![]() |
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Labadistes: Phaùi thieân nieân Labadie Labarum: Côø hieäu (mang chöõ Xριοτοs:***) cuûa Coânstatinoâ Lacune: Loã khuyeát; ñoaïn khuyeát; khuyeát ñieåm, thieáu soùt Lai-e: Trôï só (tu só khoâng khaán troïng) Laø-haut: Treân kia (Trôøi) Laïc, laïque: Giaùo daân; (giôùi) khoâng toân giaùo eùcole laique: tröôøng coâng ñôøi Laïcat: Baäc/giôùi giaùo daân conseil du l.: hoäi ñoàng g.d. Laïciser: Theá tuïc hoùa, tuïc hoùa; hoài tuïc Laïcisme:
Traøo
löu/thuyeát tuïc hoùa Laïciteù: Tính caùch theá tuïc Lamaisme: Ñaïo Lama Lamaserie: Chuøa Lama Lamentations: Ai Ca, Ac Langue: Löôõi; ngoân ngöõ confusion des l.: laãn loän ngoân ngöõ don des l.: ôn noùi tieáng laï, ngoân ngöõ de feu: löôõi löûa Lapidation: Neùm ñaù cho cheát Laps: Troâi qua de temps: khoaûng thôøi gian Laps, relaps: Ñaõ boû ñaïo Lapsi: Nhöõng ng. sa ngaõ (boû ñaïo trong côn baùch haïi) Lapsus: Loãi/lôõ laàm calami: loãi vieát laàm linguae: loãi noùi laãn, lôõ lôøi Lare: OÂng Taùo; nhaø; gia ñình Latae sententiae: (aùn) Tieân keát Latifundium, -ia: Ñieàn ñòa lôùn, ñieàn trang lôùn Latin: Latinh (langue): La ngöõ rite l.: nghi thöùc La tinh Latitudinaire, latitudinarisme: Chuû nghóa phoùng nhieäm, phoùng tuùng Lato sensu: Theo nghóa roäng Latran: Lateâranoâ Latreutique, latrie: Thôø phöôïng, toân thôø (chæ daønh rieâng cho Th. Chuùa; xem caùc töø dulie, hyperdulie) Laudes: Giôø kinh ca ngôïi, kinh saùng Laure: Tu vieän (Ñoâng phöông) Lavabo: Kinh/nghi thöùc röûa tay Laxe, laxisme: Khoan thöù/hoøa; phoùng thöù thuyeát, chuû tröông buoâng thaû; loái soáng buoâng thaû Lazaret: Nhaø caùch ly; traïi huûi Lazariste: Doøng th. Vinh sôn Leçon: Baøi huaán giaùo, baøi ñoïc breøve: baøi ñoaûn huaán Lecteur: Thaøy/ngöôøi ñoïc saùch en theùologie: thaïc só thaàn hoïc Lectio: Ñoäc phaùp divina: ngaãm ñoïc Lôøi Chuùa Lectionnaire: Saùch baøi ñoïc Lectorat: Chöùc ñoïc saùch Lecture: Ñoïc saùch; baøi ñoïc spirituelle: ñoïc saùch thieâng lieâng Leùgal: Hôïp phaùp, theo luaät, do luaät ñònh Leùgaliser:
Thò thöïc,
hôïp phaùp hoùa Leùgalisme: Thoùi vuï quy luaät, chuû höôùng toân troïng phaùp cheá quaù ñoä Leùgat: Ñaïi/ñaëc söù papal: ñaëc söù Giaùo Hoaøng a latere: ñaëc söù a latere (töø beân caïnh ÑGH) Leùgation: Chöùc khaâm sai; toøa coâng söù; ñoaøn ñaïi dieän Leùgende: Truyeàn thuyeát, huyeàn thoaïi Leùgeøreteù: Nheï; nhanh nheïn; nheï daï, hôøi hôït Leùgifeùrer: Laäp phaùp, laøm luaät Leùgislateur: Nhaø laäp phaùp Leùgiste: Luaät gia, nhaø luaät hoïc Leùgitime: Hôïp thöùc; chính ñaùng Leùgitimer: Hôïp thöùc hoùa, chính thöùc hoùa des
