TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTP

P: Gioøng vaên/nguoàn Tö teá

Pacemaker: Maùy (ñieàu hoøa nhòp tim ñaäp) kích thích tim

Paciaire: Söù giaû hoøa bình

Pacifique: Hieáu/oân hoøa; hoøa bình

Pacifisme: Hoøa bình chuû nghóa, hieáu hoøa

Pacte: Giao öôùc, minh öôùc

Padroado: Xem töø Patronat

Paganisme: Ngaãu töôïng giaùo; ngoaïi giaùo, löông daân

Pagode: Chuøa

Païdologie, peùdologie: Nhi ñoàng hoïc

Païen: Löông taâm

Pain: Baùnh

azime: khoâng men

beùnit: coù laøm pheùp

consacreù: ñaõ truyeàn pheùp

d’autel: leã

de ble: mieán

de proposition: cung hieán

de vie: ban söï soáng

du ciel: bôûi trôøi

eucharistique: Thaùnh Theå

fermenteù: coù men

vivant: haèng soáng

Paix: Hoøa bình, baèng an

Palabre: Baøn caõi daøi doøng; thöông nghò (Phi chaâu)

Palais apostolique: Dinh Giaùo Hoaøng, Phuû doaõn toâng toøa

Palamisme: Thuyeát Palamas

Pal(l)e: Taám ñaäy cheùn thaùnh

Paleùo-: Cuõ, coå-

Paleùo-chreùtien: Kitoâ giaùo/höõu sô khai

Paleùontologie: Coå sinh vaät hoïc

Paleùotestamentaire: Thuoäc Cöïu Öôùc

Palestinien: Thuoäc xöù Palextin

Pali: Tieáng Pali, Phaïn ngöõ

Palimpseste: Giaáy da vieát laàn thöù hai

Palindrome: Caâu/töø ñoïc ngöôïc xuoâi (maø vaãn cuøng nghóa)

Palingeùneøse: Taùi sinh

Palingeùneùsie: Hoài sinh, thuyeát tuaàn hoaøn

Palinod: Baøi thô (laäp laïi moät caâu sau moãi ñoaïn); taùn myõ ca veà Ñ. Meï (theo kieåu vöøa noùi)

Palinodie: Ruùt lôøi, caûi chính

Pallium: Phuø hieäu baèng daây len cuûa chöùc TGM, daây Pallium

Pallotins: Hoäi Pallotti

Palmarium: Giaûi thöôûng

Palme: Laù (caây) coï

du martyre: vinh döï töû ñaïo

Pan-, panto-: Toaøn, thaûy, taát caû-

Panagia: (Hy laïp) Toaøn thaùnh (Ñ. Meï)

Pancalisme: Thuyeát duy myõ

Pancosmisme: Thuyeát phieám vuõ truï/duy vuõ truï

Pandectes: Phaùp ñieån (Roma), taäp aùn leä

Paneùgyrique: Tuïng töø, baøi taùn döông/tuïng

Panentheùisme: Thuyeát baùn phieám thaàn (moïi söï ñeàu ôû trong TC), thuyeát phieám taïi

Pangeneøse: Thuyeát toaøn sinh

Panhylisme: Thuyeát phieám chaát

Panislamique: Lieân Hoài giaùo

Panlogisme: Phieám luaän thuyeát

Pannuchie: Ñeâm canh thöùc

Panorama: Toaøn caûnh, caûnh bao quaùt

Panpsychisme: Phieám aâm thuyeát

Pansexualisme: Chuû nghóa duïc tính phoå quaùt, phieám duïc

Pantheùisme: Phieám thaàn

eùmanatiste: löu xuaát

Pantheùon: Ñeàn chö thaàn, mieáu tieân hieàn

Pantocrator: Chuùa Toaøn naêng, toaøn quyeàn

Papabile: Coù theå ñöôïc baàu laøm G.Hoaøng

Papalin: Lính toøa thaùnh; ñoàng tieàn cuûa G.Hoaøng

Papas: Linh muïc (Hy laïp)

Papauteù: Chöùc, laõnh vöïc, vv... cuûa G.Hoaøng

Pape: Giaùo Hoaøng

Papesse: Nöõ giaùo hoaøng

Papisme: Cheá ñoä giaùo hoaøng; thaàn phuïc G.Hoaøng

Papyrus: Chæ thaûo, giaáy coùi, thaûo baûn

Paâque, Paâques: Vöôït qua, leã Phuïc sinh

closes: Chuùa nhaät sau Phuïc sinh

faire ses  Paâques: röôùc leã muøa Phuïc sinh

fleuries: Leã Laù

Par-, para-: Gaàn, beân caïnh, doïc; traùi nghòch-

Parabole: Duï ngoân

Paraboulie: Voâ chí loaïn

Paraclet: Thaùnh Thaàn, Ñaáng Phuø trôï, Baøo chöõa

Paradigme: Heä bieán hoùa, heä doïc; khuoân/kieåu maãu, moâ bieåu

Paradis: Thieân ñaøng

terrestre: ñòa ñaøng, laïc vieân

Paradosis: Truyeàn thoáng soáng ñoäng, löu truyeàn, trao laïi

Paradoxe: Nghòch thuyeát; nghòch bieän/lyù; ngöôïc ñôøi

Paragogique: Suy dieãn; ñeäm theâm

Paralipomeønes: Hai saùch Söû bieân nieân (Kyù söû), 1Sb, 2Sb

Paraliturgie: AÙ phuïng vuï

Parallaxe: Thò sai

Paralleùlisme: Song song; ñoái chieáu; ñoái ngaãu

antiteùtique: song ñoái

rythmique: vaän tieát

synonimique: ñoàng nghóa

syntheùtique: toång hôïp

unilateùral: ñôn phöông

Paralogisme: Voõng luaän, ngoä bieän, lyù luaän sai

Parameøtre: Tham soá, tham bieán, thoâng soá

Paramneùsie: Loaïn trí nhôù

Paranoïa: Chöùng ñieân/cuoàng loaïn/aùm, beänh hoang töôûng (meâ saûng, lo sôï, nghi ngôø, vv)

Paranymphe: Phuø reå

Paraphernaux, biens: Cuûa phi hoài moân

Paraphrase: Khuùc giaûi, quaûng dieãn, giaûi thích roäng ra

Parapsychologie: Quaùi taâm hoïc, dò taâm hoïc

Parasceøve: Thöù 6 Tuaàn Thaùnh, ngaøy aùp höu leã

Parasitisme: Kyù sinh; aên baùm

Parasympathique: Heä ñoái giao caûm

Parataxe: Pheùp duøng caâu ñaúng laäp (caùc caâu ñaët saùt, khoâng coù lieân töø noái laïi, ví duï: meät roài, ñi nguû)

Parcelle: Vuïn baùnh; maûnh nhoû/vuïn

Parchemin: Giaáy da cöøu

Parcimonie: Tieän taën, deø seûn

Pardon: Tha thöù; moät kieåu haønh höông (beân Bretagne)

Pareødre: Phoù thaàn, thaàn caáp döôùi (Hy laïp)

Parement: Tröôùng, nhi moân (tröôùc baøn thôø)

Pareùneøse: Khuyeán thieän

d’uniteù: khuyeán khích hôïp nhaát

Parentales, parentalies: Ngaøy gioã, leã nhôù ngöôøi cheát (coå Roma)

Parenteù: Hoï haøng, baø con, toäc heä

de consanguiniteù: hoï maùu

leùgale: hoï phaùp luaät

par adoption: döôõng heä

par alliance: hoï keát baïn

spirituelle: hoï thieâng lieâng

Parents (Adam-Eve): Nguyeân toå

Parfaire: Hoaøn chænh

Par(h)eùlie: Maët trôøi aûo, aûo nhaät

Pari: Ñaùnh cuoäc

Paria: Tieän daân

Parjure: Theà doái, boäi theä

Parlementaire: Ñaïi nghò; nghò só

Paroisse: Giaùo xöù

personnelle: ñoái nhaân

quasi-: giaùo sôû

territoriale: ñoái ñòa

Parole: Lôøi, ngoân

belles p.: lôøi höùa haõo

homme de p.: ng. ñaùng tin caäy

Paronyme: Töø töông töï

Parousie: Quang laâm, vinh hoài, taùi giaùng

Parpaillot: Ng. Tin laønh (Phaùp)

