TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTG

Gage: Baûo chöùng, vaät theá chaáp; baèng chöùng, chöùng cöù

aux gages de qq.: laøm coâng; (boùng) phuïc vuï, phuï thuoäc

gages: tieàn coâng

Gaïanites: Phaùi traù thuï naïn (theo hoï, Ñ. Kitoâ khoâng chòu ñau khoå thaät)

Galates: Ga-laùt, Gl

Galaxie: Thieân/ngaân haø

Galileùen: Ngöôøi Galileâ

le Galileùen: Ñöùc Gieâsu

Gallicanisme: Chuû nghóa Gallican, Phaùp giaùo

Gallo-romain: Phaùp-Roma

Gameøte: Giao phoái/töû, truyeàn sinh vi töû

Gamme: Thang, giai; aâm giai

Gammeùe (croix): Chöõ vaïn, thaäp ngoaëc

Gardian: Ngöôøi canh, chaên, giöõ gìn; bao toàn

Ange g.: thieân thaàn baûn meänh

de la paix: caûnh saùt (Paris)

peøre g.: cha beà treân

Gati: Luaân hoài, sanh töû

Gauchisme: Thaùi ñoä khuynh taû

Gazophylatium: Ngaân khoá

Geùhenne: Vöïc löûa, ñòa/hoûa nguïc; tra khaûo/taán; noãi thoáng khoå

Geùmonies: Baäc caáp beâu thaây

vouer qq aux g.: phæ nhoå/coâng khai beâu xaáu ai

Geøne: Gien, di truyeàn vi töû

Geùneùalogie: Gia phaû, phaû heä

Geùneùral: Chung, toång quaùt, phoå thoâng

Geùneùral: Beà treân toång quyeàn

Abbeù G.: Vieän phuï toång quyeàn (Doøng Xitoâ)

Maître G.: (Doøng Ña Minh)

Ministre G.: (Doøng Phanxicoâ)

Preùposeù G.: (Doøng Teân)

Prieur G.: (Doøng Kín)

Geùneùralat: Chöùc/nhieäm kyø beà treân toång quyeàn

Geùneùralisation: Phoå caäp hoùa, phoå thoâng hoùa; khaùi quaùt hoùa, toång quaùt hoùa, suy roäng; vô ñuõa caû naém

Geùneùraliste: Baùc só ña khoa

Geùneùraliteù(s): Tính phoå thoâng/ñaïi cöông, khaùi luaän; soá ñoâng, phaàn lôùn

Geùneùratianisme: Di hoàn thuyeát

Geùneùration: Sinh saûn, phaùt sinh; theá heä

(en Dieu): nhieäm sinh

g.spontaneùe: ngaãu sinh, töï phaùt sinh/hoùa sinh

Geùneùrique: Thuoäc chuûng loaïi; ñoaïn phim giôùi thieäu danh saùch nhöõng ngöôøi laøm cuoán phim

Geneøse: Trôû thaønh, khai sinh, khôûi nguyeân; Saùch Saùng Theá, St

Geùneùsiaque: Lieân quan ñeán St

Geùneùsique: Sinh saûn

Geùneùtique: Di truyeàn (hoïc)

Geùnie: Linh thaàn, thaàn baûn meänh; thieân taøi

Geùnital: Sinh duïc

Geùniteur: Vò sinh thaønh, cha meï; con/vaät (laøm) gioáng (ngöïa/thoùc gioáng)

Geùnitif: Thuoäc caùch

Geùnocide: Dieät chuûng

Geùnome: Boä gien ñôn boäi

Geùnotype: Nguyeân hình, kieåu di truyeàn

Genre: Chuûng gioáng; chi, gioáng; thöù, loaïi, kieåu, theå loaïi

litteùraire: vaên loaïi

humain: nhaân loaïi

Gens: Ngöôøi; thò toäc, hoï

Gent: Gioáng, loaøi; daân toäc, quoác gia; xinh xaén

Gentil: Xinh xaén, töû teá, deã meán/öa

Gentils (:païens): Löông daân

(non Juifs) daân ngoaïi

apoâtre des g.: th. Phaoloâ

Geùnuflexion: Baùi quì/goái

Geùo-: Ñòa-

Geùopolitique: Ñòa chính trò, khoa chính trò ñòa lyù

Geùorgique: Thuoäc veà ñieàn daõ, ruoäng ñoàng; baøi thô ñieàn daõ

Geùotropisme: Tính höôùng ñaát/ñòa

Geùrance, geùrer: Quaûn lyù, quaûn nhieäm

Germain: Cuøng cha (cuøng) meï

freøres g.: anh em ruoät

cousins g.: anh em hoï (con coâ, baùc, chuù, caäu, dì)

cousins issus des g.: anh em baø con (trong ñaïi gia ñình: chuù, baùc, coâ, caäu, dì, chaùu...)

