TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTF

FABC: Lieân Hieäp caùc Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Chaâu AÙ

Fable: Nguï ngoân

Fabrique: Taøi saûn nhaø thôø

Fabulation: Ñaët chuyeän (theo trí töôûng töôïng), chöùng bòa chuyeän

Face: Maët, dieän

aø la f. de: ngay tröôùc maët

aø pile ou f.: saáp ngöûa

en f. de: (phía) ñoái dieän/tröôùc maët

f. aø f.: dieän ñoái dieän, giaùp maët, taän maét

faire face: ñöông ñaàu, ñoái phoù

perdre la f.: beõ/maát maët, maát theå dieän

sauver la f.: giöõ theå dieän

Facie ad faciem: Dieän ñoái dieän, taän maét

Facio ut facias: Laøm ñoåi coâng; tính toaùn, “coù ñi coù laïi...”, “tieàn trao, chaùo muùc”

Fac-simileù: Baûn sao, baûn sao phoùng, chuïp laïi, moâ phoûng, laøm giaû

Facteur: Nhaân/yeáu toá

deùterminant: n.t. quyeát ñònh, ñònh toá

Factice (ideùe): Trí/giaû taïo (khaùc vôùi yù töôûng baåm sinh: inneùe, vaø vôùi yù töôûng ñoät phaùt: ad-ventice, töø giaùc quan)

Facticiteù: Nhaân/giaû taïo; söï kieän tính

Factotum: Ngöôøi quaûn gia; quaùn xuyeán (laøm heát) moïi vieäc trong nhaø

Factuel: Söï kieän

Factum: Bieän minh thö, bieän baùc

Facultatif: Tuøy yù/nghi, ñeå töï do

= autoriteù: khaû naêng; quyeàn haïn; ban hoïc

de l’homme: khaû naêng, naêng löïc, taøi naêng con ngöôøi

d’universiteù: phaân khoa

pour confesser: quyeàn giaûi toäi

Faiblesse: Suy nhöôïc/yeáu; yeáu ñuoái

d’esprit: tinh thaàn keùm coûi; suy nhöôïc tinh thaàn

Faille: Phay (keõ ñaát neû), raïn nöùt; ñieåm yeáu; khuyeát ñieåm

Faillibiliteù: Coù theå sai laàm, nhaàm laãn

Faire-part: Giaáy baùo

de deuil: caùo phoù

de mariage: baùo hyû

Fair-play: Loái chôi (aên ôû, cö xöû) ngay thaúng

Faisable: Khaû thi

Fait: Söï vieäc; söï kieän

de fait: cöù thöïc, treân thöïc teá

fait accompli: vieäc ñaõ roài

Fakir: Fakia, thaày tu khoå haïnh

Faldistoire: Gheá leã (gheá chaân chöõ X cuûa giaùm muïc)

Fallacia: Nguïy bieän

Falsifier: Giaû maïo, boùp meùo, nguïy taïo

Familiariteù: Thaân giao, thaân höõu/maät

Familier: Thaân giao, quen thuoäc; bình dò; gia nhaân

Famille: Gia ñình; (parenteù, ligneùe:) gia toäc, doøng hoï, hoï haøng, hoï

de penseùe: hoï tö töôûng

d’orientation: cha meï con caùi

nombreuse: g.ñ ñoâng con

nucleùaire: tieåu g.ñ. (goàm cha, meï vaø caùc con)

Sainte Famille: Thaùnh gia

Fanatisme: Cuoàng tín

Fanon: Daûi muõ (giaùm muïc)

Fantaisie: Töôûng töôïng, cuoàng töôûng, tính ngoâng/phoùng tuùng

Fantasmagorie: Thuaät aûo ñaêng, chieáu aûo hình; caûnh huyeàn hoaëc

Fantasmatisme: Duy aûo aûnh thuyeát

Fantasme, phantasme: AÛo aûnh/töôûng

Fanum: Mieáu/ñeàn thôø

Fapesmo: Tam ñoaïn luaän Fapesmo

Fascination: Meâ hoaëc, thoâi mieân

Fatalisme: Ñònh meänh, vaän meänh thuyeát

Fataliteù: Tieàn ñònh, ñònh meänh; tai öông

Fatidique: Baùo trieäu; tieàn ñònh; vaän haïn; vaän maïng

Fatuiteù: Töï phuï/maõn, hueânh hoang, hôïm mình/hónh

Fatum: Soá meänh

Fausseteù: Doái traù; giaû maïo; sai baäy

Faute: Toäi loãi

juridique: toäi phaïm luaät

theùologique: toäi phaïm thieân

Fauteur: Keû xuùi duïc, söû sanh, gaây ra

Faux: Giaû maïo; doái traù; sai baäy

Faveur du droit: Ñöôïc phaùp luaät che chôû

Fax: Voâ tuyeán ñieän thö

Feùbronianisme: Thuyeát Febronius (chuû tröông caét bôùt quyeàn bính cuûa G. Hoaøng)

