|
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Obeùdience: Tuaân theo, tuaàn phuïc; ôû döôùi quyeàn; pheùp chuyeån tu vieän; baøi sai eâtre d’obeùdience: thuoäc quyeàn cai trò/thaåm quyeàn cuûa... Obeùdiencier(aire): Tu só thöøa quaûn Obeùdientielle (puissance): (khaû naêng) Tuaân nhaän Obeùissance: Vaâng lôøi, tuaân phuïc de la foi: tuaân phuïc cuûa ñöùc tin: tuaân phuïc TC maø tin voeu d’o.: lôøi khaán vaâng lôøi Obel, obeøle: Daáu traâm/theâm caâu (ñeå chæ moät ñoaïn khoâng chaéc laø chính coáng trong moät vaên baûn coå) Obex: Ngaên trôû, chöôùng ngaïi Obit: Leã gioã giaùp naêm, leã truy ñieäu Obituaire: Soå töû/tang Objecteur: Ngöôøi baùc beû/ñöa ra vaán naïn de conscience: ng. töø choái caàm suùng ñaùnh giaëc vì thaáy traùi vôùi löông taâm Objectif: Ñoái töôïng; muïc tieâu; khaùch quan Objection: Vaán naïn, baùc luaän de conscience: löông taâm khaùng baùc (töø choái caàm suùng ñaùnh giaëc vì caûm thaáy traùi vôùi löông taâm) Objectivation: Khaùch theå hoùa, khaùch quan hoùa, vaät hoùa du moi: baûn ngaõ Objectivisme: Chuû nghóa duy khaùch theå/khaùch quan Objectiviteù: Khaùch theå tính; (tính, thaùi ñoä) khaùch quan Objet: Ñoà vaät; muïc tieâu; ñoái töôïng -chose: söï vaät ñoái töôïng commun: chung de pieùteù: ñoà thôø formel: moâ theå, hình theå mateùriel: chaát theå par accident: ngaãu nhieân penseù: tö duy per se: ñích thöïc propre: rieâng sujet et objet: chuû theå vaø khaùch theå Objuration: Lôøi caûnh caùo, quôû traùch, van xin Oblat: Tu só cuûa moät soá Doøng (nhö Doøng OMI, Doøng Phanxicoâ ñeä Saleâ) oblat: leã vaät daâng tieán Oblat,-te: Ngöôøi töï hieán cho TC trong moät tu vieän vôùi taát caû taøi saûn cuûa mình, nhöng khoâng coù lôøi khaán vaø khoâng maëc aùo doøng Oblatif: Daâng hieán Oblation: Teá leã du Saint Sacrifice: daâng Thaùnh Leã Obligation: Boån phaän, traùch/nghóa vuï feâtes d’o.: leã buoäc Obligatoire: Cöôõng baùch/cheá, baét buoäc Obole: Ñoàng tieàn nhoû; moùn tieàn nhoû ñoùng goùp Obreptice: Do che daáu söï thaät maø ñöôïc Obrection: Maïo khai, thuû ñoaïn aån teá Obrogation: Maëc nhieân huûy boû Obscurantisme:
Chuû tröông/ Obseùcration: Lôøi khaån nguyeän; leã caàu ñaûo Obseùdeù: Ngöôøi bò quyû aùm; bò aùm aûnh Obseøques: Leã an taùng Observance: Tuaân giöõ/thuû; quy luaät; doøng tu stricte ob.: d.t. nhaët pheùp Observant(in): Tu só Doøng Phanxicoâ nhaët pheùp Obsession: AÙm aûnh; côn caùm doã maïnh o. spatiale: chieám khoâng gian Obstacle: Chöôùng ngaïi/vaät, trôû ngaïi Obstructif, -ctionisme: Laøm beá taéc; phaù roái; cheøn traùi pheùp Obversion: Nghòch hoài Obvie:
Hieån nhieân;
nghóa töï nhieân Occamisme: Hoïc thuyeát Occam (duy danh) Occasion: Dòp, cô hoäi continue: lieân tuïc dangereuse: nguy hieåm, nguy cô de peùcheù: dòp toäi interrompue: dòp giaùn ñoaïn lointaine: dòp xa morale: dòp luaân lyù neùcessaire: taát yeáu, ngoaøi yù muoán prochaine: dòp gaàn volontaire: töï yù Occasionalisme: Ngaãu nhieân luaän Occasionaire: Keû buoâng mình theo dòp toäi Occulte: Bí aån/maät empeâchement o.: ngaên trôû bí maät deùlit o.: toäi phaïm bí maät sciences o.: khoa hoïc huyeàn bí Occultisme: Huyeàn bí hoïc Occupation: Coâng vieäc; chieám giöõ/ñoùng Occurence: Thôøi cô, tröôøng hôïp, vaän hoäi; truøng ngoä/leã Oct-,
