Iambe, iambique: Iambô, thô Iambô

Iatromeùchanisme, -meùchanique: Thuyeát y cô hoïc

Ibidem, ibid., ib.: Cuøng choã/ñoaïn aáy

Iceberg: Nuùi baêng troâi, baêng ñaûo

Ichthus (Iχθύs): Caù; (kyù hieäu ghi yù, coù nghóa “Gieâsu Kitoâ Con Thieân Chuùa Cöùu Theá”)

Icoâne: AÛnh/töôïng thaùnh

Iconoclasme: Ñaäp phaù aûnh töôïng; laïc giaùo nghòch aûnh töôïng, baøi aûnh töôïng

Iconoclaste: Keû phaù aûnh töôïng; keû khoâng keå gì truyeàn thoáng

Iconographe: Nhaø nghieân cöùu tranh aûnh

Iconographie: Khoa tranh aûnh; taäp tranh aûnh

Iconolaâtre, -trie: Thôø aûnh töôïng thaùnh

Iconostase: Bình phong aûnh töôïng ngaên cung thaùnh

Içvara: Töï taïi thieân, Chuùa

Ideùalisme: Chuû thuyeát duy taâm; lyù töôûng

cosmotheùtique: d.t. voâ ngaõ

probleùmatique: d.t. khaû nghi

Ideùation: Taïo töôûng, laäp yù (taïo ra vaø noái keát caùc yù töôûng)

Ideùe: YÙ töôûng

adventice: ñoät phaùt töø giaùc quan

directrice: chuû höôùng

factice: trí taïo, giaû taïo

fixe: coá chaáp, ñònh kieán

ideùes divines: moâ maãu trong T.C.

inneùe: baåm sinh

motrice: chuû ñoäng, thuùc ñaåy

Ideùel: YÙ thuoäc

Idem, id.: Cuõng theá, nhö treân

Identification, identique: Ñoàng nhaát (hoùa)

Identiteù: Ñoàng nhaát tính; baûn saéc

Ideùogramme: Kyù hieäu ghi yù

Ideùographique, eùcriture: Chöõ vieát ghi yù

Ideùologie: YÙ thöùc heä, chuû nghóa, heä tö töôûng

Ideùo-moteur/trice: YÙ vaän

Ides: Ngaøy raèm (Roma: ngaøy 15 caùc thaùng 3, 5, 7, 10 vaø ngaøy 13 caùc thaùng khaùc)

Idiomatique: Thaønh ngöõ

Idiome: Tieáng noùi; (trong Th. Chuùa) ñaëc tính

communication des id.: chuyeån thoâng ñaëc tính

Idiosyncrasie: Caù tính, ñaëc öùng, tính chaát ñaëc thuø

Idiotisme: Ñaëc ngöõ

Idoine/idoneùiteù: Thích ñaùng, xöùng hôïp; ñuû khaû naêng, ñuû tö caùch

Idolaâtrie: Thôø ngaãu töôïng

Idole: Thaàn töôïng, ngaãu töôïng

Idolothytes: Cuûa/ñoà cuùng

Ignorance: Voâ tri, doát naùt, khoâng hay bieát

affecteùe: giaû vôø

crasse: loá bòch

de peine: veà tröøng giôùi

de sanction: veà cheá taøi

invincible: khoâng theå khaéc phuïc (khoâng laøm sao maø bieát cho ñöôïc)

juris: phaùp lyù

privatrice: khuyeát phaïp

vincible: coù theå khaéc phuïc

IHS: Gieâsu (3 chöõ ñaàu cuûa IHSOYS)

