![]() |
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
P: Gioøng vaên/nguoàn Tö teá Pacemaker: Maùy (ñieàu hoøa nhòp tim ñaäp) kích thích tim Paciaire: Söù giaû hoøa bình Pacifique: Hieáu/oân hoøa; hoøa bình Pacifisme: Hoøa bình chuû nghóa, hieáu hoøa Pacte: Giao öôùc, minh öôùc Padroado: Xem töø Patronat Paganisme: Ngaãu töôïng giaùo; ngoaïi giaùo, löông daân Pagode: Chuøa Païdologie, peùdologie: Nhi ñoàng hoïc Païen: Löông taâm Pain: Baùnh azime: khoâng men beùnit: coù laøm pheùp consacreù: ñaõ truyeàn pheùp d’autel: leã de ble: mieán de proposition: cung hieán de vie: ban söï soáng du ciel: bôûi trôøi eucharistique: Thaùnh Theå fermenteù: coù men vivant: haèng soáng Paix: Hoøa bình, baèng an Palabre: Baøn caõi daøi doøng; thöông nghò (Phi chaâu) Palais apostolique: Dinh Giaùo Hoaøng, Phuû doaõn toâng toøa Palamisme: Thuyeát Palamas Pal(l)e: Taám ñaäy cheùn thaùnh Paleùo-: Cuõ, coå- Paleùo-chreùtien: Kitoâ giaùo/höõu sô khai Paleùontologie: Coå sinh vaät hoïc Paleùotestamentaire: Thuoäc Cöïu Öôùc Palestinien: Thuoäc xöù Palextin Pali: Tieáng Pali, Phaïn ngöõ Palimpseste: Giaáy da vieát laàn thöù hai Palindrome: Caâu/töø ñoïc ngöôïc xuoâi (maø vaãn cuøng nghóa) Palingeùneøse: Taùi sinh Palingeùneùsie: Hoài sinh, thuyeát tuaàn hoaøn Palinod: Baøi thô (laäp laïi moät caâu sau moãi ñoaïn); taùn myõ ca veà Ñ. Meï (theo kieåu vöøa noùi) Palinodie: Ruùt lôøi, caûi chính Pallium:
Phuø hieäu baèng daây len cuûa chöùc TGM, daây Pallium Pallotins: Hoäi Pallotti Palmarium: Giaûi thöôûng Palme: Laù (caây) coï du martyre: vinh döï töû ñaïo Pan-, panto-: Toaøn, thaûy, taát caû- Panagia: (Hy laïp) Toaøn thaùnh (Ñ. Meï) Pancalisme: Thuyeát duy myõ Pancosmisme: Thuyeát phieám vuõ truï/duy vuõ truï Pandectes: Phaùp ñieån (Roma), taäp aùn leä Paneùgyrique: Tuïng töø, baøi taùn döông/tuïng Panentheùisme: Thuyeát baùn phieám thaàn (moïi söï ñeàu ôû trong TC), thuyeát phieám taïi Pangeneøse: Thuyeát toaøn sinh Panhylisme: Thuyeát phieám chaát Panislamique: Lieân Hoài giaùo Panlogisme: Phieám luaän thuyeát Pannuchie: Ñeâm canh thöùc Panorama: Toaøn caûnh, caûnh bao quaùt Panpsychisme: Phieám aâm thuyeát Pansexualisme: Chuû nghóa duïc tính phoå quaùt, phieám duïc Pantheùisme: Phieám thaàn eùmanatiste: löu xuaát Pantheùon: Ñeàn chö thaàn, mieáu tieân hieàn Pantocrator: Chuùa Toaøn naêng, toaøn quyeàn Papabile: Coù theå ñöôïc baàu laøm G.Hoaøng Papalin: Lính toøa thaùnh; ñoàng tieàn cuûa G.Hoaøng Papas: Linh muïc (Hy laïp) Papauteù: Chöùc, laõnh vöïc, vv... cuûa G.Hoaøng Pape: Giaùo Hoaøng Papesse: Nöõ giaùo hoaøng Papisme: Cheá ñoä giaùo hoaøng; thaàn phuïc G.Hoaøng Papyrus: Chæ thaûo, giaáy coùi, thaûo baûn Paâque, Paâques: Vöôït qua, leã Phuïc sinh closes: Chuùa nhaät sau Phuïc sinh faire ses Paâques: röôùc leã muøa Phuïc sinh fleuries: Leã Laù Par-, para-: Gaàn, beân caïnh, doïc; traùi nghòch- Parabole: Duï ngoân Paraboulie: Voâ chí loaïn Paraclet: Thaùnh Thaàn, Ñaáng Phuø trôï, Baøo chöõa Paradigme: Heä bieán hoùa, heä doïc; khuoân/kieåu maãu, moâ bieåu Paradis: Thieân ñaøng terrestre: ñòa ñaøng, laïc vieân Paradosis: Truyeàn thoáng soáng ñoäng, löu truyeàn, trao laïi Paradoxe: Nghòch thuyeát; nghòch bieän/lyù; ngöôïc ñôøi Paragogique: Suy dieãn; ñeäm theâm Paralipomeønes: Hai saùch Söû bieân nieân (Kyù söû), 1Sb, 2Sb Paraliturgie: AÙ phuïng vuï Parallaxe: Thò sai Paralleùlisme: