TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTP

P: Gioøng vaên/nguoàn Tö teá

Pacemaker: Maùy (ñieàu hoøa nhòp tim ñaäp) kích thích tim

Paciaire: Söù giaû hoøa bình

Pacifique: Hieáu/oân hoøa; hoøa bình

Pacifisme: Hoøa bình chuû nghóa, hieáu hoøa

Pacte: Giao öôùc, minh öôùc

Padroado: Xem töø Patronat

Paganisme: Ngaãu töôïng giaùo; ngoaïi giaùo, löông daân

Pagode: Chuøa

Païdologie, peùdologie: Nhi ñoàng hoïc

Païen: Löông taâm

Pain: Baùnh

azime: khoâng men

beùnit: coù laøm pheùp

consacreù: ñaõ truyeàn pheùp

d’autel: leã

de ble: mieán

de proposition: cung hieán

de vie: ban söï soáng

du ciel: bôûi trôøi

eucharistique: Thaùnh Theå

fermenteù: coù men

vivant: haèng soáng

Paix: Hoøa bình, baèng an

Palabre: Baøn caõi daøi doøng; thöông nghò (Phi chaâu)

Palais apostolique: Dinh Giaùo Hoaøng, Phuû doaõn toâng toøa

Palamisme: Thuyeát Palamas

Pal(l)e: Taám ñaäy cheùn thaùnh

Paleùo-: Cuõ, coå-

Paleùo-chreùtien: Kitoâ giaùo/höõu sô khai

Paleùontologie: Coå sinh vaät hoïc

Paleùotestamentaire: Thuoäc Cöïu Öôùc

Palestinien: Thuoäc xöù Palextin

Pali: Tieáng Pali, Phaïn ngöõ

Palimpseste: Giaáy da vieát laàn thöù hai

Palindrome: Caâu/töø ñoïc ngöôïc xuoâi (maø vaãn cuøng nghóa)

Palingeùneøse: Taùi sinh

Palingeùneùsie: Hoài sinh, thuyeát tuaàn hoaøn

Palinod: Baøi thô (laäp laïi moät caâu sau moãi ñoaïn); taùn myõ ca veà Ñ. Meï (theo kieåu vöøa noùi)

Palinodie: Ruùt lôøi, caûi chính

Pallium: Phuø hieäu baèng daây len cuûa chöùc TGM, daây Pallium

Pallotins: Hoäi Pallotti

Palmarium: Giaûi thöôûng

Palme: Laù (caây) coï

du martyre: vinh döï töû ñaïo

Pan-, panto-: Toaøn, thaûy, taát caû-

Panagia: (Hy laïp) Toaøn thaùnh (Ñ. Meï)

Pancalisme: Thuyeát duy myõ

Pancosmisme: Thuyeát phieám vuõ truï/duy vuõ truï

Pandectes: Phaùp ñieån (Roma), taäp aùn leä

Paneùgyrique: Tuïng töø, baøi taùn döông/tuïng

Panentheùisme: Thuyeát baùn phieám thaàn (moïi söï ñeàu ôû trong TC), thuyeát phieám taïi

Pangeneøse: Thuyeát toaøn sinh

Panhylisme: Thuyeát phieám chaát

Panislamique: Lieân Hoài giaùo

Panlogisme: Phieám luaän thuyeát

Pannuchie: Ñeâm canh thöùc

Panorama: Toaøn caûnh, caûnh bao quaùt

Panpsychisme: Phieám aâm thuyeát

Pansexualisme: Chuû nghóa duïc tính phoå quaùt, phieám duïc

Pantheùisme: Phieám thaàn

eùmanatiste: löu xuaát

Pantheùon: Ñeàn chö thaàn, mieáu tieân hieàn

Pantocrator: Chuùa Toaøn naêng, toaøn quyeàn

Papabile: Coù theå ñöôïc baàu laøm G.Hoaøng

Papalin: Lính toøa thaùnh; ñoàng tieàn cuûa G.Hoaøng

Papas: Linh muïc (Hy laïp)

Papauteù: Chöùc, laõnh vöïc, vv... cuûa G.Hoaøng

Pape: Giaùo Hoaøng

Papesse: Nöõ giaùo hoaøng

Papisme: Cheá ñoä giaùo hoaøng; thaàn phuïc G.Hoaøng

Papyrus: Chæ thaûo, giaáy coùi, thaûo baûn

Paâque, Paâques: Vöôït qua, leã Phuïc sinh

closes: Chuùa nhaät sau Phuïc sinh

faire ses  Paâques: röôùc leã muøa Phuïc sinh

fleuries: Leã Laù

Par-, para-: Gaàn, beân caïnh, doïc; traùi nghòch-

Parabole: Duï ngoân

Paraboulie: Voâ chí loaïn

Paraclet: Thaùnh Thaàn, Ñaáng Phuø trôï, Baøo chöõa

Paradigme: Heä bieán hoùa, heä doïc; khuoân/kieåu maãu, moâ bieåu

Paradis: Thieân ñaøng

terrestre: ñòa ñaøng, laïc vieân

Paradosis: Truyeàn thoáng soáng ñoäng, löu truyeàn, trao laïi

Paradoxe: Nghòch thuyeát; nghòch bieän/lyù; ngöôïc ñôøi

Paragogique: Suy dieãn; ñeäm theâm

Paralipomeønes: Hai saùch Söû bieân nieân (Kyù söû), 1Sb, 2Sb

Paraliturgie: AÙ phuïng vuï

Parallaxe: Thò sai

Paralleùlisme: Song song; ñoái chieáu; ñoái ngaãu

antiteùtique: song ñoái

rythmique: vaän tieát

synonimique: ñoàng nghóa

syntheùtique: toång hôïp

unilateùral: ñôn phöông

Paralogisme: Voõng luaän, ngoä bieän, lyù luaän sai

Parameøtre: Tham soá, tham bieán, thoâng soá

Paramneùsie: Loaïn trí nhôù

Paranoïa: Chöùng ñieân/cuoàng loaïn/aùm, beänh hoang töôûng (meâ saûng, lo sôï, nghi ngôø, vv)