Illatif: Nhaäp caùch

Illation: Haäu/quy keát, suy ra

de la modaliteù: hình thaùi

de l’opposition: ñoái laäp

par conversion: hoaùn chuyeån

par eùquipollence: töông ñaúng

par subalternation: sai ñaúng

Illeùgal: Baát hôïp phaùp, phi phaùp

Illeùgitime: Khoâng hôïp phaùp, baát hôïp thöùc; baát chính

Illicite: Nghòch phaùp, traùi pheùp; baát chính

Illogique: Phi luaän lyù, phi lyù, voâ lyù, khoâng loâgic

Illuminati (illumineùs, alumbrados): Phaùi quang chieáu/tieân giaùc

Illumination: Chieáu saùng, quang minh; giaùc ngoä

Illuminer: Soi saùng, chieáu saùng; thieân khaûi

Illuminisme: Thuyeát thieân caûm, quang khaûi, thieân quang luaän

Illusion: AÛo töôûng/aûnh

Illusionisme: AÛo thuaät; aûo töôûng luaän

Image: AÛnh töôïng, hình aûnh

affective: caûm tính

auditive: thính giaùc

conseùcutive: tieáp haäu

composite/geùneùrique: chung loaïi

kinestheùtique/motrice: vaän ñoäng

mentale: taâm linh

reùelle: aûnh thaät

sensible: caûm giaùc

tactile: xuùc giaùc

thermique: nhieät giaùc

type: tieâu aûnh

verbale: ngoân töø

virtuelle: aûnh aûo

visuelle: thò giaùc

de Dieu: hình aûnh TC

Imagination: Töôûng töôïng

creùatrice: saùng taïo

plastique: taïo hình

reproductive: phuïc hoài

reproductrice: taùi dieãn

Imam, Iman: Thaày caû (hoài giaùo)

Imitation de Jeùsus Christ: Göông Chuùa Gieâsu, Saùch göông phuùc

Imiter: Noi göông, baét chöôùc

Immaculeùe Conception: Ñöùc Maria (ñöôïc thuï thai) Voâ Nhieãm nguyeân toäi

Immanence: Noäi taïi tính

Immanentisme: Thuyeát noäi taïi

Immarcesible: Khoâng heùo, khoâng taøn; baát huû

Immateùriel: Voâ chaát, phi vaät chaát; voâ hình

Immeùdiat: Tröïc tieáp, tieáp ngay sau, laäp töùc

Immense, immensiteù: Voâ bieân, meânh moâng, bao la

Immersion: Dìm, nhaän chìm trong nöôùc, nhuùng

Immixtion: Troän laãn; can döï, can thieäp

Immobile, -isme: Baát ñoäng

Immolation: Saùt teá

commeùmorative: töôûng nieäm

mystique: thaàn bí

non sanglante: khoâng ñoå maùu

physique: tröù hình

repreùsentative: tieâu bieåu

sanglante: ñoå maùu

Immonde: OÂ ueá

esprit i.: thaàn oâ ueá

Immoralisme: Thuyeát voâ luaân lyù, phi ñaïo ñöùc

Immortel: Baát töû

Immuable: Baát khaû di dòch, baát bieán, khoâng thay ñoåi

Immuniteù: Mieãn dòch/tröø, ñaëc mieãn

eccleùsiastique: giaùo hoäi

cleùricale: giaùo só

Immutabiliteù: Baát dòch tính, tính chaát baát bieán

Impanation: Nhaäp bính (“hieän dieän trong baùnh”: laäp tröôøng cho raèng sau khi truyeàn pheùp baùnh vaãn coøn nguyeân laø baùnh: Luther)

Impassibiliteù: Baát khaû thuï naïn, tình traïng khoâng theå ñau khoå

Impassible: Voâ caûm, trô yø, khoâng theå ñau khoå

Impeccabiliteù: Khoâng theå phaïm toäi

Impeùnitence: Baát hoái, cöùng loøng, khoâng aên naên

finale: khi laâm töû, cheát dö

Impeùratif: Quyeát/meänh leänh; ñoøi hoûi caáp baùch

cateùgorique: nhaát quyeát, döùt khoaùt

Imperfection: Baát toaøn; khuyeát ñieåm, khieám khuyeát

Impersonnel: Voâ ngaõ, voâ ngoâi vò; phi nhaân caùch; khoáng/phieám chæ, khoâng lieân quan ñeán rieâng ai

