TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTL

Labadistes: Phaùi thieân nieân Labadie

Labarum: Côø hieäu (mang chöõ Xριοτοs:***) cuûa Coânstatinoâ

Lacune: Loã khuyeát; ñoaïn khuyeát; khuyeát ñieåm, thieáu soùt

Lai-e: Trôï só (tu só khoâng khaán troïng)

Laø-haut: Treân kia (Trôøi)

Laïc, laïque: Giaùo daân; (giôùi) khoâng toân giaùo

eùcole laique: tröôøng coâng ñôøi

Laïcat: Baäc/giôùi giaùo daân

conseil du l.: hoäi ñoàng g.d.

Laïciser: Theá tuïc hoùa, tuïc hoùa; hoài tuïc

Laïcisme: Traøo löu/thuyeát tuïc hoùa

Laïciteù: Tính caùch theá tuïc

Lamaisme: Ñaïo Lama

Lamaserie: Chuøa Lama

Lamentations: Ai Ca, Ac

Langue: Löôõi; ngoân ngöõ

confusion des l.: laãn loän ngoân ngöõ

don des l.: ôn noùi tieáng laï, ngoân ngöõ

de feu: löôõi löûa

Lapidation: Neùm ñaù cho cheát

Laps: Troâi qua

de temps: khoaûng thôøi gian

Laps, relaps: Ñaõ boû ñaïo

Lapsi: Nhöõng ng. sa ngaõ (boû ñaïo trong côn baùch haïi)

Lapsus: Loãi/lôõ laàm

calami: loãi vieát laàm

linguae: loãi noùi laãn, lôõ lôøi

Lare: OÂng Taùo; nhaø; gia ñình

Latae sententiae: (aùn) Tieân keát

Latifundium, -ia: Ñieàn ñòa lôùn, ñieàn trang lôùn

Latin: Latinh

(langue): La ngöõ

rite l.: nghi thöùc La tinh

Latitudinaire, latitudinarisme: Chuû nghóa phoùng nhieäm, phoùng tuùng

Lato sensu: Theo nghóa roäng

Latran: Lateâranoâ

Latreutique, latrie: Thôø phöôïng, toân thôø (chæ daønh rieâng cho Th. Chuùa; xem caùc töø dulie, hyperdulie)

Laudes: Giôø kinh ca ngôïi, kinh saùng

Laure: Tu vieän (Ñoâng phöông)

Lavabo: Kinh/nghi thöùc röûa tay

Laxe, laxisme: Khoan thöù/hoøa; phoùng thöù thuyeát, chuû tröông buoâng thaû; loái soáng buoâng thaû

Lazaret: Nhaø caùch ly; traïi huûi

Lazariste: Doøng th. Vinh sôn

Leçon: Baøi huaán giaùo, baøi ñoïc

breøve: baøi ñoaûn huaán

Lecteur: Thaøy/ngöôøi ñoïc saùch

en theùologie: thaïc só thaàn hoïc

Lectio: Ñoäc phaùp

divina: ngaãm ñoïc Lôøi Chuùa

Lectionnaire: Saùch baøi ñoïc

Lectorat: Chöùc ñoïc saùch

Lecture: Ñoïc saùch; baøi ñoïc

spirituelle: ñoïc saùch thieâng lieâng

Leùgal: Hôïp phaùp, theo luaät, do luaät ñònh

Leùgaliser: Thò thöïc, hôïp phaùp hoùa

Leùgalisme: Thoùi vuï quy luaät, chuû höôùng toân troïng phaùp cheá quaù ñoä

Leùgat: Ñaïi/ñaëc söù

papal: ñaëc söù Giaùo Hoaøng

a latere: ñaëc söù a latere (töø beân caïnh ÑGH)