Paranymphe: Phuø reå

Paraphernaux, biens: Cuûa phi hoài moân

Paraphrase: Khuùc giaûi, quaûng dieãn, giaûi thích roäng ra

Parapsychologie: Quaùi taâm hoïc, dò taâm hoïc

Parasceøve: Thöù 6 Tuaàn Thaùnh, ngaøy aùp höu leã

Parasitisme: Kyù sinh; aên baùm

Parasympathique: Heä ñoái giao caûm

Parataxe: Pheùp duøng caâu ñaúng laäp (caùc caâu ñaët saùt, khoâng coù lieân töø noái laïi, ví duï: meät roài, ñi nguû)

Parcelle: Vuïn baùnh; maûnh nhoû/vuïn

Parchemin: Giaáy da cöøu

Parcimonie: Tieän taën, deø seûn

Pardon: Tha thöù; moät kieåu haønh höông (beân Bretagne)

Pareødre: Phoù thaàn, thaàn caáp döôùi (Hy laïp)

Parement: Tröôùng, nhi moân (tröôùc baøn thôø)

Pareùneøse: Khuyeán thieän

d’uniteù: khuyeán khích hôïp nhaát

Parentales, parentalies: Ngaøy gioã, leã nhôù ngöôøi cheát (coå Roma)

Parenteù: Hoï haøng, baø con, toäc heä

de consanguiniteù: hoï maùu

leùgale: hoï phaùp luaät

par adoption: döôõng heä

par alliance: hoï keát baïn

spirituelle: hoï thieâng lieâng

Parents (Adam-Eve): Nguyeân toå

Parfaire: Hoaøn chænh

Par(h)eùlie: Maët trôøi aûo, aûo nhaät

Pari: Ñaùnh cuoäc

Paria: Tieän daân

Parjure: Theà doái, boäi theä

Parlementaire: Ñaïi nghò; nghò só

Paroisse: Giaùo xöù

personnelle: ñoái nhaân

quasi-: giaùo sôû

territoriale: ñoái ñòa

Parole: Lôøi, ngoân

belles p.: lôøi höùa haõo

homme de p.: ng. ñaùng tin caäy

Paronyme: Töø töông töï

Parousie: Quang laâm, vinh hoài, taùi giaùng

Parpaillot: Ng. Tin laønh (Phaùp)

Parquet: Saøn vaùn; vieän kieåm saùt, coâng toá; phoøng giao dòch

Parrain: Ñôõ ñaàu, boõ

Parricide: Gieát cha, gieát meï

Parsisme: Baùi hoûa giaùo (AÁn ñoä)

Part: Phaàn

paroissiale: Boång phaàn, baûn quaûn

Part: Treû sô sinh

confusion de p.: khoâng roõ laø con ai

substitution de p.: traùo con

Partage(r): Chia seû; chia phaàn

Partenaire: Taùc nhaân ñoái taùc; ngöôøi cuøng beân; ñoàng nghieäp/
söï; ngöôøi cuøng nhaûy (dancing)

Partheùnogeneøse: Sinh bôûi trinh nöõ, trinh saûn

Parti polique: Chính ñaûng

Partial: Phieán dieän, moät phaàn; thieân vò

Participation: Thoâng phaàn, tham döï

par composition: do keát hôïp

par similitude: do ñoàng ñaúng

Particularisme: Chuû nghóa ñaëc thuø

Particulariteù: Caù bieät tính

Particule: Phaàn töû; tieåu töø

eùleùmentaire: haït cô baûn

Particulier: Rieâng; ñaëc bieät/thuø; caù bieät

Partie: Thaønh phaàn

en cause: ñöông söï, beân döï tuïng

essentielle: coát yeáu

inteùgrale: toaøn veïn

inteùgrante: cuûa toaøn boä

inteøgre: nguyeân tuyeàn

leùseùe: bò thieät haïi

potentielle: tieàm theå

potestative: naêng löïc

reùelle: thöïc taïi

virtuelle: tieàm naêng

Partiel: Phaân dieän, moät phaàn, boä phaän; rieâng

parti-partielle: phaân phaàn

parti-totale: toaøn phaàn

Partition: Phaân chia, chia caét; baûn daøn beø (aâm nhaïc)

Partner: Coäng söï/taùc vieân, ñoàng nghieäp/söï; hoäi/thaønh vieân; ngöôøi cuøng phe/cuøng nhaûy

Parvis: Tieàn ñöôøng, haønh lang

Parvitas materiae: (chaát löôïng: ñoái töôïng haønh ñoäng) ít quan troïng, khoâng ñaùng keå

