E: Nguoàn/tröôøng phaùi Eloâhít

Eau: Nöôùc

baptismale: n. röûa toäi

beùnite: n. thaùnh

douce: n. ngoït

dure: n. cöùng

gazeuse: n. coù hôi

lourde: n. naëng

lustrale: n. thaùnh

meøre: n. oùt

mineùrale: n. khoaùng

oxygeùneùe: hiñroâ peoxit

reùsiduelles: n. baõ

rougie: n. coù ít röôïu

territoriales: laõnh haûi

thermales: n. khoaùng noùng

EÙbionites: Phaùi duy baàn (Phuû nhaän thieân tính cuûa Ñöùc Kitoâ)

Ecce Homo: “Naøy laø Ngöôøi”; aûnh töôïng Ñ. Gieâsu ñoäi voøng gai; nhaø nguyeän coù aûnh töôïng nhö theá; ngöôøi gaày goø xanh xao

Ecceùiteù: Sôû ngaõ tính, caù theå tính, baûn chaát ñaëc thuø

Eccleùsiarque: (Ñoâng Phöông) xem töø Bedeau

Eccleùsiaste: Giaûng vieân, Gv

Eccleùsiastique: Huaán ca, Hc

d’eùglise: giaùo só

Eccleùsiocentrique: Quy Giaùo Hoäi (ñaët GH laøm trung taâm)

Eccleùsiologie: Giaùo Hoäi hoïc

Ecdotique: Khoa pheâ bình vieäc aán haønh vaên baûn

EÙchange (permutatio): Chuyeån hoaùn; trao ñoåi

EÙchelle des valeurs: Baäc thang giaù trò

EÙclectisme: Thuyeát chieát trung (khuynh höôùng choïn löïa nhöõng ñieåm hay trong caùc trieát thuyeát ñeå laøm ra moät trieát thuyeát môùi)

EÙcolaâtre: Tröôûng giaùo tröôøng; giaùm söï giaùo söï

EÙcole: Hoïc ñöôøng, hoïc/tröôøng phaùi

biblique: tröôøng Kinh Thaùnh

EÙcologe: Saùch leã vaø nhaät tuïng (Ñoâng phöông)

EÙcologie: Sinh thaùi hoïc (khoa nghieân cöùu veà moái töông quan giöõa caùc sinh vaät vôùi nhau vaø vôùi moâi tröôøng sinh soáng cuûa chuùng)

EÙconome: Quaûn lyù

EÙconomie (divine, de reùveùlation...): Keá hoaïch, nhieäm cuïc

du salut: k.h. cöùu ñoä

de reùdemption: k.h. cöùu chuoäc

EÙconomique: Thuoäc nhieäm cuïc

Triniteù e.: Tam Vò trong nh. cuïc cöùu ñoä (nhö Maïc khaûi ñaõ cho thaáy)

EÙcossais: Thuoäc EÂ-coát

douche eù.: loái xoû ngoït

rite eù.: nghi thöùc (phaùi) Tam ñieåm EÂ-coát

EÙcosysteøme: Heä sinh thaùi

EÙcritoire: Traùp buùt; phoøng kyù luïc (trong caùc tu vieän)

EÙcrits eccleùsiastiques: Caùc vaên baûn giaùo hoäi

EÙcriture: Chöõ vieát, loái vieát; vaên töï

ideùographique: chöõ vieát töôïng hình

Sainte: Kinh Thaùnh

Ectheøse: Duï ñeà; baûn trình baøy tín lyù (cuûa Heraclius)

Ectopique (grossesse): Coù thai laïc choã (naèm ngoaøi daï con)

Ectoplasme: Ngoaïi chaát

Ectype: Haäu tröng/ñieåm, caùi hình dung ra (duy taâm)

eùden: Laïc vieân, vöôøn ñòa ñaøng

EÙdification: Xaây döïng, kieán taïo; neân göông toát

EÙdition: Xuaát baûn; aán baûn

critique: aán baûn ñoái chieáu pheâ bình

EÙducation: Giaùo duïc

correctionnelle: khuyeán caùo

populaire: bình daân

Educi: Phaùt xuaát

EÙduction: Dieãn dòch tröïc tieáp; phaùt xuaát

Effectif: Höõu hieäu, hieäu löïc; hieän thöïc, thieát thöïc

Effectuer: Thöïc hieän, tieán haønh

Effeùrent: Ly taâm, daãn ñi, maïch ra

Effet: Hieäu quaû

ex opere operantis: do nhaân, do vieäc laøm cuûa ngöôøi haønh ñoäng

ex opere operato: do söï, do chính vieäc ñaõ laøm

Efficaciteù: Coâng hieäu, hieäu löïc

Efficience: Taùc thaønh; hieäu naêng/suaát

Effluve: Hieän phaùt, hôi boác

eùlectrique: taàn quang

Effusion: Löu taùn/toûa, phoùng löu, tuoân taøo chan chöùa

EÙgaliteù: Bình ñaúng

EÙglise: Giaùo Hoäi, Hoäi Thaùnh

catholique: Coâng giaùo

discens/enseigneùe: thuï huaán

docens/enseigante: chuû huaán

jeune: treû

locale: ñòa phöông

militante: chieán ñaáu

orientale: ñoâng phöông

particulieøre: caù bieät

peùreùgrine: löõ haønh

primitive: sô khai

souffrante: ñau khoå, luyeän toäi

subapostolique: caän toâng

triomphante: khaûi hoaøn, hieån thaéng

universelle: hoaøn vuõ

EÙglise: Giaùo hoäi (=giaùo phaùi)