Parquet: Saøn vaùn; vieän kieåm saùt, coâng toá; phoøng giao dòch

Parrain: Ñôõ ñaàu, boõ

Parricide: Gieát cha, gieát meï

Parsisme: Baùi hoûa giaùo (AÁn ñoä)

Part: Phaàn

paroissiale: Boång phaàn, baûn quaûn

Part: Treû sô sinh

confusion de p.: khoâng roõ laø con ai

substitution de p.: traùo con

Partage(r): Chia seû; chia phaàn

Partenaire: Taùc nhaân ñoái taùc; ngöôøi cuøng beân; ñoàng nghieäp/
söï; ngöôøi cuøng nhaûy (dancing)

Partheùnogeneøse: Sinh bôûi trinh nöõ, trinh saûn

Parti polique: Chính ñaûng

Partial: Phieán dieän, moät phaàn; thieân vò

Participation: Thoâng phaàn, tham döï

par composition: do keát hôïp

par similitude: do ñoàng ñaúng

Particularisme: Chuû nghóa ñaëc thuø

Particulariteù: Caù bieät tính

Particule: Phaàn töû; tieåu töø

eùleùmentaire: haït cô baûn

Particulier: Rieâng; ñaëc bieät/thuø; caù bieät

Partie: Thaønh phaàn

en cause: ñöông söï, beân döï tuïng

essentielle: coát yeáu

inteùgrale: toaøn veïn

inteùgrante: cuûa toaøn boä

inteøgre: nguyeân tuyeàn

leùseùe: bò thieät haïi

potentielle: tieàm theå

potestative: naêng löïc

reùelle: thöïc taïi

virtuelle: tieàm naêng

Partiel: Phaân dieän, moät phaàn, boä phaän; rieâng

parti-partielle: phaân phaàn

parti-totale: toaøn phaàn

Partition: Phaân chia, chia caét; baûn daøn beø (aâm nhaïc)

Partner: Coäng söï/taùc vieân, ñoàng nghieäp/söï; hoäi/thaønh vieân; ngöôøi cuøng phe/cuøng nhaûy

Parvis: Tieàn ñöôøng, haønh lang

Parvitas materiae: (chaát löôïng: ñoái töôïng haønh ñoäng) ít quan troïng, khoâng ñaùng keå

Pascal: Phuïc sinh

Passage: Ñi ngang qua, vöôït qua; böôùc chuyeån tieáp; ñoaïn vaên

Passe-droit: Quyeàn ngoaïi leä

Passibiliteù: Khaû thuï tính; thuï naïn tính, coù theå chòu (khoå ñau); phaûi chòu

Passif: Thuï/bò ñoäng; taøi saûn nôï

Passim: Taïi nhieàu choã, ñaây ñoù

Passion (du Christ): Khoå ñau/naïn

Passion: Duïc tình/voïng; thuï ñoäng; ñam meâ

grande: maõnh lieät

petite: sô saøi

Passionnaire: Saùch khoå haïnh cuûa Chuùa

Passionniste: Doøng Thöông khoù/Chuùa chòu khoå naïn

Pasteur: Chaên cöøu, muïc ñoàng/töû; chuû chaên; muïc sö

Pastorale: Muïc vuï; khoa muïc vuï

d’ensemble: phoái hôïp

Pastorat: Chöùc, nhieäm kyø muïc sö, GM, vv

Pateøne: Ñóa thaùnh

Patenoâtre: Kinh Laïy Cha

Pater: Kinh Laïy Cha

Paternalisme: Chuû nghóa gia tröôûng; chính saùch phuï maãu; naõo traïng cha oâng, thaùi ñoä kieåm soaùt vaø ñieàu khieån döôùi hình thöùc chaêm lo baûo boïc

Paterniteù: Tö caùch/cöông vò laøm cha, quan heä cha con

divine: quan heä Cha Con trong/cuûa TC

responsable: traùch nhieäm veà vieäc sinh ra con/cuûa cöông vò laøm cha

Pathologie: Beänh hoïc/lyù

Pathopsychologie: Taâm beänh hoïc

Pathos: Gioïng/lôøi thoáng thieát giaû taïo

Patibulum: Xaø ngang thaäp giaù

Patience: Kieân nhaãn, nhaãn naïi

Patriarcat: Cheá ñoä phuï quyeàn; chöùc Thöôïng phuï

Patriarche: Thöôïng Phuï; Toå phuï

Patrice: Thaùi coâng (Roma)

Patrilineùaire: Phuï heä, doøng cha

Patrimoine: Gia/di saûn; saûn nghieäp

de S. Pierre: taøi saûn Toøa Thaùnh

Patripassien: Ngöôøi theo chuû nghóa Th. Chuùa Cha chòu khoå naïn, khoå phuï thuyeát

Patristique: Giaùo phuï (hoïc)

Patrologie: Giaùo phuï hoïc

Patron: Thaùnh sö/boån maïng; chuû

Patronage: Baûo trôï/hoä

Patronat: Cheá ñoä coá chuû; giôùi chuû

Patronyme, -nymique: Teân hoï, phuï toäc

Paulicien(-cisme): Ngöôøi/phaùi Paulikiani (löôõng nguyeân), phaùi thanh giaûn

Paulinisme: Hoïc thuyeát Thaùnh Phaoloâ

Paulistes: Hoäi thöøa sai Thaùnh Phaoloâ; daân thaønh phoá Saoõ Paolo

Paupeùrisation: Baàn cuøng hoùa

Pauvreteù: Khoù ngheøo, thanh baàn, baàn cuøng, ngheøo khoå

Pavillon: Ñình taï, choøi, leàu, chaùi (nhaø); vaønh (tai), loa (keøn); côø hieäu; khaên phuû bình thaùnh, aùo Nhaø Chaàu

Payen: Löông daân (nhö: païen)

Peùan: Baøi ca tuïng Apollo; khuùc khaûi ca

Peùccadille: Loãi nhoû, toäi vaët

Peccamineux: Toäi loãi

Peùcheù: Toäi, toäi loãi, toäi phaïm

actuel: hieän toäi

capital: caên toäi, ñaàu moái

de commission: toäi vò haønh

de faiblesse: vì yeáu ñuoái

d’ignorance: vì voâ tri

de malice: vì aùc yù

de nature: nguyeân toå

d’omission: toäi thieáu soùt

grave: troïng

habituel: thöôøng phaïm

mateùriel: chaát theå

mortel: troïng

originel: nguyeân toäi

originel originans: khôûi nguyeân toäi, vi nhaân nguyeân toäi (goác toäi)

originel originatum: thuï nguyeân toäi, vi quaû nguyeân toäi (haäu quaû)

personnel: caù nhaân, do mình laøm

propre: rieâng

veùniel: nheï

Pectoral: Thuoäc veà ngöïc; khaên che ngöïc

croix p.: Thaùnh giaù ñeo ngöïc (GM)

Peùcule: Tieàn ñeå daønh (cuûa tuø nhaân, tu só)

Peùdagogie: Sö phaïm

Peùdeùrastie: Loaïn daâm haäu moân (vôùi thieáu nieân)

Peùdobaptisme: Röûa toäi treû em

Peine: Hình phaït

a jure: do luaät

ab homine: do nhaân

expiatoire: h.p. thuïc toäi

meùdicinale: ñieàu trò, döôïc vaï

vindicative: oaùn vaï

Peine: Noãi ñau khoå, khoå taâm; hình phaït, tröøng phaït

de dam: traàm luaân (khoâng ñöôïc höôûng nhan Chuùa)

de mort: töû hình

de sens: giaùc khoå

ferendae sententiae: haäu keát

latae sententiae: tieân keát

Peùlagianisme: Laïc giaùo Peâlagioâ (khoâng caàn ôn Chuùa)

Peølerinage: Haønh höông, löõ haønh

Peølerine/peùreùgrine (eùglise): (GHoäi) Löõ haønh

Peùnal: Hình söï

Peùnates: Thoå coâng, gia thaàn; queâ quaùn/höông

Penchant: Khuynh/thieân höôùng

Peùnitence: Saùm hoái, hoái caûi, aên naên; caùo giaûi, giaûi toäi; ñeàn toäi

faire p.: ñeàn toäi

formelle: taát hoái

sacrement de: b.t. giaûi toäi

tarifeùe: ñeàn toäi ñònh möùc (theo möùc ñaõ ñònh saün)

tribunal de la p.: toøa giaûi toäi

virtuelle: maëc hoái

Peùnitencerie: Toøa (Boä) xaù giaûi

apostolique: toái cao (toâng toøa)