octa-, octi-, octo-: Taùm,
baùt- Octateuque: Baùt kinh Octavaire: Kinh baùt nhaät Octave: Tuaàn baùt nhaät; ngaøy thöù taùm Ode: Ñoaûn ca thi de Salomon: cuûa Saloâmon (nguïy thö) Odeur: Muøi, höông vò eâtre en bonne odeur en...: coù danh thôm tieáng toát trong... mourir en odeur de sainteteù: cheát laønh thaùnh, nhö thaùnh, ñeå laïi danh thôm ñöùc haïnh Oecumeùniciteù: Tính chaát hoaøn vuõ de droit: cöù luaät de fait: cöù thöïc Oecumeùnique: Ñaïi keát; hoaøn vuõ Conseil Oec. des eùglises: Hoäi ñoàng ñaïi keát caùc giaùo hoäi kitoâ concile oec.: Coâng ñoàng chung, hoaøn vuõ patriarche oe.: Giaùo chuû toaøn theá giôùi, Thöôïng phuï Coânstantinoáp Oecumeùnisme: Phong traøo ñaïi keát Oeil canonique: Maét traùi (phía saùch leã) Oeuvres: Haønh vi; vieäc laøm, coâng trình, taùc phaåm d’apostolat: vieäc/hoaït ñoäng, toâng ñoà de chariteù: vieäc töø thieän de miseùricorde: coâng taùc töø thieän de pieùteù: vieäc ñaïo ñöùc mortes: haønh vi hö hieäu, khoâng sinh ích serviles: lao coâng vivantes: sinh ích Offense: Maát loøng, loãi phaïm; laêng nhuïc, xuùc phaïm Offertoire: Phaàn daâng leã Office: Söï vuï aø beùneùfice: höõu boång claustral: chöùc vuï trong nhaø doøng eccleùsiastique: giaùo vuï majeur: ñaïi giaùo vuï mineur: tieåu g.v. reùgulier: doøng sans beùneùfice: voâ boång seùculier: trieàu Office: Nhaät tuïng divin: kinh thaàn vuï, thaàn tuïng double: keùp du commun: chung du jour: theo ngaøy Grand: chính thöùc Petit: kính Ñ. Meï pontifical: leã nghi ñaïi trieàu propre: rieâng semidouble: baùn keùp simple: ñôn triple: keùp ba votif: ngoaïi lòch Official: Chaùnh aùn, chaùnh thaåm phaùn majeur: ñaïi giaùo chöùc Officiant: Chuû leã/teá, chuû söï Officiel: Chính thöùc Officier: Giaùo chöùc, vieân chöùc giaùo hoäi Officieux: (ñaùng tin caäy nhöng) Khoâng chính thöùc Offrande: Ñoà daâng cuùng, leã vaät, tieán vaät; cuûa nghóa quyeân de Messe: boång leã; daâng tieán leã vaät Offrir: Daâng tieán (hy teá) Ogival: Kieán truùc goâ-tíc, coù voøm nhoïn/cung nhoïn Oint: Ñaáng ñöôïc xöùc daàu Oligarchie: Phieät toäc chính theå, chính theå/nhoùm ñaàu soû Oligo-eùleùment: Nguyeân toá vi löôïng Oliveùtains: Doøng Nuùi OÂliu Olivier: Caây daàu oâliu Ologeneøse: Thuyeát toaøn sinh Olographe: Töï tay vieát Om, aum: AÂm tieát thaùnh (AÁn ñoä) Ombre: Boùng; vong linh royaume des o.: aâm phuû/ti Ombrellino: Taøn/loïng che Omission (peùcheù d’): Loãi thieáu soùt Omnipotence: Toaøn naêng Omnipreùsence: Hieän dieän khaép moïi nôi Omniscience: Toaøn tri/trí Omophagie: AÊn thòt soáng OÂn: (Hy laïp) Höõu theå Onanisme: Hö daâm (toäi Onan trong K. Thaùnh: giao hôïp ñeå tinh dòch chaûy ra ngoaøi); thuû daâm Onciale/unciale (eùcriture): Kieåu chöõ hoa Onction: Xöùc daàu des malades: bí tích xöùc daàu (cho beänh nhaân) Extreâme: pheùp xöùc daàu (laàn sau heát) preùbaptismale: tröôùc röûa toäi postbaptismale: sau r.t. parler avec o.: noùi dòu daøng, vôùi thaønh taâm vaø baèng moät gioïng caûm ñoäng Ondoiement, ondoyer: Röûa toäi vaén taét Oneùreux: Naëng nhoïc, toán keùm; höõu thöôøng Onirique: Chieâm bao; coõi moäng Onirisme: Meâ moäng Onolaâtrie: Suøng baùi (loaøi) löøa Onomastique: Khoa nghieân cöùu veà teân rieâng, ñaëc danh hoïc des noms geùographiques: ñòa danh hoïc index o.: baûn tra teân rieâng Onomatopeùe: Töôïng thanh Ontique: Thuoäc veà höõu theå hieän thöïc Ontogeneøse,
ontogeùnie: Caù
theå phaùt sinh (tieán trình phaùt sinh caù theå; ñoái
laïi vôùi phylogeùneøse) Ontologie: Baûn theå/höõu theå hoïc Ontologique: Thöïc/höõu theå preuve o.: baèng chöùng höõu theå/döïa theo baûn tính Ontologisme: Thuyeát baûn theå, duy höõu theå, tröïc theå luaän Op., op.cit.: Taùc phaåm ñaõ tröng daãn Opeùration: Hoaït ñoäng, sinh hoaït; thao taùc; taùc ñoäng Opeùrationnel: Haønh quaân, taùc chieán; coù khaû naêng hoaït ñoäng, vaän haønh ñuùng möùc; vaän toaùn Ophiolaârie: Thôø raén Ophite: Xaø giaùo, tín ñoà ñaïo raén Opinion: YÙ kieán publique: dö luaän quaàn chuùng Opportunisme: Chuû nghóa cô hoäi, thaùi ñoä xu thôøi Opposition: Ñoái nghòch/laäp; ñoái dieän; khaùng aùn; ñoái vò (thieân vaên) contradictoire: maâu thuaãn contraire: töông phaûn privative: khuyeát phaïp sous-contraire: phaân phaûn subalterne: sai ñaúng Opprobre: OÂ/sæ nhuïc, nhuïc nhaõ, hoå theïn, xaáu hoå; ñeâ heøn Optatif: Mong moûi, öôùc voïng mode o.: öôùc voïng caùch Optimisme: Chuû nghóa/thaùi ñoä laïc quan Option: Löïa choïn fondamentale: höôùng soáng caên baûn (cuûa cuoäc ñôøi) pour les pauvres: quyeát taâm phuïc vuï ngöôøi ngheøo Opus: Nhaïc phaåm Opus: Vieäc, coâng trình, taùc phaåm ex opere operantis: do nhaân ex opere operato: do söï Opus Dei: Hoäi Opus Dei, Hoäi Thaùnh Giaù Oracle: Lôøi tieân tri, lôøi saám, phaùn truyeàn Oraison: Kinh nguyeän, nguyeän gaãm affective: taâm tình de contemplation: chieâm nieäm de quieùtude: an tónh de recueillement: traàm tónh de simple regard: ñôn laõm de simpliciteù: ñôn dò discursive: suy nieäm dominicale: kinh Laïy Cha d’union: keát hôïp funeøbre: ñieáu vaên jaculatoire:
lôøi nguyeän
ngaén/taét mentale: taâm nguyeän orale: khaåu nguyeän sur le peuple: treân giaùo daân Oral: (toá tuïng) Khaåu bieän Orant, e: (daùng ñieäu/hình) Ngöôøi dang tay caàu nguyeän Oratoire: Nhaø nguyeän, nguyeän ñöôøng priveù: tö public: coâng semi-public: baùn coâng art oratoire: ngheä thuaät huøng bieän Oratoriens: Doøng Oratoire, Doøng giaûng thuyeát Orateurs sacreù: Giaùo sö giaûng thuyeát (huøng bieän) Oratorio: Nhaïc kòch chuû ñeà toân giaùo (cuõng coù khi laø theá tuïc) Ordalie: Thaàn/thieân ñoaùn (loái xöû aùn döïa theo keát quaû cuûa moät thöû thaùch ngöôøi ta cho laø quyeát ñònh cuûa Trôøi) Ordinaire: Baûn quyeàn (dans l’Office divin): thöôøng nguyeän des lieux: ñòa phöông d’origine: nguyeân quaùn du lieu: sôû taïi pouvoir o.: quyeàn thoâng thöôøng Ordinal: Saùch kinh (Anh giaùo) Ordinand: Döï/tieán chöùc Ordinariat: Chöùc vuï baûn quyeàn Ordination: Truyeàn chöùc titre d’o.: ñaûm hieäu thuï phong Ordo: Giaùo lòch; nghi thöùc Ordonnance: Luaät giaùo phaän; aùn leänh Ordonnancement: Vieäc ñieàu haønh Ordre: Traät töï de fin: cöùu caùnh de raison: lyù trí des eâtres: höõu theå dynamique: naêng ñoäng naturel: töï nhieân surnaturel: sieâu nhieân teùleùologique: cöùu caùnh Ordre: Chöùc; ñaúng diaconal:
ñaúng phoù
teá (hoàng y) eùpiscopal: chöùc giaùm muïc; ñaúng GM (hoàng y) majeur: chöùc lôùn mineur: chöùc nhoû presbyteùral:
ñaúng LM
(hoàng y) sacreù: chöùc thaùnh Ordre: Doøng tu mendiant: khaát só Ordre: Giai ñoaïn d’exeùcution: thöïc haønh du jour: chöông trình nghò söï preùconçu: döï tính d’intention: ñònh taâm Organe: Cô quan/caáu Organicisme: Duy cô thuyeát Organisme: Cô theå Organiste: Ngöôøi chôi ñaøn oáng Orgasme: Cöïc khoaùi (sinh lyù), daâm cöïc Orge: Luùa/ñaïi maïch Orgiasme,
-tique: Leã
teá thaàn röôïu Orgie:
Hoäi teá
thaàn röôïu; cheø cheùn traùc taùng, truy hoan; quaù möïc Orgue: Ñaøn oáng, giaøn ñaøn oáng Orgueil: Kieâu caêng/ngaïo, kieâu haõnh, töï haøo Orient: Ñoâng phöông; (Tam ñieåm) tænh hoäi Orientalisant: Chòu aûnh höôûng Phöông Ñoâng Orientalisme: Ñoâng phöông hoïc; sính kieåu phöông ñoâng Orientation: Ñònh höôùng; phöông höôùng; khuynh höôùng politique: ñöôøng höôùng chính trò professionnelle: höôùng nghieäp Origeùnisme: Hoïc thuyeát OÂrigeâneâ Originaire: Nguyeân goác/lai; nguyeân thuûy Original: Nguyeân thuûy; môùi laï, ñoäc ñaùo texte o.: nguyeân/chính baûn Originari: Thuï nguyeân Origine: Caên nguyeân; nguoàn goác, coäi reã; nguyeân thuûy des eâtres: caùc höõu theå Originel: Nguyeân thuûy, khôûi nguyeân justice o.: coâng chính nguyeân thuûy peùcheù o.: nguyeân toäi Ornements sacreùs: Y phuïc phuïng vuï; phaåm phuïc thaùnh Orphisme: Traøo löu tu ñöùc chòu aûnh höôûng Orpheâoâ; xu höôùng maøu saéc vaø tröõ tình Orth-, ortho-: Thaúng, ñuùng, chính Orthodoxe: Chính thoáng/truyeàn Orthodoxie: Chính truyeàn feâte de l’o.: Leã chính truyeàn Orthogeùneøse: Tröïc bieán, tröïc ñaéc phaùt sinh Orthopraxis: Haønh ñoäng ñuùng Oscillation: Laéc lö, dao ñoäng Oseùe: Hoâ-seâ, Hs Osmose: Thaám loïc, thaåm thaáu; thaâm nhaäp, aûnh höôûng laãn nhau, töông nhaäp, töông taùc Ossuaire: Nôi ñeå haøi coát Osteù-, osteùo-: Xöông- Ostension: Tröng baøy thaùnh coát Ostensoire: Maët nhaät, haøo quang Ostiariat: Chöùc giöõ cöûa Ostracon, ostrakon (ostraca): Phieáu voû soø Ouailles: Ñoaøn chieân, tín ñoà Ousia: Baûn theå Outre-tombe: Theá giôùi beân kia; sau khi cheát Ouverture: Môû ra; môû ñaàu, khai môû; keõ hôû de conscience: baøy toû löông taâm de seùance: khai maïc buoåi hoïp du coeur: côûi môû taâm tình du feu: khai khoûa (musique): khuùc môû ñaàu Ouvrieùrisme: Chuû nghóa coâng nhaân (c.n. coù öu theá trong xaõ hoäi) Ovariotomie: Caét buoàng tröùng Oxymoron: Pheùp nghòch duï
|