Anglicane:Anh giaùo

constitutionelle: Laäp hieán

eùpiscopale: Giaùm muïc

eùvangeùlique: Tin laønh

grecque: Hy laïp

greco-slave: Hy tö

lutheùrienne: Luther

monophysite: Nhaát tính

nestorienne: Caûnh giaùo

reùformeùe: Caûi caùch

seùpareùe: ly khai

EÙglise (=temple): Nhaø thôø

capitulaire: kinh só

catheùdrale: chính toøa

colleùgiale: kinh só hoäi

conventuelle: doøng

paroissiale: giaùo xöù

titulaire: hieäu toøa

Ego: Baûn ngaõ

pheùnomeùnique: hieän töôïng

transcendantal: sieâu nghieäm

EÙgocentrisme: Baûn ngaõ taâm luaän, quy ngaõ luaän, tính quy ngaõ, töï coi mình laø trung taâm

EÙgoðsme: Ích kyû

EÙgotisme: Khuynh höôùng töï ngaõ phaùt trieån/ñeà cao caùi toâi

EÙgotiste: Keû töï ngaõ/ñeà cao caùi toâi

Eideùtique: Thaáu nieäm; thuoäc yeáu tính/baûn theå

EÙjaculation: Phoùng tinh; lôøi nguyeän ngaén (moät caâu)

Ekacyana: Nhaát thöøa/thaëng

EÙlaboration: Soaïn thaûo; xaây döïng

EÙlan: Ñaø

de conscience: ñaø yù thöùc

vital: ñaø soáng

Elchasaðsme: Phaùi thanh taåy Elkeâsai

EÙlection: Traïch cöû, tuyeån choïn, baàu cöû, tuyeån cöû

par acclamation: baèng caùch hoan hoâ/giô tay

par scrutin secret: baèng phieáu kín

EÙlectrocuter: Gieát baèng caùch cho ñieän giaät

EÙlectrode: Ñieän cöïc

EÙlectron: Ñieän töû

EÙleùgie,-aque: Ai/bi ca, khuùc bi thöông

EÙleùment: Yeáu toá

essentiel: chuû yeáu, thaønh toá

noumeùnique: töï thaân

physiologique: sinh lyù

repreùsentatif: bieåu tröng

EÙleùmentaire: cô baûn, nguyeân toá; sô ñaúng

EÙlever aø l’ordre surnaturel: Naâng leân möùc/bình dieän sieâu nhieân

EÙlicite: Tröïc phaùt/khôûi; hoaøn toaøn töï yù

EÙlider, eùlision: Boû nguyeân aâm cuoái

EÙligible: Khaû traïch, coù theå ñöôïc baàu, ñuû tö caùch öùng cöû

EÙlimination, eùliminer: Loaïi boû, sa thaûi

EÙlite: Tinh hoa, öu tuù

EÙloge: Ca tuïng, lôøi khen

funeøbre: ñieáu tuïng

EÙlohim, El: Thieân Chuùa, chö thaàn

EÙlohiste: (vaên kieän/nguoàn) EÂloâhim

EÙloquence: Taøi/khoa huøng bieän, ñieäu huøng hoàn

EÙlu: Ñöôïc choïn, ñaéc cöû; ngöôøi ñöôïc cöùu roãi

EÙlyseùe: Tieân caûnh, nôi thaàn tieân, choán boàng lai

EÙmanation: Boác/xoâng leân, toûa ra; phaùt xuaát, sinh xuaát

EÙmanatisme: Thuyeát sinh xuaát, löu xuaát, phaùt xuaát

EÙmancipation: giaûi phoùng, phoùng thích

Embleøme: Bieåu hieäu

Embolisme: Kinh nguyeän keøm theo sau kinh “Laïy Cha” trong Thaùnh Leã, kinh phuï theâm

Embryotomie: Thuû thuaät caét baøo thai

EÙmender: Hieäu chính, söûa ñoåi

EÙmergence, eùmerger: Loù ra, noåi leân, phuø xuaát

EÙmeùrite: Höu trí, höu haøm; öu tuù, laõo luyeän, thaønh thaïo

EÙminence: Öu vieät, sieâu quaàn, baït tuïy; töôùc hoàng y; uï/moâ ñaát

grise: keû möu só (ngöôøi baøy möu khoâng ra maët), quaân sö aån dieän

Eminenter: Caùch noåi baät, xuaát chuùng, öu vieät

Emmanuel: TC ôû cuøng chuùng ta

EÙmoluments: Boång caáp/ngoaïi, löông boång

EÙmotion: Caûm xuùc

Empathie: Tha caûm/giaùc (khaû naêng caûm nhaän moät caùch tröïc giaùc nhöõng gì ngöôøi beân caïnh caûm nhaän, töïa nhö laø chính mình soáng thöïc caûnh ngoä cuûa ngöôøi aáy)

Empathique: Thieän/thoâng caûm, tha caûm

Empeâchement: Ngaên trôû

d’affiniteù: hoï maùu

d’aâge: veà tuoåi

de clandestiniteù: tö hoân

de cognation spirituelle: hoï haøng thieâng lieâng

de consanguiniteù: do huyeát toäc, doøng toäc, hoï haøng maùu muû

de crime: do toäi aùc

dirimant: tieâu hoân

de dispariteù de culte: khaùc ñaïo

de deùgreù majeur: thöôïng ñaúng, caáp lôùn

de degreù mineur: haï ñaúng, caáp nhoû

de droit divin: do luaät TC

de droit eccleùsiastique: do luaät GH

de droit naturel: do luaät töï nhieân

d’erreur: vì laàm laãn

de mariage: hoân phoái

de rapt: do ñoaït nöõ

de religion: vì lôøi khaán doøng

de religion mixte: vì khaùc ñaïo

de voeu simple/publique: vì lôøi khaán ñôn/coâng khai

d’honneâteteù publique: vì coâng haïnh, veà lieâm sæ

d’impuissance: vì baát löïc

d’ordre sacreù: vì chöùc thaùnh

du lien: vì daây hoân phoái

leùgitime: chính ñaùng

prohibant: caám hoân

prohibitif: caám chæ

Emphase: Khoa ñaïi, cöôøng ñieäu (loái dieãn taû khueách ñaïi trong hoa huøng bieän); khoa tröông, kieåu caùch