Song song; ñoái chieáu; ñoái ngaãu antiteùtique: song ñoái rythmique: vaän tieát synonimique: ñoàng nghóa syntheùtique: toång hôïp unilateùral: ñôn phöông Paralogisme: Voõng luaän, ngoä bieän, lyù luaän sai Parameøtre: Tham soá, tham bieán, thoâng soá Paramneùsie: Loaïn trí nhôù Paranoïa: Chöùng ñieân/cuoàng loaïn/aùm, beänh hoang töôûng (meâ saûng, lo sôï, nghi ngôø, vv) Paranymphe: Phuø reå Paraphernaux, biens: Cuûa phi hoài moân Paraphrase: Khuùc giaûi, quaûng dieãn, giaûi thích roäng ra Parapsychologie: Quaùi taâm hoïc, dò taâm hoïc Parasceøve: Thöù 6 Tuaàn Thaùnh, ngaøy aùp höu leã Parasitisme: Kyù sinh; aên baùm Parasympathique: Heä ñoái giao caûm Parataxe: Pheùp duøng caâu ñaúng laäp (caùc caâu ñaët saùt, khoâng coù lieân töø noái laïi, ví duï: meät roài, ñi nguû) Parcelle: Vuïn baùnh; maûnh nhoû/vuïn Parchemin: Giaáy da cöøu Parcimonie: Tieän taën, deø seûn Pardon: Tha thöù; moät kieåu haønh höông (beân Bretagne) Pareødre: Phoù thaàn, thaàn caáp döôùi (Hy laïp) Parement: Tröôùng, nhi moân (tröôùc baøn thôø) Pareùneøse: Khuyeán thieän d’uniteù:
khuyeán khích
hôïp nhaát Parentales, parentalies: Ngaøy gioã, leã nhôù ngöôøi cheát (coå Roma) Parenteù:
Hoï haøng,
baø con, toäc heä de consanguiniteù: hoï maùu leùgale: hoï phaùp luaät par adoption: döôõng heä par alliance: hoï keát baïn spirituelle: hoï thieâng lieâng Parents (Adam-Eve): Nguyeân toå Parfaire: Hoaøn chænh Par(h)eùlie: Maët trôøi aûo, aûo nhaät Pari: Ñaùnh cuoäc Paria: Tieän daân Parjure: Theà doái, boäi theä Parlementaire: Ñaïi nghò; nghò só Paroisse: Giaùo xöù personnelle: ñoái nhaân quasi-: giaùo sôû territoriale: ñoái ñòa Parole: Lôøi, ngoân belles p.: lôøi höùa haõo homme de p.: ng. ñaùng tin caäy Paronyme: Töø töông töï Parousie: Quang laâm, vinh hoài, taùi giaùng Parpaillot: Ng. Tin laønh (Phaùp) Parquet: Saøn vaùn; vieän kieåm saùt, coâng toá; phoøng giao dòch Parrain: Ñôõ ñaàu, boõ Parricide: Gieát cha, gieát meï Parsisme: Baùi hoûa giaùo (AÁn ñoä) Part: Phaàn paroissiale: Boång phaàn, baûn quaûn Part: Treû sô sinh confusion de p.: khoâng roõ laø con ai substitution de p.: traùo con Partage(r): Chia seû; chia phaàn Partenaire:
Taùc nhaân ñoái taùc; ngöôøi cuøng beân; ñoàng nghieäp/ Partheùnogeneøse: Sinh bôûi trinh nöõ, trinh saûn Parti polique: Chính ñaûng Partial: Phieán dieän, moät phaàn; thieân vò Participation: Thoâng phaàn, tham döï par composition: do keát hôïp par similitude: do ñoàng ñaúng Particularisme: Chuû nghóa ñaëc thuø Particulariteù: Caù bieät tính Particule: Phaàn töû; tieåu töø eùleùmentaire: haït cô baûn Particulier: Rieâng; ñaëc bieät/thuø; caù bieät Partie: Thaønh phaàn en cause: ñöông söï, beân döï tuïng essentielle: coát yeáu inteùgrale: toaøn veïn inteùgrante: cuûa toaøn boä inteøgre: nguyeân tuyeàn leùseùe: bò thieät haïi potentielle: tieàm theå potestative: naêng löïc reùelle: thöïc taïi virtuelle: tieàm naêng Partiel: Phaân dieän, moät phaàn, boä phaän; rieâng parti-partielle: phaân phaàn parti-totale: toaøn phaàn Partition: Phaân chia, chia caét; baûn daøn beø (aâm nhaïc) Partner: Coäng söï/taùc vieân, ñoàng nghieäp/söï; hoäi/thaønh vieân; ngöôøi cuøng phe/cuøng nhaûy Parvis: Tieàn ñöôøng, haønh lang Parvitas materiae: (chaát löôïng: ñoái töôïng haønh ñoäng) ít quan troïng, khoâng ñaùng keå Pascal: Phuïc sinh Passage: Ñi ngang qua, vöôït qua; böôùc chuyeån tieáp; ñoaïn