Peùnitencier: Linh muïc xaù giaûi

Grand P.: Hoàng y tröôûng toøa xaù giaûi

Peùnitent: Hoái nhaân

ordre des p.: haïng hoái nhaân

Peùnitentiaire: Nhaø tuø

Peùnitentiaux: (Thaùnh vònh) Thoáng hoái

Peùnitentiels: Caùo giaûi chæ nam

Penseùe: Suy tö, tö töôûng

les Penseùes de Pascal: Chaâm ngoân Pascal

Penseur: Nhaø tö töôûng

libre p.: ng. khoâng tín ngöôõng, voâ toân giaùo

Pension: Tieàn troï, tieàn côm thaùng, trôï caáp, löông caáp, höu boång

Pent-, penta-: Naêm, nguõ-

Pentateuque: Nguõ thö (caùc saùch kinh thaùnh töø St cho ñeán Ñnl)

Pentecostales, Pentecostistes: Giaùo phaùi tin laønh Pentecostal, phaùi Nguõ tuaàn

Pentecoâte: Leã Nguõ Tuaàn, leã Hieän xuoáng

Per accidens: Ngaãu tröø

Per aliud: Töï tha

Percept: Tri nieäm, caûm nieäm, thuï giaùc

Perception: Tri giaùc, nhaän thöùc

aø distance: giaùn caùch

vague: baøng baïc, mô hoà

Perceptionisme: Thuyeát tri giaùc

Perdition: Nguy ngaäp; sa ñoïa; traàm luaân

Peøre: Cha, oâng toå, toå tieân; Th. Chuùa Cha

Peøre: Cha

apologiste: hoä giaùo

apostolique: toâng phuï

Blanc: Doøng traéng

conciliaire: nghò phuï

de l’EÙglise: giaùo phuï

du deùsert: tu phuï sa maïc (t.k. 3 vaø tt)

Peùreùgrination: Vieãn du

Peùremption: Thaát hieäu, huûy boû

d’instance: toá tuïng thaát hieäu

Peùremptoire: Bò huûy boû; khoâng caõi ñöôïc; kieân quyeát

Peùrenniteù: Vónh cöûu/toàn

Perfectif: Hoaøn thaønh

Perfection: Toaøn thieän; hoaøn haûo, hoaøn toaøn

eùtat de p.: baäc hoaøn thieän, tu haønh

Perfectionniste: Caàu toaøn traùch bò, theo chuû nghóa hoaøn haûo, caàu toaøn

Peùrichoreøse=circumincession: ÔÛ trong nhau (Ba Ngoâi), töông taïi

Peùricope: Baûn/ñoaïn vaên

Peùriode: Thôøi kyø; chu kyø; ñoaïn vaên, khuùc nhaïc

Peùriodiciteù: Chu kyø, tuaàn hoaøn; ñònh kyø

Peùripateùticiens: Hoïc phaùi tieâu dao (Aristoát)

Peùripheùrie: Ngoaïi/chu vi, voøng ngoaøi, ngoaïi dieän; ngoaïi oâ

Peùriphrase: Noùi voøng quanh; pheùp noùi boùng, uyeån töø

Permissif: Dung yù, cho pheùp deã daõi, roäng pheùp; thaû loûng, dung tuùng

Per modum actus: Caùch taïm haønh, töøng laàn moät

Per modum habitus: Caùch thöôøng haønh

Per modum substantiae: Caùch baûn theå

Permutation: Ñoåi laãn nhau, hoaùn vò, chuyeån hoaùn

Peùroraison: Phaàn/ñoaïn keát, keát luaän; noùi daøi gioøng ba hoa

Perpeùtuiteù: Vónh vieãn, maõi maõi

Perplexe: Boái roái, luùng tuùng, löôõng löï, do döï

Per posterius: Dó haäu

Per prius: Dó tieàn

Perquisition: Luïc/tra/khaùm soaùt, thaåm tra

Per se: Nguyeân thöôøng, töï theå

Perseùcution: Baùch haïi, ñaøn aùp

Perseùiteù: Töï theå tính

Perseùveùrance: Kieân trì/taâm, beàn chí/gan, beàn ñoã

Perseùveùration: Kieân ñònh; chöùng laëp ñi laëp laïi

Persister: Kieân trì; toàn löu

Persona grata: Ngöôøi ñöôïc chaáp thuaän, tieáp nhaän, tín nhieäm

Personnalisme: Thuyeát nhaân vò

Personnaliteù: Nhaân caùch/phaåm; caù tính; nhaân vaät; tö caùch phaùp nhaân

morale: tính caùch phaùp nhaân

Personne: Ngoâi vò, nhaân/baûn thaân

en personne: ñích thaân

grande p.: ngöôøi lôùn

juridique: phaùp nhaân

physique: theå nhaân

Personnel: Höõu ngaõ, ngoâi vò; toøng/thuoäc/ñoái nhaân; baûn thaân, caù nhaân, rieâng tö; nhaân vieân

Personnellement: Theo caù nhaân; ñích thaân

Personnifier: Nhaân caùch hoùa; laø hieän thaân cuûa...

Perspectivisme: Phoái caûnh phaùp (Nietzsche)

Perte: Maát, thaát laïc; thua thieät; toån thaát, thieät haïi; luïn baïi, khaùnh kieät, dieät vong

Pertinence: Thích ñaùng

Per turnum: Laàn/xæ löôït

Perversion: Ñoài baïi

sexuelle: loaïn daâm, leäch laïc tình duïc

Pessimisme: Bi quan

Peùtition: Ñôn kieáu naïi, thænh nguyeän

de principe: ñieäp nguyeân luaän, lyù luaän voøng quanh

Peùtitoire: Ñoøi laïi; ñôn yeâu caàu thöøa nhaän quyeàn sôû höõu

action p.: vuï kieän ñoøi laïi quyeàn sôû höõu

Peùtrinisme: Hoïc/giaùo thuyeát Thaùnh Pheâroâ

Peùtrobrusiens: Laïc giaùo Petrus de Bruys (t.k. 12: chuû tröông baõi boû giaùo só vaø Thaùnh Leã Misa)

Peuple: Daân, daân toäc; daân chuùng

de Dieu: daân Chuùa

homme du p.: bình daân

petit p.: daân thöôøng

Phallique, phallus: Naám loõ choù; döông vaät; töôïng d.v.

Phantasme: Nieäm töôûng, aûo aûnh/töôûng

Pharisaisme: Thuyeát bieät phaùi; giaû hình

Pharisien: Bieät phaùi

Pheùnix: Chim phöôïng hoaøng; ng. phi thöôøng, sieâu quaàn baït tuïy

Pheùnomeùnal, pheùnomeøne: Hieän töôïng

Pheùnomeùnalisme: Thuyeát hieän töôïng

Pheùnomeùnisme: Thuyeát duy hieän töôïng

Pheùnomeùnologie: Hieän töôïng luaän

Pheùnotype: Kieåu hình, kieåu bieåu hieän

Phil-, philo-: Yeâu, aùi-

Philanthropie: Thuyeát/loøng aùi nhaân; töø taâm, thöông ngöôøi

Philautie: AÙi kyû, töï thöông mình

Phileùmon: Phi-leâ-moân, Plm

Philippiens: Phi-lip-pheâ, Pl

Philistinisme: Tính phaøm tuïc, taàm thöôøng

Philodoxie: Haùo hö danh; trieát lyù phieám aùi, haøo nhoaùng

Philologie: Ngöõ hoïc

Philosopheøme: Trieát ñeà, trieát luaän, nguyeân lyù trieát

Philosophie: Trieát hoïc

avec philos.: thaùi ñoä quaân töû

expeùrimentale: thöïc nghieäm

naturelle: töï nhieân

perennis: baát huû, muoân thuôû

premieøre: ñeä nhaát (sieâu hình hoïc)

Philotimia: Hieáu danh

Phobie: Chöùng sôï

Phon-, phoneù-, phonie-, phono-: AÂm-

Phoneøme: AÂm vò

Phoneùtique: AÂm thanh hoïc, ngöõ aâm hoïc

Photinisme: Hoïc thuyeát Phoâtinoâ

Photo-: Quang, aùnh saùng-

Photo-eùlectrique: Quang ñieän

Photon: Quang töû

Photostat: Baûn sao chuïp, aûnh sao

Photosyntheøse: Quang hôïp

Phototropisme: Tính höôùng saùng, höôùng quang ñoäng

Phraseùologie: Ngöõ cuù; noùi hueânh hoang, khoaùc laùc

Phratrie: Baøo toäc (coå Hy laïp)