enfants: con caùi Legs: Cuûa di taëng pieux: töø thieän, di saûn ñaïo ñöùc Leitmotiv: Neùt chuû ñaïo, chuû ñeà quaùn xuyeán; caâu ñieäp Lemme: Döï ñeà, tieàn ñeà, boå ñeà Leùninisme: Chuû nghóa Leânin Leùonin: Sö töû; thuoäc veà Ñöùc Leâoâ contrat l.: hôïp ñoàng giaønh phaàn hôn Leøpre: Beän cuøi, huûi, phong Lesbienne: Phuï nöõ loaïn daâm ñoàng giôùi Leøse-majesteù:
Khi quaân
(toäi phaïm ñeán thuû laõnh toái cao/vua) Leùsinerie: Buûn xæn, keo baån Leùsion: Veát thöông; thöông toån; toån haïi Leùtal: Gaây cheát dose l.: lieàu thuoác gaây cheát Leùthargie: Chöùng nguû lòm, hoân meâ Lettre: Chöõ; thö, vaên thö anonyme: naëc danh apostolique: Toâng thö de profession: thö tuyeân khaán de recommandation: thö giôùi thieäu dimissoriale/deùmissoriale: giôùi uûy thö, thö uûy quyeàn truyeàn chöùc d’obeùdience: baèng giaùo huaán, baøi sai pastorale: thö muïc vuï reùmissoire/reùmissoriale: thö hoaøn tra testimoniale: thö chöùng minh la lettre et l’esprit: vaên töï vaø tinh thaàn Leuc(o)-: Baïch- Levain: Men; maàm moáng Levant: Moïc leân; phöông ñoâng Leveùe: Mang ñi, boû ñi; giaûi taùn; giaûi toûa de camp: nhoå traïi de seùance: beá maïc buoåi hoïp de sieøge: giaûi vaây des impoâts: thu thueá de jugement: xin caáp tôø sao baûn aùn des scelleùs: boùc bieâm d’une interdiction: boû moät söï caám ñoaùn Leveùe du corps: Leã di quan, chuyeån cöõu Leviathan: Thuûy quaùi Leâviathan Leùvirat:
Cheá ñoä
theá huynh (anh em cuûa choàng cheát khoâng con phaûi laáy
baø goùa laøm vôï ñeå sinh con cho ngöôøi choàng ñaõ
cheát) Leùvitation: Pheùp khinh thöôïng thaân, thuaät bay leân cao Leùvite: Thaøy Leâ vi Leùvitique: (saùch) Leâ-vi, Lv sacerdoce l.: tö teá Leâvi Lex orandi, lex credendi: Luaät caàu nguyeän laø luaät ñöùc tin, nguyeän luaät laø tín luaät Lexical: Thuoäc töø vöïng Lexis: Meänh ñeà tieàm maëc, thuaàn ñeà Liaison: Noái keát, keát hôïp, lieân keát; lieân heä, lieân laïc associative: lieân töôûng Libation:
Nghi thöùc
raûy nöôùc; vieäc cuùng hieán cuûa leã chaát loûng
(nöôùc, röôïu, söõa...) baèng caùch ñoå leân treân
baøn thôø, treân maët ñaát Libellatique: Ngöôøi ñöôïc giaáy chöùng chæ (giaû vôø theo ñaïo Roma) Libelle: Baøi nhuïc maï; ñôn traùt des martyres: thö tieán cöû (do moät vò töû ñaïo vieát) de supplication: ñôn thænh caàu de divorce: giaáy baùo ly dò d’infamie: baûn vaên thoùa maï d’excommunication: giaáy baùo tuyeät thoâng introductif du proceøs/d’instance: ñôn nhaäp kieän/ñôn khôûi toá Libera: Kinh “Xin giaûi thoaùt con” (luùc laøm pheùp moà) Libeùral: Roäng raõi, phoùng khoaùng; töï do Libeùralisme: Chuû nghóa tö baûn töï do Libeùration: Giaûi phoùng theùologie
