|
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Gage: Baûo chöùng, vaät theá chaáp; baèng chöùng, chöùng cöù aux gages de qq.: laøm coâng; (boùng) phuïc vuï, phuï thuoäc gages: tieàn coâng Gaïanites: Phaùi traù thuï naïn (theo hoï, Ñ. Kitoâ khoâng chòu ñau khoå thaät) Galates: Ga-laùt, Gl Galaxie: Thieân/ngaân haø Galileùen: Ngöôøi Galileâ le Galileùen: Ñöùc Gieâsu Gallicanisme: Chuû nghóa Gallican, Phaùp giaùo Gallo-romain: Phaùp-Roma Gameøte: Giao phoái/töû, truyeàn sinh vi töû Gamme: Thang, giai; aâm giai Gammeùe (croix): Chöõ vaïn, thaäp ngoaëc Gardian: Ngöôøi canh, chaên, giöõ gìn; bao toàn Ange g.: thieân thaàn baûn meänh de la paix: caûnh saùt (Paris) peøre g.: cha beà treân Gati: Luaân hoài, sanh töû Gauchisme: Thaùi ñoä khuynh taû Gazophylatium: Ngaân khoá Geùhenne: Vöïc löûa, ñòa/hoûa nguïc; tra khaûo/taán; noãi thoáng khoå Geùmonies: Baäc caáp beâu thaây vouer qq aux g.: phæ nhoå/coâng khai beâu xaáu ai Geøne: Gien, di truyeàn vi töû Geùneùalogie: Gia phaû, phaû heä Geùneùral: Chung, toång quaùt, phoå thoâng Geùneùral: Beà treân toång quyeàn Abbeù G.: Vieän phuï toång quyeàn (Doøng Xitoâ) Maître G.: (Doøng Ña Minh) Ministre G.: (Doøng Phanxicoâ) Preùposeù G.: (Doøng Teân) Prieur G.: (Doøng Kín) Geùneùralat: Chöùc/nhieäm kyø beà treân toång quyeàn Geùneùralisation: Phoå caäp hoùa, phoå thoâng hoùa; khaùi quaùt hoùa, toång quaùt hoùa, suy roäng; vô ñuõa caû naém Geùneùraliste: Baùc só ña khoa Geùneùraliteù(s): Tính phoå thoâng/ñaïi cöông, khaùi luaän; soá ñoâng, phaàn lôùn Geùneùratianisme: Di hoàn thuyeát Geùneùration: Sinh saûn, phaùt sinh; theá heä (en Dieu): nhieäm sinh g.spontaneùe: ngaãu sinh, töï phaùt sinh/hoùa sinh Geùneùrique: Thuoäc chuûng loaïi; ñoaïn phim giôùi thieäu danh saùch nhöõng ngöôøi laøm cuoán phim Geneøse: Trôû thaønh, khai sinh, khôûi nguyeân; Saùch Saùng Theá, St Geùneùsiaque: Lieân quan ñeán St Geùneùsique: Sinh saûn Geùneùtique: Di truyeàn (hoïc) Geùnie: Linh thaàn, thaàn baûn meänh; thieân taøi Geùnital: Sinh duïc Geùniteur: Vò sinh thaønh, cha meï; con/vaät (laøm) gioáng (ngöïa/thoùc gioáng) Geùnitif: Thuoäc caùch Geùnocide: Dieät chuûng Geùnome: Boä gien ñôn boäi Geùnotype: Nguyeân hình, kieåu di truyeàn Genre: Chuûng gioáng; chi, gioáng; thöù, loaïi, kieåu, theå loaïi litteùraire: vaên loaïi humain: nhaân loaïi Gens: Ngöôøi; thò toäc, hoï Gent: Gioáng, loaøi; daân toäc, quoác gia; xinh xaén Gentil: Xinh xaén, töû teá, deã meán/öa Gentils (:païens): Löông daân (non Juifs) daân ngoaïi apoâtre des g.: th. Phaoloâ Geùnuflexion: Baùi quì/goái Geùo-: Ñòa- Geùopolitique: Ñòa chính trò, khoa chính trò ñòa lyù Geùorgique: Thuoäc veà ñieàn daõ, ruoäng ñoàng; baøi thô ñieàn daõ Geùotropisme: Tính höôùng ñaát/ñòa Geùrance, geùrer: Quaûn lyù, quaûn nhieäm Germain: Cuøng cha (cuøng) meï freøres