Pascal: Phuïc sinh

Passage: Ñi ngang qua, vöôït qua; böôùc chuyeån tieáp; ñoaïn vaên

Passe-droit: Quyeàn ngoaïi leä

Passibiliteù: Khaû thuï tính; thuï naïn tính, coù theå chòu (khoå ñau); phaûi chòu

Passif: Thuï/bò ñoäng; taøi saûn nôï

Passim: Taïi nhieàu choã, ñaây ñoù

Passion (du Christ): Khoå ñau/naïn

Passion: Duïc tình/voïng; thuï ñoäng; ñam meâ

grande: maõnh lieät

petite: sô saøi

Passionnaire: Saùch khoå haïnh cuûa Chuùa

Passionniste: Doøng Thöông khoù/Chuùa chòu khoå naïn

Pasteur: Chaên cöøu, muïc ñoàng/töû; chuû chaên; muïc sö

Pastorale: Muïc vuï; khoa muïc vuï

d’ensemble: phoái hôïp

Pastorat: Chöùc, nhieäm kyø muïc sö, GM, vv

Pateøne: Ñóa thaùnh

Patenoâtre: Kinh Laïy Cha

Pater: Kinh Laïy Cha

Paternalisme: Chuû nghóa gia tröôûng; chính saùch phuï maãu; naõo traïng cha oâng, thaùi ñoä kieåm soaùt vaø ñieàu khieån döôùi hình thöùc chaêm lo baûo boïc

Paterniteù: Tö caùch/cöông vò laøm cha, quan heä cha con

divine: quan heä Cha Con trong/cuûa TC

responsable: traùch nhieäm veà vieäc sinh ra con/cuûa cöông vò laøm cha

Pathologie: Beänh hoïc/lyù

Pathopsychologie: Taâm beänh hoïc

Pathos: Gioïng/lôøi thoáng thieát giaû taïo

Patibulum: Xaø ngang thaäp giaù

Patience: Kieân nhaãn, nhaãn naïi

Patriarcat: Cheá ñoä phuï quyeàn; chöùc Thöôïng phuï

Patriarche: Thöôïng Phuï; Toå phuï

Patrice: Thaùi coâng (Roma)

Patrilineùaire: Phuï heä, doøng cha

Patrimoine: Gia/di saûn; saûn nghieäp

de S. Pierre: taøi saûn Toøa Thaùnh

Patripassien: Ngöôøi theo chuû nghóa Th. Chuùa Cha chòu khoå naïn, khoå phuï thuyeát

Patristique: Giaùo phuï (hoïc)

Patrologie: Giaùo phuï hoïc

Patron: Thaùnh sö/boån maïng; chuû

Patronage: Baûo trôï/hoä

Patronat: Cheá ñoä coá chuû; giôùi chuû

Patronyme, -nymique: Teân hoï, phuï toäc

Paulicien(-cisme): Ngöôøi/phaùi Paulikiani (löôõng nguyeân), phaùi thanh giaûn

Paulinisme: Hoïc thuyeát Thaùnh Phaoloâ

Paulistes: Hoäi thöøa sai Thaùnh Phaoloâ; daân thaønh phoá Saoõ Paolo

Paupeùrisation: Baàn cuøng hoùa

Pauvreteù: Khoù ngheøo, thanh baàn, baàn cuøng, ngheøo khoå

Pavillon: Ñình taï, choøi, leàu, chaùi (nhaø); vaønh (tai), loa (keøn); côø hieäu; khaên phuû bình thaùnh, aùo Nhaø Chaàu

Payen: Löông daân (nhö: païen)

Peùan: Baøi ca tuïng Apollo; khuùc khaûi ca

Peùccadille: Loãi nhoû, toäi vaët

Peccamineux: Toäi loãi

Peùcheù: Toäi, toäi loãi, toäi phaïm

actuel: hieän toäi

capital: caên toäi, ñaàu moái

de commission: toäi vò haønh

de faiblesse: vì yeáu ñuoái

d’ignorance: vì voâ tri

de malice: vì aùc yù

de nature: nguyeân toå

d’omission: toäi thieáu soùt

grave: troïng

habituel: thöôøng phaïm

mateùriel: chaát theå

mortel: troïng

originel: nguyeân toäi

originel originans: khôûi nguyeân toäi, vi nhaân nguyeân toäi (goác toäi)

originel originatum: thuï nguyeân toäi, vi quaû nguyeân toäi (haäu quaû)

personnel: caù nhaân, do mình laøm

propre: rieâng

veùniel: nheï

Pectoral: Thuoäc veà ngöïc; khaên che ngöïc

croix p.: Thaùnh giaù ñeo ngöïc (GM)

Peùcule: Tieàn ñeå daønh (cuûa tuø nhaân, tu só)

Peùdagogie: Sö phaïm

Peùdeùrastie: Loaïn daâm haäu moân (vôùi thieáu nieân)

Peùdobaptisme: Röûa toäi treû em

Peine: Hình phaït

a jure: do luaät

ab homine: do nhaân

expiatoire: h.p. thuïc toäi

meùdicinale: ñieàu trò, döôïc vaï

vindicative: oaùn vaï

Peine: Noãi ñau khoå, khoå taâm; hình phaït, tröøng phaït

de dam: traàm luaân (khoâng ñöôïc höôûng nhan Chuùa)

de mort: töû hình

de sens: giaùc khoå

ferendae sententiae: haäu keát

latae sententiae: tieân keát

Peùlagianisme: Laïc giaùo Peâlagioâ (khoâng caàn ôn Chuùa)