Impeùtrant, impeùtration: Thuï ñaéc/höôûng, nhaän ñöôïc

Impie, impieùteù: Nghòch ñaïo, baùng boå; voâ tín ngöôõng; baát hieáu

Implication: Lieân luïy; quan heä; haøm xuùc, nguï yù, bao haøm

Implicite: Maëc nhieân, ngaàm aån

Impondeùrable: Khoâng theå caân löôøng; khoâng löôøng ñöôïc, khoân löôøng

les imp.: nhöõng yeáu toá, nhaân toá khoâng löôøng ñöôïc

Imposition: Ñaët, ñeå

des mains: ñaët tay

des cendres: boû tro

de l’eùvangile: ñaët Phuùc aâm treân ñaàu

Impossible: Khoâng theå, baát khaû höõu

Impotence: Lieät baïi/nhöôïc; baát löïc

Impreùcation, impreùcatoire: Nguyeàn ruûa

Impression: AÁn töôïng, caûm töôûng

auditive: aán t. thính giaùc

repreùsentative: bieåu nieäm

Impressionnisme: Chuû nghóa/phaùi aán töôïng

Imprimatur: Chuaån aán, cho pheùp in

Improbable: Vò taát, khoâng chaéc

Impropeøres: Lôøi than traùch

Imprudence: Khoâng thaän troïng, baát caån, khinh xuaát

Impubeøre: Chöa daäy thì

Impudiciteù: Trô treõn; daâm daät

Impuissance: Baát löïc; lieät döông

anteùceùdente: coù tröôùc

psychique: taâm lyù

Impulsion: Xung ñoäng, kích giuïc

Impur: Khoâng trong saïch; oâ troïc; daâm oâ

esprit imp.: thaàn oâ ueá, ma quyû

Imputabiliteù: Quy traùch

In abstracto: Caùch tröøu töôïng

In actu: Hieän theå

primo: ñeä nhaát

secundo: ñeä nhò

exercito: trong haønh ñoäng

signato: trong yù nghóa

Inaccessibiliteù: Khoâng theå tôùi, ñaït tôùi, vaøo; khoâng theå hieåu thaáu; khoù tieáp xuùc

Inadeùquat: Khoâng thích ñaùng, thích hôïp

In adjecto: Nôi phuï töø

Inadvertance: Voâ yù, baát caån; voâ thöùc

In albis (Dimanche): (Chuùa nhaät) AÙo traéng (sau leã Phuïc sinh)

Inalieùnable: Khoâng theå töôùc boû, chuyeån nhöôïng

In alio: Taïi tha

Inamovible: Khoâng theå thuyeân chuyeån, khoâng theå baõi mieãn; vónh vieãn

In anima vili: Treân moät con vaät (thí nghieäm)

Inanimeù: Voâ sinh; voâ tri, baát tænh, maát hoàn, khoâng ñoäng ñaäy

In articulo mortis: Trong giôø laâm chung/töû

Incantation: Thaàn chuù

Incapable: Khoâng coù khaû naêng, khoâng ñuû quyeàn; keùm coûi

Incardination: Nhaäp tòch/giaùo phaän

Incarnation: Nhaäp theå

Incarner: Laø hieän thaân cuûa; theå hieän; ñoùng vai

In causa: Taïi caên

In cauda venenum: Ñoäc haïi laø taïi ñoaïn choùt/ñaèng ñuoâi

Inceptive: (meänh ñeà/maïc khaûi) Khai thuûy, sô khôûi

Inceste: Loaïn daâm; loaïn luaân

Inchoatif: Theå baét ñaàu

Incident(e): Phuï ñôùi

Incineùration: Hoûa taùng/thieâu

Incipit: Nhöõng chöõ ñaàu (moät cuoán saùch/baøi vieát)

Incirconcis: Khoâng caét bì

Incise: Caâu xen, cheâm

Inclination: Cuùi ñaàu, nghieâng mình; khuynh höôùng; sôû thích

Includens et inclusum: Bao haøm vaø thuï haøm

Inclusion: Bao haøm/goàm

Incognito: Giaáu teân, aån danh, bí maät

Incommensurabiliteù: Voâ öôùc/löôïng, khoâng theå öôùc löôïng, ño löôøng

Incommunicabiliteù: Khoâng theå truyeàn ñaït, baát khaû thoâng

assomptible: thoâng thuï

partis ad totum: phaân toaøn baát khaû thoâng

universalis ad particularia: phoå tö baát khaû thoâng

Incompatible: Khoâng hôïp nhau, töông hôïp; xung khaéc, töông kò

Incompeùtence: Baát taøi, thieáu khaû naêng; voâ thaåm quyeàn

Incompleùtude: Baát toaøn

Incomplexe: Khoâng caàu kyø/raéc roái, ñôn giaûn

Incompreùhensibiliteù: Baát khaû ñaït, khoâng theå hieåu ñöôïc

Inconditionneù: Voâ ñieàu kieän

Inconscient: Voâ thöùc, khoâng yù thöùc

Inconseùquence: Khoâng hôïp lyù/maïch laïc/ nhaát trí/loâgic, baát nhaát; khinh suaát, thieáu suy nghó