Leùgation: Chöùc khaâm sai; toøa coâng söù; ñoaøn ñaïi dieän

Leùgende: Truyeàn thuyeát, huyeàn thoaïi

Leùgeøreteù: Nheï; nhanh nheïn; nheï daï, hôøi hôït

Leùgifeùrer: Laäp phaùp, laøm luaät

Leùgislateur: Nhaø laäp phaùp

Leùgiste: Luaät gia, nhaø luaät hoïc

Leùgitime: Hôïp thöùc; chính ñaùng

Leùgitimer: Hôïp thöùc hoùa, chính thöùc hoùa

des enfants: con caùi

Legs: Cuûa di taëng

pieux: töø thieän, di saûn ñaïo ñöùc

Leitmotiv: Neùt chuû ñaïo, chuû ñeà quaùn xuyeán; caâu ñieäp

Lemme: Döï ñeà, tieàn ñeà, boå ñeà

Leùninisme: Chuû nghóa Leânin

Leùonin: Sö töû; thuoäc veà Ñöùc Leâoâ

contrat l.: hôïp ñoàng giaønh phaàn hôn

Leøpre: Beän cuøi, huûi, phong

Lesbienne: Phuï nöõ loaïn daâm ñoàng giôùi

Leøse-majesteù: Khi quaân (toäi phaïm ñeán thuû laõnh toái cao/vua)

Leùsinerie: Buûn xæn, keo baån

Leùsion: Veát thöông; thöông toån; toån haïi

Leùtal: Gaây cheát

dose l.: lieàu thuoác gaây cheát

Leùthargie: Chöùng nguû lòm, hoân meâ

Lettre: Chöõ; thö, vaên thö

anonyme: naëc danh

apostolique: Toâng thö

de profession: thö tuyeân khaán

de recommandation: thö giôùi thieäu

dimissoriale/deùmissoriale: giôùi uûy thö, thö uûy quyeàn truyeàn chöùc

d’obeùdience: baèng giaùo huaán, baøi sai

pastorale: thö muïc vuï

reùmissoire/reùmissoriale: thö hoaøn tra

testimoniale: thö chöùng minh

la lettre et l’esprit: vaên töï vaø tinh thaàn

Leuc(o)-: Baïch-

Levain: Men; maàm moáng

Levant: Moïc leân; phöông ñoâng

Leveùe: Mang ñi, boû ñi; giaûi taùn; giaûi toûa

de camp: nhoå traïi

de seùance: beá maïc buoåi hoïp

de sieøge: giaûi vaây

des impoâts: thu thueá

de jugement: xin caáp tôø sao baûn aùn

des scelleùs: boùc bieâm

d’une interdiction: boû moät söï caám ñoaùn

Leveùe du corps: Leã di quan, chuyeån cöõu

Leviathan: Thuûy quaùi Leâviathan

Leùvirat: Cheá ñoä theá huynh (anh em cuûa choàng cheát khoâng con phaûi laáy baø goùa laøm vôï ñeå sinh con cho ngöôøi choàng ñaõ cheát)

Leùvitation: Pheùp khinh thöôïng thaân, thuaät bay leân cao

Leùvite: Thaøy Leâ vi

Leùvitique: (saùch) Leâ-vi, Lv

sacerdoce l.: tö teá Leâvi

Lex orandi, lex credendi: Luaät caàu nguyeän laø luaät ñöùc tin, nguyeän luaät laø tín luaät

Lexical: Thuoäc töø vöïng

Lexis: Meänh ñeà tieàm maëc, thuaàn ñeà

Liaison: Noái keát, keát hôïp, lieân keát; lieân heä, lieân laïc

associative: lieân töôûng

Libation: Nghi thöùc raûy nöôùc; vieäc cuùng hieán cuûa leã chaát loûng (nöôùc, röôïu, söõa...) baèng caùch ñoå leân treân baøn thôø, treân maët ñaát

Libellatique: Ngöôøi ñöôïc giaáy chöùng chæ (giaû vôø theo ñaïo Roma)

Libelle: Baøi nhuïc maï; ñôn traùt

des martyres: thö tieán cöû (do moät vò töû ñaïo vieát)

de supplication: ñôn thænh caàu

de divorce: giaáy baùo ly dò

d’infamie: baûn vaên thoùa maï

d’excommunication: giaáy baùo tuyeät thoâng

introductif du proceøs/d’instance: ñôn nhaäp kieän/ñôn khôûi toá

Libera: Kinh “Xin giaûi thoaùt con” (luùc laøm pheùp moà)

Libeùral: Roäng raõi, phoùng khoaùng; töï do

Libeùralisme: Chuû nghóa tö baûn töï do

Libeùration: Giaûi phoùng

theùologie de la l.: thaàn hoïc g.p.