Peølerinage: Haønh höông, löõ haønh

Peølerine/peùreùgrine (eùglise): (GHoäi) Löõ haønh

Peùnal: Hình söï

Peùnates: Thoå coâng, gia thaàn; queâ quaùn/höông

Penchant: Khuynh/thieân höôùng

Peùnitence: Saùm hoái, hoái caûi, aên naên; caùo giaûi, giaûi toäi; ñeàn toäi

faire p.: ñeàn toäi

formelle: taát hoái

sacrement de: b.t. giaûi toäi

tarifeùe: ñeàn toäi ñònh möùc (theo möùc ñaõ ñònh saün)

tribunal de la p.: toøa giaûi toäi

virtuelle: maëc hoái

Peùnitencerie: Toøa (Boä) xaù giaûi

apostolique: toái cao (toâng toøa)

Peùnitencier: Linh muïc xaù giaûi

Grand P.: Hoàng y tröôûng toøa xaù giaûi

Peùnitent: Hoái nhaân

ordre des p.: haïng hoái nhaân

Peùnitentiaire: Nhaø tuø

Peùnitentiaux: (Thaùnh vònh) Thoáng hoái

Peùnitentiels: Caùo giaûi chæ nam

Penseùe: Suy tö, tö töôûng

les Penseùes de Pascal: Chaâm ngoân Pascal

Penseur: Nhaø tö töôûng

libre p.: ng. khoâng tín ngöôõng, voâ toân giaùo

Pension: Tieàn troï, tieàn côm thaùng, trôï caáp, löông caáp, höu boång

Pent-, penta-: Naêm, nguõ-

Pentateuque: Nguõ thö (caùc saùch kinh thaùnh töø St cho ñeán Ñnl)

Pentecostales, Pentecostistes: Giaùo phaùi tin laønh Pentecostal, phaùi Nguõ tuaàn

Pentecoâte: Leã Nguõ Tuaàn, leã Hieän xuoáng

Per accidens: Ngaãu tröø

Per aliud: Töï tha

Percept: Tri nieäm, caûm nieäm, thuï giaùc

Perception: Tri giaùc, nhaän thöùc

aø distance: giaùn caùch

vague: baøng baïc, mô hoà

Perceptionisme: Thuyeát tri giaùc

Perdition: Nguy ngaäp; sa ñoïa; traàm luaân

Peøre: Cha, oâng toå, toå tieân; Th. Chuùa Cha

Peøre: Cha

apologiste: hoä giaùo

apostolique: toâng phuï

Blanc: Doøng traéng

conciliaire: nghò phuï

de l’EÙglise: giaùo phuï

du deùsert: tu phuï sa maïc (t.k. 3 vaø tt)

Peùreùgrination: Vieãn du

Peùremption: Thaát hieäu, huûy boû

d’instance: toá tuïng thaát hieäu

Peùremptoire: Bò huûy boû; khoâng caõi ñöôïc; kieân quyeát

Peùrenniteù: Vónh cöûu/toàn

Perfectif: Hoaøn thaønh

Perfection: Toaøn thieän; hoaøn haûo, hoaøn toaøn

eùtat de p.: baäc hoaøn thieän, tu haønh

Perfectionniste: Caàu toaøn traùch bò, theo chuû nghóa hoaøn haûo, caàu toaøn

Peùrichoreøse=circumincession: ÔÛ trong nhau (Ba Ngoâi), töông taïi

Peùricope: Baûn/ñoaïn vaên

Peùriode: Thôøi kyø; chu kyø; ñoaïn vaên, khuùc nhaïc

Peùriodiciteù: Chu kyø, tuaàn hoaøn; ñònh kyø

Peùripateùticiens: Hoïc phaùi tieâu dao (Aristoát)

Peùripheùrie: Ngoaïi/chu vi, voøng ngoaøi, ngoaïi dieän; ngoaïi oâ

Peùriphrase: Noùi voøng quanh; pheùp noùi boùng, uyeån töø

Permissif: Dung yù, cho pheùp deã daõi, roäng pheùp; thaû loûng, dung tuùng

Per modum actus: Caùch taïm haønh, töøng laàn moät

Per modum habitus: Caùch thöôøng haønh

Per modum substantiae: Caùch baûn theå

Permutation: Ñoåi laãn nhau, hoaùn vò, chuyeån hoaùn

Peùroraison: Phaàn/ñoaïn keát, keát luaän; noùi daøi gioøng ba hoa

Perpeùtuiteù: Vónh vieãn, maõi maõi

Perplexe: Boái roái, luùng tuùng, löôõng löï, do döï

Per posterius: Dó haäu

Per prius: Dó tieàn

Perquisition: Luïc/tra/khaùm soaùt, thaåm tra

Per se: Nguyeân thöôøng, töï theå

Perseùcution: Baùch haïi, ñaøn aùp

Perseùiteù: Töï theå tính

Perseùveùrance: Kieân trì/taâm, beàn chí/gan, beàn ñoã

Perseùveùration: Kieân ñònh; chöùng laëp ñi laëp laïi

Persister: Kieân trì; toàn löu

Persona grata: Ngöôøi ñöôïc chaáp thuaän, tieáp nhaän, tín nhieäm

Personnalisme: Thuyeát nhaân vò

Personnaliteù: Nhaân caùch/phaåm; caù tính; nhaân vaät; tö caùch phaùp nhaân

morale: tính caùch phaùp nhaân

Personne: Ngoâi vò, nhaân/baûn thaân

en personne: ñích thaân

grande p.: ngöôøi lôùn

juridique: phaùp nhaân

physique: theå nhaân

Personnel: Höõu ngaõ, ngoâi vò; toøng/thuoäc/ñoái nhaân; baûn thaân, caù nhaân, rieâng tö; nhaân vieân

Personnellement: Theo caù nhaân; ñích thaân

Personnifier: Nhaân caùch hoùa; laø hieän thaân cuûa...

