TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTO

Obeùdience: Tuaân theo, tuaàn phuïc; ôû döôùi quyeàn; pheùp chuyeån tu vieän; baøi sai

eâtre d’obeùdience: thuoäc quyeàn cai trò/thaåm quyeàn cuûa...

Obeùdiencier(aire): Tu só thöøa quaûn

Obeùdientielle (puissance): (khaû naêng) Tuaân nhaän

Obeùissance: Vaâng lôøi, tuaân phuïc

de la foi: tuaân phuïc cuûa ñöùc tin: tuaân phuïc TC maø tin

voeu d’o.: lôøi khaán vaâng lôøi

Obel, obeøle: Daáu traâm/theâm caâu (ñeå chæ moät ñoaïn khoâng chaéc laø chính coáng trong moät vaên baûn coå)

Obex: Ngaên trôû, chöôùng ngaïi

Obit: Leã gioã giaùp naêm, leã truy ñieäu

Obituaire: Soå töû/tang

Objecteur: Ngöôøi baùc beû/ñöa ra vaán naïn

de conscience: ng. töø choái caàm suùng ñaùnh giaëc vì thaáy traùi vôùi löông taâm

Objectif: Ñoái töôïng; muïc tieâu; khaùch quan

Objection: Vaán naïn, baùc luaän

de conscience: löông taâm khaùng baùc (töø choái caàm suùng ñaùnh giaëc vì caûm thaáy traùi vôùi löông taâm)

Objectivation: Khaùch theå hoùa, khaùch quan hoùa, vaät hoùa

du moi: baûn ngaõ

Objectivisme: Chuû nghóa duy khaùch theå/khaùch quan

Objectiviteù: Khaùch theå tính; (tính, thaùi ñoä) khaùch quan

Objet: Ñoà vaät; muïc tieâu; ñoái töôïng

-chose: söï vaät ñoái töôïng

commun: chung

de pieùteù: ñoà thôø

formel: moâ theå, hình theå

mateùriel: chaát theå

par accident: ngaãu nhieân

penseù: tö duy

per se: ñích thöïc

propre: rieâng

sujet et objet: chuû theå vaø khaùch theå

Objuration: Lôøi caûnh caùo, quôû traùch, van xin

Oblat: Tu só cuûa moät soá Doøng (nhö Doøng OMI, Doøng Phanxicoâ ñeä Saleâ)

oblat: leã vaät daâng tieán

Oblat,-te: Ngöôøi töï hieán cho TC trong moät tu vieän vôùi taát caû taøi saûn cuûa mình, nhöng khoâng coù lôøi khaán vaø khoâng maëc aùo doøng

Oblatif: Daâng hieán

Oblation: Teá leã

du Saint Sacrifice: daâng Thaùnh Leã

Obligation: Boån phaän, traùch/nghóa vuï

feâtes d’o.: leã buoäc

Obligatoire: Cöôõng baùch/cheá, baét buoäc

Obole: Ñoàng tieàn nhoû; moùn tieàn nhoû ñoùng goùp

Obreptice: Do che daáu söï thaät maø ñöôïc

Obrection: Maïo khai, thuû ñoaïn aån teá

Obrogation: Maëc nhieân huûy boû

Obscurantisme: Chuû tröông/
chính saùch ngu daân

Obseùcration: Lôøi khaån nguyeän; leã caàu ñaûo

Obseùdeù: Ngöôøi bò quyû aùm; bò aùm aûnh

Obseøques: Leã an taùng

Observance: Tuaân giöõ/thuû; quy luaät; doøng tu

stricte ob.: d.t. nhaët pheùp

Observant(in): Tu só Doøng Phanxicoâ nhaët pheùp

Obsession: AÙm aûnh; côn caùm doã maïnh

o. spatiale: chieám khoâng gian

Obstacle: Chöôùng ngaïi/vaät, trôû ngaïi

Obstructif, -ctionisme: Laøm beá taéc; phaù roái; cheøn traùi pheùp

Obversion: Nghòch hoài

Obvie: Hieån nhieân; nghóa töï nhieân

Occamisme: Hoïc thuyeát Occam (duy danh)