Liberteù: Töï do

de: töï do khoûi

de conscience: löông taâm

de culte: phuïng töï

de deùcision: quyeát ñònh

d’exeícution: thi haønh

d’indeùtermination: voâ ñònh

d’indiffeùrence: trung laäp

pour: töï do cho/ñeå

religieuse: toân giaùo

Libertin(isme): Phoùng ñaõng; voâ tín ngöôõng

Libido: Duïc löïc/naêng

Libre: Töï do

arbitre: töï do yù chí

eùcole, enseignement l.: tö thuïc, tröôøng tö

l. examen: töï do saùt tín

traduction l.: phoûng dòch

l.-eùchange: maäu dòch töï do

Libre-penseur: Ngöôøi khoâng tín ngöôõng

Liceùiteù: Hôïp phaùp

Licence: Pheùp, moân baøi; cöû nhaân; phoùng tuùng, böøa baõi

Licencieux: Phoùng ñaõng, böøa baõi

Lie: Caën (röôïu), baõ

boire jusqu’aø la l.: uoáng caïn cheùn ñaéng/muøi taân khoå, chòu khoå cho ñeán cuøng

Lien: Lieân/quan heä

conjugal: daây hoân phoái, lieân heä vôï choàng

symbolique: tín heä

Lieu: Nôi choán, vò trí; nguoàn xuaát xöù

commun: nguoàn (cöù lieäu thaàn hoïc) chung, toång quaùt; ñieàu saùo

d’asile: nôi dung thaân

de juridiction: nhieäm sôû

liturgique: nôi cöû haønh phuïng vuï

sacreù/saint: nôi thaùnh

theùologique: uyeân nguyeân, nguoàn xuaát xöù thaàn hoïc

transcendantal: phaïm vi sieâu nghieäm

Ligature: Troùi buoäc; daây chaèng

Lignage, ligne, ligneùe: Doøng doõi, toäc heä, doøng hoï

droite/recte: tröïc heä, haøng doïc

collateùrale: baøng heä, haøng ngang

Limbe(s): Rìa; laâm boâ

des enfants: laâm boâ, anh haøi tieàn thinh

des Peøres: nguïc toå toâng, loøng Abraham

solaire: rìa maët trôøi

Liminal: Theàm, ngöôõng cöûa

Limitatif: Haïn cheá

Limitation: Giôùi haïn, haïn cheá

des armements: taøi binh, taøi giaûm binh bò

des naissances: haïn cheá sinh saûn

Limite: Giôùi haïn

cas l.: tröôøng hôïp toái ñaïi

vitesse l.: toác ñoä toái ña

Lineamenta: Döï thaûo

Linga, lingam: Töôïng döông vaät

Linguistique: Ngoân ngöõ hoïc

Lit funeøbre/mortuaire: Linh saøng, baøn moà

Lire, lecture: Ñoïc, ngaãm ñoïc

Litanies: Kinh caàu

Lite pendante: Thôøi gian ñaõi quyeát, vò quyeát (thôøi gian chôø xöû aùn)

