|
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Nabi: Tieân tri, ngoân söù Nahum: Na-khum, Nk Nadir: Thieân ñeå, ñieåm ñaùy (ngöôïc vôùi zeùnith) Naos: Ñeàn thôø, cung thaùnh Nappe: Khaên baøn thôø de communion: khaên röôùc leã Narcissisme: Loøng aùi kyû quaù ñaùng, tính töï yeâu mình, töï kyû aùi moä Narcoanalyse: Phaân tích teâ meâ, phöông phaùp ñaùnh meâ Narratologie: Töï söï hoïc Narthex: Theàm, hieân (tröôùc nhaø thôø) Natale: Ngaøy gioã, ngaøy möøng leã moät vò thaùnh Nataliteù: Tyû leä sinh ñeû, sinh saûn Nationalisme: Quoác gia/daân toäc chuû nghóa Nativisme: Thieân phuù luaän, thuyeát baåm sinh Nativiteù de NSJC: Sinh nhaät Ñöùc Gieâsu Kitoâ Naturaliser: Cho nhaäp quoác tòch; nhaäp tòch; thuaàn hoùa Naturalisme: Töï nhieân chuû nghóa Nature: Thieân nhieân naturante: nguyeân nhaân (Taïo Hoùa), töï nhieân töï taïo natureùe: haäu quaû (taïo vaät) Nature: Baûn tính blessure de n.: veát thöông do nguyeân toäi deùchue: sa ngaõ divine: thieân tính gracieùe/gueùrie: aân xaù/phuïc hoài (ñöôïc chöõa laønh) humaine: nhaân tính innocente: voâ toäi inteøgre: nguyeân tuyeàn peùcheù de n.: vi quaû nguyeân toäi pure: thuaàn tuùy Naturel: Töï nhieân; baåm sinh; taát nhieân; baûn tính droit n.: luaät töï nhieân enfant n.: con (ñeû) hoang histoire n.: vaïn vaät hoïc parties n.: boä phaän sinh duïc sciences n.: töï nhieân hoïc Naturisme: Suøng baùi thieân nhieân Navette: Taøu/bình höông; con thoi faire la n.: ñi ñi laïi laïi Nazirat, nazireat: Khaán nguyeän töï hieán cho Yaveâ; thôøi kyø khaán nguyeän Nazireùen: Ngöôøi khaán töï hieán cho Yaveâ Nazisme: Quoác xaõ chuû nghóa Neùant: Hö voâ Neùantisation, neùantiser: Hö khoâng hoùa Neùcessaire: Caàn thieát, taát yeáu; taát höõu hypotheùtique: giaû ñònh simpliciter: ñôn thuaàn Neùcessiteù: Caàn/khaån thieát de moyen: caàn thieát veà maët phöông tieän de preùcepte: caàn thieát do giôùi luaät extreâme: toái khaån grave: troïng khaån Neùcro-: Töû, cheát- Neùcrogeneøse: Töû khôûi sinh Neùcrologie: Soå töû; tieåu söû ngöôøi cheát Neùcromancie: Thuaät chieâu hoàn, ñoàng boùng Neùcrophile: Loaïn daâm töû thi Neùcropole: Nghóa ñòa lôùn Nef: Loøng nhaø thôø Neùfaste: Xaáu, tai haïi jour n.: ngaøy xaáu Neùgatif: Tieâu cöïc; phuû ñònh nombre n.: soá aâm Neùgation: Phuû nhaän/ñònh; huûy theå de la neùgation: cuûa huûy theå, phuû ñònh cuûa ph.ñ. Neùgativisme: Chuû nghóa phuû ñònh/tieâu cöïc Neùgligence: Sao laõng, cheånh maûng, caåu thaû, baát caån Neøgre: Ngöôøi da ñen traite des n.: buoân baùn ng. da ñen Negro-spiritual: Thaùnh ca (kieåu) ng. da ñen (ôû Myõ) Neùheùmie: Nô-kheâ-mi-a, Nkm Nemrod: Vò ñi saên (xem St 10,8) Neùo-: Taân, môùi- Neùo-chalceùdonisme: Taân phaùi Canxeâñoân Neùocateùcumeùnat: Phong traøo taân döï toøng Neùo-criticisme: Taân hoïc thuyeát pheâ bình Neùologisme: Töø môùi, nghóa môùi Neùomeùnie: Taân nguyeät, traêng non; ngaøy ñaàu thaùng Neùophyte: Taân toøng, tín ñoà môùi Neo-scolasticisme: Hoïc thuyeát/phaùi taân kinh vieän Neùpotisme: Thoùi “con oâng chaùu cha”, gia ñình trò Nescience: Baát khaû tri Nestorianisme: Laïc giaùo Nestoârioâ, Caûnh giaùo (hai chuû theå trong Ñ. Kitoâ) Neurastheùnie: Suy nhöôïc thaàn kinh Neuvaine: Tuaàn cöûu nhaät, tuaàn chín ngaøy Neveu/nieøce: Chaùu aø la mode de Bretagne: chaùu hoï Neùvrose: Loaïn thaàn kinh Niceùe: Nixeâa Nicolaïtes: Laïc giaùo Nicoâla (xem Kh 2, 6.14-15.24) Nidana: Nhaân duyeân Nihilisme: Hö voâ thuyeát; dieät tính thuyeát; töï huûy Nihil obstat: “Khoâng gì ngaên trôû” (coù theå aán haønh) Nimbe: Vaàng haøo quang crucifeøre: coù thaäp giaù (daønh cho Ñ. Kitoâ) tiangulaire: hình tam giaùc (daønh cho T. Chuùa Ba Ngoâi) Nirvana: Nieát