de la l.: thaàn hoïc g.p. Liberteù: Töï do de: töï do khoûi de conscience: löông taâm de culte: phuïng töï de deùcision: quyeát ñònh d’exeícution: thi haønh d’indeùtermination: voâ ñònh d’indiffeùrence: trung laäp pour: töï do cho/ñeå religieuse: toân giaùo Libertin(isme): Phoùng ñaõng; voâ tín ngöôõng Libido: Duïc löïc/naêng Libre: Töï do arbitre: töï do yù chí eùcole, enseignement l.: tö thuïc, tröôøng tö l. examen: töï do saùt tín traduction l.: phoûng dòch l.-eùchange: maäu dòch töï do Libre-penseur: Ngöôøi khoâng tín ngöôõng Liceùiteù: Hôïp phaùp Licence: Pheùp, moân baøi; cöû nhaân; phoùng tuùng, böøa baõi Licencieux: Phoùng ñaõng, böøa baõi Lie: Caën (röôïu), baõ boire jusqu’aø la l.: uoáng caïn cheùn ñaéng/muøi taân khoå, chòu khoå cho ñeán cuøng Lien: Lieân/quan heä conjugal: daây hoân phoái, lieân heä vôï choàng symbolique: tín heä Lieu: Nôi choán, vò trí; nguoàn xuaát xöù commun:
nguoàn (cöù
lieäu thaàn hoïc) chung, toång quaùt; ñieàu saùo d’asile: nôi dung thaân de juridiction: nhieäm sôû liturgique: nôi cöû haønh phuïng vuï sacreù/saint: nôi thaùnh theùologique: uyeân nguyeân, nguoàn xuaát xöù thaàn hoïc transcendantal: phaïm vi sieâu nghieäm Ligature: Troùi buoäc; daây chaèng Lignage, ligne, ligneùe: Doøng doõi, toäc heä, doøng hoï droite/recte: tröïc heä, haøng doïc collateùrale: baøng heä, haøng ngang Limbe(s): Rìa; laâm boâ des enfants: laâm boâ, anh haøi tieàn thinh des Peøres: nguïc toå toâng, loøng Abraham solaire: rìa maët trôøi Liminal: Theàm, ngöôõng cöûa Limitatif: Haïn cheá Limitation: Giôùi haïn, haïn cheá des armements: taøi binh, taøi giaûm binh bò des naissances: haïn cheá sinh saûn Limite: Giôùi haïn cas l.: tröôøng hôïp toái ñaïi vitesse l.: toác ñoä toái ña Lineamenta:
Döï thaûo Linga, lingam: Töôïng döông vaät Linguistique: Ngoân ngöõ hoïc Lit funeøbre/mortuaire: Linh saøng, baøn moà Lire, lecture: Ñoïc, ngaãm ñoïc Litanies: Kinh caàu Lite pendante: Thôøi gian ñaõi quyeát, vò quyeát (thôøi gian chôø xöû aùn) Litho-: Thaïch- Lithostrotos: Theàm ñaù, maët laùt ñaù Litige: Tranh tuïng, tranh chaáp Litote: Caùch noùi giaûm Litiscontestation: Ñoái tuïng Litisfinitae: Chaám döùt toá tuïng Litispendance: Truøng toá Litteùral: Töøng chöõ, baèng chöõ, vaên töï sens lit.: nghóa ñen Liturgie: Phuïng vuï des heures: p.v. giôø kinh de la parole: p.v. Lôøi Chuùa eucharistique: p.v. Thaùnh Theå Livres: Saùch canoniques:
chính luïc,
quy ñieån historiques: söû kyù propheùtiques: tieân tri, söù ngoân sapientiaux: minh trieát Livreùe: Cheá phuïc, boä aùo; daáu aán/hieäu Lobe: Traùi, laù, thuøy ceùreùbral: th. naõo caudal: th. ñuoâi de l’oreille: traùi (daùi) tai d’une fleur: tai hoa pulmonaire: laù phoåi temporal: th. thaùi döông Local: Ñòa phöông; cuïc boä; cô sôû; toøng sôû, truï sôû Localiser: Ñònh choã, vò trí; xaùc chæ/ñònh; giôùi haïn Locatif: Caùch