Emphyteùose: Cho thueâ daøi haïn

Empire: Ñeá quoác; theá löïc

Empirisme: Thuyeát duy nghieäm, chuû nghóa kinh nghieäm

positiviste: duy thöïc nghieäm

Empyreùe: Coõi trôøi, thieân khung/ñình, thieân giôùi; mieàn cöïc laïc

En connaissance de cause: Sau khi nhaän ñònh vaán ñeà, coù yù thöùc

En forme: Theo theå thöùc

En soi: Töï noù; töï taïi

Enceùnies: Leã khaùnh thaønh

Encens: Höông

Encenser: Xoâng höông

Encensoir: Bình höông

Enceùphale: Naõo, oùc, ñaàu

Enceùphalograme: Ñieän ñoä naõo, aûnh naõo

Enchantement: Buøa/yeåm chuù, phuø pheùp; ñieàu laøm say ñaém, saûng khoaùi

Enchiridion: Tuyeån/söu taäp, caåm nang

Enclave: Vuøng ñaát naèm ôû trong moät phaàn ñaát khaùc, ñaát noäi phaän, taéc ñòa

Encratisme: Phaùi Encratista (cheá duïc)

Encyclique: Thoâng ñieäp

Endogame: Noäi hoân (chæ keát hoân vôùi ngöôøi trong nhoùm thaân thuoäc, chuûng toäc cuûa mình)

Endophasie: Lieân aûnh; lôøi noäi taâm, noäi ngoân/thoaïi

Endurcissement: Cöùng loøng

EÙnergeùtisme: Thuyeát naêng löïc

EÙnergie: Naêng löïc; nghò löïc; naêng löôïng

EÙnergumeøne: Ngöôøi bò quyû aùm, keû phaùt ñieân; ngöôøi hung tôïn ñieân cuoàng

Enfance: AÁu thôøi, tuoåi thô aáu; thôøi khai thuûy

du monde: vuõ truï thôøi sô khai

eùvangile de l’: Tin möøng aáu thôøi Ñöùc Gieâsu

spirituelle: taâm hoàn thô aáu thieâng lieâng

voie d’: con ñöôøng thô aáu

Enfant: Con treû, treû em; con gaùi

adulteùrin: ngoaïi tình

illeùgitime: baát hôïp thöùc

incestueux: loaïn luaân

naturel: hoang

nefarius: quaùi aùc

sacrileøge: phaïm thaùnh

spurius (baâtard): ngoaïi hoân

de choeur: treû em giuùp leã

Enfer: Hoûa nguïc, kho saùch caám (trong caùc tu vieän)

enfers: u giôùi, aâm phuû

Enfeu: Hoác moä (ngoâi moä trong töôøng nhaø thôø)

Engagement: Cam keát, keát öôùc, ñính öôùc; daán thaân; nhaäp vaøo

Engendreù: Ngoâi Con (“ñöôïc sinh ra...”)

Engendrer: Sinh saûn; (en Dieu) nhieäm sinh

Engramme: Veát ghi, kyù tích

Enhypostasie: Taïi tha (hieän höõu trong moät baûn ngaõ khaùc vôùi baûn chaát cuûa mình: nhaân tính Ñ. Kitoâ taïi tha trong Ngoâi Lôøi)

EÙnigme: Bí nhieäm; aån ngöõ, caâu ñoá

Enjeu: Ñieàu ñònh ñoaït (coøn) ñöôïc maát, ñieåm soáng cheát, chuû choát, quyeát ñònh

EÙnonceù: Lôøi phaùt bieåu, bieåu ñeà; bieåu kieän

de la foi: bieåu ñeà ñöùc tin, coâng thöùc ñònh tín

EÙnonciatif: Ñeå phaùt bieåu, töôøng thuaät

Enqueâte: Ñieàu tra

judiciaire: thaåm tra

Ens: Höõu theå

En soi: Töï taïi; töï noù

Enseigne (eùpiscopale): Huy hieäu Giaùm muïc

Enseignement: (doctrine) Giaùo thuyeát; (activiteù) giaùo huaán

Ensorceler: Boû buøa meâ, phuø, yeåm; laøm say ñaém

Enteùleùchie: Chung toá; tình traïng hoaøn chænh cuûa höõu theå; naêng löïc, nguyeân lyù sieâu hình ñöa daãn höõu theå ñeán moät cuoäc hieän höõu nhaát ñònh (nhö linh hoàn laø nguyeân lyù sieâu hình cuûa theå xaùc)

Entendement: Lyù trí, trí tueä/khoân; khaû naêng hieåu bieát

Enteùriner: Chuaån nhaän, pheâ/phaùn chuaån

Enterrement: An taùng, choân caát

Enthousiasme: Phaán khôûi, höùng thuù, nhieät tình; caûm höùng; thaàn öùng, thaàn caûm