Phreùnologie: Khoa töôùng soï

Phtartolaâtres: Phaùi hö suøng (Severo Antiokia)

Phylacteøre: Daûi hoaøi kinh, buøa chöõ, baêng lôøi (baêng, oáng ñöïng baûn ghi luaät ng. Do thaùi ñeo treân traùn vaø beân tay)

Phylogeùneøse, phylogeùnie: Phaùt sinh loaøi, heä toäc phaùt sinh hoïc (tieán trình phaùt sinh gioáng loaøi, ñoái laïi vôùi ontogeùneøse)

Phylum: Nguyeân chuûng, doøng gioáng

Physicalisme: Vaät ngöõ thuyeát, ngoân ngöõ vaät lyù

Physicisme: Duy vaät lyù

Physico-chimique: Lyù hoùa

Physiocratique: Troïng noâng

Physiognomie: Thuaät xem töôùng

Physiologie: Sinh lyù hoïc

Physique: Vaät lyù hoïc; vaät lyù, theå lyù, thöïc taïi; höõu hình

Phyto-: Thöïc, caây-

Pierre: Ñaù, soûi

d’achoppement: trôû ngaïi, ñaù vaáp phaïm

d’autel: ñaù baøn thôø, ñ. thaùnh

de touche: ñaù thöû vaøng

fondamentale: caên baûn

philosophale: ñaù taïo vaøng; ñieàu khoâng töôûng

tombale: ñaù laùt moä

Pierre: Pheâ-roâ, 1Pr, 2Pr

Pieùteù: Moä ñaïo; suøng hieáu; loøng ñaïo ñöùc

filiale: loøng hieáu thaûo

Pieùtisme: Moä ñaïo phaùi, suøng tín

Pileùole: Muõ soï (cuûa GM)

Pinacle du Temple: Noùc Ñeàn thôø

Pineùale, glande: Tuyeán tuøng

Piscine probatique: Hoà chieân

Pitance: Khaåu phaàn ñan só; thöùc aên thöôøng

Pitheùcanthrope erectus: Haàu nhaân tröïc laäp, vöôïn/linh tröôûng nhaân daïng ñöùng thaúng

Placeùbo: Thuoác giaû

Placet: Taùn chuaån, ñoàng yù; thænh nguyeän thö

Plagiaire, plagiat: AÊn caép vaên

Plaideur: Ng. bieän hoä, baøo chöõa; ng. ñi kieän/tranh tuïng

Plaidoirie: Baøi/thuaät bieän hoä

Plaie: Thöông tích/veát thöông; tai öông/hoïa/vaï

Plain-chant: Bình/leã ca

Plainte: Khieáu toá, thöa kieän; than vaõn/oaùn

en nulliteù: ñoái tranh voâ hieäu

Plaisir: Thuù vui, khoaùi laïc, troø vui

bon p.: yù muoán cuûa quaû nhaân (vua töï xöng laø q.n.)

Plan du salut: Nhieäm cuïc, keá hoaïch, chöông trình cöùu roãi, phöông aùn cöùu ñoä

Planche de salut: Taám vaùn cöùu maïng

Planeøte: Haønh tinh

Planette plieùe: AÙo leã gaáp

Planification: Keá hoaïch hoùa

Planning familial: Keá hoaïch hoùa gia ñình, sinh saûn

Plantation de l’eùglise: Thieát laäp GH

Plasticiteù: Tính deûo, deã uoán naén

Plateau de communion: Ñóa röôùc leã

Platonique: Thanh cao, thuaàn khieát; lyù thuyeát suoâng, haõo huyeàn

Platonisme: Hoïc thuyeát Platon; tính thuaàn khieát

Plausible: Coù leõ, coù theå, xem ra thaät, coù theå chaáp nhaän

Pleøbe: Thöù/tieän daân

Pleùnier: Troïn veïn, toaøn theå

indulgence p.: ñaïi xaù

seùance p.: phieân hoïp toaøn theå

Pleùnitude: Troïn veïn

de la diviniteù: sung maõn thieân tính

de l’eâtre: s.m. höõu theå

de pouvoir: quyeàn toái cao, toaøn quyeàn

du temps: thôøi vieân maõn

Pleùonasme: Duøng töø truøng nghóa, thöøa töø, töø dö

Pleùroâme: Sung/vieân maõn

Ploutocracie: Cheá ñoä taøi phieät, ngöôøi giaàu cai trò

Plural: Nhieàu, phöùc soá

jugement pl.: phaùn nghò ña soá

Pluralisme: Ña daïng; ña nguyeân; thuyeát nhieàu theå; cheá ñoä nhieàu theå cheá

Pluraliteù: Ña daïng

Pluriconfessionnel: Ña toân giaùo

Pluridisciplinaire: Bao goàm nhieàu boä moân, ña moân

Pluriel de majesteù: Soá nhieàu nghi leã (moät ng. noùi maø duøng soá nhieàu)

Pluriformiteù: Ña daïng

Plurivalent: Ña/nhieàu hoùa trò

Plurivoque: Ña nghóa

Plus-value: Giaù thaëng dö, giaù trò phuï troäi

Pneuma: Thaàn khí

Pneumatique: Chæ veà/lieân heä ñeán thaàn khí, Thaùnh Thaàn

Pneumatocentrisme: Thaùnh Thaàn höôùng taâm luaän

Pneumatologie: Thaùnh Linh hoïc, Thaàn Khí hoïc

Pneumatomaque: Baøi baùc thieân tính cuûa Thaùnh Thaàn

Pneumatophore: Traøn/mang ñaày Thaùnh Linh

Poeùtique: Thi ca/phuù, thi vò, neân thô

Poids: Troïng löôïng

brut: t.l. caû bì

lourd: haïng naëng

utile: troïng taûi

vif: t.l. hôi

Point: Ñieåm

de pression: neùn, eùp

de vue: quan ñieåm

saillant: noåi baät

faire le p.: ñieåm tình hình

mise (mettre) au p.: hieäu chænh

Pointeur: Ng. ghi ñieåm, chaám coâng; traéc thuû

Polariser: Phaân cöïc; quy tuï, taäp trung

Polariteù: Cöïc tính, tính ñoái cöïc

Poleùmique: Buùt/luaän chieán, tranh luaän

Politique: Chính trò; chính theå; chính saùch

homme p.: chính khaùch

le p. et le social: maët chính trò vaø xaõ hoäi

monde p.: chính giôùi

Pollution: OÂ nhieãm; xuaát tinh; di tinh, moäng tinh

Polyandrie: Ña phu, nhieàu choàng

Polygamie: Ña theâ, ña hoân, nhieàu vôï

Polygeùnisme: Ña toå thuyeát

Polygraphe: Vieát nhieàu theå loaïi

Polygynie: Ña theâ, nhieàu vôï

Polymathie: Baùc taïp thöùc, baùc hoïc, kieán thöùc roäng

Polymorphe: Ña daïng/hình

Polyphonie: Ña aâm, phöùc ñieäu

Polypsychisme: Thuyeát ña naõo, nhieàu trung taâm tinh thaàn

Polyptyque: Tranh nhieàu taám

Polyseùmie: Ña/nhieàu nghóa

Polysyllogisme: Ña ñoaïn luaän

Polytheùisme: Ña thaàn giaùo

Polyvalent: Ña trò; ña duïng; nhieàu hoùa trò; thaïo nhieàu moân

Pomme: Quaû taùo

d’Adam: traùi coå

de discorde: moái baát hoøa

de Newton: ñieàu taàm thöôøng maø taùc duïng lôùn

Pompes de Satan: Haøo nhoaùng Satan

funeøbres: Hoäi trôï taùng, sôû lieäu ñaùm ma

Ponent: Phuùc trình vieân

Pontife: Giaùo tröôûng, tröôûng teá

romain/souverain: GHoaøng

Pontifical: Thuoäc veà toøa thaùnh, thuoäc veà GM

Etats p.: nöôùc/laõnh ñòa cuûa GH

messe p.: leã ñaïi trieàu, leã do GHoaøng/GM cöû haønh

universiteù/institut pont.: Giaùo hoaøng ñaïi hoïc, hoïc vieän

Pontificalia: Bieåu nghi Giaùm muïc

Pontificat: Chöùc/nhieäm kyø giaùm muïc/GHoaøng

Pontifier: Cöû haønh, haønh ñoäng nhö GHoaøng; leân maët beä veä, ra veû trònh troïng; phaùn quyeát ñoäc ñoaùn