Inconsistance: Khoâng ñaëc; khoâng chaéc/vöõng

Inconstance: Khoâng beàn/ñeàu, thaát thöôøng, voâ chöøng; khoâng chung thuûy, hay thay ñoåi

Incontestable: Khoâng theå choái caõi

Incontinence: Khoâng tieát duïc, daâm daät

Incorporation: Nhaäp tòch, gia nhaäp, saùp nhaäp

Incorporeùiteù, incorporel: Voâ theå/hình

Incorruptibiliteù: Khoâng theå huûy dieät, hö naùt, bieán chaát; khoâng theå mua chuoäc

Increùdibiliteù: Khoâng tin ñöôïc

Increùdule: Voâ tín, khoâng chòu tin, cöùng loøng

Increùeù: Phi taïo, khoâng ñöôïc taïo döïng ra; haèng höõu

Incriminer: Buoäc toäi, leân aùn

Incroyance: Voâ tín ngöôõng, khoâng tin

Incubation: AÁp tröùng; naèm moäng, caàu moäng

Incube: Quyû ñöïc phaù phuï nöõ, quyû phaïm nhan, daâm yeâu

Inculper: Buoäc/quy toäi

Inculturation: Hoäi nhaäp vaên hoùa, baûn xöù, baûn ñòa, baûn thoå; baûn vò hoùa

Indatable: Khoâng ñònh ñöôïc ngaøy thaùng

Indeùfectibiliteù: Baát khaû thuyeát, khoâng theå mai moät ñi

Indeùfini: Voâ haïn/bieân; khoâng xaùc ñònh/ñònh roõ, baát ñònh, phieám ñònh; voâ ñònh höõu/theå

Indeùfinissable: Khoâng theå ñònh nghóa, khoù ñònh roõ

Indeùleùbile: Khoâng taåy xoùa ñöôïc; khoâng theå phai nhaït

Indeùtermination (principe d’): Nguyeân lyù baát xaùc ñònh (Heisenberg)

Indeùterminisme: Thuyeát phi taát ñònh, baát ñònh

Index: Soå caùc saùch bò caám; baûng muïc luïc; chæ soá

Indice: Daáu hieäu; chæ soá

reùfraction: chæ soá khuùc xa

Indiction, indict: Trieäu taäp

Indiffeùrence: Thôø ô, döûng döng; phieám ñònh; trung laäp

active: chuû ñoäng

de contrarieùteù: töông khaéc

de contradiction: maâu thuaãn

de speùcification: traïch loaïi

privative: khuyeát phaïp

Indiffeùrentisme: Thaùi ñoä laõnh ñaïm, thôø ô; thuyeát trung laäp

Indigeøne, clergeù: Giaùo só baûn xöù

Indissolubiliteù: Baát khaû phaân ly, khoâng theå phaân taùn/chia lìa

Individu: Caù theå/nhaân

geùneùrique: thuoäc gioáng

singulier: rieâng bieät

speùcifique: thuoäc loaïi

vague: baát ñònh

Individualisme: Caù nhaân chuû nghóa

Individualiteù : Caù bieät tính

Individuation: Caù theå hoùa

In divinis: Trong Thieân Chuùa, thuoäc thaàn söï

Indivis: Khoâng chia phaàn ra, ñeå chung

Indriya: Caên

Inducteur: Chuû naïp

courant i.: doøng aûm öùng

Inductif, induction: Quy naïp; (ñieän) caûm öùng

Indulgence: AÂn xaù

locale: toøng sôû

partielle: tieåu xaù

personnelle: toøng nhaân

pleùnieøre: ñaïi xaù

pour les deùfunts: ñeå nhöôøng cho keû cheát

Indult: Ñaëc phaùp/quyeàn; ñaëc mieãn

Indultaire: Thuï ñaëc phaùp, ngöôøi nhaän ñaëc mieãn/quyeàn

Ineffable: Khoân taû, khoù taû neân lôøi

Ineùgaliteù: Baát bình ñaúng

Inerrance: (Kinh Thaùnh) Voâ ngoä, khoâng sai laàm

Inertie: Quaùn tính, tính trô yø

In esse: Höõu theå taïi theå

In extenso: Toaøn boä, toaøn baûn/vaên

In extremis: Phuùt cuoái cuøng, giôø laâm chung

Infaillibiliteù: Baát khaû ngoä

Infaillible: Voâ ngoä, baát khaû ngoä, khoâng theå sai laàm

Infamie: Bæ oåi, oâ nhuïc, oâ danh

de droit: chieáu luaät

de fait: chieáu söï

Infanticide: Saùt nhi, gieát treû sô sinh

Infeùrence: Suy dieãn, quy keát

Infernal: Thuoäc hoûa nguïc, quyû quaùi, gheâ gôùm

pierre inf.: thoûi baïc nitrat

Infibulation: Tuïc khaâu voøng (nôi aâm hoä)

