ñaéc, kieâu kyø
v. glory: hö vinh; khoe khoang töï ñaéc
v. observance: meâ tín (gaàn gioáng nhö boùi toaùn)
Valentinians: Phaùi Valentinoâ (ngoä giaùo, tk 2)
Valid: Coù giaù trò, hieäu löïc; hôïp leä, hôïp thöùc; thaønh söï
Validation of marriage: Höõu hieäu hoùa hoân phoái (ñk 1156-65)
Validity: Höõu hieäu tính, hieäu löïc; giaù trò (luaän lyù, phaùp lyù), hôïp thöùc tính
Value: Giaù trò
moral v: tieâu chuaån ñaïo ñöùc; giaù trò luaân lyù
v. analysis: phaân tích giaù trò
v. judgment: ñaùnh giaù
v. system: heä thoáng giaù trò
Vampirism: Thoùi: tham taøn, huùt maùu, boùc loät; chöùng loaïn daâm thaây ma (xaùc cheát)
Vandalism: Chöùng phaù hoaïi vaên vaät (caùc coâng trình vaên hoùa)
Vanity: Hö aûo; hö danh; phuø phieám, phuø hoa; hôïm mình, khoe khoang
Variant: Dò baûn, baûn cheùp khoâng gioáng; dò ñieåm
Varjya: Toäi
Vasectomy: Phaãu thuaät tinh maïch (caét oáng daãn tinh)
Vatican: Vaticanoâ
Vaticinate: Tieân ñoaùn, noùi tieân tri
Vaudois: Ng. theo giaùo phaùi Valñoâ (chuû tröông chæ theo moät mình Kinh Thaùnh, soáng ngheøo, baát baïo ñoäng, v.v.; xuaát hieän hoài tk 12, bò tuyeät thoâng n. 1184 vaø nhaäp theo Tin laønh töø n. 1532)
Veil: Khaên truøm, vaûi truøm
chalice v.: khaên che cheùn
humeral v.: khaên vai
religious v.: khaên luùp nöõ tu
take the v.: ñi tu (phuï nöõ)
v. of Temple: maøn Ñeàn thôø (Gieârusalem)
Veiling the images: Che phuû caùc aûnh töôïng (Tuaàn Thaùnh)
Venerable: Ñaùng kính, khaû kính; ñaïi ñöùc
Veneration: Suøng/toân kính
v. of Christ: suøng kính hoaëc kính thôø ÑK
v. of images: toân kính aûnh töôïng
v. of Mary: suøng kính Ñöùc Maria
v. of relics: toân kính di tích thaùnh
Venereal: Thuoäc duïc tình (x. Venus), nhuïc duïc, giao hôïp, hoa lieãu (vg. giang mai,...)
v. desease: beänh hoa lieãu
v. pleasure: khoaùi laïc giao hôïp
Vengeance: Traû thuø, baùo thuø, phuïc thuø, baùo oaùn
Venial sin: Toäi nheï
Venus: Thaàn Veä Nöõ, nöõ thaàn AÙi tình; giai nhaân; Sao Kim (Kim Tinh)
Veracity: Chaân thöïc, xaùc thöïc; thaønh thöïc
Verbal: Thuoäc ngoân töø, baèng lôøi/mieäng, theo töøng chöõ
v. note: coâng haøm voâ thöï (khoâng kyù teân), giaùc thö
v. translation: dòch töøng chöõ
Verbatim: Theo töøng chöõ, ñuùng nguyeân vaên
Verba volant: Khaåu thieät voâ baèng, lôøi noùi bay ñi
Verbum: Lôøi, ngoân töø; Ngoâi Lôøi
V. Dei: Lôøi Chuùa
v. demonstrativum: lôøi trình /minh thuaät
v. et sacramentum: ngoân töø vaø daáu chæ
v. fidei: lôøi ñöùc tin, tín ngoân
v. interius: noäi ngoân
v. mentis: khaùi nieäm
v. prognosticum: lôøi tieân löôïng
v. rememorativum: lôøi: hoài nieäm, hoài töôûng
Verification: Kieåm chöùng; thaåm tra; xaùc minh
Verity: Söï thöïc, chaân lyù
Vernacular: Baûn ñòa, baûn xöù, ñòa phöông; tieáng baûn xöù
Veronica's veil: Khaên baø Veâroânica (lau maët Chuùa Gieâsu treân ñöôøng töû naïn)
Verses (biblical): Caâu (KT)
Versicle: Caâu xöôùng
Version: Baûn dòch; loái trình /giaûi thuaät
Vesperale: Saùch kinh chieàu; khaên phuû baøn thôø
Vespers: Kinh chieàu
Vessels, sacred: X. sacred v.