Pope: Linh muïc (Nga, Hy laïp)

Populisme: Chuû nghóa daân tuùy; vaên phaùi bình daân

Porche: Coång, tam quan

Porisme: Toaøn theå heä luaän

Poristique: Khaûo heä phaùp, meänh ñeà goàm caùc heä luaän

Pornographie: Tính khieâu daâm, daâm thö

Porrection des instruments: Trao duïng cuï (phong chöùc)

Port de la Communion: Ñöa Mình Thaùnh

Porte: Cöûa, coång; heûm

p. de l’Enfer: quyeàn moân AÂm phuû

Porte: Ngöôøi caàm

-beùnitier: bình nöôùc thaùnh

-bougie: neán

-creùmial: khaên phuû loøng

-crosse: gaäy

-croix: thaùnh giaù

-mitre: muõ, maõo

-parole: ngöôøi phaùt ngoân

Portier: Thaày giöõ cöûa

Portion: Phaàn, khuùc, ñoaïn; phaàn boång/löông

Portionnaire: AÂn boång haï ñaúng

Portique: Haønh lang

royale: h.l. hoaøng thaùi

Positif: Tích cöïc; thöïc chöùng; thieát ñònh

droit p.: luaät thieát ñònh, quy phaïm thöïc ñònh

theùologie p.: thaàn hoïc thöïc chöùng, truy nguyeân

Positivisme: Thuyeát duy thöïc nghieäm, thöïc chöùng

Positiviteù: Truy nguyeân/thöïc chöùng tính; thieát ñònh tính

Posseùdeù: Quyû aùm

Possession: Chaáp höõu, sôû höõu, thuû ñaéc; quyû/ma nhaäp

de soi: töï chuû

Possessoire: Baûo veä quyeàn sôû höõu

Possibiliteù: Khaû naêng; khaû höõu

Possible: Khaû theå; khaû dó, coù theå

Post-: Sau, haäu-

Postcommunion: Lôøi nguyeän hieäp leã

Postdiluvien: Sau Ñaïi hoàng thuûy

Posteùriteù: Haäu theá; mieâu dueä, doøng gioáng

Postface: Lôøi baït

Post hoc ergo propter hoc: Caùi xaûy ra sau taát phaûi do caùi ñi tröôùc; coù thôøi heä neân coù nhaân quaû heä

Posthume: Di caûo/löu; truy taëng

enfant p.: con sinh ra sau khi ng. cha ñaõ cheát

Postlapsaire: Haäu sa ñoïa (Añam)

Postposer: Ñaët ôû sau, ñeå laïi sau

Post-preùdicament: Phaïm truø phu

Postscriptum: Taùi buùt

Postulant: Thænh sinh, xin ñi tu

Postulat: Ñònh ñeà; thænh vieän

Postulateur: Ng. thænh caàu

geùneùral: Toång caùo thænh

Postulation/postuler: Thænh nguyeän; thay maët tröôùc toøa

Potentiel: Tieàm taøng; tieàm naêng; tieàm theå

Potestatif: Tuøy moät beân

Pourpre: Phaåm tía; chöùc hoàng y

recevoir/reveâtir la p.: leân h.y.

Pour(r)im: Leã soá meänh

Pour-soi: (ñoái nghòch vôùi en-soi) Caùch thöùc hieän höõu cuûa höõu theå coù yù thöùc; dieän bieåu kieán cuûa baûn theå

Pourvoir: Chi caáp; boå nhieäm; boå sung, buø vaøo; phuù cho

Pouvoir: Khaû naêng; quyeàn, quyeàn bính/haønh

causal: naêng löïc nguyeân nhaân

coercitif: q. cöôõng cheá

des clefs: q. chìa khoùa

de gouverner: q. cai quaûn

de juridiction: q. thaùnh thaåm, thaåm quyeàn

deùleùgueù: q. thöøa uûy

d’ordre: q. thaùnh chöùc

exeùcutif: q. haønh phaùp

forain: q. toøa aùn

gracieux: q. aân thaåm

judiciaire: q. tö phaùp

legislatif: q. laäp phaùp

ordinaire: q. thoâng thöôøng

plein: q. sung maõn

seùparation des p.: phaân quyeàn

spirituel: giaùo q.

temporel: theá q.

territorial: q. ñoái ñòa

Practico-pratique: Thuaàn thöïc tieãn

Praeter-: Ngoaïi-

Pragmatique: Thöïc duïng; thöïc lieäu; haønh ñoäng hoïc

p. sanction: chæ duï (cuûa vua)

Pragmatisme: Chuû nghóa thöïc duïng

Prajñaâ: Hueä, trí hueä

Pratiquant: Ngöôøi ñaïo haïnh, giöõ ñaïo

Pratique: Thöïc tieãn; thöïc haønh

anticonceptionelles: phöông phaùp ngöøa thai

pratique de la Curie: aùn leä cuûa toøa aùn

progressive: tuaàn töï

religieuse: haønh ñaïo, giöõ ñaïo

Pratityasamutpada: Thaäp nhò nhaân duyeân

Praxis: Haønh ñoäng (xaõ hoäi)

Preù-: Tröôùc, tieàn-

Preùadamite: Ngöôøi tieàn-Añam

Preùambules de la foi: Khai ñoaïn ñöùc tin, böôùc môû ñöôøng vaøo ñ.t.

Preùbende: Boång loäc

Preùcaire: Taïm/nhaát thôøi, mong manh

Preùcateùcheøse: Tieàn giaùo lyù

Preùcateùchumeùnat: Tieàn döï toøng

Preùcepte: Giôùi raên/leänh, giôùi luaät

neùgatif: giôùi luaät caám chæ

peùnal: meänh leänh hình söï

positif: giôùi luaät thieát ñònh

Preâche: Baøi giaûng (tin laønh)

Preâcher: Rao giaûng, giaûng thuyeát

dans le deùsert: voâ ích

d’exemple: laøm göông toát

Preâcheur: Ng. giaûng daïy/thuyeát

Freøres P.: tu só Doøng Ña Minh

Preùcieux sang de NSJC: (leã) Baûo Huyeát Chuùa Kitoâ

Preùcis: Chính xaùc; roõ raøng; nhaát ñònh; taäp giaûn yeáu; baøi toùm taét

Preùcoce: Taûo, sôùm

mariage: taûo hoân

Preùcompreùhension: Tieàn thöùc, tieàn nhaän thöùc

Preùconcevoir: Tieàn nieäm, tieân ñònh

ideùe preùconçue: ñònh/tieân kieán

Preùconisation d’un eùveâque: Coâng boá vieäc boå nhieäm...

Preùconiser: Nhieäm (nhaäm) meänh; khuyeân duøng, coå xuùy; khen

preùconiseù: GM ñöôïc boå nhieäm (chöa thuï phong)

Preùcurseur: Baùo tröôùc

=Jean Baptiste: Tieàn Hoâ

Preùdestinatianisme: Thuyeát tieàn ñònh (Gottschalk)

Preùdestinatien: Ngöôøi theo thuyeát tieàn ñònh

Preùdestination: Ñònh meänh, tieàn ñònh

Preùdestinationisme: Thuyeát tieàn ñònh

Preùdeùtermination physique: Tieàn khieán theå lyù (cuûa yù chí)

Preùdeùterminisme: Thuyeát taát ñònh, thieân ñònh

Preùdicable: Thuoäc caùch; khaû thích duïng, coù theå duøng cho

Preùdicament: Phaïm truø (khaùi nieäm cô baûn; ñaëc/thuoäc tính cuûa chuû theå)

Preùdicamental: Thuoäc phaïm truø

Preùdicat, preùdicatif: Thuoäc töø, vò ngöõ

Preùdication: Thuyeát giaùo/phaùp

Preùdisposition: Baåm tính, thieân höôùng; baåm chaát

Preùeùvangeùlization: Chuaån bò rao giaûng Phuùc AÂm, tieàn PAÂ hoùa

Preùexistence du Christ: Ñ. Kitoâ tieàn töï höõu, tình traïng tieàn hieän höõu cuûa Ñ. Kitoâ