Occasion: Dòp, cô hoäi

continue: lieân tuïc

dangereuse: nguy hieåm, nguy cô

de peùcheù: dòp toäi

interrompue: dòp giaùn ñoaïn

lointaine: dòp xa

morale: dòp luaân lyù

neùcessaire: taát yeáu, ngoaøi yù muoán

prochaine: dòp gaàn

volontaire: töï yù

Occasionalisme: Ngaãu nhieân luaän

Occasionaire: Keû buoâng mình theo dòp toäi

Occulte: Bí aån/maät

empeâchement o.: ngaên trôû bí maät

deùlit o.: toäi phaïm bí maät

sciences o.: khoa hoïc huyeàn bí

Occultisme: Huyeàn bí hoïc

Occupation: Coâng vieäc; chieám giöõ/ñoùng

Occurence: Thôøi cô, tröôøng hôïp, vaän hoäi; truøng ngoä/leã

Oct-, octa-, octi-, octo-: Taùm, baùt-

Octateuque: Baùt kinh

Octavaire: Kinh baùt nhaät

Octave: Tuaàn baùt nhaät; ngaøy thöù taùm

Ode: Ñoaûn ca thi

de Salomon: cuûa Saloâmon (nguïy thö)

Odeur: Muøi, höông vò

eâtre en bonne odeur en...: coù danh thôm tieáng toát trong...

mourir en odeur de sainteteù: cheát laønh thaùnh, nhö thaùnh, ñeå laïi danh thôm ñöùc haïnh

Oecumeùniciteù: Tính chaát hoaøn vuõ

de droit: cöù luaät

de fait: cöù thöïc

Oecumeùnique: Ñaïi keát; hoaøn vuõ

Conseil Oec. des eùglises: Hoäi ñoàng ñaïi keát caùc giaùo hoäi kitoâ

concile oec.: Coâng ñoàng chung, hoaøn vuõ

patriarche oe.: Giaùo chuû toaøn theá giôùi, Thöôïng phuï Coânstantinoáp

Oecumeùnisme: Phong traøo ñaïi keát

Oeil canonique: Maét traùi (phía saùch leã)

Oeuvres: Haønh vi; vieäc laøm, coâng trình, taùc phaåm

d’apostolat: vieäc/hoaït ñoäng, toâng ñoà

de chariteù: vieäc töø thieän

de miseùricorde: coâng taùc töø thieän

de pieùteù: vieäc ñaïo ñöùc

mortes: haønh vi hö hieäu, khoâng sinh ích

serviles: lao coâng

vivantes: sinh ích

Offense: Maát loøng, loãi phaïm; laêng nhuïc, xuùc phaïm

Offertoire: Phaàn daâng leã

Office: Söï vuï

aø beùneùfice: höõu boång

claustral: chöùc vuï trong nhaø doøng

eccleùsiastique: giaùo vuï

majeur: ñaïi giaùo vuï

mineur: tieåu g.v.

reùgulier: doøng

sans beùneùfice: voâ boång

seùculier: trieàu

Office: Nhaät tuïng

divin: kinh thaàn vuï, thaàn tuïng

double: keùp

du commun: chung

du jour: theo ngaøy

Grand: chính thöùc

Petit: kính Ñ. Meï

pontifical: leã nghi ñaïi trieàu

propre: rieâng

semidouble: baùn keùp

simple: ñôn

triple: keùp ba

votif: ngoaïi lòch

Official: Chaùnh aùn, chaùnh thaåm phaùn

majeur: ñaïi giaùo chöùc

Officiant: Chuû leã/teá, chuû söï

Officiel: Chính thöùc

Officier: Giaùo chöùc, vieân chöùc giaùo hoäi

Officieux: (ñaùng tin caäy nhöng) Khoâng chính thöùc

Offrande: Ñoà daâng cuùng, leã vaät, tieán vaät; cuûa nghóa quyeân

de Messe: boång leã; daâng tieán leã vaät

Offrir: Daâng tieán (hy teá)

Ogival: Kieán truùc goâ-tíc, coù voøm nhoïn/cung nhoïn

Oint: Ñaáng ñöôïc xöùc daàu

Oligarchie: Phieät toäc chính theå, chính theå/nhoùm ñaàu soû

Oligo-eùleùment: Nguyeân toá vi löôïng

Oliveùtains: Doøng Nuùi OÂliu

Olivier: Caây daàu oâliu

Ologeneøse: Thuyeát toaøn sinh

Olographe: Töï tay vieát

Om, aum: AÂm tieát thaùnh (AÁn ñoä)

Ombre: Boùng; vong linh

royaume des o.: aâm phuû/ti

Ombrellino: Taøn/loïng che

Omission (peùcheù d’): Loãi thieáu soùt

Omnipotence: Toaøn naêng

Omnipreùsence: Hieän dieän khaép moïi nôi

Omniscience: Toaøn tri/trí

Omophagie: AÊn thòt soáng

OÂn: (Hy laïp) Höõu theå

Onanisme: Hö daâm (toäi Onan trong K. Thaùnh: giao hôïp ñeå tinh dòch chaûy ra ngoaøi); thuû daâm

Onciale/unciale (eùcriture): Kieåu chöõ hoa

Onction: Xöùc daàu

des malades: bí tích xöùc daàu (cho beänh nhaân)

