D: Nguoàn/tröôøng phaùi “Ñeä nhò luaät”

Dabitis: Tam ñoaïn luaän ñabitis

Dactylographie: Thuaät ñaùnh maùy chöõ

Dais: Phöông du, taøn, taùn, long ñình

Datað-Lama: Ñaït Lai Laït Ma

Dalmatique: AÙo leã phoù teá

Daltonisme: Chöùng muø maøu ñoû, loaïn saéc

Dame: Phu nhaân, phuï nöõ; con ñam

de chariteù: baø phöôùc

Notre-D.: Ñöùc Baø, Ñöùc Maria

Dam: Ñoïa hình, aùn phaït traàm luaân (ñôøi ñôøi khoâng ñöôïc höôûng nhan Chuùa)

Damnation: Ñoïa ñaøy hoûa nguïc

Damneù: Ñoïa nhaân

Damner: Ñaøy ñoïa; baùc boû, pheá luaän, keát aùn

proposition damneùe: meänh ñeà bò keát aùn

Dandysme: Veû coâng töû boät

Danger: Moái nguy, nguy cô/hieåm

de foi: nguy hieåm ñeán ñöùc tin

de mort: nguïy töû

de peùche: nguy cô phaïm toäi

Daniel: Ña-ni-en, Ñn

Dantesque: Thuoäc Ñanteâ; gheâ rôïn vó ñaïi

Darapsi: Tam ñoaïn luaän ñarapsi

Darbysme: Giaùo phaùi Ñarby (phaùi Calvin quaù khích)

Darii: Tam ñoaïn luaän ñarii

Darwinisme: Hoïc thuyeát Darwin (tieán hoùa)

Dater: Ghi ngaøy thaùng; baét ñaàu coù; ñaùng ghi nhôù; ñaõ cuõ roài

Daterie apostolique: Bieân nieân phoøng; tieåu chöôûng aán toâng toøa

Datif: Taëng caùch

Deùbaptiser: Ñoåi teân

Deùbiteur: Con nôï

Deùcade: Möôøi ñieàu/ngaøy/naêm/cuoán/kinh, vv..., thaäp kyû; chuïc kinh

Deùcalogue: Möôøi ñieàu raên, thaäp giôùi

Deùcapole: Thaäp tænh, thaäp thaønh

Deùcanat: Giaùo haït, chöùc quaûn haït

Deùcathlon: Cuoäc thi möôøi moân

Deùcentraliser: Ly taâm; ly taùn; phaân/taûn quyeàn

Deùceøs: Caùi cheát, qua ñôøi, töø traàn, taï theá

acte de d.: giaáy khai töû

avis de d.: caùo phoù

certificat de d.: chöùng thö khai töû

Deùchristianisation: Giaûi hoùa/laøm maát tính chaát (tinh thaàn) Kitoâ

Deùcision: Quyeát ñònh/nghò

doctrinale: q.ñ. (thuoäc laõnh vöïc) giaùo lyù

Deùcisoire: Tính caùch quyeát ñònh

Deùclaration: Tuyeân ngoân/boá, khai caùo

de guerre: tuyeân chieán

de l’indeùpendance: baûn tuyeân ngoân ñoäc laäp

de mort: khai töû

de nulliteù: tuyeân boá baát thaønh

Deùclasser: Xaùo loän; ñoåi haïng/loaïi, xeáp xuoáng haïng thaáp, giaùng loaïi; truaát pheá, khai tröø

Deùclin: Suy thoaùi; thoaùi traøo

Deùclinaison: Ñoä leäch; bieán caùch

Deùcoder: Dòch/giaûi maõ

De condigno: Töông xöùng, thích ñaùng

De congruo: Töông/thích hôïp

Deùcret: Saéc luaät, saéc leänh

apostolique: toâng toøa

de l’Ordinaire: cuûa Ñaáng baûn quyeàn

judiciaire: nghò ñònh toøa aùn

-loi: saéc luaät (do quyeàn laäp phaùp ban ra)

pontifical: giaùo hoaøng

royal: chæ söï

Deùcreùtales: Giaùo leänh taäp

les d.: boä giaùo leänh

Deùdicace, deùdication: Cung hieán

Deùdiffeùrenciation: Huûy bieät hoùa, huûy phaân hoùa, san baèng ñaëc neùt/bieät tính