chosen v.: lôïi khí ñaëc tuyeån (Ta choïn: Cv 9:15)
v. of mercy/wrath: bình xoùt thöông/thònh noä (ñoái töôïng cuûa xoùt thöông hay thònh noä cuûa TC: Rm 9:22-3)
Vestibule: Tieàn ñình/saûnh
Vestige: Daáu veát, veát tích; di tích; taøn tích
v. of God: daáu veát cuûa TC
v. of the Trinity: daáu veát cuûa TC Ba Ngoâi
Vestment: Leã phuïc, phaåm phuïc
Vestry: Phoøng aùo/thaùnh (x. sacristy); phoøng sinh hoaït giaùo xöù (saùt caïnh nhaø thôø)
Vg.: x. Vulgate
V.g. (verbi gratia): Thí duï
Via: Con ñöôøng; caùch kieåu, caùch thöùc, phöông phaùp
v. affirmationis: khaúng ñònh caùch (ñeå noùi veà TC)
v. dolorosa: ñöôøng Thaùnh Giaù (ôû Gieârusalem)
v. eminentiae: sieâu vieät caùch (ñeå noùi veà TC)
v. media: ñöôøng trung dung, trung ñaïo
v. negationis: phuû nhaän caùch, khöôùc thaûi caùch (ñeå noùi veà TC)
Viable: Coù theå: soáng ñöôïc (vg. thaùi nhi), thöïc hieän, ñöùng vöõng, thaønh töïu ñöôïc
Viaticum: Cuûa aên ñaøng (ñöa Mình Thaùnh Chuùa cho ng. haáp hoái/gaàn cheát); loä phí
Viatorian Fathers: Caùc LM Doøng Giaùo só thaùnh Viator (CSV, n. 1835)
Vicar: Ngöôøi ñaïi dieän
episcopal v.: ñaïi dieän giaùm muïc
judicial v.: ñaïi dieän tö phaùp (ñk 1420)
parochial v.: cha phoù (ñk 548)
v. apostolic: ñaïi dieän toâng toøa (ñk 371)
v. forane: cha quaûn haït (ñk 553)
v. general: toång ñaïi dieän (ñk 65)
V. of Christ: Vò ñaïi dieän Chuùa Kitoââ (Giaùo Hoaøng)
V. of Peter: Vò ñaïi dieän thaùnh Pheâroâ (G. Hoaøng)
Vicariate: Giaùo phaän/haït (do moät vò ñaïi dieän troâng coi)
apostolic v.: haït ñaïi dieän toâng toøa (ñk 371)
V. of Rome: Ñòa phaän Roâma (do hoàng y ñaïi dieän ÑGH giaùm quaûn)
Vicarious: Thay theá, thay maët, theá chaân, ñaïi dieän
v. atonement: ñeàn toäi thay, ñeàn toäi theá chaân
v. satisfaction: ñeàn toäi thay
v. suffering: chòu khoå thay
Vice: Thoùi xaáu, neát hö taät xaáu; khuyeát ñieåm
Vice-: Phoù-
v.-Chancellor: Phoù Chöôûng aán (ñk 482)
Vice versa: Ngöôïc laïi
Victim: Naïn nhaân; vaät hy teá, leã phaåm, leã vaät
Victorines: Kinh só ñan vieän thaùnh Victor (Paris)
Vienne, council of: Coâng ñoàng Vienne (Phaùp, n. 1311-1112)
View: Nhìn xem/thaáy; taàm nhìn; caûnh trí, quang caûnh; yù kieán, quan ñieåm; yù ñònh
v.-point: quan ñieåm
Vigil: Buoåi canh thöùc; leã voïng; ngaøy aùp leã
v. light: neán canh thöùc
Vigilant: Caûnh giaùc, caån maät, thaän troïng
Vimpa: Khaên caàm gaäy (GM, quaøng vai chuù giuùp leã)