Perspectivisme: Phoái caûnh phaùp (Nietzsche)

Perte: Maát, thaát laïc; thua thieät; toån thaát, thieät haïi; luïn baïi, khaùnh kieät, dieät vong

Pertinence: Thích ñaùng

Per turnum: Laàn/xæ löôït

Perversion: Ñoài baïi

sexuelle: loaïn daâm, leäch laïc tình duïc

Pessimisme: Bi quan

Peùtition: Ñôn kieáu naïi, thænh nguyeän

de principe: ñieäp nguyeân luaän, lyù luaän voøng quanh

Peùtitoire: Ñoøi laïi; ñôn yeâu caàu thöøa nhaän quyeàn sôû höõu

action p.: vuï kieän ñoøi laïi quyeàn sôû höõu

Peùtrinisme: Hoïc/giaùo thuyeát Thaùnh Pheâroâ

Peùtrobrusiens: Laïc giaùo Petrus de Bruys (t.k. 12: chuû tröông baõi boû giaùo só vaø Thaùnh Leã Misa)

Peuple: Daân, daân toäc; daân chuùng

de Dieu: daân Chuùa

homme du p.: bình daân

petit p.: daân thöôøng

Phallique, phallus: Naám loõ choù; döông vaät; töôïng d.v.

Phantasme: Nieäm töôûng, aûo aûnh/töôûng

Pharisaisme: Thuyeát bieät phaùi; giaû hình

Pharisien: Bieät phaùi

Pheùnix: Chim phöôïng hoaøng; ng. phi thöôøng, sieâu quaàn baït tuïy

Pheùnomeùnal, pheùnomeøne: Hieän töôïng

Pheùnomeùnalisme: Thuyeát hieän töôïng

Pheùnomeùnisme: Thuyeát duy hieän töôïng

Pheùnomeùnologie: Hieän töôïng luaän

Pheùnotype: Kieåu hình, kieåu bieåu hieän

Phil-, philo-: Yeâu, aùi-

Philanthropie: Thuyeát/loøng aùi nhaân; töø taâm, thöông ngöôøi

Philautie: AÙi kyû, töï thöông mình

Phileùmon: Phi-leâ-moân, Plm

Philippiens: Phi-lip-pheâ, Pl

Philistinisme: Tính phaøm tuïc, taàm thöôøng

Philodoxie: Haùo hö danh; trieát lyù phieám aùi, haøo nhoaùng

Philologie: Ngöõ hoïc

Philosopheøme: Trieát ñeà, trieát luaän, nguyeân lyù trieát

Philosophie: Trieát hoïc

avec philos.: thaùi ñoä quaân töû

expeùrimentale: thöïc nghieäm

naturelle: töï nhieân

perennis: baát huû, muoân thuôû

premieøre: ñeä nhaát (sieâu hình hoïc)

Philotimia: Hieáu danh

Phobie: Chöùng sôï

Phon-, phoneù-, phonie-, phono-: AÂm-

Phoneøme: AÂm vò

Phoneùtique: AÂm thanh hoïc, ngöõ aâm hoïc

Photinisme: Hoïc thuyeát Phoâtinoâ

Photo-: Quang, aùnh saùng-

Photo-eùlectrique: Quang ñieän

Photon: Quang töû

Photostat: Baûn sao chuïp, aûnh sao

Photosyntheøse: Quang hôïp

Phototropisme: Tính höôùng saùng, höôùng quang ñoäng

Phraseùologie: Ngöõ cuù; noùi hueânh hoang, khoaùc laùc

Phratrie: Baøo toäc (coå Hy laïp)

Phreùnologie: Khoa töôùng soï

Phtartolaâtres: Phaùi hö suøng (Severo Antiokia)

Phylacteøre: Daûi hoaøi kinh, buøa chöõ, baêng lôøi (baêng, oáng ñöïng baûn ghi luaät ng. Do thaùi ñeo treân traùn vaø beân tay)

Phylogeùneøse, phylogeùnie: Phaùt sinh loaøi, heä toäc phaùt sinh hoïc (tieán trình phaùt sinh gioáng loaøi, ñoái laïi vôùi ontogeùneøse)