vaên Passe-droit: Quyeàn ngoaïi leä Passibiliteù: Khaû thuï tính; thuï naïn tính, coù theå chòu (khoå ñau); phaûi chòu Passif: Thuï/bò ñoäng; taøi saûn nôï Passim: Taïi nhieàu choã, ñaây ñoù Passion (du Christ): Khoå ñau/naïn Passion: Duïc tình/voïng; thuï ñoäng; ñam meâ grande: maõnh lieät petite: sô saøi Passionnaire: Saùch khoå haïnh cuûa Chuùa Passionniste: Doøng Thöông khoù/Chuùa chòu khoå naïn Pasteur: Chaên cöøu, muïc ñoàng/töû; chuû chaên; muïc sö Pastorale: Muïc vuï; khoa muïc vuï d’ensemble: phoái hôïp Pastorat: Chöùc, nhieäm kyø muïc sö, GM, vv Pateøne: Ñóa thaùnh Patenoâtre: Kinh Laïy Cha Pater: Kinh Laïy Cha Paternalisme: Chuû nghóa gia tröôûng; chính saùch phuï maãu; naõo traïng cha oâng, thaùi ñoä kieåm soaùt vaø ñieàu khieån döôùi hình thöùc chaêm lo baûo boïc Paterniteù: Tö caùch/cöông vò laøm cha, quan heä cha con divine: quan heä Cha Con trong/cuûa TC responsable: traùch nhieäm veà vieäc sinh ra con/cuûa cöông vò laøm cha Pathologie: Beänh hoïc/lyù Pathopsychologie:
Taâm beänh
hoïc Pathos: Gioïng/lôøi thoáng thieát giaû taïo Patibulum: Xaø ngang thaäp giaù Patience: Kieân nhaãn, nhaãn naïi Patriarcat: Cheá ñoä phuï quyeàn; chöùc Thöôïng phuï Patriarche: Thöôïng Phuï; Toå phuï Patrice: Thaùi coâng (Roma) Patrilineùaire: Phuï heä, doøng cha Patrimoine: Gia/di saûn; saûn nghieäp de
S. Pierre: taøi saûn Toøa Thaùnh Patripassien: Ngöôøi theo chuû nghóa Th. Chuùa Cha chòu khoå naïn, khoå phuï thuyeát Patristique: Giaùo phuï (hoïc) Patrologie: Giaùo phuï hoïc Patron: Thaùnh sö/boån maïng; chuû Patronage: Baûo trôï/hoä Patronat: Cheá ñoä coá chuû; giôùi chuû Patronyme, -nymique: Teân hoï, phuï toäc Paulicien(-cisme): Ngöôøi/phaùi Paulikiani (löôõng nguyeân), phaùi thanh giaûn Paulinisme: Hoïc thuyeát Thaùnh Phaoloâ Paulistes: Hoäi thöøa sai Thaùnh Phaoloâ; daân thaønh phoá Saoõ Paolo Paupeùrisation: Baàn cuøng hoùa Pauvreteù: Khoù ngheøo, thanh baàn, baàn cuøng, ngheøo khoå Pavillon: Ñình taï, choøi, leàu, chaùi (nhaø); vaønh (tai), loa (keøn); côø hieäu; khaên phuû bình thaùnh, aùo Nhaø Chaàu Payen: Löông daân (nhö: païen) Peùan: Baøi ca tuïng Apollo; khuùc khaûi ca Peùccadille: Loãi nhoû, toäi vaët Peccamineux: Toäi loãi Peùcheù: Toäi, toäi loãi, toäi phaïm actuel: hieän toäi capital: caên toäi, ñaàu moái de commission: toäi vò haønh de faiblesse: vì yeáu ñuoái d’ignorance: vì voâ tri de malice: vì aùc yù de nature: nguyeân toå d’omission: toäi thieáu soùt grave: troïng habituel: thöôøng phaïm mateùriel: chaát theå mortel: troïng originel: nguyeân toäi originel originans: khôûi nguyeân toäi, vi nhaân nguyeân toäi (goác toäi) originel originatum: thuï nguyeân toäi, vi quaû nguyeân toäi (haäu quaû) personnel: caù nhaân, do mình laøm propre: rieâng veùniel: nheï Pectoral: Thuoäc veà ngöïc; khaên che ngöïc croix p.: Thaùnh giaù ñeo ngöïc (GM) Peùcule: Tieàn ñeå daønh (cuûa tuø nhaân, tu só) Peùdagogie: Sö phaïm Peùdeùrastie: Loaïn daâm haäu moân (vôùi thieáu nieân) Peùdobaptisme: Röûa toäi treû em Peine: Hình phaït a jure: do luaät ab homine: do nhaân expiatoire: h.p. thuïc toäi meùdicinale: ñieàu trò, döôïc vaï vindicative: oaùn vaï Peine: Noãi ñau khoå, khoå taâm; hình phaït, tröøng phaït de dam: traàm luaân (khoâng ñöôïc höôûng nhan Chuùa) de mort: töû hình de sens: giaùc khoå ferendae sententiae: haäu keát latae sententiae: tieân keát Peùlagianisme: Laïc