Feùcondation: Thuï thai/tinh

artificielle: nhaân taïo

assisteùe: ñöôïc trôï giuùp

heùteùrologue: do moät ngöôøi khoâng phaûi laø choàng

homologue: do ng. choàng

Feùconditeù: Khaû naêng sinh saûn; tính phì nhieâu

de l’eùglise: sinh löïc phong phuù, söùc naêng doài daøo cuûa GH, khaû naêng sinh saûn cuûa GH

Feed-back: Phaûn lieân; taùc ñoäng trôû laïi; thoâng tin phaûn hoài, hoài öùng

Feinte: Giaû vôø

Felapton: Tam ñoaïn luaän Felapton

Feùliciteù: Haïnh phuùc

Feùminin: Gioáng caùi, thuoäc nöõ giôùi

Feùminisme: Thuyeát nöõ quyeàn (tranh quyeàn cho nöõ giôùi), nam nöõ bình quyeàn

Feùodal: Phong kieán

Ferendae sententiae: (aùn) Haäu keát

Feùrial (office): (kinh) Ngaøy thöôøng

Feùrie: Tuaàn nhaät, ngaøy thöôøng

Feùrieù (jour): (ngaøy) Nghæ leã

Ferio: Tam ñoaïn luaän Ferio

Ferison: Tam ñoaïn luaän Ferison

Fermentaires: Phaùi duøng baùnh coù men (trong Thaùnh Leã)

Ferme propos: Quyeát chí, doác loøng

Ferveur: Soát saéng, nhieät thaønh/taâm

Fesapo: Tam ñoaïn luaän Fesapo

Festina lente: Cöù bình tónh maø tieán

Festino: Tam ñoaïn luaän Festino

Festiviteù: Leã möøng, hoäi heø; ñình ñaùm

Feâte: Leã; hoäi

carrillonneùe: leã lôùn

de l’expiation: leã thuïc toäi

de preùcepte/obligation: leã buoäc

des Rameaux: leã laù

des sorts (Pourim): leã soá meänh

des tabernacles: leã leàu

des trompettes: leã keøn

Feâte-Dieu: Leã Mình Thaùnh Chuùa

fixe: coá ñònh

mobile: leã di ñoäng

Feâter: Möøng leã

Feùtiche: Vaät thaàn/thôø, linh vaät, buøa hoä meänh

Feùtichisme: Baùi vaät giaùo

Fetus: Baøo thai

Feu: Vöøa qua ñôøi, quaù coá

Fiable: Ñaùng tin töôûng

Fiançailles: Ñính hoân; höùa hoân, leã hoûi

cadeau de f.: sính leã

rupture de f.: thoaùi hoân

Fiasco: Thaát baïi

Fiction: Giaû/hö töôûng, maïo taùc

Fideùicommis: Tín thaùc; uûy thaùc di saûn

Fideùisme: Duy tín thuyeát

Fideùjussion: Baûo laõnh

Fideøle: Tín höõu; (chreùtien:) Giaùo daân

Fideøle: Trung thaønh

Fideùliteù: Trung thaønh, chung thuûy

conjugale: vôï choàng chung thuûy

Fiduciaire: UÛy thaùc; tín duïng

monnaie, circulation f.: tieàn tín duïng

Fiducie: Tín thaùc

Fief: Thaùi aáp, ñaát phong; vuøng [aûnh höôûng] ñoäc chieám

Fieri: Trôû/bieán thaønh, trôû neân; hình thaønh

Figure: Hình aûnh/daïng

(dans la Bible): hình boùng, bieåu töôïng

Figurisme: Thuyeát aån nghóa, hình aûnh

Filiation: Töû heä, lieân heä phuï töû, phuï maãu; doøng doõi

divine: t.h. thaàn linh (trong TC)

Filii in Filio: Con caùi trong (Chuùa) Ngöôøi Con

Filioque: Vaø bôûi Chuùa Con (haønh ñoäng nhieäm xuaát cuûa Chuùa Th. Thaàn)