Enthymeøne: Nhò ñoaïn luaän

Entitatif: Thuoäc höõu theå tính

Entiteù: Thöïc theå; höõu theå tính

Entrisme: Möu löïc thaâm nhaäp/caøi ngöôøi vaøo nhaèm luõng ñoaïn (moät toå chöùc)

Entropie: Entropi, noäi chuyeån löïc (ñoä thoaùi giaûm naêng löïc)

Envie: Ghen töông, ñoá kî; theøm muoán

Envoi en possession: Höôûng höõu höùa traïng, doaõn chaáp (pheùp ñöôïc chieám höõu taøi saûn cuûa moät ngöôøi vaéng maët hoaëc quaù coá, theo phaùn quyeát cuûa toøa aùn)

Envoûtement: EÁm, yeåm (ma thuaät); meâ hoaëc

Envoyeù: Söù giaû

EÙoceøne: Theá/thoáng eoxen

EÙon: Thôøi ñaïi; thaàn linh trung gian (ngoä giaùo)

EÙpacte: Baûn tính caùc ngaøy trong lòch, soá ngaøy epacta (ngaøy nhuaän theâm vaøo aâm lòch cho caân vôùi döông lòch); tuoåi traêng giao thöøa, nieân nguyeät

EÙpagogique: Quy naïp

EÙparchie: Ñòa sôû; ñòa phaän (Ñoâng phöông)

EÙpectaste: Khao khaùt neân troïn laønh

EÙpexeùgeùtique: Tieáng phuï chuù, ñoàng vò ngöõ

geùnitif eùp.: thuoäc caùch giaûi nghóa (thí duï: mysteøre d’iniquiteù: le mysteøre qu’est l’iniquiteù)

Ephapax: Moät laàn cho taát caû

EÙpheùmeøre: Nhaát thôøi, phuø vaân

EÙpheøse: EÂ-pheâ-xoâ

EÙpheùsiens: Daân EÂ-pheâ-xoâ, Ep

EÙphod: Ñai eâphoát (baêng cheùo, ñai quaøng trong leã phuïc cuûa caùc tö teá Do thaùi)

EÙpicleøse: Phaàn kinh khaån caàu (xin Chuùa TT xuoáng) trong leã quy, tröôùc khi truyeàn pheùp

EÙpicureùisme: Khoaùi laïc chuû nghóa

EÙpigone: Haäu boái

EÙpigramme: Thô traøo phuùng; lôøi chaâm choïc, dí doûm

EÙpigraphie: Vaên khaéc hoïc (khoa nghieân cöùu caùc baûn vieát khaéc treân vaät lieäu cöùng, nhö ñaù, saét, goã)

EÙpikie: Leä ñình luaät (loái aùp duïng luaät moät caùch linh ñoäng cho phuø hôïp vôùi thöïc teá vaø ñeå giöõ coâng bình, maø vaãn trung thaønh vôùi tinh thaàn cuûa luaät, duø ñoâi luùc khoâng hoaøn toaøn theo ñuùng hình thöùc vaên töï cuûa ñieàu luaät)

EÙpilepsie: Chöùng ñoäng kinh

EÙpilogue: Lôøi keát thuùc, keát töø

EÙpiphanie: Hieån linh, Th. Chuùa toû mình ra; Leã Ba Vua

EÙpipheùnomenal: Phuï töôïng

EÙpipheùnomeøne: Hieän töôïng phuï

EÙpique: Anh huøng ca; söû thi; kyø laï

EÙpiscopalisme: Thuyeát nhöôïng toân giaùm muïc ñoaøn; GM giaùo, Anh giaùo ôû Hoa Kyø

EÙpiscopat: Chöùc giaùm muïc, haøng giaùm muïc

EÙpiscope: Giaùm söï

EÙpisode: Tieát ñoaïn, ñoaïn vaên

EÙpisteùmologie: Khoa hoïc luaän, khaûo luaän veà phöông phaùp cuûa khoa hoïc

EÙpitaphe: Moä chí, bia

EÙpithalame: Thô möøng cöôùi, chuùc hoân

EÙpitheøte: Tính ngöõ, hình dung töø

EÙpitomeù: Löôïc söû; saùch toaùt yeáu

EÙpitre: Thaùnh thö

catholique: coâng giaùo

de la captiviteù: nguïc trung thö (th. Phaoloâ vieát trong thôøi bò giam caàm)

pastorale: muïc vuï

EÙponyme: Danh toå (teân ngöôøi ñaët cho moät nôi, moät thôøi ñaïi)

EÙpopeùe: Söû thi, anh huøng ca; trang söû hieån haùch

EÙpoux/se: Choàng, vôï, phu theâ

EÙpreuve: Thöû thaùch; baøi thi; baûn thaûo

EÙquateur: Xích ñaïo

EÙquation: Phöông trình

EÙquinoxe: Ñieåm phaân

d’automne: thu phaân

de printemps: xuaân phaân

EÙquiparence: Töông hieäu

EÙquipollence: Töông ñaúng tính

EÙquiprobabilisme: Ñoàng caùi nhieân thuyeát (hoïc thuyeát luaân lyù cho raèng khi coù lyù leõ xaùc ñaùng ngang nhau veà phía luaät vaø phía töï do caù nhaân, thì coù theå haønh ñoäng theo beân naøo cuõng ñöôïc)

EÙquiteù: Ngang nhau; coâng minh, chính tröïc; lieâm chính

EÙquivalence: Töông ñöông

EÙquivociteù, eùquivoque: Dò nghóa, laäp lôø, nöôùc ñoâi; toái nghóa

EÙrastianisme: Hoïc thuyeát EÙrastus (t1583: cho raèng G. Hoäi khoâng coù quyeàn thaåm phaùn, vì ñoù laø quyeàn rieâng cuûa caùc Nhaø Nöôùc)