Preùface: Baøi töïa; kinh Tieàn tuïng

Preùfecture apostolique: Doaõn phaän toâng toøa, phuû doaõn haït

Preùfeùrence, preùfeùrentiel: Öa thích hôn, öu/ñaëc ñaõi

amour p.: loøng thöông ñaëc ñaõi

Preùfet: Giaùm quaûn/söï

(au Vatican): Hoàng Y boä tröôûng

apostolique: Phuû doaõn toâng toøa; giaùm quaûn giaùo phaän

Preùformation: Thuyeát tieàn thaønh, tieàn taïo; hình thaønh saün tröôùc

Preùjudice: Toån haïi, thieät haïi

porter p. aø: phöông haïi ñeán

Preùjugeù: Thieân kieán, thaønh kieán

Pre-judgement: Tieân thaåm

Preùlat: Giaùm chöùc

de mantelletta: ñoaûn yù

domestique: thaân gia

nullius: bieät haït

palatin: noäi ñieän

surnurmeùraire: thaëng soá

Preùlature: Giaùo quaän, giaùm phaän; giaùm chöùc

nullius: bieät haït

personnelle: phuû giaùm chöùc toøng nhaân

territoriale: giaùm haït toøng thoå

Preùliminaire: Môû ñaàu, phaøm leä; sô boä

Preùlogique: Tieàn luaän lyù, tieàn logic

Preùmices: Cuûa ñaàu muøa

de l’Esprit: khai aân cuûa Thaàn Khí

des morts: tieân thöôøng caùc vong linh

Premier: Ñaàu tieân, ñöùng ñaàu, thöù nhaát

-neù: tröôûng töû

premieøre instance: Ñeä nhaát thaåm caáp

parents: nguyeân toå

Preùmisse: Tieàn ñeà

Preùmontreùs: Doøng Th. Norbert

Preùmotion: Tieàn ñoäng

physique: theå lyù

Preùnotion: Tieàn khaùi nieäm, quan nieäm thieân nhieân

Preùparation eùvangeùlique: chuaån bò ñoùn nhaän Tin Möøng

Preùposeù Geùneùral: Beà Treân toång quyeàn, toång quaûn

Preùpuce: Bao quy ñaàu

Preùsager: Tieân baùo; tieân ñoaùn/
löôïng

Preùsanctifieùs: Thaùnh Theå ñaõ truyeàn pheùp saün

liturgie des p.: phuïng vuï röôùc leã (thöù 6 tuaàn thaùnh)

Presbyteùral: (thuoäc veà) Linh muïc

conseil: hoäi ñoàng l.m.

Presbyteùrat: Haøng nieân tröôûng, chöùc linh muïc

Presbyteøre: Nhaø xöù

Presbyteùrianisme: Phaùi thöôïng toân nieân tröôûng, phaùi Calvin

EÙglise pr.: GH Tröôûng laõo

Presbyterium: Linh muïc ñoaøn

Prescience: Tieàn thöùc/tri

Prescription (loi): Quy ñònh; thôøi hieäu (thôøi gian hieäu löïc)

adquisitive: thuû ñaéc

deùcennalle: thaäp nieân

extintive: tieâu dieät

libeùratoire: giaûi tröø/traùi

Preùseùance: Quyeàn tieân chæ (ñi, ñöùng, ngoài tröôùc/treân; aên treân ngoài tröôùc); thöù vò, ngoâi thöù

Preùsence: Hieän dieän

corporelle: theå lyù

reùelle: thöïc söï

Preùsentation: Ñeà cöû; giôùi thieäu; trình baøy/xuaát

de Jeùsus au Temple: Leã Daâng Ch. Gieâsu vaøo Ñeàn Thôø

des rescrits: phuùc chieáu

Preùsentationisme: Thuyeát tröïc thöùc, bieåu töôïng

Preùservatif: Phoøng giöõ, phoøng beänh; tuùi döông vaät

Preùsident: Chuû tòch, toång thoáng, chuû nhieäm, hoäi tröôûng, chuû toïa

aø l’eucharistie: chuû söï

du tribunal: chaùnh aùn

Preùsomption: Phoûng/suy ñoaùn

ab homine: do nhaân

de droit: do luaät

d’innocence: suy ñoaùn voâ toäi

geùneùrale: chung

irreùfragable: khoâng theå baùc boû, vöõng chaéc

leùgeøre: khinh suaát

simple: ñôn thöôøng

speùciale: rieâng

teùmeùraire: taùo baïo, voõng ñoaùn

violente: quaù ñaùng

Preùsomption: Töï phuï/ñaéc, töï thò

Presse: Baùo chí; maùy eùp/raäp, maùy in

Prestation: Cung caáp, cho möôïn, trôï caáp, cung phí, caáp phí, boång caáp; tuyeân theä

de foi, de serment: tuyeân theä

en nature: trôï caáp baèng hieän vaät; laøm xaâu

Preùsumer: Suy/phoûng ñoaùn; tö thò

Preùsupposeù: Giaû thieát, tieàn öôùc, giaû ñònh

Preùternaturel (dons): (ôn) Ngoaïi nhieân

Preùtexte: Côù, lyù do, thaùc ngoân

Preùtoire: Phaùp/tuïng ñình

Preâtre: Linh muïc, tö teá

Prince des p.: Tröôûng teá

Preâtrise: Chöùc linh muïc

Preuve: Baèng chöùng, baèng/chöùng côù

deùontologique: nghóa vuï hoïc

eudeùmologique: haïnh phuùc hoïc

judiciare: tö phaùp

meùtaphysique: sieâu hình hoïc

ontologique: höõu theå hoïc

Preùvalence: Öu theá

Preùvaricateur: Ngöôøi khieám chöùc, laøm traùi chöùc vuï; giaùo só khoâng chu toaøn boån phaän

Preùvention: Thaønh kieán, tieân kieán; can phaïm; giam cöùu, taïm giam; phoøng ngöøa

Preùvoât: Tröôûng giaùo ñoaøn

Prie-Dieu: Baøn quyø

Prieøre: Caàu nguyeän, kinh nguyeän

de contemplation: chieâm nieäm

de quieùtude: c.n. trong an tònh, tònh nguyeän

des fideøles: lôøi nguyeän giaùo daân

dominicale: k.n. chuû nhaät; kinh Laïy Cha

d’union: c.n. keát hôïp

eucharistique: k.n. Thaùnh Theå

feùriale: tuaàn nhaät

mentale: suy gaãm, taâm nguyeän

vocale: khaåu nguyeän

Prieur: Tu vieän tröôûng; beà treân

Primaire: Sô caáp; tính tröïc phaûn, sô ñaúng

eøre pr.: ñaïi coå sinh

Primat: Giaùo tröôûng, thöôïng giaùo chuû

abbeù p.: vieän phuï hoäi tröôûng

Primatie: Thöôïng giaùo phaän

Primauteù: Toái thöôïng quyeàn

Prime: Kinh giôø nhaát

Primitif: Nguyeân thuûy, sô khai, coå sô; thoâ sô; cô baûn

Primordial: Baûn sô, ñaàu tieân; chuû yeáu

Prince: Hoaøng thaân, hoaøng töû; ñöùng ñaàu, truøm

de l’eùglise: giaùo chuû, hoàng y

des apoâtres: tröôûng ñoaøn toâng ñoà, Pheâroâ

des teùneøbres: ñaàu muïc aùm muoäi, Satan

Princeps (editio): Xuaát baûn laàn thöù nhaát

Principauteùs: Laõnh/quaûn thaàn

Principe: Nguyeân khôûi, caên nguyeân, baûn nguyeân; nguyeân lyù

principe sans principe: chuû nguyeân voâ khôûi

vital: nguyeân sinh khí

Principe: Nguyeân taéc

aø double effet: song hieäu

de causaliteù: nhaân quaû

de contradiction: maâu thuaãn

de non-contradiction: baát maâu thuaãn

de raison suffisante: tuùc lyù

d’identiteù: ñoàng nhaát

d’intelligibiliteù: khaû nieäm tính

dobeùissance: tuaân tuøng

du tiers exclu: trieät tam

principes premiers: nhöõng nguyeân taéc sô thuûy

rationnel: thuaàn lyù

Principieù: Thuï nguyeân

Prioriteù: Öu tieân

de conseùquence: theo haäu keát

de digniteù: theo phaåm töôùc

de nature: theo baûn tính

de temps: theo thôøi gian

d’ordre: theo thöù töï

d’origine: theo nguoàn goác

Priscillianisme: Hoïc thuyeát Priscillianoâ (moät thöù ngoä ñaïo)