Deùdoublement: Nhò truøng; nhò hoùa, phaân chia laøm ñoâi, taùch ñoâi

du moi: nhò hoùa nhaân caùch/baûn ngaõ

De droit/de jure: Chieáu luaät, cöù lyù/luaät, theo phaùp lyù

Deùduction: Dieãn dòch, suy dieãn; khaáu tröø

De fait/de facto: Cöù thöïc/söï, theo thöïc teá

Deùfaut: Khuyeát ñieåm/taät; vaéng maët; thieáu

de consentement: thieáu öng thuaän

de forme: thieáu theå thöùc

Deùfendeur: Bò ñôn/caùo

Deùfendre, deùfense: Baûo veä, beânh vöïc, bieän hoä

Deùfense: Caám ñieàu; phoøng veä

de soi: töï veä

Deùfenseur: Khaùng ly vieân

du lien: baûo heä vieân, luaät sö baûo veä daây (bí tích) hoân phoái

Deùfini: Xaùc ñònh; haïn ñònh

Deùfinitif: Cuoái cuøng, quyeát ñònh; döùt khoaùt, chung quyeát

Deùfinition: Ñònh nghóa; minh ñònh

dogmatique: ñònh tín

conceptuelle: khaùi nieäm

deùguiseùe: maïo daïng

descriptive: mieâu taû

nominale: chieáu danh

reùelle: chieáu söï, thöïc teá

par d.: theo ñònh nghóa

Deùflorer: Phaù/laøm maát trinh (laøm cho hoa taøn ñi)

De foi/de fide: Thuoäc ñöùc tin (caàn phaûi tin)

deùfinie/definita: ñònh tín

divine/divina: thaàn khaûi

eccleùsiastique/ecclesiastica: giaùo hoäi

explicite: minh nhieân

implicite: maëc nhieân

proposition de foi: meänh ñeà ñöùc tin, tín ñeà

Deùformation professionnelle: Meùo moù ngheà nghieäp

Deùfroque: Di saûn tu só; quaàn aùo khoâng coøn duøng

Deùfroquer: Hoaøn tuïc; boû aùo tu só/thaày tu

Deùfunt, Deùceùdeù: Quaù coá

Deùgradation: Giaùng caáp/chöùc, töôùc/truaát quyeàn

civique: truaát quyeàn coâng daân

Degreù: Ñoä; baäc, möùc; caáp heä, caáp baäc, trình ñoä

Deùicide: Saùt thaàn, gieát Chuùa

Deùification: Thaàn hoùa

Deùiforme: Thaàn maïo/daïng

Deùisme: Höõu thaàn thuyeát, töï nhieân thaàn giaùo

naturaliste: duy töï nhieân

Deùiteù: Thaàn tính; thöôïng ñeá

Deùlectation: Khoaùi caûm

charnelle: nhuïc duïc

morose: dieân trì (giöõ laïi laâu)

organique: duïc cô

veùneùrienne: sinh cô

Deùleùgation: UÛy quyeàn/nhieäm/
phaùi; phaùi ñoaøn

geùneùrale: uû.q. toång quaùt

Deùleùgueù: Thuï/thöøa uûy, ñaëc uûy vieân

apostolique: Khaâm söù Toøa Thaùnh

eùpiscopal: ñaïi dieän GM

Deùleùguer: UÛy quyeàn

Deùlibeùratif: Coù tính caùch (quyeàn) bieåu quyeát

Deùlibeùration, deùlibeùrer: Baøn ñònh, suy tính, bình nghò, thaûo luaän, caân nhaéc

Deùlire: Mô/meâ saûng; hoang töôûng

de grandeur: hoang töôûng töï ñaïi (mô laøm lôùn)

Delirium tremens: Meâ saûng run ngöôøi

Deùlit: Toäi phaïm

avorteù: t.p. thaát hieäu

corps du d.: söï vieäc/tang vaät laøm neân toäi phaïm

de for mixte: t.p. thuoäc toøa hoãn hôïp

flagrant d.: t.p. quaû tang

notoire: t.p. hieån hieän

occulte: t.p. bí maät

public: t.p. coâng khai

Deùlivrance: Phoùng tích, giaûi thoaùt; caáp phaùt (giaáy tôø...); soå nhau (luùc sinh ñeû)