Phylum: Nguyeân chuûng, doøng gioáng

Physicalisme: Vaät ngöõ thuyeát, ngoân ngöõ vaät lyù

Physicisme: Duy vaät lyù

Physico-chimique: Lyù hoùa

Physiocratique: Troïng noâng

Physiognomie: Thuaät xem töôùng

Physiologie: Sinh lyù hoïc

Physique: Vaät lyù hoïc; vaät lyù, theå lyù, thöïc taïi; höõu hình

Phyto-: Thöïc, caây-

Pierre: Ñaù, soûi

d’achoppement: trôû ngaïi, ñaù vaáp phaïm

d’autel: ñaù baøn thôø, ñ. thaùnh

de touche: ñaù thöû vaøng

fondamentale: caên baûn

philosophale: ñaù taïo vaøng; ñieàu khoâng töôûng

tombale: ñaù laùt moä

Pierre: Pheâ-roâ, 1Pr, 2Pr

Pieùteù: Moä ñaïo; suøng hieáu; loøng ñaïo ñöùc

filiale: loøng hieáu thaûo

Pieùtisme: Moä ñaïo phaùi, suøng tín

Pileùole: Muõ soï (cuûa GM)

Pinacle du Temple: Noùc Ñeàn thôø

Pineùale, glande: Tuyeán tuøng

Piscine probatique: Hoà chieân

Pitance: Khaåu phaàn ñan só; thöùc aên thöôøng

Pitheùcanthrope erectus: Haàu nhaân tröïc laäp, vöôïn/linh tröôûng nhaân daïng ñöùng thaúng

Placeùbo: Thuoác giaû

Placet: Taùn chuaån, ñoàng yù; thænh nguyeän thö

Plagiaire, plagiat: AÊn caép vaên

Plaideur: Ng. bieän hoä, baøo chöõa; ng. ñi kieän/tranh tuïng

Plaidoirie: Baøi/thuaät bieän hoä

Plaie: Thöông tích/veát thöông; tai öông/hoïa/vaï

Plain-chant: Bình/leã ca

Plainte: Khieáu toá, thöa kieän; than vaõn/oaùn

en nulliteù: ñoái tranh voâ hieäu

Plaisir: Thuù vui, khoaùi laïc, troø vui

bon p.: yù muoán cuûa quaû nhaân (vua töï xöng laø q.n.)

Plan du salut: Nhieäm cuïc, keá hoaïch, chöông trình cöùu roãi, phöông aùn cöùu ñoä

Planche de salut: Taám vaùn cöùu maïng

Planeøte: Haønh tinh

Planette plieùe: AÙo leã gaáp

Planification: Keá hoaïch hoùa

Planning familial: Keá hoaïch hoùa gia ñình, sinh saûn

Plantation de l’eùglise: Thieát laäp GH

Plasticiteù: Tính deûo, deã uoán naén

Plateau de communion: Ñóa röôùc leã

Platonique: Thanh cao, thuaàn khieát; lyù thuyeát suoâng, haõo huyeàn

Platonisme: Hoïc thuyeát Platon; tính thuaàn khieát

Plausible: Coù leõ, coù theå, xem ra thaät, coù theå chaáp nhaän

Pleøbe: Thöù/tieän daân

Pleùnier: Troïn veïn, toaøn theå

indulgence p.: ñaïi xaù

seùance p.: phieân hoïp toaøn theå

Pleùnitude: Troïn veïn

de la diviniteù: sung maõn thieân tính

de l’eâtre: s.m. höõu theå

de pouvoir: quyeàn toái cao, toaøn quyeàn

du temps: thôøi vieân maõn

Pleùonasme: Duøng töø truøng nghóa, thöøa töø, töø dö

Pleùroâme: Sung/vieân maõn

Ploutocracie: Cheá ñoä taøi phieät, ngöôøi giaàu cai trò

Plural: Nhieàu, phöùc soá

jugement pl.: phaùn nghò ña soá

Pluralisme: Ña daïng; ña nguyeân; thuyeát nhieàu theå; cheá ñoä nhieàu theå cheá

Pluraliteù: Ña daïng

Pluriconfessionnel: Ña toân giaùo

Pluridisciplinaire: Bao goàm nhieàu boä moân, ña moân

Pluriel de majesteù: Soá nhieàu nghi leã (moät ng. noùi maø duøng soá nhieàu)