Filleul,e: Con ñôõ ñaàu

Fils: Con trai; Ñöùc Chuùa Con, Ngoâi Con

de Dieu: Con TC

de lhomme: Con Ngöôøi

Fin: Muïc ñích, cöùu caùnh

de non-recevoir: baùc ñôn, töø choái

dernieøre: cuøng ñích

intermeùdiaire: trung gian

lointaine: xa

operantis: taùc nhaân

operis: taùc phaåm

partielle: phaân dieän

primaire: chính yeáu

principale: chính

prochaine: gaàn

“qui”: baûn söï

“quo: ñaït söï

secondaire: thöù yeáu

totale: toaøn dieän

ultime: toái haäu

Fin: Heát, taän cuøng, chung cuïc

du monde: taän theá

fins dernieøres: töù chung

Finalisme: Muïc ñích luaän

Finaliteù: Tính muïc ñích, cöùu caùnh

Fine pointe de l’aâme: Dieäu tri; ñænh cao taâm hoàn

Fini: Höõu haïn

Finitisme: Thuyeát duy höõu haïn

Finitude: Tính chaát höõu haïn

Fivete: Thuï thai trong oáng thöû vaø chuyeån phoâi (moät thöù thuï thai nhaân taïo)

Fixisme: Thuyeát ñònh chuûng

Flabellum: Quaït lôùn cuûa ÑGH

Flagellation: Ñaùnh baèng roi, ñaùnh ñoøn

Flagellant: Ngöôøi töï ñaùnh mình baèng roi

Flagrant: Quaû tang; hieån nhieân

Flamme: Ngoïn löûa; nhieät tình

Flegmatique: Laõnh ñaïm, laïnh luøng; ñieàm tónh

Fluctuation: Dao/bieán ñoäng; ba ñoäng

Focaliser: Tuï/ñieàu tieâu; taäp trung chuù yù vaøo

Focus: Ñieåm tuï tieâu

Foetus: Baøo thai

Foi: Ñöùc tin

catholique: coâng giaùo

divine: thaàn khôûi

du charbonnier: ñôn sô (cuûa ngöôøi baùn than)

eccleùsiastique: tin vì Giaùo Hoäi

embrasser la f.: theo ñaïo

fiduciaire: uûy thaùc

formeùe/vive: soáng ñoäng, coù ñöùc aùi

informe/morte: cheát, khoâng ñöùc aùi

implicite: haøm aån

virtuelle: tieàm theå

Folklore: Vaên hoïc/truyeàn thoáng daân gian; phong tuïc ñòa phöông; ph. tuïc/truyeàn thoáng daân gian hoïc

Fonction: Cô/chöùc naêng; chöùc phaän, chöùc vuï

eùrotique: chöùc naêng höùng duïc

procreùatique: c.n. sinh saûn

relationnelle: c.n. lieân heä

Fonctionnalisme: Thuyeát chöùc naêng

Fonctionnel: Chöùc naêng

Fondamental: Cô baûn

theùologie f.: thaàn hoïc caên baûn

Fondamentalisme: Phaùi/thaùi ñoä/traøo löu duy vaên töï (chæ hieåu Kinh Thaùnh theo nghóa ñen), duy chính thoáng, chính thoáng quaù khích

Fondation: Neàn moùng; saùng laäp

pieuse: thieän quyõ, quyõ/hoäi/cô quan töø thieän

Fonder: Saùng laäp; döïa vaøo, caên cöù vaøo

Font baptismal: Gieáng röûa toäi

For: Toøa aùn

compeùtent: coù thaåm quyeàn

de contrat: nôi keát hoân

de deùlit: toäi phaïm

de la conscience: löông taâm

de preùvention: tieàn chaáp

du domicile: taïi truù sôû

externe: toøa ngoaøi

interne: trong

mixte: hoãn hôïp

neùcessaire: thieát yeáu

privileùgieù: bieät aân

seùculier: ñôøi

Force: Söùc maïnh/löïc, baïo löïc

don de Force: ôn duõng löïc

f. d’aâme: nghò löïc

f. du sang: tình coát nhuïc

Forceù: Baét buoäc, cöôõng cheá/baùch

marche f.: cuoäc ñi quaù söùc

rire f.: cöôøi göôïng

travaux f.: khoå sai/dòch

Forfaire: Laøm traùi, vi boäi/phaïm

f. aø ses engagements: boäi öôùc

f. aø son devoir: laøm traùi boån phaän

Forfait: Toäi aùc, troïng toäi; bao/laõnh khoaùn; tieàn phaït boû cuoäc

prendre aø f.: laõnh khoaùn

Forfaiture: Troïng toäi; toäi nghòch chöùc (phaïm trong khi thi haønh chöùc vuï); toäi phaûn boäi/nghòch