Deùluge: Ñaïi hoàng thuûy

Demande: Thænh/yeâu caàu

en mariage: caàu hoân

Demandeur, demanderesse: Nguyeân ñôn/caùo, beân nguyeân

Deùmarier: Xöû cho ly dò

Deùmateùrialisation: Bieán vaät chaát (caùc haït vaät theå) thaønh naêng löïc

Deùmembrer: Chaët chaân tay, phaân chi; chia caét

Deùmence: Ñieân cuoàng/roà, sa suùt trí tueä

Deùmeùrite: Thaát ñöùc, ñaùng cheâ traùch, voâ coâng traïng; loãi laàm

Demeure: Nhaø/choã ôû, nôi cö nguï

Demi-dieu: Baùn thaàn; con ngöôøi ñaõ ñöôïc thaàn hoùa

Demi-freøre: Anh em (cuøng cha khaùc meï, hoaëc traùi laïi)

Demi-mal: Tai hoïa nheï/khoâng lôùn nhö mình sôï

Demi-mesure: Bieän phaùp nöûa vôøi

Demi-mort: Dôû soáng dôû cheát

Demi-reùaliteù: Baùn thöïc taïi

Deùmission: Töø chöùc/nhieäm

Deùmissoriale, deùmissoire (lettre): Thö uûy quyeàn truyeàn chöùc; giôùi uûy thö

Deùmiurge: Hoùa coâng, tieåu thaàn, con taïo

Deùmocraticisme: Daân baûn chuû nghóa, thuyeát duy ñaïi chuùng

Deùmocratie: Daân chuû

Deùmographie: Nhaân khaåu hoïc, daân soá hoïc

Deùmon: Quyû, quyû döõ, aùc thaàn

Deùmoniaque: Quyû aùm

Deùmonologie: Quyû hoïc

Deùmonstration: Minh chöùng

ascendente: thaêng luaän

a simultaneo: ñoàng luaän

catholique: veà chaân lyù coâng giaùo

chreùtienne: veà chaân lyù kitoâ

descendante: giaùng luaän

circulaire: voøng troøn, khuyeân luaän

par absurde: baèng phaûn lyù

propter quia: cöù lyù, theo lyù leõ

propter quid: cöù söï, theo baûn chaát

quasi a priori: aù tieân thieân

reùgressive: thoaùi luaän

Deùmythification: Giaûi/giaûi hoùa huyeàn thoaïi, laøm maát tính chaát huyeàn thoaïi

Deùni de justice: Khoâng chòu (thi haønh taùc vuï) xeùt xöû, khoâng chòu xeùt xöû cho coâng baèng

Denier: Ñoàng tieàn nhoû

de S. Pierre: ñoùng goùp cho Toøa Thaùnh

du culte: ñoùng goùp cho ÑGH

Deùnominatif: Duøng ñeå ñaët/chæ teân, ñeå xöôùng danh

Deùnomination: Chæ danh, ñaët teân

Deùnoncer, deùnonciation: Baùo caùo, toá caùo/giaùc

anonyme: naëc danh

Deùnoter: Haøm/bieåu thò, toû roõ

Densiteù: Tyû troïng

Deo gratias: Taï ôn Chuùa

Deùontologie: Nghóa vuï hoïc

Deùpeùnaliser: Mieãn toá, tha phaït

Deùpendance: Phuï/tuøy thuoäc, leä thuoäc

actuelle: hieän thuoäc

aptitudinelle: baûn thuoäc

obeùdientielle: tuaân thuoäc

potentielle: tieàm thuoäc

Deùpenses: Phí toån, chi tieâu, aùn phí

Deùpersonnalisation: Giaûi theå/laøm maát nhaân caùch; laøm maát caù tính; phaûn nhaân phaåm

Deùplaisir: Noãi phieàn muoän, baát maõn, phaät loøng, khoù chòu, böïc töùc

Deùponent: Daïng trung gian

Deùpoât de la foi/reùveùlation: Kho taøng ñöùc tin/maïc khaûi

Deùposition: Lôøi khai nhaân chöùng, cung khai; truaát chöùc, giaûi nhieäm

de la Croix: haï xaùc Chuùa Kitoâ xuoáng khoûi thaùnh giaù

Deùpouillement: Côûi/truùt boû, loät ra

des autels: loät khaên baøn thôø

Deùpraveù: Ñoài baïi, hö hoûng, truïy laïc

Deùpreùcation: Lôøi caàu nguyeän, khaån xin

Deùpressif: Traàm caûm

Deùpression: Suy yeáu/suùt; vuøng aùp thaáp; traàm uaát

mentale: suy suùt tinh thaàn

nerveuse: suy yeáu thaàn kinh

De profundis: “Töø vöïc saâu” (Tv 130)