Prise: Caàm/naém laáy

de conscience: yù thöùc

de contact: tieáp xuùc

de corps: baét bôù

de possession: chieám laáy

de pos. canonique: töïu chöùc

d’habit/de voile: leã maëc aùo doøng, quy y

Privatif: Khuyeát phaïp, töôùc maát; phuû ñònh

Privation: Truaát chöùc

Privileøge: Ñaëc aân

apostolique: Toøa Thaùnh

de compeùtence: xöùng vò

de for: mieãn toá

de la foi: ñöùc tin

d’exemption: mieãn dòch

du canon: baát phaïm

commun: coâng

contre le droit: phaûn luaät

conventionnel: quy öôùc

eùcrit: thaønh vaên

en dehors du droit: ngoaïi luaät

favorable: thuaän ích

gratuit: nhöng khoâng

mixte: hoãn hôïp

odieux: oá haïi

oneùreux: höõu thöôøng

paulin: Phaoloâ

personnel: toøng nhaân

peùtrinien: Pheâroâ

priveù:

pur: voâ thöôøng

reùel: toøng vaät

reùmuneùratoire: baùo öùng

temporaire: nhaát thôøi

verbal: khaåu thöùc

Pro-: Taán, tieàn, thay vì, thieân veà-

Probabiliorisme: Thuyeát ñaïi xaùc suaát (laäp tröôøng chuû tröông caàn phaûi haønh ñoäng theo phía chaéc hôn, phaùi giaûi nghi döïa theo lyù leõ coù xaùc suaát cao hôn)

Probabilisme: Caùi nhieân thuyeát

absolu: tuyeät ñoái

modeùreù: oân hoøa

Probabiliteù: Xaùc suaát; caùi nhieân tính

certaine: xaùc thöïc

de droit: chieáu luaät

de fait: chieáu söï

douteuse: hoaøi nghi

in se: chính söï

speùculative: suy lyù

Probable: Coù theå/khaû naêng; caùi nhieân

Probation: Thöû luyeän

Probleùmatique: Caùch ñaët vaán ñeà; nhöõng vaán ñeà ñaët ra; mô hoà, khoâng chaéc, khaû nghi

Proceùdeù: Phöông saùch, phöông phaùp, caùch thöùc

Proceùder (en Dieu): Nhieäm xuaát/xuy (xuùy)

Proceùdure canonique: Thuû tuïc phong Thaùnh

p. civile: trình töï toá tuïng

Proceøs: Vuï kieän, tranh tuïng, toá tuïng

de canonisation: aùn phong Thaùnh

de non-culte: toá tuïng khoaûn vò toân

documentaire: döïa treân taøi lieäu

civil: daân söï

correctionnel: vuï tieåu hình

criminel: vuï ñaïi hình

informatif: thaåm vaán

matrimonial: aùn hoân phoái

oral/verbal: khaåu bieän/bieân baûn

peùnal: phaùn xöû hình söï

Procession: Röôùc kieäu, ñaùm röôùc

Procession: Nhieäm xuaát/xuy (xuùy)

du Saint Esprit: cuûa Th. Thaàn

Processus: Dieãn tieán, tieán trình, quaù trình

Prochain: Tha nhaân, ñoàng loaøi, caän nhaân

Proconsul: Toång ñoác

Procreùation: Sinh saûn

assisteùe: tieán trình sinh saûn coù trôï giuùp

Procurateur: Quan thaùi thuù

geùneùral: vò ñaïi dieän moät Doøng tu beân caïnh Toøa thaùnh

Procure: Vaên phoøng/truï sôû quaûn lyù

Procureur: Ñaïi dieän; bieän lyù; quaûn lyù, kieåm saùt

geùneùral: toång kieåm saùt tröôûng; toång quaûn lyù

Prodigaliteù: Hoang/phung phí, xaøi phí

Prodigue: Hoang phí, phoùng ñaõng

enfant p.: ng. con hoang ñaøng

Pro domo: Töï baøo chöõa, bieän hoä laáy

Prodrome: Tieàn trieäu, trieäu chöùng, daáu tieân baùo; saùch daãn

Production, produire des documents: Xuaát trình taøi lieäu

Proexistence: Soáng cho (ngöôøi khaùc)

Profanation: Xuùc phaïm/baùng; tuïc hoùa, phaøm tuïc hoùa, laøm ueá taïp

Profane: Phaøm/theá tuïc

Profeøs: Tu só (khaán troïng), theä só

Professeur: Giaùo sö

Profession: Ngheà nghieäp; tuyeân xöng

des conseils eùvangeùliques: tuyeân khaán giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc aâm

de foi: t.x. ñöùc tin

religieuse: tuyeân khaán

(rel.) temporaire: khaán taïm

Profil mental: Bieân traéc daïng noäi taâm

psychologique: traéc ñoä taâm lyù

Profit: Lôïi ích; lôïi nhuaän

Pro forma: Öôùc leä

Programme: Chöông trình; cöông lónh

Progreøs: Tieán boä; thaêng tieán

Progressif: Tuaàn töï, tieäm tieán

Progressisme: Caáp tieán, phaùi/
thuyeát caáp tieán

Prohibeù: Caám

deùgreù p.: quan heä caám keát hoân

Prohibitionisme: Chính saùch caám chæ

Projection: Phoùng ra; phoùng chieáu; hình chieáu; xaï aûnh; ngoaïi xuaát

Proleùgomeønes: Baøi phi loä, sô giaûi; kieán thöùc nhaäp moân

Prolepse: Döï baùc phaùp, döï bieän phaùp, loái noùi ñoùn tröôùc

Proleùtaire: Voâ saûn

Prologue: Töï ngoân; lôøi môû ñaàu, lôøi töïa

Promesse: Lôøi höùa

baptismale: röûa toäi

Promeùtheùen: Thuoäc thaàn Promeâtheâo; tin ôû söùc ngöôøi

Promoteur: Ngöôøi chuû xöôùng

de la foi: Chöôûng tín

de la justice: Chöôûng lyù

Promotion: Thaêng caáp; thaêng tieán; khoùa

Promulguer: Ban haønh, coâng/ban boá

Proâne: Baøi giaûng

prieøres du p.: lôøi nguyeän giaùo daân

recommander au p.: neâu yù caàu nguyeän

Prononce judiciaire: Tuyeân aùn

Pro-nonce: Quyeàn söù thaàn Toøa thaùnh (ñaïi söù caáp hai)

Pronotaire: Toång luïc sö

Propagande: Truyeàn baù, tuyeân truyeàn

Congreùgation de la P.: Boä truyeàn giaùo

Propagation de la foi: Truyeàn baù ñöùc tin

Propeùdeutique: Döï bò

Propheøte: Ngoân söù, tieân tri

anteùrieures: tieàn t.t.

Le P..: Ñaáng t.t.

majeurs: t.t. lôùn

mineures: t.t. nhoû

posteùrieurs: haäu t.t.

propheùtesse: nöõ t.t.; vôï cuûa t.t.

Roi P.: Vua t.t. (Ñavid)

Propheùtie: Lôøi tieân tri, söù ngoân; ôn noùi t.t.

Propheùtisme: Traøo löu ngoân söù, tieân tri

Propitiatoire: Nguoâi giaän; thuïc/ñeàn toäi, xaù toäi

Proportionnalisme: Chuû thuyeát tyû leä, duy töông öùng

Proportionnalit: Tyû leä tính

Propos: Lôøi noùi, caâu chuyeän; quyeát taâm; chuû ñònh

virtuel: tieàm maëc

Proposition: Ñeà nghò/xuaát; ñeà cöû; meänh ñeà

affirmative: m.ñ. khaúng ñònh

cateùgorique: quyeát ñoaùn

causale: nhaân quaû

conditionnelle: ñieàu kieän

conjonctive: hôïp tieáp

contingente: baát taát phuù, baát taát höõu

copulative: lieân keát

damneùe: bò pheá luaän

deùsitive: cuøng taän

discreùtive: phaân bieät

disjonctive: ly tieáp

distinctive: ñaëc tröng

exceptive: ngoaïi tröø

explicative: giaûi thích

frivole: aûo phieám

geùneùrale: chung

hypotheùtique: giaû ñònh

inceptive: khôûi ñaàu

indeùfinie: voâ ñònh

neùcessaire: taát höõu

neùgative: phuû ñònh

particulieøre: rieâng

proxima fidei: caän tín

rationnelle: hôïp lyù

restrictive: haïn cheá

Propre: Rieâng, ñaëc bieät; coá höõu

du temps: phaàn rieâng veà muøa (saùch leã)