Formalisme: Thoùi vuï hình thöùc, taät caâu neä

Formaliteù: Moâ thöùc tính; theå thöùc, nghi thöùc

Formaliter: Caùch moâ thöùc, thöïc söï

Formation (des preâtres, vv): Huaán luyeän, ñaøo taïo

permanente: lieân tuïc

Forme: Daïng, daïng/hình thöùc

commissoire: daïng uûy nhieäm

de ceùleùbration: caùch/theå thöùc cöû haønh

deùpreùcatoire: daïng caàu khaån

gracieuse: d. ñaëc aân

indicative: d. chæ söï

intentionnelle: d. chuû taâm

repreùsentative: d. bieåu thò

Forme: Moâ thöùc; moâ hình

accidentelle: tuøy theå

a priori (Kant): khung tieân thieân (ñoái vôùi caûm quan); moâ thöùc t.th. (ñoái vôùi trí tueä)

de corporeùiteù: theå xaùc tính

de l’absolution: coâng thöùc giaûi toäi

psychologie de la f.: theå taâm hoïc

theùorie de la f.: theå hoïc, thuyeát keát caáu

Formel: Thuoäc veà moâ thöùc, theå thöùc; chính thöùc; roõ raøng

Formgeschichte: (lòch söû cuûa vaên theå) Phöông phaùp vaên loaïi söû hoïc

Formulaire: Taäp coâng thöùc, vaên baûn maãu; maãu khai in saün

Formule: Coâng thöùc, theå thöùc; maãu in saün

explicite: minh thò

Formuler: Trình baøy (coù quy cuû, coù toå chöùc); ghi theo coâng thöùc, laäp phöông trình

Fornication: Taø/thoâng daâm

Fortune: Taøi saûn, cô nghieäp; vaän meänh, soá phaän; may ruûi

Forum: Nghò tröôøng; hoäi nghò; dieãn ñaøn

Fossariens: Phaùi ôû hang (t.k. 15-16)

Fossile: Hoùa thaïch; huû laäu

Foyer: Loø löûa; toå aám; cö xaù, hoäi quaùn

Fraction du pain: Beû baùnh

Fragment: Maûnh, maåu, ñoaïn

Muratorien: Ñoaïn vaên baûn Muratori

Franciscain: Tu só/thuoäc Doøng Phanxicoâ

Franc-maçon: Hoäi Tam ñieåm

Franco: Mieãn cöôùc phí; thaúng; Phaùp

Franges: Tua aùo

Fraterniteù: Tình/ñoaøn huynh ñeä, huynh ñoaøn

Fratricide: Gieát anh/chò/em, huynh ñeä töông taøn

Frauder: Gian laäu

Frayage, frayement: Môû loái, khai thoâng, thoâng luoàng

Free Churches: Giaùo Hoäi töï do

Freùquence: Thöôøng xaåy ra, laëp laïi; taàn soá

Freøre: Anh em; sö huynh

consanguin: a. em cuøng cha khaùc meï

de lait: ...cuøng vuù nuoâi

germain: ...cuøng cha cuøng meï

jumeaux: ...sinh ñoâi

siamois: ...dính lieàn nhau

uteùrins: ...cuøng meï khaùc cha

coadjuteur: freøre laic: trôï só, tu huynh

Mineur: tu só Doøng anh em heøn moïn

Freâcheur: tu só Doøng Ñaminh

Fresison: Tam ñoaïn luaän Fresison

Freudien(-isme): Thuyeát Freud

Froc: AÙo thaày tu

prendre le f.: ñi tu

quitter le f.: hoaøn tuïc

Froment: Luùa mì

Fruition: Höôûng duïng

Fruit: Hoa quaû; ôn ích

deùfendu: traùi caám

de mer: toâm oác ngao soø (ñoà bieån)

du Saint-Esprit: (7) ôn Chuùa Thaùnh Thaàn

Frustration: Hoaønh/töôùc ñoaït; laøm thaát voïng

Fugitif: Boû troán, ñaøo taåu

Fulmination: Tuyeân caùo; tuyeân aùn; noåi thònh noä

Funeøbre: Thuoäc veà tang leã

oraison f.: ñieáu vaên

pompes f.: haõng tang vuï

Funeùrailles: An taùng

Funeùraire: Tang leã/nghi

drap f.: khaên truøm aùo quan

urne f.: bình ñöïng thi haøi

Furie: Côn thònh noä; ñaøn baø/nöõ thaàn hung döõ

Fusion d’horizons: Phoái keát caùc nhaõn quan nhaän thöùc

Futur: Töông lai

futur (e): Chuù reå, coâ daâu (saép cöôùi)

vie f.: kieáp/ñôøi sau

Futurible, futuribilia: Vò lai khaû höõu/theå (nhöõng gì ñöôïc giaû ñònh laø coù theå hieän höõu trong töông lai)

Futurisme: Phaùi höôùng lai/vò lai