Deùreùliction: Boû rôi

Deùrogation, deùroger, deùrogatoire: Giaûm luaät, phaù leä; laøm maát tö caùch/ theå giaù

Derviche: Tu só hoài giaùo

tourneur: t.s.h.g. quay voøng (ñeå xuaát thaàn)

Deùsaccord: Baát ñoàng

Deùsacraliser: Giaûi thaùnh/thieâng, laøm maát tính chaát thaùnh thieâng

Deùsaffecter: Caûi duïng, duøng vaøo vieäc khaùc

Deùsagreùgation: Tan raõ, phaân taùn/raõ

Descente: Ñi xuoáng; haï thaáp

aux enfers: xuoáng nguïc toå toâng

de la croix: haï xaùc Chuùa Kitoâ xuoáng khoûi thaäp giaù

Deùseùquilibre: Cheânh leäch, maát thaêng baèng/quaân bình

Deùsert: Sa maïc, nôi hoang vaéng

Deùsespoir, deùsespeùrance: Thaát voïng

Deùsheùriter: Truaát quyeàn thöøa keá

Desideratum (a): Sôû nguyeän, ñieàu yeâu caàu; sô soùt, khuyeát ñieåm

Deùsincarneù: Thoaùt xaùc

morale d.: neàn ñaïo ñöùc quaù chuù troïng ñeán phaàn tinh thaàn, thieâng lieâng ñeán ñoä coi thöôøng nhöõng gì laø vaät chaát trong ñôøi soáng con ngöôøi

Deùsinteùgrer: Phaân raõ

Deùsir: Öôùc voïng/muoán

de la contemplation: ö.v. chieâm nieäm

eùlicite: ö.v. tröïc phaùt

Deùsireù (le) D. des nations: Ñaáng muoân daân mong ñôïi

Deùsitive (proposition): (meänh ñeà) Taän keát

Deùsolation: Saàu khoå thieâng lieâng

Dessein (de Dieu): YÙ ñònh, chöông trình, phöông aùn, keá hoaïch cuûa Th. Chuùa

Desserte: Coâng vieäc phuïc vuï/phaän vuï cuûa moät linh muïc; taùc vuï ñöôïc trao cho moät nhaø xöù/nhaø nguyeän

Destin, destineùe: Vaän/ñònh meänh, soá meänh

Destinataire: Ngöôøi nhaän

Destination universelle des biens: Duïng ñích phoå caäp cuûa taøi saûn

Deùsueùtude: Khoâng coøn hôïp thôøi, heát thích duïng, quaù/loãi thôøi, coå huû

Deùtachement: Döùt boû, döûng döng; sieâu thoaùt

Deùtente: Giaõn nôùi, hoøa dòu; hoøa hoaõn

Deùtention: Löu tröõ, giam giöõ, oa tröõ

Deùterminant: Ñònh kieän, quyeát ñònh; haïn ñònh; xaùc ñònh

Deùterminative (proposition): (meänh ñeà) Haïn ñònh

Deùterminisme: Thuyeát taát ñònh

causal: nhaân quaû

Deùtraction: Cheâ bai, gieøm pha, noùi xaáu

Deuteùro-canonique: Thöù quy ñieåm, thöù quy

Deuteùronome: Ñeä nhò luaät, Thöù luaät, Ñnl

Deuteùronomiste: (Truyeàn thoáng taùc giaû) Ñeä nhò luaät, Thöù luaät

Deuteùro-paulinien: Thöù-Phaoloâ

Deus-ex-machina: Keát cuïc thaàn dieäu/thaàn tình (cuûa moät vaán ñeà khoù khaên, nan giaûi, do moät baøn tay tieân)

