|
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
FABC: Lieân Hieäp caùc Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Chaâu AÙ Fable: Nguï ngoân Fabrique: Taøi saûn nhaø thôø Fabulation: Ñaët chuyeän (theo trí töôûng töôïng), chöùng bòa chuyeän Face: Maët, dieän aø la f. de: ngay tröôùc maët aø pile ou f.: saáp ngöûa en f. de: (phía) ñoái dieän/tröôùc maët f. aø f.: dieän ñoái dieän, giaùp maët, taän maét faire face: ñöông ñaàu, ñoái phoù perdre la f.: beõ/maát maët, maát theå dieän sauver la f.: giöõ theå dieän Facie ad faciem: Dieän ñoái dieän, taän maét Facio ut facias: Laøm ñoåi coâng; tính toaùn, “coù ñi coù laïi...”, “tieàn trao, chaùo muùc” Fac-simileù: Baûn sao, baûn sao phoùng, chuïp laïi, moâ phoûng, laøm giaû Facteur: Nhaân/yeáu toá deùterminant: n.t. quyeát ñònh, ñònh toá Factice (ideùe): Trí/giaû taïo (khaùc vôùi yù töôûng baåm sinh: inneùe, vaø vôùi yù töôûng ñoät phaùt: ad-ventice, töø giaùc quan) Facticiteù: Nhaân/giaû taïo; söï kieän tính Factotum: Ngöôøi quaûn gia; quaùn xuyeán (laøm heát) moïi vieäc trong nhaø Factuel: Söï kieän Factum: Bieän minh thö, bieän baùc Facultatif: Tuøy yù/nghi, ñeå töï do = autoriteù: khaû naêng; quyeàn haïn; ban hoïc de l’homme: khaû naêng, naêng löïc, taøi naêng con ngöôøi d’universiteù: phaân khoa pour confesser: quyeàn giaûi toäi Faiblesse: Suy nhöôïc/yeáu; yeáu ñuoái d’esprit: tinh thaàn keùm coûi; suy nhöôïc tinh thaàn Faille: Phay (keõ ñaát neû), raïn nöùt; ñieåm yeáu; khuyeát ñieåm Faillibiliteù: Coù theå sai laàm, nhaàm laãn Faire-part: Giaáy baùo de deuil: caùo phoù de mariage: baùo hyû Fair-play: Loái chôi (aên ôû, cö xöû) ngay thaúng Faisable: Khaû thi Fait: Söï vieäc; söï kieän de fait: cöù thöïc, treân thöïc teá fait accompli: vieäc ñaõ roài Fakir: Fakia, thaày tu khoå haïnh Faldistoire: Gheá leã (gheá chaân chöõ X cuûa giaùm muïc) Fallacia: Nguïy bieän Falsifier: Giaû maïo, boùp meùo, nguïy taïo Familiariteù: Thaân giao, thaân höõu/maät Familier: Thaân giao, quen thuoäc; bình dò; gia nhaân Famille: Gia ñình; (parenteù, ligneùe:) gia toäc, doøng hoï, hoï haøng, hoï de penseùe: hoï tö töôûng d’orientation: cha meï con caùi nombreuse: g.ñ ñoâng con nucleùaire: tieåu g.ñ. (goàm cha, meï vaø caùc con) Sainte Famille: Thaùnh gia Fanatisme: Cuoàng tín Fanon: Daûi muõ (giaùm muïc) Fantaisie: Töôûng töôïng, cuoàng töôûng, tính ngoâng/phoùng tuùng Fantasmagorie: Thuaät aûo ñaêng, chieáu aûo hình; caûnh huyeàn hoaëc Fantasmatisme: Duy aûo aûnh thuyeát Fantasme, phantasme: AÛo aûnh/töôûng Fanum: Mieáu/ñeàn thôø Fapesmo: Tam ñoaïn luaän Fapesmo Fascination: Meâ hoaëc, thoâi mieân Fatalisme: Ñònh meänh, vaän meänh thuyeát Fataliteù: Tieàn ñònh, ñònh meänh; tai öông Fatidique: Baùo trieäu; tieàn ñònh; vaän haïn; vaän maïng Fatuiteù: Töï phuï/maõn, hueânh hoang, hôïm mình/hónh Fatum: Soá meänh Fausseteù: Doái traù; giaû maïo; sai baäy Faute: Toäi loãi juridique: toäi phaïm luaät theùologique: toäi phaïm thieân Fauteur: Keû xuùi duïc, söû sanh, gaây ra Faux: Giaû maïo; doái traù; sai baäy Faveur du droit: Ñöôïc phaùp luaät che chôû Fax: Voâ tuyeán ñieän thö Feùbronianisme: Thuyeát Febronius (chuû tröông caét bôùt quyeàn bính cuûa G. Hoaøng) Feùcondation: Thuï thai/tinh artificielle: nhaân taïo assisteùe: ñöôïc trôï giuùp heùteùrologue: do moät ngöôøi khoâng phaûi laø choàng homologue: do ng. choàng Feùconditeù: Khaû naêng sinh saûn; tính phì nhieâu de