EØre: Kyû nguyeân, thôøi ñaïi

EÙriger, eùrection: Thieát/thaønh laäp, döïng, naâng leân

Ermite, eùreùmitique: AÅn tu

EÙreùmitisme: Loái soáng aån tu

Ergo: Vaäy, bôûi theá

EÙristique: Thuaät tranh bieän

EÙros: Daâm thaàn, duïc löïc, tình duïc

EÙrotisme: Duy daâm chuû nghóa; nhuïc duïc luyeán aùi, höùng duïc

Erreur: Sai laàm, laàm laïc/loãi

substantielle: laàm laãn veà thöïc chaát

sur la personne: l.l. veà theå nhaân

sur la qualiteù: l.l. veà phaåm caùch

Ersatz: Theá phaåm, caùi/chaát duøng ñeå thay theá (khoâng giaù trò baèng)

Escabeau: Gheá ñaåu; thang nhoû

Eschatologie: Caùnh chung hoïc

Eschatologisme: Theá maït thuyeát

Esclavage: Noâ thuoäc, thaân phaän noâ leä

Esdras: EÙt-ra, Er

EÙsoteùrique: Bí truyeàn; bí hieåm (ngöôïc vôùi exoteùrique)

Esoteùrisme: Bí truyeàn hoïc

Espace: Khoaûng troáng, khoâng gian

conceptuel: khaùi nieäm

elliptique: baàu duïc

possible: khaû höõu

social: xaõ hoäi

Espace-temps: Khoâng-thôøi-gian

Espeøce: Loaïi, thöù, theå loaïi

de moraliteù: luaân lyù tính

theùologique: thaàn hoïc

Espeøce: AÙnh nieäm

expresse: moâ taû

impresse: thaâu nhaän

infuse: thieân phuù

Espeøces: Daïng/hình theå

consacreùes/eucharistiques: hình daïng thaùnh theå: hình Baùnh vaø hình Röôïu

Espeùrance: Caäy troâng, hy voïng

Espoir: Hy voïng, mong öôùc

Esprit: Tinh thaàn; thaàn khí

bon: thaàn laønh

de l’homme: tinh thaàn con ngöôøi

fort: oùc phoùng tuùng, laäp dò (coi reõ leà loái thoâng thöôøng)

humain: tinh thaàn nhaân ñaïo

mauvais: thaàn döõ

Esprit-Saint: Thaùnh Thaàn, Thaàn Khí Thieân Chuùa, Chuùa Thaùnh Linh

Esprits: Thaàn minh, hoàn thieâng, vong linh

angeùliques: thieân thaàn

Essai: Thöû nghieäm; tieåu luaän, tuøy buùt

Esse: Höõu theå, hieän höõu

ad: höôùng theå

ad aliud: h.t. höôùng tha

a se: h.t. töï höõu

in: h.t. taïi theå

in alio: h.t. taïi tha

in se: h.t. töï taïi

Essence: Baûn theå, baûn chaát, yeáu tính

Esseùniens: Phaùi Eseânioâ

Essentialisme: Thuyeát duy yeáu tính/duy baûn chaát

Esther: EÙt-te, Et

Estheùtique: Thaåm myõ (luaän)

chirurgie e.: phaãu thuaät t.m.

transcendantale: myõ caûm (hoïc) sieâu nghieäm

sens e.: oùc/khieáu t.m.

Estheùtisme: Chuû nghóa duy (thaåm) myõ

EÙtalon: Chuaån maãu; baûn vò; ñôn vò caên baûn

EÙtant: Höõu theå thöïc teá (ñang hieän höõu), hieän sinh theå

EÙtape: Chaëng, traïm nghæ, giai ñoaïn

EÙtat: Traïng thaùi, tình traïng

affectif: tr.th. caûm tính, tình caûm

civil: t.tr. daân söï, hoä tòch

cleùrical: baäc/haøng giaùo só

d’aâme: taâm traïng

des choses: söï tình

de gloire: tr.th. vinh hieån

de graâce: t.tr. aân suûng

de disgraâce: t.tr. thaát suûng

d’innocence: t.tr. voâ toäi

de justice originelle: tr.th. coâng chính nguyeân thuûy/sô

de nature: tr.th. thieân nhieân

de passion: tr.th. ñam meâ

de peùcheù: t.tr. toäi loãi

des personnes: nhaân traïng

libre: t.tr. töï do; thong dong

normal: t.tr bình thöôøng

passif: tr.th. thuï ñoäng

EÙtat: Nöôùc, bang, quoác gia, nhaø nöôùc

affaire d’eùtat: quoác söï

coup d’eùtat: ñaûo chính

geùneùraux: quoác hoäi

pontificaux: laõnh thoå/ñòa Giaùo Hoaøng

provinciaux: hoäi ñoàng haøng tænh

EÙtat: Thôøi kyø, giai ñoaïn

meùtaphysique: sieâu hình

theùologique: thaàn hoïc

EÙtats: Hình thaùi; leà loái

de perfection: ñöôøng troïn laønh

de vie: loái soáng

EÙtatiser: Nhaø nöôùc hoùa, quoác höõu hoùa

EÙtatisme: Chuû nghóa quoác gia

EÙteù de la Saint Martin: Muøa heø th. Maùctinoâ (nhöõng ngaøy naéng aám thaùng 11, nhaèm vaøo dòp möøng leã thaùnh nhaân haèng naêm)