Deva: Thieân, chö thieân, thaàn

Deùveloppement: Khai/phaùt trieån, tieán trieån/phaùt

dogmatique: k.t. tín lyù

Devenir: Bieán/trôû thaønh, trôû neân; tieán trieån

Devin (eresse): Thaày boùi

Devise: Bieåu töôïng; bieåu ñeà, khaåu hieäu, phöông chaâm; ngoaïi hoái

Devoir: Boån phaän, nghóa vuï

d’eùtat: b.p. ñaáng baäc (theo chöùc naêng hoaëc phaän vuï)

conjugal: b.p. vôï choàng

moral: nghóa vuï luaân lyù

strict, leùgal: n.v. ñích thöïc, phaùp lyù

Deùvolution: Quy thuoäc, truyeàn keá, di thaåm, chuyeån giao (cuûa caûi, quyeàn lôïi)

Devotio maderna: Loái suøng moä taân thôøi

Deùvotion: Suøng kính, toân suøng

Deùvotions: Vieäc ñaïo ñöùc

Dharma: Phaät phaùp, luaät, chaân lyù

Dharmachakra: Phaùp luaân

Dhyana: Thieàn na/ñònh

Diable, Deùmon: Ma quyû

Diabolisme: Ma thuaät, yeâu ñaïo (thôø ma quyû)

Diachronie, diachronique: Tính lòch ñaïi (su vieäc ôû nhöõng thôøi ñaïi khaùc nhau)

Diaconesse: Nöõ trôï/phoù teá

Diacre: Phoù teá

Diaconie: Vieäc phuïc vuï, taùc vuï phuïc dòch

Diadique: Nhò caù

Diakrisis: Nhaän/phaân ñònh

Dialecte: Tieáng ñòa phöông, phöông ngöõ

Dialectique: Bieän chöùng

Dialogue: Ñoái thoaïi

Diaprure: Taïp saéc, saëc sôõ

Diaspora: (xöa) Do Thaùi kieàu; (nay) tình traïng phaùt taùn, soáng taûn maùc

Diatribe: Ñaû kích

Dibatis: Tam ñoaïn luaän ñibatis

Dicasteøre: Boä, cô quan (Roma)

Dichotomie: Löôõng phaân phaùp, nhò phaân phaùp, cheõ ñoâi

Dicta probantia: Lôøi noùi (coù söùc) laøm baèng (chöùng)

Dictature: Ñoäc taøi

Dicton: Ngaïn/tuïc ngöõ

Dictum: Quyeát vaên, phaàn quyeát ñònh cuûa baûn aùn

Didacheù: Giaùo lyù; saùch Ñiñakheâ

Didactiques: Saùch giaùo huaán

Didascale: Thaày giaùo

Didascaleùe: Giaùo hoïc ñöôøng, tröôøng hoïc giaùo lyù, thaàn hoïc vieän

Didascalie: Giaùo huaán, chæ daãn

Didrachme: Ñoàng haøo ñoâi

Dieu: Thieân Chuùa, Thöôïng Ñeá, Ñöùc Chuùa Trôøi

dieux: thaàn linh, thaàn minh

Diffamation: Phæ baùng, vu khoáng (laøm maát tieáng toát)

Diffeùrence: Khaùc/dò bieät

geùneùrique: veà chuûng, noùi chung

speùcifique: veà loaïi, caùch rieâng

Diffeùrenciation: Phaân/bieät hoùa

Diffeùrentiel: Vi phaân/sai, sai bieät

Diffluent: Chaûy traøn ra, löu hoaït

Diffraction: Nhieãu xaï, hieän töôïng caùc tia saùng chuyeån höôùng

Diffusif: Coù theå chuyeån thoâng/khueách taùn

Digeste: Taäp luaät, baøi toùm taét, löôïc taäp; deã tieâu (hoùa)

Dignitaire: Chöùc saéc

Digniteù: Phaåm töôùc; phaåm giaù

Digniteùs: Caùch ngoân

Diktat: Ñieàu böùc cheá, buoäc phaûi theo

Dilation: Trì hoaõn, hoaõn laïi

Dilatoire: Keùo daøi, dieân kyø; trieån kyø

Dilection: Töø aùi, loøng yeâu thöông

Dilemme: Song ñeà/luaän; theá ñoâi ngaõ

cornu: s.l. löôõng ñaàu

Diligence: Caàn maãn, chaêm chuù, caån thaän

Dilettante: Ngöôøi ham meâ ngheä thuaät (theo loái taøi töû)