vò trí Loco citato: ÔÛ choã ñaõ tröng daãn Locomotive (puissance): (naêng löïc) Chuyeån ñoäng Locus theologicus: Nguoàn cöù lieäu, xuaát xöù thaàn hoïc Locution: Kieåu noùi, thaønh ngöõ Logement: Cö truù, choã ôû Logiciel: Chöông trình cho maùy tính ñieän töû Logicien: Nhaø luaän lyù, ngöôøi gioûi lyù luaän Logicisme: Khuynh höôùng duy luaän lyù, chuû nghó loâgic Logion: Lôøi noùi, ngoân töø (cuûa Ñ. Kitoâ) Logique: Luaän lyù hoïc dialectique: bieän chöùng de justification: bieän hoä formelle: hình thöùc matheùmatique: toaùn hoïc positive: thöïc nghieäm Logistique: Toaùn luaän lyù, luaän lyù töôïng tröng; thuaät phoái hôïp vaän taûi tieáp teá Logomachie: Caõi/chôi chöõ, ngöõ chieán Logopathie: Chöùng loaïn ngoân Logopeùdie: Kyõ thuaät chöõa taät phaùt aâm sai (treû con) Logorrheùe: Chöùng thaùo lôøi, ham noùi, noùi nhieàu Logos: Lôøi; ngoân töø Loi: Luaät ancienne: cuõ (Cöïu Öôùc) -cadre: khung maãu, quy taéc d’abstinence: kieâng thòt de jeûne: aên chay de la gradualiteù: tieäm tieán “des membres”: nhuïc voïng de nature/naturelle: töï nhieân de reùcapitulation: toång öôùc de reùsidence: truù sôû eùternelle: ñôøi ñôøi geùneùrale/universelle: phoå quaùt irritante: huûy tieâu neùgative: caám chæ nouvelle: môùi (T.Ö.) particilieøre: ñaëc bieät personelle: ñoái nhaân positive: thieát ñònh preùceptive: huaán quyeát prohibitive: caám cheá territoriale: ñoái ñòa Loi: Ñònh luaät d’inertie: quaùn tính luaät de l’analogie: l. loaïi suy psychologique: ñ.l. taâm lyù Lollard: Toân phaùi Lollard Longanimiteù: Khoan thöù, bao dung; nhaãn nhuïc Longeùviteù: Tröôøng thoï Louange: Ca khen/tuïng, taùn tuïng Loyalisme: Trung thaønh/tín Loyauteù: Thaønh thöïc, thaúng thaén, trung thöïc; trung thaønh Lubriciteù: Tính taø daâm Luc: Lu-ca, Lc (P.AÂ.) Lucernaire: Leã ñeøn Lucifer: Quyû vöông Luxiphe Lucifeùriens: Phaùi thôø ma vöông; phaùi theo Luciferus thaønh Cagliari Ludique: Thuoäc veà troø chôi Lumieøre: AÙnh saùng contemplative: chieâm nieäm de gloire: vinh quang naturelle: minh trí sieøcle des lumieøres/Les L.: t.k. 18, chuû nghóa AÙnh Saùng Lumignon: Ñeøn con; hoa neán, neán nhoû, maåu neán Luminaire: Ñeøn, ñuoác; (trong Kinh Thaùnh) tinh tuù Lumpenproletariat: Voâ saûn löu manh Lunaison: Tuaàn traêng, thaùng aâm lòch Lunule: Maët nguyeät Lustral: Duøng ñeå thanh taåy eau l.: nöôùc thaùnh Lustration: Leã röûa; thanh luyeän, taåy saïch Lutheùranisme: Thuyeát/phaùi Luteâroâ (Luther) Lutrin: Giaù saùch Lutte: Cuoäc ñaáu tranh, choáng ñoái Luxure: Daâm duïc consommeùe: d.d. coù giao hôïp Luxuriant: Sum seâ, um tuøm Lyncher: Haønh hình kieåu Linsô (do quaàn chuùng, khoâng qua toøa aùn); haønh hung Lyre: Ñaøn thaát huyeàn Lyrique: Tröõ tình
|