g.: anh em ruoät cousins g.: anh em hoï (con coâ, baùc, chuù, caäu, dì) cousins issus des g.: anh em baø con (trong ñaïi gia ñình: chuù, baùc, coâ, caäu, dì, chaùu...) Germain, germanique: (thuoäc veà) Ñöùc Germe: Maàm, phoâi; maàm moáng Geùsine: Trôû laïi; ñaøn baø naèm nôi Geùsir: Naèm, ôû taïi ci-gît: nôi ñaây an nghæ (ghi treân bia moä) Gestalt: Hình thöùc toaøn dieän, caáu truùc Gestaltisme: Thuyeát caáu truùc Gestapo: Sôû maät thaùm/vuï (Ñöùc quoác xaõ) Gestatoire (chaise): Gheá kieäu (röôùc G. Hoaøng) Geste (liturgie): Cöû chæ/ñieäu Gestion: Vieäc quaûn lyù Ghetto: Xoùm Do thaùi; khu bieät cö Gibelin: Phaùi hoaøng ñeá Ñöùc (YÙ, Trung Coå) Gigantisme: Chöùng khoång loà Gigantomachie: Cuoäc ñaáu cuûa nhöõng ngöôøi khoång loà (choáng caùc vò thaàn) Gilde, ghilde: Nghieäp hoäi, hoäi buoân/coâng thöông Giron: Vaït aùo; loøng renter dans le g. de...: trôû veà trong taäp theå cuûa... Gladiateur: Ñaáu só Glande: Tuyeán, haïch endocrine: t. noäi tieát exocrine: t. ngoaïi tieát holocrine: t. toaøn tieát pineùale: t. tuøng Glas: Tieáng chuoâng baùo töû Global: Toaøn boä/dieän/theå; toaøn caàu Globule: Tieåu caàu rouge: hoàng caàu blanc: baïch caàu Gloire: Vinh danh, thanh danh, vinh quang; Trôøi vaine g.: hö danh Gloria: Kinh “Vinh Danh” Gl. Patri: k. “Saùng Danh” Gloriole: Hö vinh, töï kieâu vaët Glose: Lôøi chuù/baøn, chuù giaûi/thích Glossateur: Phuï chuù gia, nhaø chuù giaûi Glossolalie: Ôn ngoân ngöõ Gnomique: (loaïi vaên) Ngaïn ngöõ, caùch ngoân Gnose (gnosis): Ngoä ñaïo; tri thöùc, tröïc tri Gnoseùologie: Tri thöùc luaän Gnosticisme: Chuû thuyeát duy tri, ngoä ñaïo (hieåu bieát laø nguyeân nhaân cöùu ñoä), thuyeát tröïc quang, tröïc tri Goel: Keû baûo veä Gog et Magog: Keû thuø quaùi gôû Gonade: Tuyeán sinh duïc Gordien (noeud): Khoù khaên nan giaûi Gothique: Goâtíc Goulag: Traïi taäp trung (Xoâvieát) Goupillon: Que raûy nöôùc thaùnh Goût: Vò giaùc; khieáu thöôûng thöùc; sôû thích; veû lòch söï, nhaõ nhaën; phong caùch Goûter Dieu: Caûm neám TC (caûm nghieäm veà TC) Gouvernement: Cai/quaûn trò, chæ huy; chính phuû; chính theå divin: an baøi cuûa TC Goy, goyim: Ngoaïi ñaïo Grabat: Choõng, giöôøng Graâce: AÂn suûng/nghóa, ôn thaùnh actuelle: hieän suûng adjuvante: ôn trôï giuùp capitale: ôn thuû söï coopeùrante: ôn ñoàng taùc creùeùe: ôn thuï taïo de conversion: ôn trôû laïi de gueùrison: ôn chöõa beänh d’eùtat: ôn chöùc phaän d’union: ôn keát hieäp efficace: ôn höõu hieäu gratifiante: ôn laøm ñeïp loøng TC gratis data: ôn nhöng khoâng, ñoaøn suûng gratum faciens: ôn coù duyeân tröôùc maët TC habituelle: thöôøng suûng increùeùe: ôn voâ taïo (laø chính TC) meùdicinale: ôn phöông döôïc opeùrante: ôn taùc ñoäng preùvenante: ôn döï phoøng sanctifiante: ôn thaùnh suûng, thaùnh hoùa suffisante: ôn ñaày ñuû Gradation: Tieäm tieán, taêng