giaùo Peâlagioâ (khoâng caàn ôn Chuùa) Peølerinage: Haønh höông, löõ haønh Peølerine/peùreùgrine (eùglise): (GHoäi) Löõ haønh Peùnal: Hình söï Peùnates: Thoå coâng, gia thaàn; queâ quaùn/höông Penchant: Khuynh/thieân höôùng Peùnitence: Saùm hoái, hoái caûi, aên naên; caùo giaûi, giaûi toäi; ñeàn toäi faire p.: ñeàn toäi formelle: taát hoái sacrement de: b.t. giaûi toäi tarifeùe: ñeàn toäi ñònh möùc (theo möùc ñaõ ñònh saün) tribunal de la p.: toøa giaûi toäi virtuelle: maëc hoái Peùnitencerie: Toøa (Boä) xaù giaûi apostolique: toái cao (toâng toøa) Peùnitencier: Linh muïc xaù giaûi Grand P.: Hoàng y tröôûng toøa xaù giaûi Peùnitent: Hoái nhaân ordre des p.: haïng hoái nhaân Peùnitentiaire: Nhaø tuø Peùnitentiaux: (Thaùnh vònh) Thoáng hoái Peùnitentiels: Caùo giaûi chæ nam Penseùe: Suy tö, tö töôûng les Penseùes de Pascal: Chaâm ngoân Pascal Penseur: Nhaø tö töôûng libre p.: ng. khoâng tín ngöôõng, voâ toân giaùo Pension:
Tieàn troï,
tieàn côm thaùng, trôï caáp, löông caáp, höu boång Pent-, penta-: Naêm, nguõ- Pentateuque: Nguõ thö (caùc saùch kinh thaùnh töø St cho ñeán Ñnl) Pentecostales, Pentecostistes: Giaùo phaùi tin laønh Pentecostal, phaùi Nguõ tuaàn Pentecoâte: Leã Nguõ Tuaàn, leã Hieän xuoáng Per accidens: Ngaãu tröø Per aliud: Töï tha Percept: Tri nieäm, caûm nieäm, thuï giaùc Perception: Tri giaùc, nhaän thöùc aø distance: giaùn caùch vague: baøng baïc, mô hoà Perceptionisme: Thuyeát tri giaùc Perdition: Nguy ngaäp; sa ñoïa; traàm luaân Peøre: Cha, oâng toå, toå tieân; Th. Chuùa Cha Peøre: Cha apologiste: hoä giaùo apostolique: toâng phuï Blanc: Doøng traéng conciliaire: nghò phuï de l’EÙglise: giaùo phuï du deùsert: tu phuï sa maïc (t.k. 3 vaø tt) Peùreùgrination: Vieãn du Peùremption: Thaát hieäu, huûy boû d’instance: toá tuïng thaát hieäu Peùremptoire: Bò huûy boû; khoâng caõi ñöôïc; kieân quyeát Peùrenniteù: Vónh cöûu/toàn Perfectif: Hoaøn thaønh Perfection: Toaøn thieän; hoaøn haûo, hoaøn toaøn eùtat de p.: baäc hoaøn thieän, tu haønh Perfectionniste: Caàu toaøn traùch bò, theo chuû nghóa hoaøn haûo, caàu toaøn Peùrichoreøse=circumincession:
ÔÛ trong nhau
(Ba Ngoâi), töông taïi Peùricope: Baûn/ñoaïn vaên Peùriode: Thôøi kyø; chu kyø; ñoaïn vaên, khuùc nhaïc Peùriodiciteù: Chu kyø, tuaàn hoaøn; ñònh kyø Peùripateùticiens: Hoïc phaùi tieâu dao (Aristoát) Peùripheùrie: Ngoaïi/chu vi, voøng ngoaøi, ngoaïi dieän; ngoaïi oâ Peùriphrase: Noùi voøng quanh; pheùp noùi boùng, uyeån töø Permissif: Dung yù, cho pheùp deã daõi, roäng pheùp; thaû loûng, dung tuùng Per modum actus: Caùch taïm haønh, töøng laàn moät Per modum habitus: Caùch thöôøng haønh Per modum substantiae: Caùch baûn theå Permutation: Ñoåi laãn nhau, hoaùn vò, chuyeån hoaùn Peùroraison: Phaàn/ñoaïn keát, keát luaän; noùi daøi gioøng ba hoa Perpeùtuiteù: Vónh vieãn, maõi maõi Perplexe: Boái roái, luùng tuùng, löôõng löï, do döï Per posterius: Dó haäu Per prius: Dó tieàn Perquisition: Luïc/tra/khaùm soaùt, thaåm tra Per se: Nguyeân thöôøng, töï theå Perseùcution: Baùch haïi, ñaøn aùp Perseùiteù: Töï theå tính Perseùveùrance: Kieân trì/taâm, beàn chí/gan, beàn ñoã Perseùveùration: Kieân ñònh; chöùng laëp ñi laëp laïi Persister: Kieân trì; toàn löu Persona grata: Ngöôøi ñöôïc chaáp thuaän, tieáp nhaän, tín nhieäm Personnalisme: Thuyeát nhaân vò Personnaliteù: Nhaân caùch/phaåm; caù tính; nhaân vaät; tö caùch phaùp nhaân morale: tính caùch phaùp nhaân Personne:
Ngoâi vò,
nhaân/baûn thaân en personne: ñích thaân grande p.: ngöôøi lôùn juridique: phaùp nhaân physique: theå nhaân Personnel: Höõu ngaõ, ngoâi vò; toøng/thuoäc/ñoái nhaân; baûn thaân, caù nhaân, rieâng tö; nhaân vieân Personnellement: Theo caù nhaân; ñích thaân Personnifier: Nhaân caùch hoùa; laø hieän thaân cuûa... Perspectivisme: Phoái caûnh phaùp (Nietzsche) Perte: Maát, thaát laïc; thua thieät; toån thaát, thieät haïi; luïn baïi, khaùnh kieät, dieät vong Pertinence: Thích ñaùng Per turnum: Laàn/xæ löôït Perversion: Ñoài baïi sexuelle: loaïn daâm, leäch laïc tình duïc Pessimisme: Bi quan Peùtition: Ñôn kieáu naïi, thænh nguyeän de principe: ñieäp nguyeân luaän, lyù luaän voøng quanh Peùtitoire: Ñoøi laïi; ñôn yeâu caàu thöøa nhaän quyeàn sôû höõu action p.: vuï kieän ñoøi laïi quyeàn sôû höõu Peùtrinisme: Hoïc/giaùo thuyeát Thaùnh Pheâroâ Peùtrobrusiens: Laïc giaùo Petrus de Bruys (t.k. 12: chuû tröông baõi boû giaùo só vaø Thaùnh Leã Misa) Peuple: Daân, daân toäc; daân chuùng de Dieu: daân Chuùa homme du p.: bình daân petit p.: daân thöôøng Phallique, phallus: Naám loõ choù; döông vaät; töôïng d.v. Phantasme: Nieäm töôûng, aûo aûnh/töôûng Pharisaisme: Thuyeát bieät phaùi; giaû hình Pharisien: Bieät phaùi Pheùnix: Chim phöôïng hoaøng; ng. phi thöôøng, sieâu quaàn baït tuïy Pheùnomeùnal, pheùnomeøne: Hieän töôïng Pheùnomeùnalisme: Thuyeát hieän töôïng Pheùnomeùnisme: Thuyeát duy hieän töôïng Pheùnomeùnologie: Hieän töôïng luaän Pheùnotype: Kieåu hình, kieåu bieåu hieän Phil-, philo-: Yeâu, aùi- Philanthropie: Thuyeát/loøng aùi nhaân; töø taâm, thöông ngöôøi Philautie: AÙi kyû, töï thöông mình Phileùmon: Phi-leâ-moân, Plm Philippiens: Phi-lip-pheâ, Pl Philistinisme: Tính phaøm tuïc, taàm thöôøng Philodoxie: Haùo hö danh; trieát lyù phieám aùi, haøo nhoaùng Philologie: Ngöõ hoïc Philosopheøme: Trieát ñeà, trieát luaän, nguyeân lyù trieát Philosophie: Trieát hoïc avec philos.: thaùi ñoä quaân töû expeùrimentale: thöïc nghieäm naturelle: töï nhieân perennis: baát huû, muoân thuôû premieøre: ñeä nhaát (sieâu hình hoïc) Philotimia: Hieáu danh Phobie: Chöùng sôï Phon-, phoneù-, phonie-, phono-: AÂm- Phoneøme: AÂm vò Phoneùtique: AÂm thanh hoïc, ngöõ aâm hoïc Photinisme: Hoïc thuyeát Phoâtinoâ Photo-: Quang, aùnh saùng- Photo-eùlectrique: Quang ñieän Photon: Quang töû Photostat: Baûn sao chuïp, aûnh sao Photosyntheøse: Quang hôïp Phototropisme: Tính höôùng saùng, höôùng quang ñoäng Phraseùologie: Ngöõ cuù; noùi hueânh hoang, khoaùc laùc Phratrie: Baøo toäc (coå Hy laïp) Phreùnologie: Khoa töôùng soï Phtartolaâtres: Phaùi hö suøng (Severo Antiokia) Phylacteøre: Daûi hoaøi kinh, buøa chöõ, baêng lôøi (baêng, oáng ñöïng baûn ghi luaät ng. Do thaùi ñeo treân traùn vaø beân tay) Phylogeùneøse, phylogeùnie: Phaùt sinh loaøi, heä toäc phaùt sinh hoïc (tieán trình phaùt sinh gioáng loaøi, ñoái laïi vôùi ontogeùneøse) Phylum: Nguyeân chuûng, doøng gioáng Physicalisme: Vaät ngöõ thuyeát, ngoân ngöõ vaät lyù Physicisme: Duy vaät lyù Physico-chimique: Lyù hoùa Physiocratique: Troïng noâng Physiognomie: Thuaät xem töôùng Physiologie: Sinh lyù hoïc Physique: Vaät lyù hoïc; vaät lyù, theå lyù, thöïc taïi; höõu hình Phyto-: Thöïc, caây- Pierre: Ñaù, soûi d’achoppement: trôû ngaïi, ñaù vaáp phaïm d’autel: ñaù baøn thôø, ñ. thaùnh