l’eùglise:
sinh löïc phong phuù, söùc naêng doài daøo cuûa GH, khaû
naêng sinh saûn cuûa GH Feed-back: Phaûn lieân; taùc ñoäng trôû laïi; thoâng tin phaûn hoài, hoài öùng Feinte: Giaû vôø Felapton: Tam ñoaïn luaän Felapton Feùliciteù: Haïnh phuùc Feùminin: Gioáng caùi, thuoäc nöõ giôùi Feùminisme: Thuyeát nöõ quyeàn (tranh quyeàn cho nöõ giôùi), nam nöõ bình quyeàn Feùodal: Phong kieán Ferendae sententiae: (aùn) Haäu keát Feùrial (office): (kinh) Ngaøy thöôøng Feùrie: Tuaàn nhaät, ngaøy thöôøng Feùrieù (jour): (ngaøy) Nghæ leã Ferio: Tam ñoaïn luaän Ferio Ferison: Tam ñoaïn luaän Ferison Fermentaires: Phaùi duøng baùnh coù men (trong Thaùnh Leã) Ferme propos: Quyeát chí, doác loøng Ferveur: Soát saéng, nhieät thaønh/taâm Fesapo: Tam ñoaïn luaän Fesapo Festina lente: Cöù bình tónh maø tieán Festino: Tam ñoaïn luaän Festino Festiviteù: Leã möøng, hoäi heø; ñình ñaùm Feâte: Leã; hoäi carrillonneùe: leã lôùn de l’expiation: leã thuïc toäi de preùcepte/obligation: leã buoäc des Rameaux: leã laù des
sorts (Pourim): leã soá meänh des tabernacles: leã leàu des trompettes: leã keøn Feâte-Dieu: Leã Mình Thaùnh Chuùa fixe: coá ñònh mobile: leã di ñoäng Feâter: Möøng leã Feùtiche: Vaät thaàn/thôø, linh vaät, buøa hoä meänh Feùtichisme: Baùi vaät giaùo Fetus: Baøo thai Feu: Vöøa qua ñôøi, quaù coá Fiable: Ñaùng tin töôûng Fiançailles: Ñính hoân; höùa hoân, leã hoûi cadeau de f.: sính leã rupture de f.: thoaùi hoân Fiasco: Thaát baïi Fiction: Giaû/hö töôûng, maïo taùc Fideùicommis: Tín thaùc; uûy thaùc di saûn Fideùisme: Duy tín thuyeát Fideùjussion: Baûo laõnh Fideøle: Tín höõu; (chreùtien:) Giaùo daân Fideøle: Trung thaønh Fideùliteù: Trung thaønh, chung thuûy conjugale: vôï choàng chung thuûy Fiduciaire: UÛy thaùc; tín duïng monnaie, circulation f.: tieàn tín duïng Fiducie: Tín thaùc Fief: Thaùi aáp, ñaát phong; vuøng [aûnh höôûng] ñoäc chieám Fieri: Trôû/bieán thaønh, trôû neân; hình thaønh Figure: Hình aûnh/daïng (dans la Bible): hình boùng, bieåu töôïng Figurisme: Thuyeát aån nghóa, hình aûnh Filiation: Töû heä, lieân heä phuï töû, phuï maãu; doøng doõi divine:
t.h. thaàn linh
(trong TC) Filii in Filio: Con caùi trong (Chuùa) Ngöôøi Con Filioque: Vaø bôûi Chuùa Con (haønh ñoäng nhieäm xuaát cuûa Chuùa Th. Thaàn) Filleul,e: Con ñôõ ñaàu Fils: Con trai; Ñöùc Chuùa Con, Ngoâi Con de Dieu: Con TC de l’homme: Con Ngöôøi Fin: Muïc ñích, cöùu caùnh de non-recevoir: baùc ñôn, töø choái dernieøre: cuøng ñích intermeùdiaire: trung gian lointaine: xa operantis: taùc nhaân operis: taùc phaåm partielle: phaân dieän primaire: chính yeáu principale: chính prochaine: gaàn “qui”: baûn söï “quo”: ñaït söï secondaire: thöù yeáu totale: toaøn dieän ultime: toái haäu Fin: Heát, taän cuøng, chung cuïc du monde: taän theá fins dernieøres: töù chung Finalisme: Muïc ñích luaän Finaliteù:
Tính muïc
ñích, cöùu caùnh Fine pointe de l’aâme: Dieäu tri; ñænh cao taâm hoàn Fini: Höõu haïn Finitisme: Thuyeát duy höõu haïn Finitude: Tính chaát höõu haïn Fivete: Thuï thai trong oáng thöû vaø chuyeån phoâi (moät thöù thuï thai nhaân taïo) Fixisme: Thuyeát ñònh chuûng Flabellum: Quaït lôùn cuûa ÑGH Flagellation: Ñaùnh baèng roi, ñaùnh ñoøn Flagellant: Ngöôøi töï ñaùnh mình baèng roi Flagrant: Quaû tang; hieån nhieân Flamme: Ngoïn löûa; nhieät tình Flegmatique: Laõnh ñaïm, laïnh luøng; ñieàm tónh Fluctuation: Dao/bieán ñoäng; ba ñoäng Focaliser: Tuï/ñieàu tieâu; taäp trung chuù yù vaøo Focus: Ñieåm tuï tieâu Foetus: Baøo thai Foi: Ñöùc tin catholique: coâng giaùo divine: thaàn khôûi du charbonnier: ñôn sô (cuûa ngöôøi baùn than) eccleùsiastique: tin vì Giaùo Hoäi embrasser la f.: theo ñaïo fiduciaire: uûy thaùc formeùe/vive: soáng ñoäng, coù ñöùc aùi informe/morte: cheát, khoâng ñöùc aùi implicite: haøm aån virtuelle: tieàm theå Folklore: Vaên hoïc/truyeàn thoáng daân gian; phong tuïc ñòa phöông; ph. tuïc/truyeàn thoáng daân gian hoïc Fonction: Cô/chöùc naêng; chöùc phaän, chöùc vuï eùrotique: chöùc naêng höùng duïc procreùatique: c.n. sinh saûn relationnelle: c.n. lieân heä Fonctionnalisme: Thuyeát chöùc naêng Fonctionnel: Chöùc naêng Fondamental: Cô baûn theùologie f.: thaàn hoïc caên baûn Fondamentalisme: Phaùi/thaùi ñoä/traøo löu duy vaên töï (chæ hieåu Kinh Thaùnh theo nghóa ñen), duy chính thoáng, chính thoáng quaù khích Fondation: Neàn moùng; saùng laäp pieuse: thieän quyõ, quyõ/hoäi/cô quan töø thieän Fonder: Saùng laäp; döïa vaøo, caên cöù vaøo Font baptismal: Gieáng röûa toäi For: Toøa aùn compeùtent: coù thaåm quyeàn de contrat: nôi keát hoân de deùlit: toäi phaïm de la conscience: löông taâm de preùvention: tieàn chaáp du domicile: taïi truù sôû externe: toøa ngoaøi interne: trong mixte: hoãn hôïp neùcessaire: thieát yeáu privileùgieù: bieät aân seùculier: ñôøi Force: Söùc maïnh/löïc, baïo löïc don de Force: ôn duõng löïc f. d’aâme: nghò löïc f. du sang: tình coát nhuïc Forceù: Baét buoäc, cöôõng cheá/baùch marche f.: cuoäc ñi quaù söùc rire f.: cöôøi göôïng travaux f.: khoå sai/dòch Forfaire: Laøm traùi, vi boäi/phaïm f. aø ses engagements: boäi öôùc f. aø son devoir: laøm traùi boån phaän Forfait: Toäi aùc, troïng toäi; bao/laõnh khoaùn; tieàn phaït boû cuoäc prendre aø f.: laõnh khoaùn Forfaiture: Troïng toäi; toäi nghòch chöùc (phaïm trong khi thi haønh chöùc vuï); toäi phaûn boäi/nghòch Formalisme: Thoùi vuï hình thöùc, taät caâu neä Formaliteù: Moâ thöùc tính; theå thöùc, nghi thöùc Formaliter: Caùch moâ thöùc, thöïc söï Formation (des preâtres, vv): Huaán luyeän, ñaøo