Litho-: Thaïch-

Lithostrotos: Theàm ñaù, maët laùt ñaù

Litige: Tranh tuïng, tranh chaáp

Litote: Caùch noùi giaûm

Litiscontestation: Ñoái tuïng

Litisfinitae: Chaám döùt toá tuïng

Litispendance: Truøng toá

Litteùral: Töøng chöõ, baèng chöõ, vaên töï

sens lit.: nghóa ñen

Liturgie: Phuïng vuï

des heures: p.v. giôø kinh

de la parole: p.v. Lôøi Chuùa

eucharistique: p.v. Thaùnh Theå

Livres: Saùch

canoniques: chính luïc, quy ñieån

historiques: söû kyù

propheùtiques: tieân tri, söù ngoân

sapientiaux: minh trieát

Livreùe: Cheá phuïc, boä aùo; daáu aán/hieäu

Lobe: Traùi, laù, thuøy

ceùreùbral: th. naõo

caudal: th. ñuoâi

de l’oreille: traùi (daùi) tai

d’une fleur: tai hoa

pulmonaire: laù phoåi

temporal: th. thaùi döông

Local: Ñòa phöông; cuïc boä; cô sôû; toøng sôû, truï sôû

Localiser: Ñònh choã, vò trí; xaùc chæ/ñònh; giôùi haïn

Locatif: Caùch vò trí

Loco citato: ÔÛ choã ñaõ tröng daãn

Locomotive (puissance): (naêng löïc) Chuyeån ñoäng

Locus theologicus: Nguoàn cöù lieäu, xuaát xöù thaàn hoïc

Locution: Kieåu noùi, thaønh ngöõ

Logement: Cö truù, choã ôû

Logiciel: Chöông trình cho maùy tính ñieän töû

Logicien: Nhaø luaän lyù, ngöôøi gioûi lyù luaän

Logicisme: Khuynh höôùng duy luaän lyù, chuû nghó loâgic

Logion: Lôøi noùi, ngoân töø (cuûa Ñ. Kitoâ)

Logique: Luaän lyù hoïc

dialectique: bieän chöùng

de justification: bieän hoä

formelle: hình thöùc

matheùmatique: toaùn hoïc

positive: thöïc nghieäm

Logistique: Toaùn luaän lyù, luaän lyù töôïng tröng; thuaät phoái hôïp vaän taûi tieáp teá

Logomachie: Caõi/chôi chöõ, ngöõ chieán

Logopathie: Chöùng loaïn ngoân

Logopeùdie: Kyõ thuaät chöõa taät phaùt aâm sai (treû con)

Logorrheùe: Chöùng thaùo lôøi, ham noùi, noùi nhieàu

Logos: Lôøi; ngoân töø

Loi: Luaät

ancienne: cuõ (Cöïu Öôùc)

-cadre: khung maãu, quy taéc

d’abstinence: kieâng thòt

de jeûne: aên chay

de la gradualiteù: tieäm tieán

“des membres”: nhuïc voïng

de nature/naturelle: töï nhieân

de reùcapitulation: toång öôùc

de reùsidence: truù sôû

eùternelle: ñôøi ñôøi

geùneùrale/universelle: phoå quaùt

irritante: huûy tieâu

neùgative: caám chæ

nouvelle: môùi (T.Ö.)

particilieøre: ñaëc bieät

personelle: ñoái nhaân

positive: thieát ñònh

preùceptive: huaán quyeát

prohibitive: caám cheá

territoriale: ñoái ñòa

Loi: Ñònh luaät

d’inertie: quaùn tính luaät

de l’analogie: l. loaïi suy

psychologique: ñ.l. taâm lyù

Lollard: Toân phaùi Lollard

Longanimiteù: Khoan thöù, bao dung; nhaãn nhuïc

Longeùviteù: Tröôøng thoï

Louange: Ca khen/tuïng, taùn tuïng

Loyalisme: Trung thaønh/tín

Loyauteù: Thaønh thöïc, thaúng thaén, trung thöïc; trung thaønh

Lubriciteù: Tính taø daâm

Luc: Lu-ca, Lc (P.AÂ.)

Lucernaire: Leã ñeøn

Lucifer: Quyû vöông Luxiphe

Lucifeùriens: Phaùi thôø ma vöông; phaùi theo Luciferus thaønh Cagliari

Ludique: Thuoäc veà troø chôi

Lumieøre: AÙnh saùng

contemplative: chieâm nieäm

de gloire: vinh quang

naturelle: minh trí

sieøcle des lumieøres/Les L.: t.k. 18, chuû nghóa AÙnh Saùng

Lumignon: Ñeøn con; hoa neán, neán nhoû, maåu neán

Luminaire: Ñeøn, ñuoác; (trong Kinh Thaùnh) tinh tuù

Lumpenproletariat: Voâ saûn löu manh

Lunaison: Tuaàn traêng, thaùng aâm lòch

Lunule: Maët nguyeät

Lustral: Duøng ñeå thanh taåy

eau l.: nöôùc thaùnh

Lustration: Leã röûa; thanh luyeän, taåy saïch

Lutheùranisme: Thuyeát/phaùi Luteâroâ (Luther)

Lutrin: Giaù saùch

Lutte: Cuoäc ñaáu tranh, choáng ñoái

Luxure: Daâm duïc

consommeùe: d.d. coù giao hôïp

Luxuriant: Sum seâ, um tuøm

Lyncher: Haønh hình kieåu Linsô (do quaàn chuùng, khoâng qua toøa aùn); haønh hung

Lyre: Ñaøn thaát huyeàn

Lyrique: Tröõ tình