Dimanation: Löu xuaát, toûa taùn ra

Dimanche: Chuùa nhaät

de Rameaux: C.n. leã laù

laetare: C.n. aùo hoàng

Dimaris: Tam ñoaïn luaän Dimaris

Dime: Thueá thaäp phaân, toâ phaàn möôøi

Dimension: Kích thöôùc, chieàu kích

Dimissoire, dimissoriale (lettre): Thö uûy quyeàn truyeàn chöùc, thô giôùi thieäu

Dimorphisme: Löôõng hình (hieän töôïng luaän)

Dioceøse: Giaùo/ñòa phaän

suburbicaire: g.p. phuï caän Roma

Dionysiaque: Chæ veà Ñioânysos; caûm höùng, nhieät tình

Directeur: Giaùm ñoác

spirituel: linh giaùm/höôùng

Direction spirituelle: Linh höôùng

Directive: Chæ daãn

Directoire: Taäp chæ nam

Dirigeù: Thuï höôùng

Diriger: Chæ huy, laõnh ñaïo, höôùng daãn

Dirimant: Trieät huûy, voâ hieäu hoùa

Disamis: Tam ñoaïn luaän Disamis

Disceptatio: Tranh luaän

judiciare: tö phaùp

Discernement des esprits: Phaân bieät/nhaän ñònh thaàn loaïi

Disciple: Moân ñeä, moân ñoà, ñoà ñeä

Discipline: Kyû luaät, quy luaät, tröøng giôùi; moân/ngaønh hoïc

Discontinu: Giaùn ñoaïn, ñöùt quaõng

Discorde: Baát thuaän/hoøa

pome de d.: maàm baát hoøa

Discours inteùrieur: Gioøng suy tö, tö duy loâgíc; noäi ngoân

Discret: Kín ñaùo, thaän troïng; giaùn ñoaïn (khoâng lieân tuïc)

Discreùtionnaire:  Tuøy yù quyeát ñònh

Discrimination: Kyø thò, phaân bieät

Discursif: Suy lyù loâgíc; phaân taùn, taûn maùc, rôøi raïc

Discussion: Tranh/bieän luaän, baøn caõi

Disjoint: Giaùn caùch, taùch bieät

Disjoinctif: Phaân bieät, ly tieáp

Disjoinction: Phaân ly, ly bieät, phaân toá, giaùn ñoaïn

Disparate: Ly taïp, rôøi raïc; luûng cuûng, loän xoän

Dispariteù de culte: Khaùc ñaïo (trong hoân nhaân)

Dispensation: Phaân phaùt

des mysteøres de Dieu: ph.ph. caùc maàu nhieäm cuûa TC

Dispense: Mieãn chuaån

de forme canonique: khoûi theå thöùc giaùo luaät

d’un serment: giaûi lôøi theà

d’un voeux: giaûi lôøi khaán

expresse: minh baïch

locale: toøng sôû

multiple: phöùc boäi

partielle: töøng phaàn

perpeùtuelle: vónh vieãn

personnelle: toøng nhaân

obreptice: maïo khai

subreptice: aån khai

tacite: maëc nhieân

temporaire: taïm thôøi

totale: toaøn dieän

Disponibiliteù: Coù saün; saün saøng; khaû duïng, öùng tröïc; taïm nghæ vieäc

Dispositif: Chuû vaên (phaàn quyeát ñònh trong baûn aùn)

du jugement: baûn aùn

Disposition: Caùch boá trí, xeáp ñaët; thieân höôùng; traïng huoáng, taâm traïng; quyeàn söû duïng; ñieàu quy ñònh; bieän phaùp

Disputatio: Tranh bieän (thaàn hoïc)

