|
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Sabaoth: (Thieân Chuùa) Caùc ñaïo binh Sabbat: Höu leã, ngaøy Sabbat Sabbataires: Phaùi giöõ ngaøy thöù baûy Sabbatin(e): Lieân quan ñeán ngaøy thöù baûy bulle s.: saéc chæ veà caùc ñaëc hueä cuûa boä aùo Ñ. Meï privileøge s.: ôn do ñeo aùo Ñ. Baø Caùt Minh Sabbatique: Naêm Sabbat, naêm aân xaù, naêm thaát tuaàn; naêm nghæ vieäc Sabellianisme: Laïc thuyeát Sabellius (xem Modalisme) Sabhaâga-nimitta: Tö duy Sabre et goupillon: Quaân ñoäi vaø toân giaùo Saccidananda: Höõu-töù-phuùc Sacellum: Nhaø nguyeän, mieáu thôø Sacerdoce: Chöùc linh muïc/tö teá commun/des laics: tö teá chung/giaùo daân geùneùral/universel: coäng/ñaïi ñoàng hieùrarchique: phaåm traät ministeùriel: thöøa taùc royal: vöông giaû Sacraliser: Thaùnh thieâng hoùa (moät söï vaät) Sacramentain: Tu só/thuoäc Doøng Thaùnh Theå Sacramentaire: Saùch bí tích, bí tích chæ nam geùlasien: cuûa ÑGH Geâlasioâ greùgorien: cuûa ÑGH Greâgoârioâ leùonien: cuûa ÑGH Leâoâ Sacramentaliteù:
Tính caùch bí
tích Sacramental, -aux: AÙ bí tích Sacramentel: Thuoäc veà bí tích Sacramentum et res: Thöïc taïi vaø daáu chæ Sacramentum tantum: Daáu chæ maø thoâi Sacre: Taán phong; toân phong Sacreù: Thaàn thaùnh, linh/thaùnh thieâng -Coeur: Thaùnh Taâm Colleøge: Hoàng y ñoaøn droits s.: quyeàn baát khaû xaâm phaïm histoire s.: thaùnh söû livre s.: saùch thaùnh ordres s.: chöùc thaùnh Peùnitencerie: Thöôïng toøa xaù giaûi vase s.: bình thaùnh Sacrement: Bí tích, nhieäm tích derniers: caùc b.t. cuoái cuøng des morts: b.t. keû cheát (coù toäi troïng) des vivants: b.t. keû soáng (coù ôn thaùnh) informe: thieáu moâ thöùc, khoâng thaønh initeùrable: khoâng ñöôïc taùi ban Saint S.: Thaùnh Theå Sacrementaires: Phaùi phuû nhaän Thaùnh Leã (Calvin) Sacrifice: Leã teá, hieán sinh, hy leã/teá; hy sinh de la croix: h.l. thaùnh giaù de la messe: Thaùnh Leã expiatoire: h.l. thuïc toäi non-sanglant: h.l. khoâng ñoå maùu pacifique: leã caàu an Sacrifier(se): Haõm mình, hy sinh Sacrileøge: Phaïm thaùnh, baát kính söï thaùnh local: phaïm ñeán nôi thaùnh personnel: phaïm ñeán giaùo só reùel: phaïm ñeán vaät thaùnh Sacristain: OÂng töø, ngöôøi giöõ phoøng thaùnh, nhaø thôø Sacristie: Phoøng thaùnh/maëc aùo (leã) Sacro-saint: Chí thaùnh Sadaâyatana: Luïc nhaäp Saddharma: Dieäu phaùp Sadduceùens: Phaùi Sa-ñoác Sadhu: Tu só leâu loång (AÁn ñoä) Sadisme: Baïo/hung daâm Sadomasochisme: Hung khoå daâm, khoaùi khoå baïo daâm Saga: Truyeän, saga (Baéc AÂu) Sage: Trieát nhaân, hieàn giaû/trieát; khoân ngoan Le Sage: Saloâmon Sagesse: Khoân ngoan, ñöùc khoân, minh trieát, thöôïng trí; Kn (saùch kinh thaùnh) Saint: Thaùnh; thaùnh nhaân chreâme: daàu thaùnh des Saints: nôi cöïc thaùnh Esprit: Thaùnh Thaàn Lieux s.: Thaùnh Ñòa Office: Thaùnh Boä Ñöùc tin Peøre: Ñ.Th.Cha Sacrement: Mình Thaùnh Chuùa, Thaùnh Theå seùpulcre: Moä Chuùa Kitoâ Sieøge: Toøa Thaùnh Synode: Coâng nghò (Ñoâng phöông) table: baøn chòu Leã Sainteteù: Thaùnh thieän sa S...: Ñ. Thaùnh Cha Saisie: Sai aùp, tòch bieân/thu Saisine: Quyeàn thöøa keá töùc thì Saisonnier: Theo muøa; töøng muøa; giöõ ñaïo tuøy muøa Salaire: Löông, tieàn coâng Salariat: Cheá ñoä/thaân phaän/giôùi laøm coâng Saleùsien: Tu só Doøng Ñon Boscoâ Salut: Cöùu thoaùt; cöùu ñoä/roãi; chaøo hoûi; chaøo kính planche de s.: taám vaùn cöùu maïng (bí tích giaûi toäi) du Saint Sacrement: Chaàu Thaùnh Theå Salutation angeùlique: Kinh Kính möøng Salvation: Cöùu vôùt; cöùu ñoä/roãi Salve