baøn, dieät ñoä Nisan: Thaùng Nisan Nisus: Coá gaéng (voâ yù thöùc), ñaø Niveau: Möùc, ño de l’eau: möùc nöôùc de culture: trình ñoä vaên hoùa de niveau: baèng phaúng de vie: möùc soáng Noachique: Thuoäc veà Noeâ Noce: Hoân leã, leã cöôùi d’argent: ngaân hoân, leã baïc de diamant: leã kim cöông, leã ngoïc de l’Agneau: tieäc cöôùi Chieân Con d’or: kim hoân, leã vaøng secondes: taùi hoân, tuïc huyeàn Nocturne: Daï kinh, kinh saùch Noël: Leã Giaùng Sinh, No-en Noeøme: YÙ nieäm Noeøse: Tö duy Noeùtique: Tri thöùc luaän; thuoäc veà tinh thaàn Nolens
volens: Duø muoán duø khoâng Noli me tangere: Ñöøng sôø/ñuïng ñeán toâi Nolition: Khoâng muoán, phaûn chí Nolonteù: Phaûn chí, yù chí phaûn khaùng Nom: Danh; teân notionnel: yù danh gens de nom: giôùi quyù toäc Nomade: Du muïc/cö No man’s land: Khu naèm giöõa hai quaân tuyeán Nombres: Saùch Daân Soá, Ds Nominalisme: Thuyeát duy danh, duy töø Nominatif: Neâu teân; danh caùch Nomination: Boå nhieäm Nominaux, nominalistes: Ngöôøi theo thuyeát duy danh Nomisme: Thuyeát duy luaät Non-: Khoâng, baát, phi, vò- -assomption: baát thuû nhaän -baptiseù: ngöôøi chöa röûa toäi -conformisme: baát ñoàng hoùa luaän -consommation: baát hoaøn hôïp -engendreù: baát nhieäm sinh -eâtre: phi theå, phi höõu, hö voâ -intervention: khoâng can thieäp -lieu: mieãn toá -moi: phi ngaõ -placet: khoâng taùn chuaån -reùpugnance: baát töông phaûn -reùtroactiviteù: baát hoài toá -violence: baát baïo ñoäng Nonce: Söù thaàn toøa thaùnh None: Giôø thöù chín Nonne: Nöõ tu Noologie: Tinh thaàn hoïc Noologique: Thuoäc tinh thaàn/trí naêng Normalisation: Chuaån hoùa; bình thöôøng hoùa Normatif, normativite: Quy phaïm, chuaån möïc/taéc Norme: Quy phaïm/taéc, tieâu chuaån geùneùrale: toång quaùt normante: quy phaïm chuaån taéc Noso-: Beänh- Nota bene (N.B.): Chuù/löu yù, chuù thích Notaire: Luïc söï, chöôûng kheá, coâng chöùng vieân Notation: Neùt ghi, kyù hieäu; kyù phaùp Note: Cöôùc chuù; ñaëc ñieåm pastorale: Vaên kieän muïc vuï verbale: coâng haøm khoâng kyù teân Notes de l’eùglise: Ñaëc ñieåm GH theùologique: ñònh möùc thaàn hoïc Notifier, notification: Baùo, thoâng baùo, toáng ñaït Notion: YÙ, khaùi nieäm divine (en Dieu): ñaëc nieäm (cuûa moãi Ngoâi TC) Notionnel: Thuoäc veà khaùi nieäm/ñaëc nieäm actes/puissances n.: haønh ñoäng/naêng löïc rieâng bieät cuûa moãi Ngoâi Vò (trong TC) Notoire, notorieùteù: Coâng tri/khai, moïi ngöôøi ñeàu bieát de droit: hieån nhieân cöù luaät de fait: hieån nhieân cöù thöïc Noumeøne: Töï/baûn theå Nous: Tinh thaàn, trí khoân Nouveau: Môùi -converti: taân toøng -neù: sô sinh -Testament: Taân Öôùc Nouvelle EÙvangeùlisation: xem töø EÙvangeùlisation Novateur: Nhaø tieàn phong; thaàn hoïc gia Tin laønh xöa Novatianisme: Laïc thuyeát Noâvaxianoâ (caám tha toäi troïng) Novice: Ngöôøi taäp söï, chöa coù kinh nghieäm; taäp sinh Noviciat: Nhaø taäp, taäp vieän Novissima: Caùc ñieàu cuoái cuøng, thöïc taïi thôøi caùnh chung De
Novissimis: Caùnh chung hoïc Noyau: Coát loõi Nuance: Saéc thaùi; tieåu dò Nuancer: Toâ maøu ñaäm/nhaït daàn; dieãn ñaït tinh vi; giaûm dòu caùc dò bieät, minh giaûi ñeå dung hoøa Nubiliteù: Tuoåi caäp keâ, caäp hoân (trai 16, gaùi 14) Nudisme: Thuyeát/phong traøo khoûa thaân Nue-proprieùteù: Quyeàn sôû höõu veà moät ñieàu maø ngöôøi khaùc coù quyeàn duøng Nuit: Ñeâm toái; ban ñeâm de l’aâme: ñeâm toái taâm hoàn, ñeâm ñen noäi taâm de l’esprit: ñeâm taâm thaàn des sens: ñeâm ñen giaùc caûm/quan Nul, nulliteù: Baát thaønh, voâ hieäu Numen: Thaàn löïc Numerus clausus: Soá haïn cheá Numineux: Linh vöïc Nuncupatif, testament (nuncupation): Chuùc thö tuyeân boá mieäng Nymphomane: Phuï nöõ cuoàng daâm
|