Pluriformiteù: Ña daïng

Plurivalent: Ña/nhieàu hoùa trò

Plurivoque: Ña nghóa

Plus-value: Giaù thaëng dö, giaù trò phuï troäi

Pneuma: Thaàn khí

Pneumatique: Chæ veà/lieân heä ñeán thaàn khí, Thaùnh Thaàn

Pneumatocentrisme: Thaùnh Thaàn höôùng taâm luaän

Pneumatologie: Thaùnh Linh hoïc, Thaàn Khí hoïc

Pneumatomaque: Baøi baùc thieân tính cuûa Thaùnh Thaàn

Pneumatophore: Traøn/mang ñaày Thaùnh Linh

Poeùtique: Thi ca/phuù, thi vò, neân thô

Poids: Troïng löôïng

brut: t.l. caû bì

lourd: haïng naëng

utile: troïng taûi

vif: t.l. hôi

Point: Ñieåm

de pression: neùn, eùp

de vue: quan ñieåm

saillant: noåi baät

faire le p.: ñieåm tình hình

mise (mettre) au p.: hieäu chænh

Pointeur: Ng. ghi ñieåm, chaám coâng; traéc thuû

Polariser: Phaân cöïc; quy tuï, taäp trung

Polariteù: Cöïc tính, tính ñoái cöïc

Poleùmique: Buùt/luaän chieán, tranh luaän

Politique: Chính trò; chính theå; chính saùch

homme p.: chính khaùch

le p. et le social: maët chính trò vaø xaõ hoäi

monde p.: chính giôùi

Pollution: OÂ nhieãm; xuaát tinh; di tinh, moäng tinh

Polyandrie: Ña phu, nhieàu choàng

Polygamie: Ña theâ, ña hoân, nhieàu vôï

Polygeùnisme: Ña toå thuyeát

Polygraphe: Vieát nhieàu theå loaïi

Polygynie: Ña theâ, nhieàu vôï

Polymathie: Baùc taïp thöùc, baùc hoïc, kieán thöùc roäng

Polymorphe: Ña daïng/hình

Polyphonie: Ña aâm, phöùc ñieäu

Polypsychisme: Thuyeát ña naõo, nhieàu trung taâm tinh thaàn

Polyptyque: Tranh nhieàu taám

Polyseùmie: Ña/nhieàu nghóa

Polysyllogisme: Ña ñoaïn luaän

Polytheùisme: Ña thaàn giaùo

Polyvalent: Ña trò; ña duïng; nhieàu hoùa trò; thaïo nhieàu moân

Pomme: Quaû taùo

d’Adam: traùi coå

de discorde: moái baát hoøa

de Newton: ñieàu taàm thöôøng maø taùc duïng lôùn

Pompes de Satan: Haøo nhoaùng Satan

funeøbres: Hoäi trôï taùng, sôû lieäu ñaùm ma

Ponent: Phuùc trình vieân

Pontife: Giaùo tröôûng, tröôûng teá

romain/souverain: GHoaøng

Pontifical: Thuoäc veà toøa thaùnh, thuoäc veà GM

Etats p.: nöôùc/laõnh ñòa cuûa GH

messe p.: leã ñaïi trieàu, leã do GHoaøng/GM cöû haønh

universiteù/institut pont.: Giaùo hoaøng ñaïi hoïc, hoïc vieän

Pontificalia: Bieåu nghi Giaùm muïc

Pontificat: Chöùc/nhieäm kyø giaùm muïc/GHoaøng

Pontifier: Cöû haønh, haønh ñoäng nhö GHoaøng; leân maët beä veä, ra veû trònh troïng; phaùn quyeát ñoäc ñoaùn

Pope: Linh muïc (Nga, Hy laïp)

Populisme: Chuû nghóa daân tuùy; vaên phaùi bình daân

Porche: Coång, tam quan

Porisme: Toaøn theå heä luaän

Poristique: Khaûo heä phaùp, meänh ñeà goàm caùc heä luaän

Pornographie: Tính khieâu daâm, daâm thö

Porrection des instruments: Trao duïng cuï (phong chöùc)

Port de la Communion: Ñöa Mình Thaùnh

Porte: Cöûa, coång; heûm

p. de l’Enfer: quyeàn moân AÂm phuû

Porte: Ngöôøi caàm

-beùnitier: bình nöôùc thaùnh

-bougie: neán

-creùmial: khaên phuû loøng

-crosse: gaäy

-croix: thaùnh giaù

-mitre: muõ, maõo

-parole: ngöôøi phaùt ngoân

Portier: Thaày giöõ cöûa

Portion: Phaàn, khuùc, ñoaïn; phaàn boång/löông

Portionnaire: AÂn boång haï ñaúng

Portique: Haønh lang

royale: h.l. hoaøng thaùi

Positif: Tích cöïc; thöïc chöùng; thieát ñònh

droit p.: luaät thieát ñònh, quy phaïm thöïc ñònh

theùologie p.: thaàn hoïc thöïc chöùng, truy nguyeân

Positivisme: Thuyeát duy thöïc nghieäm, thöïc chöùng

Positiviteù: Truy nguyeân/thöïc chöùng tính; thieát ñònh tính

Posseùdeù: Quyû aùm

Possession: Chaáp höõu, sôû höõu, thuû ñaéc; quyû/ma nhaäp

de soi: töï chuû

Possessoire: Baûo veä quyeàn sôû höõu

Possibiliteù: Khaû naêng; khaû höõu

Possible: Khaû theå; khaû dó, coù theå

Post-: Sau, haäu-

Postcommunion: Lôøi nguyeän hieäp leã

Postdiluvien: Sau Ñaïi hoàng thuûy

Posteùriteù: Haäu theá; mieâu dueä, doøng gioáng

Postface: Lôøi baït

Post hoc ergo propter hoc: Caùi xaûy ra sau taát phaûi do caùi ñi tröôùc; coù thôøi heä neân coù nhaân quaû heä

Posthume: Di caûo/löu; truy taëng

enfant p.: con sinh ra sau khi ng. cha ñaõ cheát

Postlapsaire: Haäu sa ñoïa (Añam)

Postposer: Ñaët ôû sau, ñeå laïi sau

Post-preùdicament: Phaïm truø phu

Postscriptum: Taùi buùt

Postulant: Thænh sinh, xin ñi tu

Postulat: Ñònh ñeà; thænh vieän

Postulateur: Ng. thænh caàu

geùneùral: Toång caùo thænh

Postulation/postuler: Thænh nguyeän; thay maët tröôùc toøa

Potentiel: Tieàm taøng; tieàm naêng; tieàm theå

Potestatif: Tuøy moät beân

Pourpre: Phaåm tía; chöùc hoàng y

recevoir/reveâtir la p.: leân h.y.