Pro-preùfet: Quyeàn toång tröôûng

apostolique: quyeàn phuû doaõn

Proprieùteù: Sôû höõu, quyeàn töï höõu; vaät sôû höõu; ñaëc tính (trong Tam vò)

Prorata: Theo tyû leä, tuøy phaàn

Prorogation: Trieån haïn, gia haïn, trieån hoaõn

Proseùlyte: Taân toøng (Do Thaùi); tín ñoà/moân ñoà môùi

de la justice: ng. taân tín

de la porte: ng. döï toøng

Proseùlytisme: Nhieät taâm chinh phuïc taân toøng, nhieät tình loâi keùo

Proskyneøse: Baùi phuïc/laïy

Prosodie: Khoa vaàn luaät

Prosoâpon: Maët naï, beà ngoaøi; ngoâi vò

Prospective (technique): Tieân lieäu; khoa ngieân cöùu töông lai xaõ hoäi, töông lai hoïc

Prostitueùe sacreùe: Linh kyõ

Prostitution: Maõi daâm

sacreùe: linh daâm

Prosyllogisme: Thöøa tieàn luaän

Prosynodaux (juges): Thaåm phaùn taïm thôøi

Prot-, proto-: Tröôùc, treân, nguyeân-

Protestantisme: Tin laønh

libeùral: töï do

Protestation: Coâng boá, laøm chöùng, phaûn chöùng/khaùng

de la foi: laøm chöùng ñöùc tin, khaúng ñònh loøng tin

Proteùvangile: Tin Möøng tieân khôûi/ñaàu tieân (St 3,15)

Protheøse: Söûa soaïn cuûa leã; boä phaän giaû

Protocanonique: Chính thö qui, ñeä nhaát chính luïc

Protocole: Nghi thöùc; nghò ñònh thö; chuaån möïc tieán haønh

Protologie: Khôûi nguyeân hoïc (ñoái xöùng vôùi Caùnh chung hoïc)

Protomartyr: Töû ñaïo tieân khôûi (th. Steâphanoâ)

Protonotaire: Ñeä nhaát luïc sö

apostolique: cuûa Toøa Thaùnh

participant: thoâng döï

Protoplasme: Nguyeân sinh chaát

Protoplaste: Nguyeân sinh theå, taïo vaät ñaàu tieân (Añam trong loaøi ngöôøi)

Protreptique: Saùch Huaán duï

Proverbe: Caùch ngoân, ngaïn ngöõ

Livre des P.: Chaâm ngoân, Cn

Provicaire: Quyeàn ñaïi dieän

apostoloque: theá dieän toâng toøa

Providence: Quan phoøng, thieân höïu

Province: Tænh

eccleùsiastique: giaùo tænh

religieuse: tænh doøng

Provincial(e): Beà treân tænh (doøng)

Provision canonique de l’office: Chæ ñònh giaùo vuï; trao ban chieáu luaät

Provocation: Khieâu khích, xuùi giuïc

Proxeùneøte: Teân ma coâ, muï tuù baø

Proxima fidei: Caän tín

Prudence: Caån/thaän troïng; khoân ngoan

Prud’homme: Giaùm ñònh trung thöïc; hoäi vieân hoäi ñoàng hoøa giaûi lao ñoäng

Psalette: Tröôøng daïy haùt cho treû em; ca ñoaøn cuûa moät nhaø thôø

Psalmiste: Taùc giaû thaùnh vònh

Le Ps.: Ñavít

Psalmodie: Caùch ñoïc/ngaâm/haùt Thaùnh vònh

Psalmodier: Ñoïc/ngaâm/haùt Thaùnh vònh; haùt eâ a

Psaume: Thaùnh vònh

des monteùes: leân ñeàn

graduels: leân ñeàn

impreùcatoire: caàu hoïa

messianique: thieân sai

peùnitentiel: thoáng hoái

Psautier: Saùch Thaùnh vònh

Pseud-, pseudo-: Giaû-

Pseudeùpigraphe: Saùch maïo ñeà

Pseudo-apostoliques (eùcrits): (vaên taäp) Maïo danh toâng ñoà

Pseudo-canonique: Nguïy thö qui

Pseudo-catholicisme: Coâng giaùo giaû hieäu

Pseudonyme: Bieät hieäu, buùt danh

Psych-, psycho-: Taâm lyù; taâm thaàn

Psychanalyse: Phaân taâm hoïc

Psychasteùnie: Chöùng thaàn kinh suy nhöôïc

Psycheù: Taâm/tinh thaàn

Psychiatre: Nhaø taâm beänh hoïc, baùc só taâm thaàn

Psychique: Taâm linh/thaàn

corps psychique: thaân theå khí huyeát/sinh khí

Psychisme: Taâm linh hoaït, sinh hoaït taâm thaàn

Psychologie: Taâm lyù hoïc

compareùe: ñoái chieáu

de la forme: taâm hình hoïc

des profondeurs: chieàu saâu

diffeùrentielle: sai bieät

empirique: thöôøng nghieäm

expeùrimentale: thöïc nghieäm

fonctionnelle: cô naêng

meùtaphysique: sieâu hình

rationnelle: thuaàn lyù

structurale: cô caáu

Psychologisme: Taâm lyù chuû nghóa

Psychomancie: Thuaät goïi hoàn

Psychomeùtrie: Pheùp ño taâm thaàn, traéc nghieäm taâm linh

Psychopathie: Taâm beänh

Psychopathologie: Beänh hoïc taâm thaàn

Psychophysiologie: Taâm sinh lyù hoïc

Psychophysique: Taâm vaät lyù hoïc, vaät lyù taâm lyù

Psychose: Beänh tinh thaàn, loaïn taâm thaàn

Psychotheùrapie: Taâm lyù lieäu phaùp, taâm lyù trò lieäu

Pubeøre: Daäy thì, caäp keâ

Publicain: Ngöôøi thu thueá

Publication: Coâng boá; xuaát baûn

matrimoniales: c.b. hoân phoái

Publipostage: Phöông thöùc quaûng caùo vaø baùn qua ñöôøng böu ñieän (mailing)

Pucelle: Gaùi taân/trinh; thieáu nöõ

la P. d’Orleùans: th. Gian-Ñaùc

Pudeur: E theïn, beõn leõn; deø daët; lieâm sæ; trong traéng/saïch

Pueùriculture: Khoa nuoâi treû

Puissance: Naêng theå, theå löïc; naêng löïc; tieàm theå; quyeàn naêng

active: chuû naêng

lointaine: vieãn naêng

obeùdientielle: khaû naêng tuaân nhaän

passive: thuï naêng

proche: caän naêng

des teùneøbres: quyeàn löïc boùng toái, toái taêm, quyû döõ

Puissances: Uy thaàn (phaåm thieân thaàn)

Pulsion: Xung naêng

Pupitre: Baøn vieát; yeân, giaù

Pureteù: Trong saïch; thuaàn khieát, trong saùng; ñoä roøng

d’intention: yù höôùng chaân thaønh/trong saùng

Purgation: Taåy luyeän

Purgatoire: Luyeän nguïc

Purification: Thanh luyeän/taåy

active: tích cöïc, chuû ñoäng

de la Vierge: leã ngaøy 2 thaùng 2

passive: tieâu cöïc/thuï ñoäng

Purificatoire: Khaên lau cheùn thaùnh

Purim: Leã soá meänh; leã Purim

Puritanisme: Phaùi Thanh giaùo; nghieâm khaéc, nhaët nhieäm

Pusillanimiteù: Tieåu taâm; nhu nhöôïc; nhuùt nhaùt

Putatif: Ngoä tín, xem nhö chính thöùc, giaû ñònh

enfants p.: con nuoâi

mariage p.: hoân nhaân xem nhö chính thöùc

parents p.: cha meï nuoâi

Pygmeùe: Gioáng ngöôøi raát thaáp (Phi chaâu); ngöôøi luøn/chim chíc

Pyr-, pyro-: Löûa, hoûa, nhieät-

Pyrolaâtrie: Thôø löûa

Pyrrhonisme: Hoïc thuyeát Pyron (hoaøi nghi chuû nghóa)

Pyrrhus (victoire aø la): Chieán thaéng phaûi traû baèng moät giaù quaù ñaét

Pythagorisme: Hoïc thuyeát Pythagora

Pythique: Hoäi thaàn Apoâlloâ

Pythonisse: Baø thaày boùi

Pyxide: Hoäp ñöïng Thaùnh Theå