Vincentian canon: Chuaån taéc Vincenteâ (veà coâng giaùo tính cuûa giaùo lyù, do th. Vincent Leùrins ñeà xuaát, tk 5)
Vincentians: Tu só Doøng thaùnh Vinh sôn (CM), x. Lazarists
Vincible ignorance: Voâ tri khaû trieät (coù theå khaéc phuïc, trieät tieâu)
Vinculum: Daây buoäc; lieân heä
Vindication: Baùo oaùn; bieän hoä, bieän giaûi, baøo chöõa
Vindictive penalty: Hình phaït thuïc toäi (ñk 1336; (xöa: hình phaït baùo oaùn)
Vine: Caây nho
Vineyard: Vöôøn nho
Violation: Vi phaïm; xaâm phaïm; cöôõng hieáp, hieáp daâm
Violence: Baïo löïc; cöôõng böùc, haønh hung; hung baïo, döõ doäi
Vipassana: Chieâm nieäm
Virgin: Trinh khieát, ñoàng trinh, khieát trinh; trinh nöõ
The V.: Ñöùc Trinh Nöõ (Maria)
v. birth: sinh bôûi trinh nöõ (ÑK)
Virginal conception: Trinh nöõ thuï thai, trinh thai
Virginitas: Trinh tieát, ñoàng trinh
v. ante partum: ñoàng trinh tröôùc khi sinh
v. corporis: trinh tieát theå xaùc
v. in partu: ñoàng trinh trong khi sinh
v. mentis: trinh tieát taâm hoàn (trong tö töôûng)
v. post partum: ñoàng trinh sau khi sinh (troïn ñôøi)
Virginity: Ñoàng trinh, trinh khieát, trinh tieát
perpetual v.: troïn ñôøi ñoàng trinh
Virile(-ity): Nam tính, huøng duõng, huøng cöôøng/traùng
Virilocal: Cöù truù/soáng beân hoï choàng, thuoäc cö sôû phu toäc (x. matrilocal, patrilocal uxorilocal)
Virtual: Hieän höõu tieàm aån, hieän dieän tieàm taøng; thuoäc tieàm caùch, tieàm theá
v. focus: tieâu ñieåm aûo
v. image: aûnh aûo
Virtualism: Thuyeát coâng duïng (Calvin: veà Thaùnh Theå)
Virtuality: Khaû/tieàm naêng
Virtue: Nhaân ñöùc, ñöùc haïnh; ñöùc tính; hieäu löïc; hieäu naêng; coâng hieäu
infused v.: nhaân ñöùc thieân phuù
Virtues: Duõng thaàn (phaåm thieân thaàn)
Visibility: Coù theå thaáy roõ, höõu hình
Vision: Nhìn thaáy; thò giaùc; nhaõn quan; thaáu thò, taàm nhìn saéc beùn; linh thò, dieän kieán, thò kieán; aûo aûnh/töôûng
beatific v.: dieäu kieán, phuùc kieán
v. of God: dieän kieán TC
Visionary: Ng. coù: thò kieán, taàm nhìn saéc beùn (veà töông lai), thò kieán nhaân; ng. aûo töôûng
Visitandines: Doøng ÑM ñi vieáng (VHM, do thaùnh Phanxicoâ Saleâsioâ saùng laäp, n. 1610)
Visitation: Thaêm vieáng; kieåm/thanh tra, kinh löôïc; TC vieáng thaêm (nhöõng bieán coá ñöôïc coi nhö laø can thieäp ñeå nhaén nhuû, naâng ñôõ, nhö: thieân tai, tai naïn,... an uûi thieâng lieâng, ôn ñaëc bieät...)