Germain, germanique: (thuoäc veà) Ñöùc

Germe: Maàm, phoâi; maàm moáng

Geùsine: Trôû laïi; ñaøn baø naèm nôi

Geùsir: Naèm, ôû taïi

ci-gît: nôi ñaây an nghæ (ghi treân bia moä)

Gestalt: Hình thöùc toaøn dieän, caáu truùc

Gestaltisme: Thuyeát caáu truùc

Gestapo: Sôû maät thaùm/vuï (Ñöùc quoác xaõ)

Gestatoire (chaise): Gheá kieäu (röôùc G. Hoaøng)

Geste (liturgie): Cöû chæ/ñieäu

Gestion: Vieäc quaûn lyù

Ghetto: Xoùm Do thaùi; khu bieät cö

Gibelin: Phaùi hoaøng ñeá Ñöùc (YÙ, Trung Coå)

Gigantisme: Chöùng khoång loà

Gigantomachie: Cuoäc ñaáu cuûa nhöõng ngöôøi khoång loà (choáng caùc vò thaàn)

Gilde, ghilde: Nghieäp hoäi, hoäi buoân/coâng thöông

Giron: Vaït aùo; loøng

renter dans le g. de...: trôû veà trong taäp theå cuûa...

Gladiateur: Ñaáu só

Glande: Tuyeán, haïch

endocrine: t. noäi tieát

exocrine: t. ngoaïi tieát

holocrine: t. toaøn tieát

pineùale: t. tuøng

Glas: Tieáng chuoâng baùo töû

Global: Toaøn boä/dieän/theå; toaøn caàu

Globule: Tieåu caàu

rouge: hoàng caàu

blanc: baïch caàu

Gloire: Vinh danh, thanh danh, vinh quang; Trôøi

vaine g.: hö danh

Gloria: Kinh “Vinh Danh”

Gl. Patri: k. “Saùng Danh”

Gloriole: Hö vinh, töï kieâu vaët

Glose: Lôøi chuù/baøn, chuù giaûi/thích

Glossateur: Phuï chuù gia, nhaø chuù giaûi

Glossolalie: Ôn ngoân ngöõ

Gnomique: (loaïi vaên) Ngaïn ngöõ, caùch ngoân

Gnose (gnosis): Ngoä ñaïo; tri thöùc, tröïc tri

Gnoseùologie: Tri thöùc luaän

Gnosticisme: Chuû thuyeát duy tri, ngoä ñaïo (hieåu bieát laø nguyeân nhaân cöùu ñoä), thuyeát tröïc quang, tröïc tri

Goel: Keû baûo veä

Gog et Magog: Keû thuø quaùi gôû

Gonade: Tuyeán sinh duïc

Gordien (noeud): Khoù khaên nan giaûi

Gothique: Goâtíc

Goulag: Traïi taäp trung (Xoâvieát)

Goupillon: Que raûy nöôùc thaùnh

Goût: Vò giaùc; khieáu thöôûng thöùc; sôû thích; veû lòch söï, nhaõ nhaën; phong caùch

Goûter Dieu: Caûm neám TC (caûm nghieäm veà TC)

Gouvernement: Cai/quaûn trò, chæ huy; chính phuû; chính theå

divin: an baøi cuûa TC

Goy, goyim: Ngoaïi ñaïo

Grabat: Choõng, giöôøng

Graâce: AÂn suûng/nghóa, ôn thaùnh

actuelle: hieän suûng

adjuvante: ôn trôï giuùp

capitale: ôn thuû söï

coopeùrante: ôn ñoàng taùc

creùeùe: ôn thuï taïo

de conversion: ôn trôû laïi

de gueùrison: ôn chöõa beänh

d’eùtat: ôn chöùc phaän

d’union: ôn keát hieäp

efficace: ôn höõu hieäu

gratifiante: ôn laøm ñeïp loøng TC

gratis data: ôn nhöng khoâng, ñoaøn suûng

gratum faciens: ôn coù duyeân tröôùc maët TC

habituelle: thöôøng suûng

increùeùe: ôn voâ taïo (laø chính TC)

meùdicinale: ôn phöông döôïc

opeùrante: ôn taùc ñoäng

preùvenante: ôn döï phoøng

sanctifiante: ôn thaùnh suûng, thaùnh hoùa

suffisante: ôn ñaày ñuû

Gradation: Tieäm tieán, taêng daàn

Grades: Caáp baäc, giai caáp/traät; baèng caáp

Gradualiteù (loi de la): Luaät tieäm tieán (luaân lyù)