EÙtendue: Tröông ñoä, khoaûng roäng, dieän tích; phaïm vi

EÙternel: Vónh vieãn, v. haèng, v. cöõu, ñôøi ñôøi

eù. retour: (Platon) taùi sinh baát taän

(Aristoát vaø sau naøy:) caùc chu kyø baát taän cuûa thieân nhieân

le Peøre eù.: TC Cha

l’EÙternel: Ñaáng Haèng Höõu, Thöôïng Ñeá, TC

sommeil eù.: an giaác nghìn thu

EÙterniteù: Vónh cöûu/vieãn

EÙtheùreù: Thieân khung/ñình; nheï nhaøng, thanh khieát

EÙthique: Ñaïo ñöùc hoïc

Ethnarque: Toång traán

Ethnie: Toäc ngöôøi; gioáng toäc

Ethnocentisme: Chuûng toäc cöïc ñoan (thaùi ñoä, khuynh höôùng...)

Ethnocide: Dieät chuûng

Ethnologie: Nhaân chuûng hoïc

EÙthogramme: Mieâu taû caùc ñaëc neùt cuûa moät gioáng oaøi vaät

EÙthologie, eùthographie: Phong tuïc hoïc

EÙthos: Thuyeát nhaïc ñaïo Hy Laïp, vaên theå mieâu taû phong tuïc

EÙtimasie: Toøa phaùn xeùt

EÙtiologie: Taàm nguyeân luaän, suy nguyeân luaän, nguyeân nhaân hoïc; beänh caên hoïc

EÙtole: Giaây choaøng, giaây coå, giaây caùc pheùp (duøng luùc cöû haønh caùc nghi thöùc phuïng vuï)

droits d’eùtole: quyeàn thaùnh chöùc

EÂtre: Höõu theå

de raison: trí thuoäc

en soi: töï taïi

en tant qu’eâtre: xeùt nhö laø, trong tö caùch laø höõu theå

particulier: caù bieät

per se: töï theå

pour soi: töï quy

secundum quid: tuøy phöông

simpliciter: ñôn thuaàn

universel: phoå quaùt

EÙtrusque: Thuoäc veà xöù EÂtruria

EÙtude: Hoïc taäp; taùc phaåm nghieân cöùu; moân hoïc; phoøng hoïc; vaên phoøng

EÙtymologie: Ngöõ/töø nguyeân, nguoàn goác caùc töø

Eu-: Tieàn toá coù yù nghóa “toát, hay”

Eubulie: Hieáu vaán

Eucharistie: Pheùp Thaùnh Theå, Mình Thaùnh Chuùa; Leã taï ôn, Thaùnh Leã, Leã Misa

Euchelaion: Pheùp Xöùc daàu

Euchites: Phaùi duy kinh nghieäm

Eucholog(i)e: Saùch tuïng leã

Euclidien: (thuoäc) EÂucliñeâ

Eudeùmonisme: Haïnh phuùc chuû nghóa

Eudeùmonologie: Thieän haûo hoïc

Eugeùneùsie: Lai gioáng öu sinh

Eugeùnique, eugeùnisme: Öu sinh hoïc (phöông phaùp laøm cho vieäc sinh saûn cuûa con ngöôøi neân toát ñeïp hôn)

Eulogie(s): Pheùp laønh; baùnh hieán thaùnh

Eunomien: Phaùi Eunomius (moät chi phaùi Arioâ); xem töø Anomeùisme

Eunuque: ngöôøi bò thieán/hoaïn; hoaïn quan

Eupheùmisme: Uyeån ngöõ, loái noùi traïi/ñoåi caùch noùi (ñeå nghe cho ñeïp hôn)

Eureâka: Tìm thaáy roài!

Euristique, heuristique: Taàm kieän hoïc, phöông phaùp phaùt hieän, khoa phaùt hieän söï kieän, söû lieäu