Order of the V.: x. Visitandines
V. of our Lady: leã Ñöùc Baø ñi vieáng (baø EÂlisabeùt: 31-5)
pastoral v.: kinh lyù, kinh löôïc (ñk 396)
Visitator, apostolic: Phaùi vieân Toøa Thaùnh
Visual hallucination: AÛo thò
Vital: Thuoäc söï soáng; soáng coøn/cheát, troïng yeáu, coát töû
v. force: sinh löïc
v. statistics: thoâng keá daân soá
Vitalism: Thuyeát sinh löïc (sinh vaät hoïc); chuû nghóa baûo sinh (coi vieäc baûo toaøn söï soáng laø treân heát)
ty: Sinh khí, sinh löïc, söùc soáng
Vitalize: Truyeàn: sinh khí, söùc soáng; sinh ñoäng hoùa
Vitandus(-i): Phaûi: xa traùnh, ñoaïn giao (ng. bò vaï tuyeät thoâng maø caùc giaùo höõu phaûi traùnh giao tieáp; khaùc vôùi tolerandus: x. phaàn chöõ T)
Vitiate: Laøm: hö hoûng, oâ nhieãm; voâ hieäu hoùa, baát hôïp thöùc hoùa
Vocal: Thuoäc: tieáng noùi, aâm thanh; lôùn tieáng; ñoaïn xöôùng aâm
v. prayer: khaåu nguyeän (ñoïc kinh)
Vocation: Ôn: goïi, thieân trieäu; thieân höôùng
Vocative: Hoâ caùch
Voice: Gioïng noùi, aâm thanh, thanh aâm; tieáng noùi, phaùt bieåu; quyeàn bieåu quyeát; daïng theå (ñoäng töø)
Void: Troáng, khuyeát, boû khoâng; khoâng coù hieäu löïc, voâ giaù trò
Volition: YÙ muoán; yù chí
Voluntarism: Thuyeát yù chí (quaù ñeà cao yù chí); hoïc thuyeát duy yù höôùng (laáy yù höôùng toát/xaáu cuûa ng. haønh ñoäng laøm tieâu chuaån phaùn ñònh veà giaù trò luaân lyù cuûa vieäc ng. aáy laøm; coù aûnh höôûng tôùi caùc hoïc thuyeát consequentialism vaø proportionalism)
Voluntary: Töï yù, töï nguyeän, tình nguyeän; coá tình/yù; khuùc nhaïc daïo (ñaàu vaø cuoái leã)
Voluntaryism: Thuyeát daân laäp (GH ñoäc laäp ñoái vôùi quoác gia)
Voodoo: Vuñu [Voâñu] giaùo (ôû Haiti: giaùo thuyeát hoãn hôïp troän laãn caùc yeáu toá toân giaùo Chaâu Phi -Dahomey- vôùi nhöõng loái yeâu thuaät, thoâng thieân vaø loøng ñaïo Coâng giaùo bình daân); yeâu thuaät, ma phaùp
Votive: Thuoäc: lôøi höùa, khaán nguyeän, nguyeän öôùc
v. candles: neán nguyeän öôùc
v. gift: leã vaät nguyeän öôùc
v. Mass: Leã: coù nghi thöùc rieâng, ngoaïi lòch
v. object: di vaät taï ôn
v. office: nhaät tuïng tuøy yù
Votum: Lôøi khaán, lôøi theà; yù kieán/quyeát; nguyeän öôùc/voïng
Vow: Lôøi khaán, lôøi theà; tuyeân khaán/theä (ñk 1191)
final: v.: khaán laàn cuoái
first v.: khaán laàn ñaàu
mixed v.: khaán hoãn hôïp (ñk 1192§3)
renew (renovation of) the v.: laøm/laëp laïi lôøi khaán
perpetual v.: khaán troïn
personal v.: khaán toøng nhaân
private v.: khaán tö
public v.: khaán coâng (ñk 1192)
real v.: khaán toøng söï
simple v.: khaán ñôn
solemn v.: khaán troïng
temporary v.: khaán taïm
v. of chastity: khaán khieát tònh
v. of obedience: khaán vaâng lôøi
v. of poverty: khaán khoù ngheøo
v. of stability: khaán cö sôû coá ñònh
Vox populi vox Dei: Tieáng daân laø tieáng Chuùa
Voyeur(-ism): Nhaõn kieán daâm (ng. / chöùng öa nhìn caûnh loõa loà/theå, daâm daät... vôùi chuû ñích kích duïc)
Vulgar: Thoâng thöôøng, thoâng tuïc; bình daân, dung tuïc; thoâ bæ, thoå tuïc
v. era: coâng nguyeân
v. tongue: tieáng baûn xöù, thoå ngöõ
Vulgarize(-ation): Phoå bieán; bình daân hoùa; ñaïi chuùng hoùa; thoâng tuïc hoùa
Vulgate: Baûn Phoå thoâng (KT do thaùnh Hieâroânimoâ phieân dòch, tk 4)