Infideøle: Löông daân; baát trung

Infideùliteù: Baát trung, boäi baïc

neùgative: tieâu cöïc

positive: tích cöïc

privative: khuyeát phaùp

In fieri: Ñang treân ñöôøng hình thaønh, ñang tieán tôùi möùc thaønh töïu, hoaøn thaønh

Infini: Voâ bieân/cuøng/taän

Infiniteùsimal: Cöïc nhoû, vi phaân

Infinitif: Daïng voâ ñònh, nguyeân theå, vò bieán caùch

Infirmatif: Baùc, huûy, thuû/trieät tieâu

Infirmes (huile des): (daàu) Beänh nhaân

Inflation: Laïm phaùt, taêng quaù nhieàu

Infliction: Tuyeân keát/phaït, giaùng phaït, baét phaûi chòu (hình phaït)

Influence: AÛnh höôûng; uy theá

In-folio: Khoå hai

In forma communi: Chaáp thuaän chung

In forma specifica: Chaáp thuaän ñaëc bieät

Informatif (proceøs): Vuï aùn ñieàu tra phong thaùnh

Informatique: Thoâng tin hoïc, tin hoïc

Informatiser: Duøng phöông phaùp cuûa thoâng tin hoïc, ñöa vaøo maùy tính/ñieän toaùn ñeå xöû lyù

Informe: Voâ moâ thöùc; khoâng coù hình daïng; baát hôïp thöùc

Informeù: Höõu moâ thöùc; bieát tình hình, thaïo tin töùc

Informer: Cho bieát, thoâng baùo; moâ hieäp

Infra-: Sau, döôùi-

Infraction: Vi phaïm

Infralapsaire: Tình traïng haäu sa ñoïa (thuyeát cuûa moät nhaùnh Calvin)

Infrarouge: Hoàng ngoaïi

Infrastructure: Neàn; cô sôû haï taàng

Infus: Thieân phuù

Infusion: Nöôùc haõm; ñoå vaøo nhö nöôùc; thieân phuù, thoâng ban

de l’aâme: phuù hoàn

de la graâce: thoâng/ñoå ôn

Inhabiliteù: Khoâng coù/khoâng ñuû/thieáu tö caùch

Inhabitation: (Thaùnh Thaàn) Cö nguï, noäi cö, ôû

Inheùrence: Voán coù, coá höõu, ñính keát, noäi thuoäc

actuelle: hieän taïi

aptitudinelle: baûn thuoäc

Inhibition: ÖÙc cheá, ñình chæ, caám ñoaùn, ngaên caûn

Inhumation: Choân caát

Iniquiteù: Ñoài phong baïi tuïc, toäi phaïm; baát coâng

mysteøre d’iniquiteù: maàu nhieäm toäi aùc

Initiation chreùtienne: Khai taâm kitoâ (giaùo)

Initiative: Saùng kieán

Initium fidei: Böôùc khôûi ñaàu ñöùc tin, ñ.t. chôùm nôû

Injure: Chöûi ruûa, laêng nhuïc, maï lò; baát coâng; thieät thoøi, toån haïi

Injustice: Baát coâng

Innascibiliteù: Baát khaû thuï sinh tính, khoâng theå sinh ra ñöôïc

Inneù: Baåm sinh, thieân phuù

Inneùisme: Thuyeát baåm sinh

Innocent: Voâ toäi; trong traéng, ngaây thô; voâ haïi

Saints In.: Thaùnh Anh Haøi

Innovation: Ñoåi môùi, canh taân

In nuce: Taét moät lôøi

In obliquo: Giaùn chæ

Inorganique: Voâ cô

In partibus: (nôi löông daân) Theo hieäu toøa

In periculo mortis: Luùc nguy töû

In persona Christi: Thay maët Ñ. Kitoâ

In petto: Giöõ kín (trong loøng)