taïo permanente: lieân tuïc Forme: Daïng, daïng/hình thöùc commissoire: daïng uûy nhieäm de ceùleùbration: caùch/theå thöùc cöû haønh deùpreùcatoire: daïng caàu khaån gracieuse: d. ñaëc aân indicative: d. chæ söï intentionnelle: d. chuû taâm repreùsentative: d. bieåu thò Forme: Moâ thöùc; moâ hình accidentelle: tuøy theå a priori (Kant): khung tieân thieân (ñoái vôùi caûm quan); moâ thöùc t.th. (ñoái vôùi trí tueä) de corporeùiteù: theå xaùc tính de l’absolution: coâng thöùc giaûi toäi psychologie de la f.: theå taâm hoïc theùorie de la f.: theå hoïc, thuyeát keát caáu Formel: Thuoäc veà moâ thöùc, theå thöùc; chính thöùc; roõ raøng Formgeschichte: (lòch söû cuûa vaên theå) Phöông phaùp vaên loaïi söû hoïc Formulaire: Taäp coâng thöùc, vaên baûn maãu; maãu khai in saün Formule: Coâng thöùc, theå thöùc; maãu in saün explicite: minh thò Formuler: Trình baøy (coù quy cuû, coù toå chöùc); ghi theo coâng thöùc, laäp phöông trình Fornication: Taø/thoâng daâm Fortune: Taøi saûn, cô nghieäp; vaän meänh, soá phaän; may ruûi Forum: Nghò tröôøng; hoäi nghò; dieãn ñaøn Fossariens: Phaùi ôû hang (t.k. 15-16) Fossile: Hoùa thaïch; huû laäu Foyer: Loø löûa; toå aám; cö xaù, hoäi quaùn Fraction du pain: Beû baùnh Fragment: Maûnh, maåu, ñoaïn Muratorien: Ñoaïn vaên baûn Muratori Franciscain: Tu só/thuoäc Doøng Phanxicoâ Franc-maçon: Hoäi Tam ñieåm Franco: Mieãn cöôùc phí; thaúng; Phaùp Franges: Tua aùo Fraterniteù: Tình/ñoaøn huynh ñeä, huynh ñoaøn Fratricide: Gieát anh/chò/em, huynh ñeä töông taøn Frauder: Gian laäu Frayage, frayement: Môû loái, khai thoâng, thoâng luoàng Free Churches: Giaùo Hoäi töï do Freùquence: Thöôøng xaåy ra, laëp laïi; taàn soá Freøre: Anh em; sö huynh consanguin: a. em cuøng cha khaùc meï de lait: ...cuøng vuù nuoâi germain: ...cuøng cha cuøng meï jumeaux: ...sinh ñoâi siamois: ...dính lieàn nhau uteùrins: ...cuøng meï khaùc cha coadjuteur: freøre laic: trôï só, tu huynh Mineur: tu só Doøng anh em heøn moïn Freâcheur: tu só Doøng Ñaminh Fresison: Tam ñoaïn luaän Fresison Freudien(-isme): Thuyeát Freud Froc: AÙo thaày tu prendre le f.: ñi tu quitter le f.: hoaøn tuïc Froment: Luùa mì Fruition: Höôûng duïng Fruit: Hoa quaû; ôn ích deùfendu: traùi caám de mer: toâm oác ngao soø (ñoà bieån) du Saint-Esprit: (7) ôn Chuùa Thaùnh Thaàn Frustration: Hoaønh/töôùc ñoaït; laøm thaát voïng Fugitif: Boû troán, ñaøo taåu Fulmination: Tuyeân caùo; tuyeân aùn; noåi thònh noä Funeøbre: Thuoäc veà tang leã oraison f.: ñieáu vaên pompes f.: haõng tang vuï Funeùrailles: An taùng Funeùraire: Tang leã/nghi drap f.: khaên truøm aùo quan urne f.: bình ñöïng thi haøi Furie: Côn thònh noä; ñaøn baø/nöõ thaàn hung döõ Fusion d’horizons: Phoái keát caùc nhaõn quan nhaän thöùc Futur: Töông lai futur (e): Chuù reå, coâ daâu (saép cöôùi) vie f.: kieáp/ñôøi sau Futurible, futuribilia: Vò lai khaû höõu/theå (nhöõng gì ñöôïc giaû ñònh laø coù theå hieän höõu trong töông lai) Futurisme: Phaùi höôùng lai/vò lai
|