daàn Grades: Caáp baäc, giai caáp/traät; baèng caáp Gradualiteù (loi de la): Luaät tieäm tieán (luaân lyù) Graduel: Ca tieán caáp; saùch haùt leã Psaumes graduels: Ca khuùc leân Ñeàn Grammaire: Ngöõ phaùp, vaên phaïm Grand: Lôùn, cao, vó ñaïi croix: huaân chöông haïng nhaát croix de la Leùgion d’honneur: baéc ñaåu boäi tinh haïng nhaát duc: thaùi (ñaïi) coâng; hoaøng töû (Nga) meøre: baø messe: ñaïi leã oncle: oâng baùc (chuù, caäu) parents: oâng baø peøre: oâng Preâtre: Thöôïng teá tante:
baø coâ (dì,
baùc, thím, môï) Grandeur: Ñoä lôùn; taàm quan troïng; uy theá Sa
Grandeur...: Ñöùc... Graphique: Bieåu ñoà, ñoà thò Graphisme: Buùt tính, neùt chöõ Graphologie: Thuaät chieát töï, buùt töôùng, khoa xem chöõ vieát Gratis: Khoâng maát tieàn, nhöng khoâng Gratuit: Nhöng khoâng, bieáu/taëng khoâng; voâ côù, khoâng baèng cöù Grave: Troïng, nghieâm/traàm troïng, naëng Gravitation: Söùc huùt, haáp löïc champ de g.: troïng tröôøng loi de g. universelle: ñònh luaät veà söùc huùt trong vaïn vaät Graviteù: Traàm troïng, troïng tính; nghieâm trang; troïng löïc theùologique: traàm troïng veà maët thaàn hoïc Graviter: Höôùng veà, xoay chung quanh (1 taâm ñieåm coù söùt huùt) Grec (-que): Hy laïp eùglise g.: GH Chính thoáng Greùco-Latin: Hy-La Greùco-Romain: Hy-Roma Greffier: Vieân luïc söï, thö kyù toøa aùn Greùgaire: Soáng thaønh ñaøn, quaàn cö, taäp quaàn; ñaïi/quaàn chuùng Greùgorien:
Thuoäc ÑGH
Greâgoârioâ chant g.: plain-chant: bình ca (leã ca) Greùmial: Khaên phuû ñaàu goái (cuûa giaùm muïc, khi haønh leã: moät thöù taïp deà - tablier) Greøve: Ñình/baõi coâng de la faim: tuyeät thöïc Grille: Chaán song, löôùi saét de choeur: ngaên cung thaùnh de cloâture: noäi caám Doøng Kín Grise (eùminence): Taâm phuùc; möu só Grosso modo: Ñaïi khaùi/ñeå, ñaïi theå Groupe: Nhoùm, taäp ñoaøn/theå dynamique de g.: naêng ñoäng nhoùm theùrapie de g.: trò lieäu taäp theå Groupe: Nhoùm lieân heä conjugal: thoâng gia, sui gia parental: hoï haøng sanguin: nhoùm maùu uteùral: anh chò em ruoät Guelfe: Phaùi Giaùo Hoaøng (Trung Coå) Guerre: Chieán tranh aeùrienne: khoâng chieán bacteùriologique: c.t. vi khuaån civile: noäi chieán de nerfs: c.t. caân naõo de religion: c.t. toân giaùo d’usure: c.t. tieâu hao eùconomique: traän giaëc kinh teá eùtrangeøre: ngoaïi chieán froide: c.t. laïnh nucleùaire/atomique: c.t. haït nhaân, nguyeân töû sainte: thaùnh chieán totale: c.t. toång löïc, toaøn dieän nom de g.: bí danh petite g.: (c.t. quaáy nhieãu) cuoäc taäp traän Guilde: Hoäi, nghieäp hoäi Guru/gourou: Vò thaày linh höôùng Gymnase: Nhaø/phoøng taäp theå duïc (coå Hy Laïp): tröôøng theå duïc (ôû Ñöùc, Thuïy Só): tröôøng trung hoïc Gyneùcologie: Phuï khoa Gyneùcomanie: Tính meâ phaùi, phuï nöõ Gyneùphobie: Chöùng sôï phaùi, phuï nöõ Gyrovague: Thaày tu lang tang
|