In potentia: Trong tieàm theå

proxima: gaàn

remota: xa

Inquisition: Toøa Thaåm tra, thaåm vaán

INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudeorum): Gieâsu Nadareùt Vua ngöôøi Do thaùi

In re: Hieän söï; noäi söï

In recto: Tröïc chæ

In sacris: Ñaõ chòu chöùc thaùnh

Inscription: Caâu ghi; ñaêng kyù, ghi danh

In se: Taïi söï, töï taïi

Inseùmination: Truyeàn tinh/gioáng, thuï tinh

Insermenteù: Khoâng (chòu) tuyeân theä

Insigne: Phaåm hieäu, phuø/huy hieäu

In situ: Taïi choã

In solidum: Lieân ñôùi, caû taäp theå

Insoluble: Khoâng tan hoøa; khoâng giaûi quyeát ñöôïc

Inspiration (de la Bible): Linh thaàn, thaàn höùng/khôûi

verbale: khaåu töø

Inspireù: Thuï höùng, do thaàn khôûi

Instance: Thænh caàu; thaåm caáp, caáp toøa aùn 1, 2, 3; vuï kieän; thaåm quyeàn

premieøre i.: sô caáp

deuxieøme i.: ñeä nhò caáp

troisieøme i.: ñeä tam caáp

Instauration: Xaây döïng, kieán taïo, thieát laäp

Instinct: Baûn naêng; naêng khieáu

divin: thaàn khôûi

sexuel: tính duïc

de vie (eros): tính duïc (Freud)

de mort (thanatos): taán coâng huûy dieät söï soáng (Freud)

Institut: Vieän, hoïc vieän; hoäi doøng

beùneùfique: cô sôû töø thieän

cleùrical: hoäi giaùo só

de droit dioceùsain/pontifical: thuoäc luaät giaùo phaän/g. hoaøng

de vie consacreùe: hoäi taän hieán

laique: hoäi giaùo daân

religieux: de perfection: Doøng tu, tu hoäi

seùculier: tu hoäi ñôøi

Institut “per le Opere di Religione” (IOR): Ngaân haøng Vatican

Institution: Cô/theå cheá; cô quan; ñaët ñònh; thieát cheá, thaønh/thieát laäp

canonique: chieáu luaät

des sacrements: thaønh laäp bí tích

Instruction: Daïy doã, ñaøo taïo, huaán luyeän; kieán thöùc; lôøi chæ daãn; thaåm cöùu

d’un proceøs: chöùng thö/lieäu

Instructions: Huaán/chæ thò, thoâng tö

Instruir la cause: Thaåm cöùu vuï aùn

Instrumentale (cause): (nguyeân nhaân) Duïng cuï

Instrumentalisme: Thuyeát coâng cuï

Instruments du culte: Vaät duïng phuïng töï

de travail: taøi lieäu laøm vieäc, nghieân cöùu

Inteùgration: Goäp vaøo, saùp nhaäp; hoøa nhaäp

Inteùgrisme: Chuû tröông baûo toaøn, baûo thuû quaù khích

Inteùgriteù: Toaøn veïn; nguyeân tuyeàn; lieâm khieát, thanh lieâm

eùtat d’in.: tình traïng nguyeân tuyeàn

de la confession: xöng toäi ñaày ñuû

Intellect: Trí naêng/tueä

agent: taùc ñoäng

passible: thuï ñoäng

pratique: thöïc tieãn

speùculatif: suy lyù

Intellectualisme: Thuyeát chuû trí, duy trí

Intellectuel: Trí tueä/oùc; trí löïc; trí thöùc

Intelligence: Trí tueä, thoâng hieåu; lieân heä bí maät, tình baùo

don d’in.: ôn thoâng minh

divine: thaàn trí

Intelligences: Trí thaàn (phaåm traät thieân thaàn)