Dissentiment: Baát ñoàng yù kieán

Dissidence: Ly khai; baát ñoàng yù

Dissimilitude: Töông dò, khaùc bieät

Dissimulation: Che daáu/ñaäy; laån traùnh; giaû doái

Dissociation: Phaân giaûi, phaân ly, phaân taùn

eùlectrolytique: söï ñieän ly

Dissolution: Hoøa/tieâu tan; giaûi taùn

du lien: thaùo gôõ daây hoân phoái

du mariage: giaûi taùn hoân nhaân

Dissonance: Baát hoøa, choùi tai, luûng cuûng

Dissoudre (se): Giaûi theå

Distance: Khoaûng caùch

Distinct: Rieâng/phaân bieät; minh baïch, phaân minh

Distinctif: Ñaëc tröng, ñeå phaân bieät

Distinction: Phaân bieät

de raison: lyù trí

de raison raisonnante: hö lyù

formelle: moâ thöùc

majeure: ñaïi ñaúng

majeure inadeùquate: ñaïi ñaúng khoâng thích ñaùng

numeùrique des peùcheùs: soá toäi

reùelle: thöïc söï

speùcifique des peùcheùs: loaïi toäi

Distraction: Chia trí, lô ñaõng, sô suaát; giaûi trí; trích ra, laáy bôùt

Distributions: Boång loäc

Ditheùisme: Xem töø Manicheùisme

Dithyrambe: Thô tröõ tình (baøi tuïng thaàn Ñioânysoâs, thaàn röôïu); lôøi taùn tuïng quaù loá

Dittographie: Taùi taû, choã vieát truøng (trong caùc vaên baûn xöa)

Divin: Thaàn linh, thuoäc veà TC/thieân tính

Divination: Thuaät boùi toaùn

Divinisation: Thaàn thaùnh hoùa

Diviniteù: Thaàn/thieân tính

Division: Phaân ly, chia reõ; phaân chia

Divorce: Ly dò/hoân

Divulguer: Tieát loä

Djana: Hueä, trí

Do ut des: Cho ñeå ñöôïc nhaän, “coù ñi coù laïi môùi toaïi loøng nhau”; mua chuoäc

Doceùtisme: Phuø daïng, aûo thaân thuyeát (Kitoâ hoïc)

Docteur: Tieán só; baùc só

de la loi: luaät só

de l’eùglise: tieán só GH

honoris causa: t.s. danh döï

in utroque: t.s. löôõng luaät

Doctrine: (aø croire) Giaùo lyù; (enseignement) Giaùo thuyeát, hoïc thuyeát

sociale de l’eùglise: hoïc thuyeát xaõ hoäi cuûa GH

Document: Vaên kieän; chöùng thö

authentique: chính thöùc/xaùc, xaùc thöïc

Documentaire: Tính caùch taøi lieäu, ñeå tham khaûo; phim taøi lieäu

theùorie d.: giaû thuyeát taøi lieäu

Dogmatique: Tín lyù (hoïc)

Dogmatisme: Khuynh höôùng/naõo traïng giaùo ñieàu

Dogme: Tín ñieàu

Doigt de Dieu: Quyeàn naêng (ngoùn tay) cuûa TC

Dol: Gian yù, gian/man traù, löôøng gaït

Dolorisme: Chuû nghóa aùi khoå, thuyeát thoáng khoå

Domaine: Ñaát ñai sôû höõu, taøi saûn; phaïm vi, laõnh vöïc

D.O.M.: (Deo Optimo Maximo): Kính daâng Th. Chuùa chí thieän chí ñaïi

Doâme: Noùc, voøm

Dominations: Quaûn thaàn

Dominicain: Tu só/thuoäc Doøng Ña Minh

Don: Moùn quaø, hieán/taëng vaät; tö chaát, naêng khieáu; ôn, aân hueä

de crainte: ôn kính sôï

de foi: ôn ñöùc tin

de force: ôn söùc maïnh

de pieùteù: ôn ñaïo hieáu

de propheùtie: ôn tieân tri

de prudence: ôn khoân ngoan

de sagesse: ôn thöôïng trí, khoân kheùo

de science: ôn hieåu bieát

des gueùrissons: ôn chöõa beänh

des langues: ôn ngoân ngöõ, noùi tieáng laï

d’intelligence: ôn thoâng minh, trí tri

d’interpreùtation: ôn giaûi thích

du Saint Esprit: baûy ôn Chuùa Thaùnh Thaàn

preùternaturel: ôn ngoaïi nhieân

Donation: Vieäc taëng bieáu

Donatisme: Laïc thuyeát Ñoânatoâ (khoâng nhaän laø thaønh söï caùc bí tích do caùc thöøa taùc vieân baát xöùng cöû haønh)