Euthanasie: Laøm cho cheát khoâng ñau, gieát cheát caùch eâm dòu, an töû

Eutrapeùlie: Vui tính

Eutrophie: Hieáu ñoä; dinh döôõng toát

Eutychianisme: Thuyeát nhaát tính theo EÂutikeâ

EÙvangeùliaire: Saùch baøi ñoïc Phuùc aâm

EÙvangeùlique: Theo Phuùc aâm, Tinh laønh

EÙvangeùlisation: Taùc vuï rao giaûng Tin Möøng

nouvelle eùv.: coâng taùc taùi phuùc aâm hoùa

EÙvangeùliser: Rao giaûng Phuùc AÂm, Tin Möøng

EÙvangeùlisme: Thaùi ñoä duy phuùc aâm

EÙvangeùliste: Thaùnh söû, ngöôøi (vieát, rao truyeàn) Phuùc aâm, ph. aâm gia

EÙvangile: Phuùc AÂm, Tin Möøng, Tin Laønh

apocryphe: P. AÂ. nguïy thö

dernier: cuoái leã

synoptique: nhaát laõm

teùtramorphe: töù theå

EÙveâcheù: Thaåm quyeàn/quyeàn haïn GM; ñòa phaän, giaùo phaän; toøa GM

EÙveùnement: Bieán coá, söï kieän, thôøi söï

EÙveâque: Giaùm Muïc

auxiliaire: phuï taù

coadjuteur: phoù

propre: baûn quyeàn

reùsidentiel: chính toøa

titulaire: hieäu toøa

pierre d’: ngoïc (maøu) tím

EÙvheùmeùrisme: Thuyeát thaàn hoùa cuûa EÂveâmeâroâ

EÙviction: Loaïi ra, taåy tröø; truy ñoaït

EÙvidence: Hieån nhieân

EÙvocation: Goïi hoàn; gôïi laïi, hoài töôûng; daønh quyeàn xeùt xöû

associative: lieân töôûng

EÙvolution: Tieán/phaùt trieån

des dogmes: tín ñieàu

heùteùrogeøne: dò ñoàng

homogeøne: ñoàng nhaát

leùgislative: laäp phaùp

EÙvolution: Tieán hoùa

creùatrice: saùng taïo

multilineùaire: phöùc tuyeán

EÙvolutionisme: Thuyeát tieán hoùa

Ex abrupto: Ñoät ngoät, baát ngôø, baát thình lình

Exactions: Thueá

extraordinaires: ngoaïi leä

Ex aequo: Ngang haøng

Exaltation: Taùn döông, toân vinh

de la Croix: suy toân Thaùnh Giaù

du Christ: sieâu toân, vinh thaêng Ñ. Kitoâ

Examen: Xeùt mình; khaûo saùt

libre ex.: töï do saùt tín, saùt nghieäm

particulier: xeùt mình rieâng, veà moät ñieåm

Examinateur: Giaùm khaûo

synodal: giaùo phaän

Exarchat: Chuaån giaùo phaän

Exarque: GM chuaån giaùo phaän

Ex auditu: Do nghe noùi (maø bieát)

Excardination: Xuaát giaùo phaän; xuaát tòch

Ex cathedra: Töø toøa, do quyeàn (giaùo huaán) toái thöôïng

Exception: Ngoaïi tröø; khöôùc bieän, caùo tò

de crainte: vì sôï

deùclinatoire: baát phuïc

d’excommunication: tuyeät thoâng

de dol: man traù

d’incompeùtence: voâ thaåm quyeàn

dilatoire: dieân trì

de nulliteù de cause: thuû tieâu

de proceøs termineù: taän tuïng

peùremptoire: dieät haïn

possessoire: chieám höõu

preùjudicielle: tieân quyeát

de suspicion: hieàm nghi

Exceøs: Thaùi quaù, quaù ñoä

Excision: Caét boû aâm vaät

Excitant: Kích thích

Excitation: Kích thích; kích ñoäng, xuùi giuïc

Exclaustration: Xuaát vieän, ngoaïi vi hoùa

Exclusif (droit): Ñoäc höõu, ñoäc quyeàn; ñoäc chieám; khai/loaïi tröø

Exclusivement: Tröø ra, khoâng keå; chæ, chuyeân, chæ/rieâng coù

Exclusivisme: Chuyeân nhaát; coá chaáp

Excommunication: (vaï) Tuyeät thoâng

Excursus: Baøi baøn theâm

Excuse: Xin loãi, lyù do caùo loãi; lôøi baøo chöõa; côù thoaùi thaùc

Exeat: Giaáy xuaát tòch; giaáy cho pheùp laøm coâng taùc muïc vuï ôû moät ñòa phaän khaùc

Exeùcration: Giaûi thaùnh; gheùt boû; gheâ tôûm; nguyeàn ruûa

Exeùcutif: Haønh phaùp

Exeùcution (d’un deùcret): Chaáp/thi haønh

Exeødre: Phoøng toïa ñaøm

Exeùgeøse: Chuù giaûi

alleùgorique: theo duï yù

Exemplaire: Moâ phaïm, kieåu maãu

Exemplarisme: Moâ phaïm luaän

Exempt(ion): Mieãn tröø

Exequatur: Leänh thi haønh moät phaùn ñònh/baûn aùn nöôùc ngoaøi; chuaån nhieäm (moät laõnh söï)

Exercice: Luyeän taäp, reøn luyeän; baøi taäp; thöïc haønh, thöïc hieän, thi haønh, söû duïng

cloâtured’ex: keát thuùc taøi khoùa

d’acte: theå hieän

des droits: xöû duïng quyeàn lôïi

de peùnitence: laøm vieäc ñeàn toäi

de pieùteù: laøm vieäc ñaïo ñöùc

de reøgle: thöïc thi quy luaät

d’ordre: thi haønh chöùc thaùnh

du pouvoir: söû duïng quyeàn haønh

en ex: ñang taïi chöùc

entrer en ex: nhaäm chöùc

ex. budgeùtaire: nieân khoùa ngaân saùch

ex. financier: n.k. taøi chính, taøi khoùa

ex. fiscal: n.k. thueá vuï

Exercices spirituels: Vieäc ñaïo ñöùc; tónh taâm, (ñaëc bieät laø) Linh Thao (caám phoøng theo phöông thöùc th. Inhaõ Loyola)

Exergue: Khoaûng chöøa ñeå khaéc (treân huy chöông); chöõ khaéc; caâu ñeà ôû ñaàu cuoán saùch; bieåu ñeà

mettre en e.: neâu roõ/baät

Exhibitionisme: Chöùng/thoùi phoâ baøy, tính thích khoûa thaân (tröôùc coâng chuùng); thoùi phoâ baøy taâm söï

Exhortation: Huaán duï

apostolique: Toâng huaán

pieuse/spirituelle: huaán ñöùc

Exhumer: Caûi taùng

Exigence: Ñoøi hoûi, yeâu saùch

Exil: Löu ñaøy

Exileù: Ngöôøi bò phaùt löu

Existence: Hieän höõu, toàn taïi; cuoäc soáng

Existential: Hieän höõu; hieän sinh theå

surnaturel: sieâu nhieân

Existentialisme: Hieän sinh chuû nghóa

Existentiel: Hieän sinh

Ex-libris: Daáu sôû höõu (ghi treân saùch)