Intelligentsia: Giôùi trí thöùc

Intelligibiliteù: Khaû nieäm/tri, coù theå hieåu ñöôïc

Intempeùrance: Khoâng ñieàu ñoä, tieát ñoä, chöøng möïc

Intemporel: Voâ/phi thôøi gian

Intensif: Maõnh lieät; caáp toác; nhaán maïnh

culture int.: thaâm canh

Intensiteù: Cöôøng ñoä

Intention: YÙ chæ

de messe: yù/boång leã

Intention: Chuû yù, yù höôùng; yù muoán

actuelle: hieän yù

de signification: chuû yù chæ thò

explicite: minh yù

habituelle: thöôøng yù

implicite: haøm yù

interpreùtative: dieãn yù

premieøre: ñeä nhaát

seconde: ñeä nhò

virtuelle: tieàm yù

Intentionaliteù: Duïng taâm/yù, coá yù

Iter-: Giöõa, lieân, töông-

Interaction: Töông taùc, taùc ñoäng qua laïi

Interceùder, intercession: Chuyeån caàu, baàu cöû, can thieäp giuùp

Intercommunion: Thoâng döï vaøo söï thaùnh, thoâng hieäp bí tích lieân giaùo phaùi

Interconfessionalisme: Khuynh höôùng hôïp taùc lieân tín phaùi

Interculturation: Hoøa nhaäp vaên hoùa

Interdeùpendence: Phuï thuoäc laãn nhau, tuøy thuoäc vaøo nhau, hoã thuoäc

Interdiction: Caám chæ

Interdioceùsain: Lieân giaùo phaän

Interdisciplinaire: Lieân khoa/ngaønh

Interdit: Caám cheá/chæ; vaï caám

ab homine: do nhaân

a jure/par la loi: do luaät

colleùgial/collectif: taäp theå

geùneùral: toång quaùt

local: toøng sôû

particulier: ñaëc bieät

personnel: toøng nhaân

Interfeùrence: Giao thoa, choàng cheùo nhau

Inteùrioriser: Noäi taâm hoùa

Inteùrioriteù: Noäi giôùi tính

Inteùrim: Taïm quyeàn, laâm thôøi

Interlocutoire: Phuùc tra; trung phaùn

Intermeùdiaire: Trung gian

Intermonde: Khoaûng giöõa caùc theá giôùi

Internonce: Ñaëc söù, coâng söù Toøa Thaùnh

Interpellation: Goïi hoûi, chaát vaán

Interpeùneùtration: Thaâm nhaäp laãn nhau

Interpersonnel: Lieân baûn vò/ngoâi vò

Interpolation: Maïo nhaäp, theâm vaên; noäi suy

Interpreùtatif: Coù tính caùch giaûi thích; hoang töôûng suy dieãn

Interpreùtation: Giaûi thích

authentique: chính thöùc

deùclaratoire: tuyeân caùo

doctrinale: theo giaùo thuyeát

explicative: minh dieãn

extensive: ngoaïi tröông

historique: theo lòch söû

judiciaire: taøi phaùn

large: roäng

logique: höõu lyù

restrictive: haïn heïp

stricte: saùt nghóa, theo nghóa heïp

systeùmatique: theo heä thoáng

usuelle: theo taäp quaùn

Interpreøte: Thoâng ngoân/dòch, phieân dòch; giaûi thích; truyeàn ñaït yù töôûng

Interpsychologie: Taâm lyù hoïc lieân caù nhaân

Interrogation: Hoûi, chaát vaán, nghi vaán; caâu hoûi

Interruption: Giaùn/döùt ñoaïn

de l’instance: toá tuïng

Interstice: Khe, keõ; giaùn kyø

Intersubjectif: Lieân chuû theå, giöõa caùc thuû theå

Intertestamentaire: Giöõa Cöïu vaø Taân Öôùc

Intervalle: Khoaûng; quaõng; khoaûng caùch

par intervalles: thænh thoaûng

Interventionisme: Chuû nghóa can thieäp

Intestat: Khoâng laäp di chuùc

Intimation: Thoâng tri (ra toøa), truyeàn ñaït; khaùng caùo

Intimidation: Haêm ñe/doïa, laøm cho ruït reø vì sôï

Intinction: Chaám Mình Thaùnh vaøo Maùu Thaùnh

Intoleùrance: Baát khoan dung, khoâng bao dung, coá chaáp