de touche: ñaù thöû vaøng fondamentale: caên baûn philosophale: ñaù taïo vaøng; ñieàu khoâng töôûng tombale: ñaù laùt moä Pierre: Pheâ-roâ, 1Pr, 2Pr Pieùteù: Moä ñaïo; suøng hieáu; loøng ñaïo ñöùc filiale: loøng hieáu thaûo Pieùtisme: Moä ñaïo phaùi, suøng tín Pileùole: Muõ soï (cuûa GM) Pinacle du Temple: Noùc Ñeàn thôø Pineùale, glande: Tuyeán tuøng Piscine probatique: Hoà chieân Pitance: Khaåu phaàn ñan só; thöùc aên thöôøng Pitheùcanthrope erectus: Haàu nhaân tröïc laäp, vöôïn/linh tröôûng nhaân daïng ñöùng thaúng Placeùbo: Thuoác giaû Placet: Taùn chuaån, ñoàng yù; thænh nguyeän thö Plagiaire, plagiat: AÊn caép vaên Plaideur: Ng. bieän hoä, baøo chöõa; ng. ñi kieän/tranh tuïng Plaidoirie: Baøi/thuaät bieän hoä Plaie: Thöông tích/veát thöông; tai öông/hoïa/vaï Plain-chant: Bình/leã ca Plainte: Khieáu toá, thöa kieän; than vaõn/oaùn en nulliteù: ñoái tranh voâ hieäu Plaisir:
Thuù vui,
khoaùi laïc, troø vui bon p.: yù muoán cuûa quaû nhaân (vua töï xöng laø q.n.) Plan du salut: Nhieäm cuïc, keá hoaïch, chöông trình cöùu roãi, phöông aùn cöùu ñoä Planche de salut: Taám vaùn cöùu maïng Planeøte: Haønh tinh Planette plieùe: AÙo leã gaáp Planification: Keá hoaïch hoùa Planning familial: Keá hoaïch hoùa gia ñình, sinh saûn Plantation de l’eùglise: Thieát laäp GH Plasticiteù: Tính deûo, deã uoán naén Plateau de communion: Ñóa röôùc leã Platonique: Thanh cao, thuaàn khieát; lyù thuyeát suoâng, haõo huyeàn Platonisme: Hoïc thuyeát Platon; tính thuaàn khieát Plausible: Coù leõ, coù theå, xem ra thaät, coù theå chaáp nhaän Pleøbe: Thöù/tieän daân Pleùnier: Troïn veïn, toaøn theå indulgence p.: ñaïi xaù seùance p.: phieân hoïp toaøn theå Pleùnitude: Troïn veïn de la diviniteù: sung maõn thieân tính de l’eâtre: s.m. höõu theå de pouvoir: quyeàn toái cao, toaøn quyeàn du temps: thôøi vieân maõn Pleùonasme: Duøng töø truøng nghóa, thöøa töø, töø dö Pleùroâme: Sung/vieân maõn Ploutocracie: Cheá ñoä taøi phieät, ngöôøi giaàu cai trò Plural: Nhieàu, phöùc soá jugement pl.: phaùn nghò ña soá Pluralisme: Ña daïng; ña nguyeân; thuyeát nhieàu theå; cheá ñoä nhieàu theå cheá Pluraliteù:
Ña daïng Pluriconfessionnel: Ña toân giaùo Pluridisciplinaire: Bao goàm nhieàu boä moân, ña moân Pluriel de majesteù: Soá nhieàu nghi leã (moät ng. noùi maø duøng soá nhieàu) Pluriformiteù: Ña daïng Plurivalent: Ña/nhieàu hoùa trò Plurivoque: Ña nghóa Plus-value: Giaù thaëng dö, giaù trò phuï troäi Pneuma: Thaàn khí Pneumatique: Chæ veà/lieân heä ñeán thaàn khí, Thaùnh Thaàn Pneumatocentrisme: Thaùnh Thaàn höôùng taâm luaän Pneumatologie: Thaùnh Linh hoïc, Thaàn Khí hoïc Pneumatomaque: Baøi baùc thieân tính cuûa Thaùnh Thaàn Pneumatophore: Traøn/mang ñaày Thaùnh Linh Poeùtique: Thi ca/phuù, thi vò, neân thô Poids: Troïng löôïng brut: t.l. caû bì lourd: haïng naëng utile: troïng taûi vif: t.l. hôi Point: Ñieåm de pression: neùn, eùp de vue: quan ñieåm saillant: noåi baät faire le p.: ñieåm tình hình mise (mettre) au p.: hieäu chænh Pointeur: Ng. ghi ñieåm, chaám coâng; traéc thuû Polariser: Phaân cöïc; quy tuï, taäp trung Polariteù: Cöïc tính, tính ñoái cöïc Poleùmique: Buùt/luaän chieán, tranh luaän Politique: Chính trò; chính theå; chính saùch homme p.: chính khaùch le p. et le social: maët chính trò vaø xaõ hoäi monde p.: chính giôùi Pollution: OÂ nhieãm; xuaát tinh; di tinh, moäng tinh Polyandrie: Ña