Pour(r)im: Leã soá meänh

Pour-soi: (ñoái nghòch vôùi en-soi) Caùch thöùc hieän höõu cuûa höõu theå coù yù thöùc; dieän bieåu kieán cuûa baûn theå

Pourvoir: Chi caáp; boå nhieäm; boå sung, buø vaøo; phuù cho

Pouvoir: Khaû naêng; quyeàn, quyeàn bính/haønh

causal: naêng löïc nguyeân nhaân

coercitif: q. cöôõng cheá

des clefs: q. chìa khoùa

de gouverner: q. cai quaûn

de juridiction: q. thaùnh thaåm, thaåm quyeàn

deùleùgueù: q. thöøa uûy

d’ordre: q. thaùnh chöùc

exeùcutif: q. haønh phaùp

forain: q. toøa aùn

gracieux: q. aân thaåm

judiciaire: q. tö phaùp

legislatif: q. laäp phaùp

ordinaire: q. thoâng thöôøng

plein: q. sung maõn

seùparation des p.: phaân quyeàn

spirituel: giaùo q.

temporel: theá q.

territorial: q. ñoái ñòa

Practico-pratique: Thuaàn thöïc tieãn

Praeter-: Ngoaïi-

Pragmatique: Thöïc duïng; thöïc lieäu; haønh ñoäng hoïc

p. sanction: chæ duï (cuûa vua)

Pragmatisme: Chuû nghóa thöïc duïng

Prajñaâ: Hueä, trí hueä

Pratiquant: Ngöôøi ñaïo haïnh, giöõ ñaïo

Pratique: Thöïc tieãn; thöïc haønh

anticonceptionelles: phöông phaùp ngöøa thai

pratique de la Curie: aùn leä cuûa toøa aùn

progressive: tuaàn töï

religieuse: haønh ñaïo, giöõ ñaïo

Pratityasamutpada: Thaäp nhò nhaân duyeân

Praxis: Haønh ñoäng (xaõ hoäi)

Preù-: Tröôùc, tieàn-

Preùadamite: Ngöôøi tieàn-Añam

Preùambules de la foi: Khai ñoaïn ñöùc tin, böôùc môû ñöôøng vaøo ñ.t.

Preùbende: Boång loäc

Preùcaire: Taïm/nhaát thôøi, mong manh

Preùcateùcheøse: Tieàn giaùo lyù

Preùcateùchumeùnat: Tieàn döï toøng

Preùcepte: Giôùi raên/leänh, giôùi luaät

neùgatif: giôùi luaät caám chæ

peùnal: meänh leänh hình söï

positif: giôùi luaät thieát ñònh

Preâche: Baøi giaûng (tin laønh)

Preâcher: Rao giaûng, giaûng thuyeát

dans le deùsert: voâ ích

d’exemple: laøm göông toát

Preâcheur: Ng. giaûng daïy/thuyeát

Freøres P.: tu só Doøng Ña Minh

Preùcieux sang de NSJC: (leã) Baûo Huyeát Chuùa Kitoâ

Preùcis: Chính xaùc; roõ raøng; nhaát ñònh; taäp giaûn yeáu; baøi toùm taét

Preùcoce: Taûo, sôùm

mariage: taûo hoân

Preùcompreùhension: Tieàn thöùc, tieàn nhaän thöùc

Preùconcevoir: Tieàn nieäm, tieân ñònh

ideùe preùconçue: ñònh/tieân kieán

Preùconisation d’un eùveâque: Coâng boá vieäc boå nhieäm...

Preùconiser: Nhieäm (nhaäm) meänh; khuyeân duøng, coå xuùy; khen

preùconiseù: GM ñöôïc boå nhieäm (chöa thuï phong)

Preùcurseur: Baùo tröôùc

=Jean Baptiste: Tieàn Hoâ

Preùdestinatianisme: Thuyeát tieàn ñònh (Gottschalk)

Preùdestinatien: Ngöôøi theo thuyeát tieàn ñònh

Preùdestination: Ñònh meänh, tieàn ñònh

Preùdestinationisme: Thuyeát tieàn ñònh

Preùdeùtermination physique: Tieàn khieán theå lyù (cuûa yù chí)

Preùdeùterminisme: Thuyeát taát ñònh, thieân ñònh

Preùdicable: Thuoäc caùch; khaû thích duïng, coù theå duøng cho

Preùdicament: Phaïm truø (khaùi nieäm cô baûn; ñaëc/thuoäc tính cuûa chuû theå)

Preùdicamental: Thuoäc phaïm truø

Preùdicat, preùdicatif: Thuoäc töø, vò ngöõ

Preùdication: Thuyeát giaùo/phaùp

Preùdisposition: Baåm tính, thieân höôùng; baåm chaát

Preùeùvangeùlization: Chuaån bò rao giaûng Phuùc AÂm, tieàn PAÂ hoùa

Preùexistence du Christ: Ñ. Kitoâ tieàn töï höõu, tình traïng tieàn hieän höõu cuûa Ñ. Kitoâ

Preùface: Baøi töïa; kinh Tieàn tuïng

Preùfecture apostolique: Doaõn phaän toâng toøa, phuû doaõn haït

Preùfeùrence, preùfeùrentiel: Öa thích hôn, öu/ñaëc ñaõi

amour p.: loøng thöông ñaëc ñaõi

Preùfet: Giaùm quaûn/söï

(au Vatican): Hoàng Y boä tröôûng

apostolique: Phuû doaõn toâng toøa; giaùm quaûn giaùo phaän

Preùformation: Thuyeát tieàn thaønh, tieàn taïo; hình th