Exode: Xuaát haønh, Xh; xuaát Ai Caäp

Exogamie: Keát hoân ngoaïi toäc, ngoaïi hoân

Exomologeøse: Döï caùo, thuù toäi coâng khai

Ex opere operantis: Do nhaân, do vieäc laøm cuûa ngöôøi haønh ñoäng

Ex opere operato: Do söï, do chính vieäc ñaõ laøm

Exorcisme: Tröø taø/quyû, traán yeåm

Exorde: Ñoaïn khai maøo, môû ñeà, khai ñeà

Exoteùrique: Coâng truyeàn, truyeàn baù coâng khai (ngöôïc vôùi eùsoteùrique)

Exotisme: Tính ngoaïi lai

Expatrier: Ñaøy/ñaàu tö ra nöôùc ngoaøi

s’expatrier: rôøi boû queâ höông

Expeùditif: Caåu thaû, voäi vaøng, haáp taáp, quaøng voäi

Expeùrience: Kinh nghieäm

cruciale: chuû yeáu, maáu choát, quyeát ñònh

du bien: veà ñieàu thieän

motrice: chuû ñoäng

mystique: thaàn bí

religieuse: toân giaùo (thieâng lieâng, ñaïo ñöùc)

Expeùrimental: Thí/thöïc nghieäm

Expeùrimentation: Thí/thöïc nghieäm

Expeùrimenter: Thí nghieäm

Expert: Vieân giaùm ñònh; thaønh thaïo, laõo luyeän, chuyeân vieân

Expertise: Khaùm xeùt, giaùm ñònh

Expiation: Thuïc toäi

feâte de l’ex. (Yom Kippur): leã thuïc toäi

Expiatoire: Thuïc/ñeàn toäi

Expiration des voeux: Maõn haïn lôøi khaán

Expleùtif: Cheâm, ñeäm, hö töø

Explication: Giaûng giaûi, giaûi thích

Explicite: Minh nhieân

Exploit: Kyø coâng, thaønh tích choùi loïi, kyø tích; tôø toáng ñaït

Exploiter: Khai thaùc; khai khaån; boùc loät

Exploration: Thaêm doø, khaûo saùt

Exposition: Tröng baøy

du Saint Sacrement: Ñaët Mình Thaùnh Chuùa

Expression: Dieãn ngöõ; thaønh ngöõ, bieåu thöùc; phaùt bieåu, bieåu ñaït; veû/saéc maët; yù vò; eùp, vaét

captieuse: nguïy/xaûo traù

dangereuse: nguy hieåm

dissonante: choùi/chöôùng tai

eùquivoque: maäp môø, toái nghóa

liberteù d’expr.: töï do phaùt bieåu/ngoân luaän

pernicieuse: ñoäc haïi

scandaleuse: ngöôïc ñôøi/ngaïo, chöôùng kyø

Expressionisme: Chuû höôùng bieåu hieän, bieåu thöùc phaùi

Ex professo: Vôùi thaåm quyeàn thích ñaùng, theo tö theá/trong tö caùch laø ngöôøi chuyeân moân thoâng thaïo

Expropriation: Truaát höõu, tröng thu/duïng

Extase: Xuaát thaàn

Extatique: Ngöôøi xuaát thaàn

Extension: Caêng duoãi ra, khueách tröông; ngoaïi dieân (yù nghóa goàm haøm); tröông ñoä

actuelle: hieän taïi

aptitudinellle: baûn thuoäc

externe: ngoaïi

interne: noäi

lointaine: vieãn

magnitudinelle: soá löôïng

proche: caän

substantielle: baûn theå

par ex.: theo nghóa roäng

Exteùrieur: Beân/phía ngoaøi, ngoaïi giôùi

Exterminateur (ange): Thaàn tieâu dieät

Exterminer: Thaûi tröø, tieâu/tru dieät

Externe: Beân/maët ngoaøi

Exterritorialiteù : Quyeàn trò ngoaïi (cuûa moät ngöôøi hoaëc moät nôi ôû trong moät nöôùc khaùc: quyeàn ñöôïc mieãn tröø khoûi moät soá ñieàu khoaûn cuûa luaät phaùp nöôùc aáy)

Extinction: Daäp taét; huûy dieät

Extra-: Ngoaïi, treân, hôn-

Extradiction: Daãn hoaøn/ñoä

Extrapolation: Pheùp ngoaïi suy

Extra-sensible: Ngoaïi giaùc, ngoaøi laõnh vöïc tieáp nhaän cuûa giaùc quan, khoâng theå caûm nhaän baèng giaùc quan

Extra-sensoriel: Sieâu giaùc, ngoaøi laõnh vöïc taùc ñoäng cuûa giaùc quan, khoâng do giaùc quan maø coù

Extra-syllogistique: Ngoaïi suy lyù

Extra-territorialiteù: Quyeàn laõnh ngoaïi (cuûa caùc söù quaùn)

Extraversion: Ngoaïi khuynh, höôùng ngoaïi

Extreâme-Onction: Xöùc daàu (bí tích X.d. cho beänh nhaân)

Extrinseùcisme: Duy ngoaïi thuyeát

Extrinseøque: Ngoaïi lai, töø beân ngoaøi; ngoaïi taïi

Exultation: Ñaïi hyû, haân hoan traøn ngaäp, hoan hyû, hôùn hôû, heát söùc vui möøng

Exultet: Baøi coâng boá Phuïc Sinh

Ex-voto: (“nhö ñaõ khaán höùa”) Taám bia/theû ghi lôøi taï ôn

EÙzeùchiel: EÂ-deâ-ki-en, Ed