Intouchable: Tieän daân

Intra-: Trong, taïi-

Intrasubjectiviteù: Trong chuû theå

Intrinseøque: Noäi khôûi; noäi taïi

Introduction: Nhaäp moân, vaøo ñeà, nhaäp ñeà; ñeà khôûi, toá tuïng, khôûi tuïng

de la cause: khôûi tuïng

Introït: (kinh) Nhaäp leã

Intronisation: Toân leân ngoâi, leã ñaêng quang, nhaäm chöùc

Introspectif: Noäi quan, nhìn vaøo noäi taâm

Introversion: Höôùng ngaõ, noäi höôùng

Intrus: Len loûi vaøo; tieám vò, nhaäp ñoaït

Intuitif: Tröïc giaùc

vision intuitive de Dieu: tröïc kieán TC

Intuition: Tröïc giaùc, tröïc quan

bergsonnienne: theo Bergson

d’eùtendue: khoâng gian

divinatrice: saùng kieán

Intuitionisme: Tröïc giaùc thuyeát

Intussusception: Haáp thu thaám loïc, haáp thuï

Invalide: Taøn pheá; voâ hieäu löïc, khoâng thaønh pheùp, baát thaønh

Invalider: Thuû tieâu hieäu löïc, voâ hieäu hoùa

Inventaire: Baûn/kieåm keâ

Invention: Phaùt minh/kieán; hö caáu (moät caâu chuyeän); phaùt hieän, tìm ra

Inverse: Ngöôïc, ñaûo, nghòch

Inversion: Ñaûo ngöôïc; nghòch ñaûo, ñaûo chuyeån

Inverti: Ngöôøi tình duïc ñoàng giôùi, ñoàng tính luyeán aùi

Investigation: Tìm toøi, hoïc hoûi, nghieân/tra cöùu

Investiture: Taán phong; thuï phong, töïu chöùc

querelle des Inv.: vuï tranh caõi veà quyeàn chæ ñònh giaùm muïc (giöõa GH vaø Hoaøng Ñeá: t.k. 11-12)

Invitatoire: Kinh giaùo ñaàu, ca nhaäp tuïng

In vitro: Trong oáng nghieäm

In vivo: Trong cô theå

Invocation: Khaån caàu, caàu khaán

oiseuse: keâu Teân Chuùa voâ côù

sous l’inv. de...: döôùi söï phuø hoä cuûa...

Involontaire: Voâ yù, khoâng chuû taâm

Involution: Thoaùi hoùa; thu teo

Iota: Chieác chaám treân chöõ i; tí ti

Ipseùiteù: Sôû ngaõ tính

Ipsissima verba/vox Iesu: Ngoân töø cuûa chính Ñ. Gieâsu

Ipso facto: Töùc khaéc, do/bôûi chính söï vieäc

Ireùnisme: Xu thôøi; thaùi ñoä chuû hoøa cöïc ñoan

Irrationnel: Phi/phaûn lyù, khoâng hôïp lyù; voâ tyû

Irreùdentisme: Chuû tröông ñoøi laïi ñaát ñai (YÙ ñaïi lôïi)

Irreùductible: Khoâng theå giaûi tröø

Irreùgulariteù: Baát hôïp luaät, traùi quy phaùp, ngaên trôû (chòu chöùc)

Irreùgulier: Khoâng ñeàu; traùi quy phaùp, khoâng chính quy, baát thöôøng, ngoaøi quy taéc

Irreùligiositeù: Voâ toân giaùo

Irreùmissible: Khoâng theå tha thöù

Irreùveùrence: Thieáu toân kính, baát kính

Irreùversible: Khoâng theå ñaûo ngöôïc; khoâng theå chuyeån hoài; moät chieàu

Irritant: Huûy tieâu; choïc töùc; laøm raùt, kích thích

clause ir.: ñieàu khoaûn huûy boû/tieâu

Isagogique: Phaàn daãn nhaäp

Isaïe: I-sai-a, Is

Islam: Hoài giaùo

Ismaeùlien: Phaùi Ismael (moät toân phaùi Hoài giaùo)

Ismaeùlite: AÛ raäp

Iso-: Nhö, ñoàng, ñaúng-

Isonomie: Ñoàng luaät; keát tinh cuøng kieåu

Isotope: ñoàng vò

Israël: Ít-ra-en

Israeùlien: Daân nöôùc Ítraen

Israeùlite: Do thaùi

Item: Vaû laïi, ngoaøi ra; ñôn vò (phaàn/yeáu toá trong toaøn boä coù toå chöùc)

Iteùration: Laøm laïi

Itineùrant: Löu ñoäng, nay ñaây mai ñoù

Ivraie: Coû luøng

Ivresse: Say söa/meâ; say röôïu