phu, nhieàu choàng Polygamie: Ña theâ, ña hoân, nhieàu vôï Polygeùnisme: Ña toå thuyeát Polygraphe: Vieát nhieàu theå loaïi Polygynie: Ña theâ, nhieàu vôï Polymathie: Baùc taïp thöùc, baùc hoïc, kieán thöùc roäng Polymorphe: Ña daïng/hình Polyphonie: Ña aâm, phöùc ñieäu Polypsychisme: Thuyeát ña naõo, nhieàu trung taâm tinh thaàn Polyptyque: Tranh nhieàu taám Polyseùmie: Ña/nhieàu nghóa Polysyllogisme: Ña ñoaïn luaän Polytheùisme: Ña thaàn giaùo Polyvalent: Ña trò; ña duïng; nhieàu hoùa trò; thaïo nhieàu moân Pomme: Quaû taùo d’Adam: traùi coå de discorde: moái baát hoøa de Newton: ñieàu taàm thöôøng maø taùc duïng lôùn Pompes de Satan: Haøo nhoaùng Satan funeøbres: Hoäi trôï taùng, sôû lieäu ñaùm ma Ponent: Phuùc trình vieân Pontife: Giaùo tröôûng, tröôûng teá romain/souverain: GHoaøng Pontifical: Thuoäc veà toøa thaùnh, thuoäc veà GM Etats
p.: nöôùc/laõnh
ñòa cuûa GH messe p.: leã ñaïi trieàu, leã do GHoaøng/GM cöû haønh universiteù/institut pont.: Giaùo hoaøng ñaïi hoïc, hoïc vieän Pontificalia: Bieåu nghi Giaùm muïc Pontificat: Chöùc/nhieäm kyø giaùm muïc/GHoaøng Pontifier: Cöû haønh, haønh ñoäng nhö GHoaøng; leân maët beä veä, ra veû trònh troïng; phaùn quyeát ñoäc ñoaùn Pope: Linh muïc (Nga, Hy laïp) Populisme: Chuû nghóa daân tuùy; vaên phaùi bình daân Porche: Coång, tam quan Porisme: Toaøn theå heä luaän Poristique: Khaûo heä phaùp, meänh ñeà goàm caùc heä luaän Pornographie: Tính khieâu daâm, daâm thö Porrection des instruments: Trao duïng cuï (phong chöùc) Port de la Communion: Ñöa Mình Thaùnh Porte: Cöûa, coång; heûm p. de l’Enfer: quyeàn moân AÂm phuû Porte: Ngöôøi caàm -beùnitier: bình nöôùc thaùnh -bougie: neán -creùmial: khaên phuû loøng -crosse: gaäy -croix: thaùnh giaù -mitre: muõ, maõo -parole: ngöôøi phaùt ngoân Portier: Thaày giöõ cöûa Portion: Phaàn, khuùc, ñoaïn; phaàn boång/löông Portionnaire: AÂn boång haï ñaúng Portique: Haønh lang royale: h.l. hoaøng thaùi Positif: Tích cöïc; thöïc chöùng; thieát ñònh droit p.: luaät thieát ñònh, quy phaïm thöïc ñònh theùologie p.: thaàn hoïc thöïc chöùng, truy nguyeân Positivisme: Thuyeát duy thöïc nghieäm, thöïc chöùng Positiviteù: Truy nguyeân/thöïc chöùng tính; thieát ñònh tính Posseùdeù: Quyû aùm Possession: Chaáp höõu, sôû höõu, thuû ñaéc; quyû/ma nhaäp de soi: töï chuû Possessoire: Baûo veä quyeàn sôû höõu Possibiliteù: Khaû naêng; khaû höõu Possible: Khaû theå; khaû dó, coù theå Post-: Sau, haäu- Postcommunion: Lôøi nguyeän hieäp leã Postdiluvien: Sau Ñaïi hoàng thuûy Posteùriteù: Haäu theá; mieâu dueä, doøng gioáng Postface: Lôøi baït Post hoc ergo propter hoc: Caùi xaûy ra sau taát phaûi do caùi ñi tröôùc; coù thôøi heä neân coù nhaân quaû heä Posthume: Di caûo/löu; truy taëng enfant p.: con sinh ra sau khi ng. cha ñaõ cheát Postlapsaire: Haäu sa ñoïa (Añam) Postposer: Ñaët ôû sau, ñeå laïi sau Post-preùdicament: Phaïm truø phu Postscriptum: Taùi buùt Postulant: Thænh sinh, xin ñi tu Postulat: Ñònh ñeà; thænh vieän Postulateur: Ng. thænh caàu geùneùral: Toång caùo thænh Postulation/postuler: Thænh nguyeän; thay maët tröôùc toøa Potentiel: Tieàm taøng; tieàm naêng; tieàm theå Potestatif: Tuøy moät beân Pourpre: Phaåm tía; chöùc hoàng y recevoir/reveâtir la p.: leân h.y. Pour(r)im: Leã soá meänh Pour-soi: (ñoái nghòch vôùi en-soi) Caùch thöùc hieän höõu cuûa höõu theå coù yù thöùc; dieän bieåu kieán