Extreâme: pheùp xöùc daàu (laàn sau heát)

preùbaptismale: tröôùc röûa toäi

postbaptismale: sau r.t.

parler avec o.: noùi dòu daøng, vôùi thaønh taâm vaø baèng moät gioïng caûm ñoäng

Ondoiement, ondoyer: Röûa toäi vaén taét

Oneùreux: Naëng nhoïc, toán keùm; höõu thöôøng

Onirique: Chieâm bao; coõi moäng

Onirisme: Meâ moäng

Onolaâtrie: Suøng baùi (loaøi) löøa

Onomastique: Khoa nghieân cöùu veà teân rieâng, ñaëc danh hoïc

des noms geùographiques: ñòa danh hoïc

index o.: baûn tra teân rieâng

Onomatopeùe: Töôïng thanh

Ontique: Thuoäc veà höõu theå hieän thöïc

Ontogeneøse, ontogeùnie: Caù theå phaùt sinh (tieán trình phaùt sinh caù theå; ñoái laïi vôùi phylogeùneøse)

Ontologie: Baûn theå/höõu theå hoïc

Ontologique: Thöïc/höõu theå

preuve o.: baèng chöùng höõu theå/döïa theo baûn tính

Ontologisme: Thuyeát baûn theå, duy höõu theå, tröïc theå luaän

Op., op.cit.: Taùc phaåm ñaõ tröng daãn

Opeùration: Hoaït ñoäng, sinh hoaït; thao taùc; taùc ñoäng

Opeùrationnel: Haønh quaân, taùc chieán; coù khaû naêng hoaït ñoäng, vaän haønh ñuùng möùc; vaän toaùn

Ophiolaârie: Thôø raén

Ophite: Xaø giaùo, tín ñoà ñaïo raén

Opinion: YÙ kieán

publique: dö luaän quaàn chuùng

Opportunisme: Chuû nghóa cô hoäi, thaùi ñoä xu thôøi

Opposition: Ñoái nghòch/laäp; ñoái dieän; khaùng aùn; ñoái vò (thieân vaên)

contradictoire: maâu thuaãn

contraire: töông phaûn

privative: khuyeát phaïp

sous-contraire: phaân phaûn

subalterne: sai ñaúng

Opprobre: OÂ/sæ nhuïc, nhuïc nhaõ, hoå theïn, xaáu hoå; ñeâ heøn

Optatif: Mong moûi, öôùc voïng

mode o.: öôùc voïng caùch

Optimisme: Chuû nghóa/thaùi ñoä laïc quan

Option: Löïa choïn

fondamentale: höôùng soáng caên baûn (cuûa cuoäc ñôøi)

pour les pauvres: quyeát taâm phuïc vuï ngöôøi ngheøo

Opus: Nhaïc phaåm

Opus: Vieäc, coâng trình, taùc phaåm

ex opere operantis: do nhaân

ex opere operato: do söï

Opus Dei: Hoäi Opus Dei, Hoäi Thaùnh Giaù

Oracle: Lôøi tieân tri, lôøi saám, phaùn truyeàn

Oraison: Kinh nguyeän, nguyeän gaãm

affective: taâm tình

de contemplation: chieâm nieäm

de quieùtude: an tónh

de recueillement: traàm tónh

de simple regard: ñôn laõm

de simpliciteù: ñôn dò

discursive: suy nieäm

dominicale: kinh Laïy Cha

d’union: keát hôïp

funeøbre: ñieáu vaên

jaculatoire: lôøi nguyeän ngaén/taét

mentale: taâm nguyeän

orale: khaåu nguyeän

sur le peuple: treân giaùo daân

Oral: (toá tuïng) Khaåu bieän

Orant, e: (daùng ñieäu/hình) Ngöôøi dang tay caàu nguyeän

Oratoire: Nhaø nguyeän, nguyeän ñöôøng

priveù:

public: coâng

semi-public: baùn coâng

art oratoire: ngheä thuaät huøng bieän

Oratoriens: Doøng Oratoire, Doøng giaûng thuyeát

Orateurs sacreù: Giaùo sö giaûng thuyeát (huøng bieän)

Oratorio: Nhaïc kòch chuû ñeà toân giaùo (cuõng coù khi laø theá tuïc)

Ordalie: Thaàn/thieân ñoaùn (loái xöû aùn döïa theo keát quaû cuûa moät thöû thaùch ngöôøi ta cho laø quyeát ñònh cuûa Trôøi)

Ordinaire: Baûn quyeàn

(dans l’Office divin): thöôøng nguyeän

des lieux: ñòa phöông

d’origine: nguyeân quaùn

du lieu: sôû taïi

pouvoir o.: quyeàn thoâng thöôøng

Ordinal: Saùch kinh (Anh giaùo)