Donneù: Ñieàu chaéc chaén; cöù lieäu

reùveùleù: cöù lieäu maïc khaûi

un donneù: ngöôøi giaùo daân töï hieán ñeå phuïc vuï cho moät tu vieän

Donneùe: Döõ kieän, cöù/döõ lieäu

Dormition de la Sainte Vierge: Ñöùc Meï yeân giaác ngaøn thu

Dot: Cuûa hoài moân

Dotal: Thuoäc hoài moân

reùgime d.: choàng vaø vôï  giöõ rieâng quyeàn tö höõu treân taøi saûn cuûa mình

Dotation, doter: Quyeân trôï, trôï caáp; trang bò; phuù baåm

Double: Ñoâi, keùp; nhò truøng; song baûn

Doublet: Boä/nhoùm ñoâi; chöõ cuøng goác

Doublets: Ñoái ngöõ

Doute: Hoaøi nghi, nghi ngôø

juris/de droit: do phaùp luaät

facti/de fait: do söï vieäc

meùthodique: veà maët phöông phaùp (giaû ñònh ñeå nghieân cöùu moät caùch coù phöông phaùp)

strict: tuùc lyù

Doxologie: Vinh tuïng ca, caâu kinh taùn tuïng

Doyen: Khoa tröôûng; quaûn haït; nieân tröôûng

du sacreù colleøge: nieân tröôûng hoàng y ñoaøn

Drachme: Ñoàng haøo moät

Dragon: Con roàng; con quyû

Droit: Phaùp luaät

ancient: coå luaät

canonique: giaùo luaät

civil: daân luaät

comun: luaät phoå thoâng

concondataire: luaät thoûa öôùc

coutumier: luaät leä, thoùi luaät

de droit: cöù luaät, cöù quyeàn

divin: thaàn luaät

eccleùsiastique: giaùo luaät

eùcrit: luaät thaønh vaên

humain: nhaân luaät

interpreùtatif: luaät giaûi thích

moderne: luaät caän ñaïi

naturel: luaät töï nhieân

nouveau: taân luaät

particulier: luaät ñaëc bieät

peùnal: hình luaät

pontifical: luaät giaùo hoaøng

positif: luaät thieát ñònh

priveù: tö phaùp

public: coâng phaùp

Droits: Quyeàn

acquis: q. ñaéc thuû

civil: daân quyeàn

civiques: q. coâng daân

curiaux: q. quaûn xöù

d’acceptation: q. chieám cö

d’aubaine: q. tòch thu

de graâce: q. aân xaù

de l’homme: nhaân quyeàn

de jouissance: q. höôûng duïng

de personnaliteù: q. nhaân caùch

de personne: q. nhaân thaân

de proprieùteù: q. sôû höõu

de vie et de mort: q. sinh saùt

exclusifs: q. tuyeät ñoái

personnels: quyeàn lôïi caù nhaân

priveùs: tö quyeàn

reùels: q. ñoái vaät

spirituels: q. thieâng lieâng

temporels: q. theá tuïc

Droite de Dieu: Tay höõu TC, quyeàn naêng TC

Druide: Ñaïo só Celta

Dualisme: Nhò nguyeân luaän

Dualiteù: Nhò tính, nhò nguyeân tính

Dubitatif: Hoaøi nghi; do döï, löôõng löï

Duel: Quyeát ñaáu, ñaáu tay ñoâi, cuoäc ñoï söùc; soá ñoâi

Dukha: Khoå

Dulie: Toân kính caùc Thaùnh

Dupliciteù: Tính hai maët, truøng phöùc; tính giaû doái, “moät maët hai loøng”

Dureùe: Kyø gian, ñoä laâu/daøi

Dyade: Nhò toá, theå ñoâi

Dynamisme: Thuyeát duy löïc; tính/söùc naêng ñoäng

Dynastie: Trieàu ñaïi

Dysfonction,-nement: Loaïn naêng, roái loaïn trong hoaït ñoäng

Dysharmonie fonctionnelle: Khoâng haøi hoøa chöùc naêng

Dyslalie: Taät noùi ngoïng

Dyslexie: Chöùng loaïn ñoïc

Dysmneùsie: Loaïn trí nhôù

Dyspneùe: Chöùng khoù thôû

Dysteùleùologie: Thuyeát voâ chuû ñích

Dystrophie: Chöùng loaïn döôõng