Graduel: Ca tieán caáp; saùch haùt leã

Psaumes graduels: Ca khuùc leân Ñeàn

Grammaire: Ngöõ phaùp, vaên phaïm

Grand: Lôùn, cao, vó ñaïi

croix: huaân chöông haïng nhaát

croix de la Leùgion d’honneur: baéc ñaåu boäi tinh haïng nhaát

duc: thaùi (ñaïi) coâng; hoaøng töû (Nga)

meøre: baø

messe: ñaïi leã

oncle: oâng baùc (chuù, caäu)

parents: oâng baø

peøre: oâng

Preâtre: Thöôïng teá

tante: baø coâ (dì, baùc, thím, môï)

Grandeur: Ñoä lôùn; taàm quan troïng; uy theá

Sa Grandeur...: Ñöùc...

Graphique: Bieåu ñoà, ñoà thò

Graphisme: Buùt tính, neùt chöõ

Graphologie: Thuaät chieát töï, buùt töôùng, khoa xem chöõ vieát

Gratis: Khoâng maát tieàn, nhöng khoâng

Gratuit: Nhöng khoâng, bieáu/taëng khoâng; voâ côù, khoâng baèng cöù

Grave: Troïng, nghieâm/traàm troïng, naëng

Gravitation: Söùc huùt, haáp löïc

champ de g.: troïng tröôøng

loi de g. universelle: ñònh luaät veà söùc huùt trong vaïn vaät

Graviteù: Traàm troïng, troïng tính; nghieâm trang; troïng löïc

theùologique: traàm troïng veà maët thaàn hoïc

Graviter: Höôùng veà, xoay chung quanh (1 taâm ñieåm coù söùt huùt)

Grec (-que): Hy laïp

eùglise g.: GH Chính thoáng

Greùco-Latin: Hy-La

Greùco-Romain: Hy-Roma

Greffier: Vieân luïc söï, thö kyù toøa aùn

Greùgaire: Soáng thaønh ñaøn, quaàn cö, taäp quaàn; ñaïi/quaàn chuùng

Greùgorien: Thuoäc ÑGH Greâgoârioâ

chant g.: plain-chant: bình ca (leã ca)

Greùmial: Khaên phuû ñaàu goái (cuûa giaùm muïc, khi haønh leã: moät thöù taïp deà - tablier)

Greøve: Ñình/baõi coâng

de la faim: tuyeät thöïc

Grille: Chaán song, löôùi saét

de choeur: ngaên cung thaùnh

de cloâture: noäi caám Doøng Kín

Grise (eùminence): Taâm phuùc; möu só

Grosso modo: Ñaïi khaùi/ñeå, ñaïi theå

Groupe: Nhoùm, taäp ñoaøn/theå

dynamique de g.: naêng ñoäng nhoùm

theùrapie de g.: trò lieäu taäp theå

Groupe: Nhoùm lieân heä

conjugal: thoâng gia, sui gia

parental: hoï haøng

sanguin: nhoùm maùu

uteùral: anh chò em ruoät

Guelfe: Phaùi Giaùo Hoaøng (Trung Coå)

Guerre: Chieán tranh

aeùrienne: khoâng chieán

bacteùriologique: c.t. vi khuaån

civile: noäi chieán

de nerfs: c.t. caân naõo

de religion: c.t. toân giaùo

d’usure: c.t. tieâu hao

eùconomique: traän giaëc kinh teá

eùtrangeøre: ngoaïi chieán

froide: c.t. laïnh

nucleùaire/atomique: c.t. haït nhaân, nguyeân töû

sainte: thaùnh chieán

totale: c.t. toång löïc, toaøn dieän

nom de g.: bí danh

petite g.: (c.t. quaáy nhieãu) cuoäc taäp traän

Guilde: Hoäi, nghieäp hoäi

Guru/gourou: Vò thaày linh höôùng

Gymnase: Nhaø/phoøng taäp theå duïc

(coå Hy Laïp): tröôøng theå duïc

(ôû Ñöùc, Thuïy Só): tröôøng trung hoïc

Gyneùcologie: Phuï khoa

Gyneùcomanie: Tính meâ phaùi, phuï nöõ

Gyneùphobie: Chöùng sôï phaùi, phuï nöõ

Gyrovague: Thaày tu lang tang