Ordinand: Döï/tieán chöùc

Ordinariat: Chöùc vuï baûn quyeàn

Ordination: Truyeàn chöùc

titre d’o.: ñaûm hieäu thuï phong

Ordo: Giaùo lòch; nghi thöùc

Ordonnance: Luaät giaùo phaän; aùn leänh

Ordonnancement: Vieäc ñieàu haønh

Ordre: Traät töï

de fin: cöùu caùnh

de raison: lyù trí

des eâtres: höõu theå

dynamique: naêng ñoäng

naturel: töï nhieân

surnaturel: sieâu nhieân

teùleùologique: cöùu caùnh

Ordre: Chöùc; ñaúng

diaconal: ñaúng phoù teá (hoàng y)

eùpiscopal: chöùc giaùm muïc; ñaúng GM (hoàng y)

majeur: chöùc lôùn

mineur: chöùc nhoû

presbyteùral: ñaúng LM (hoàng y)

sacreù: chöùc thaùnh

Ordre: Doøng tu

mendiant: khaát só

Ordre: Giai ñoaïn

d’exeùcution: thöïc haønh

du jour: chöông trình nghò söï

preùconçu: döï tính

d’intention: ñònh taâm

Organe: Cô quan/caáu

Organicisme: Duy cô thuyeát

Organisme: Cô theå

Organiste: Ngöôøi chôi ñaøn oáng

Orgasme: Cöïc khoaùi (sinh lyù), daâm cöïc

Orge: Luùa/ñaïi maïch

Orgiasme, -tique: Leã teá thaàn röôïu

Orgie: Hoäi teá thaàn röôïu; cheø cheùn traùc taùng, truy hoan; quaù möïc

Orgue: Ñaøn oáng, giaøn ñaøn oáng

Orgueil: Kieâu caêng/ngaïo, kieâu haõnh, töï haøo

Orient: Ñoâng phöông; (Tam ñieåm) tænh hoäi

Orientalisant: Chòu aûnh höôûng Phöông Ñoâng

Orientalisme: Ñoâng phöông hoïc; sính kieåu phöông ñoâng

Orientation: Ñònh höôùng; phöông höôùng; khuynh höôùng

politique: ñöôøng höôùng chính trò

professionnelle: höôùng nghieäp

Origeùnisme: Hoïc thuyeát OÂrigeâneâ

Originaire: Nguyeân goác/lai; nguyeân thuûy

Original: Nguyeân thuûy; môùi laï, ñoäc ñaùo

texte o.: nguyeân/chính baûn

Originari: Thuï nguyeân

Origine: Caên nguyeân; nguoàn goác, coäi reã; nguyeân thuûy

des eâtres: caùc höõu theå

Originel: Nguyeân thuûy, khôûi nguyeân

justice o.: coâng chính nguyeân thuûy

peùcheù o.: nguyeân toäi

Ornements sacreùs: Y phuïc phuïng vuï; phaåm phuïc thaùnh

Orphisme: Traøo löu tu ñöùc chòu aûnh höôûng Orpheâoâ; xu höôùng maøu saéc vaø tröõ tình

Orth-, ortho-: Thaúng, ñuùng, chính

Orthodoxe: Chính thoáng/truyeàn

Orthodoxie: Chính truyeàn

feâte de l’o.: Leã chính truyeàn

Orthogeùneøse: Tröïc bieán, tröïc ñaéc phaùt sinh

Orthopraxis: Haønh ñoäng ñuùng

Oscillation: Laéc lö, dao ñoäng

Oseùe: Hoâ-seâ, Hs

Osmose: Thaám loïc, thaåm thaáu; thaâm nhaäp, aûnh höôûng laãn nhau, töông nhaäp, töông taùc

Ossuaire: Nôi ñeå haøi coát

Osteù-, osteùo-: Xöông-

Ostension: Tröng baøy thaùnh coát

Ostensoire: Maët nhaät, haøo quang

Ostiariat: Chöùc giöõ cöûa

Ostracon, ostrakon (ostraca): Phieáu voû soø

Ouailles: Ñoaøn chieân, tín ñoà

Ousia: Baûn theå

Outre-tombe: Theá giôùi beân kia; sau khi cheát

Ouverture: Môû ra; môû ñaàu, khai môû; keõ hôû

de conscience: baøy toû löông taâm

de seùance: khai maïc buoåi hoïp

du coeur: côûi môû taâm tình

du feu: khai khoûa

(musique): khuùc môû ñaàu

Ouvrieùrisme: Chuû nghóa coâng nhaân (c.n. coù öu theá trong xaõ hoäi)

Ovariotomie: Caét buoàng tröùng

Oxymoron: Pheùp nghòch duï