cuûa baûn theå Pourvoir: Chi caáp; boå nhieäm; boå sung, buø vaøo; phuù cho Pouvoir: Khaû naêng; quyeàn, quyeàn bính/haønh causal: naêng löïc nguyeân nhaân coercitif: q. cöôõng cheá des clefs: q. chìa khoùa de gouverner: q. cai quaûn de juridiction: q. thaùnh thaåm, thaåm quyeàn deùleùgueù: q. thöøa uûy d’ordre: q. thaùnh chöùc exeùcutif: q. haønh phaùp forain: q. toøa aùn gracieux: q. aân thaåm judiciaire: q. tö phaùp legislatif: q. laäp phaùp ordinaire: q. thoâng thöôøng plein: q. sung maõn seùparation des p.: phaân quyeàn spirituel: giaùo q. temporel: theá q. territorial: q. ñoái ñòa Practico-pratique: Thuaàn thöïc tieãn Praeter-: Ngoaïi- Pragmatique: Thöïc duïng; thöïc lieäu; haønh ñoäng hoïc p. sanction: chæ duï (cuûa vua) Pragmatisme: Chuû nghóa thöïc duïng Prajñaâ: Hueä, trí hueä Pratiquant: Ngöôøi ñaïo haïnh, giöõ ñaïo Pratique: Thöïc tieãn; thöïc haønh anticonceptionelles: phöông phaùp ngöøa thai pratique de la Curie: aùn leä cuûa toøa aùn progressive: tuaàn töï religieuse: haønh ñaïo, giöõ ñaïo Pratityasamutpada: Thaäp nhò nhaân duyeân Praxis: Haønh ñoäng (xaõ hoäi) Preù-: Tröôùc, tieàn- Preùadamite: Ngöôøi tieàn-Añam Preùambules
de la foi: Khai
ñoaïn ñöùc tin, böôùc môû ñöôøng vaøo ñ.t. Preùbende: Boång loäc Preùcaire: Taïm/nhaát thôøi, mong manh Preùcateùcheøse: Tieàn giaùo lyù Preùcateùchumeùnat: Tieàn döï toøng Preùcepte:
Giôùi
raên/leänh, giôùi luaät neùgatif: giôùi luaät caám chæ peùnal: meänh leänh hình söï positif: giôùi luaät thieát ñònh Preâche: Baøi giaûng (tin laønh) Preâcher:
Rao giaûng,
giaûng thuyeát dans le deùsert: voâ ích d’exemple: laøm göông toát Preâcheur: Ng. giaûng daïy/thuyeát Freøres P.: tu só Doøng Ña Minh Preùcieux sang de NSJC: (leã) Baûo Huyeát Chuùa Kitoâ Preùcis: Chính xaùc; roõ raøng; nhaát ñònh; taäp giaûn yeáu; baøi toùm taét Preùcoce: Taûo, sôùm mariage: taûo hoân Preùcompreùhension: Tieàn thöùc, tieàn nhaän thöùc Preùconcevoir: Tieàn nieäm, tieân ñònh ideùe preùconçue: ñònh/tieân kieán Preùconisation d’un eùveâque: Coâng boá vieäc boå nhieäm... Preùconiser:
Nhieäm (nhaäm)
meänh; khuyeân duøng, coå xuùy; khen preùconiseù: GM ñöôïc boå nhieäm (chöa thuï phong) Preùcurseur: Baùo tröôùc =Jean Baptiste: Tieàn Hoâ Preùdestinatianisme: Thuyeát tieàn ñònh (Gottschalk) Preùdestinatien: Ngöôøi theo thuyeát tieàn ñònh Preùdestination: Ñònh meänh, tieàn ñònh Preùdestinationisme: Thuyeát tieàn ñònh Preùdeùtermination physique: Tieàn khieán theå lyù (cuûa yù chí) Preùdeùterminisme: Thuyeát taát ñònh, thieân ñònh Preùdicable: Thuoäc caùch; khaû thích duïng, coù theå duøng cho Preùdicament: Phaïm truø (khaùi nieäm cô baûn; ñaëc/thuoäc tính cuûa chuû theå) Preùdicamental: Thuoäc phaïm truø Preùdicat, preùdicatif: Thuoäc töø, vò ngöõ Preùdication: Thuyeát giaùo/phaùp Preùdisposition: Baåm tính, thieân höôùng; baåm chaát Preùeùvangeùlization: Chuaån bò rao giaûng Phuùc AÂm, tieàn PAÂ hoùa Preùexistence du Christ: Ñ. Kitoâ tieàn töï höõu, tình traïng tieàn hieän höõu cuûa Ñ. Kitoâ Preùface: Baøi töïa; kinh Tieàn tuïng Preùfecture apostolique: Doaõn phaän toâng toøa, phuû doaõn haït Preùfeùrence, preùfeùrentiel: Öa thích hôn, öu/ñaëc ñaõi amour p.: loøng thöông ñaëc ñaõi Preùfet: Giaùm quaûn/söï (au Vatican): Hoàng Y boä tröôûng apostolique: Phuû doaõn toâng toøa; giaùm quaûn giaùo phaän Preùformation: Thuyeát tieàn thaønh, tieàn taïo; hình th |