Regina: Kinh Laïy Nöõ Vöông Salvo meliori judicio: Tröø phi coù yù kieán hay/toát hôn Samaâdhi: Ñònh, thieàn ñònh, chæ quaùn Samedi Saint: Thöù baûy Tuaàn Thaùnh Samgha: Taêng chuùng/hoäi Sammaø-ditthi: Chaùnh kieán Sammaø-sati: Chaùnh nieäm Sammaø-vayaøma: Chaùnh tinh taán Samsara: Luaân hoài, sanh töû Samskaøraøs-kanda: Haønh uaån Samuel: Sa-mu-en, 1Sm, 2Sm Sanare in radice: Ñieàu trò/chöõa taän caên San-Benito: AÙo daøi maëc cho keû bò Toøa Thaåm tra keát aùn Sanctifier: Thaùnh hoùa Sanction: Pheâ chuaån, thöøa nhaän; cheá taøi; thöôûng/tröøng phaït; hình phaït Sanctoral: Chu kyø kính thaùnh, saùch leã caùc thaùnh Sanctuaire: Thaùnh ñieän/ñöôøng, ñeàn thôø; cung thaùnh Sanctus: Kinh “Thaùnh, Thaùnh, Thaùnh” Sang: Maùu huyeát; gioáng noøi bapteâme du s.: cheát vì ñaïo Feâte du Preùcieux Sang: Leã Maùu Thaùnh Chuùa Kitoâ Sanheùdrin: Hoäi ñoàng coâng toïa (Do thaùi) Sanheùdrite: Hoäi vieân h.ñ.c.t., hoäi ñoàng Do thaùi Sanskrit: Tieáng Phaïn Santon: Thaày tu Hoài giaùo; hình töôïng ñeå trang trí maùng coû dòp leã No-en Saphique: Xaphô; thô 11 aâm tieát Saphisme: Loaïn daâm ñoàng giôùi nöõ Sapience: Khoân ngoan Sapientiaux: Saùch minh trieát, Khoân ngoan Sarcophage: Moà ñaù; quaùch Sarrasin: Ng. Hoài giaùo (xöa) Sarx: Xaùc theå/thòt Satan:
Quyû Satan Satanique: Quyû quyeät/quaùi Satanisme: Phaùi thôø Satan Satellite: Veä tinh; chö haàu Sati: Vôï töï thieâu theo choàng Satire, -rique: Vaên chaâm bieám, thô traøo phuùng Satisfaction: Thoûa maõn; ñeàn buø loãi phaïm/toäi loãi vicaire: thay theá, theá chaân Satisfactoire: Thoûa maõn; ñeàn toäi Satisfaire: Laøm thoûa thích; ra/laøm vieäc ñeàn toäi Satyrique: Cuoàng daâm Sauveur: Cöùu tinh, Ñaáng Cöùu Theá Savant: Baùc hoïc, thoâng thaùi Savoir: Bieát; thuoäc; tri/kieán thöùc Savonarole: Ngöôøi giaûng naûy löûa Scandale: Tai tieáng; göông xaáu; côù vaáp phaïm; chöôùng kyø des faibles: g.x. cho keû yeáu ñuoái pharisaique: g.x. giaû hình pierre de s.: ñaù vaáp phaïm Scapulaire: Khaên/baêng choaøng vai (ngoaøi aùo chính cuûa tu só moät soá doøng); boä aùo Ñ, Meï Scatologie: Lôøi/vaên tuïc tóu, oâ ueá Sceau: AÁn, trieän, con daáu de la confession/sacramentel: aán toøa (giaûi toäi) sous le s. du secret: caùch bí maät Sceùnario: Kòch baûn, chuyeän phim Sceùnopeùgie: Leã leàu taïm Scepticisme: Thuyeát/thaùi ñoä hoaøi nghi Scheùma: Löôïc ñoà dynamique: naêng ñoäng Scheùmatisme: Nieäm töôûng luaän, thuyeát coâng thöùc; tính sô löôïc Scheøme: Löôïc ñoà, kieåu maãu; coâng thöùc; daïng thöùc conceptuel: coâng thöùc khaùi nieäm Scheùol: AÂm phuû Schisme: Ly giaùo/khai Schizoïde: Daïng taâm thaàn phaân laäp, ly hoaøn caûnh Schizophreùnie: Chöùng taâm thaàn phaân laäp, chöùng taûo ñieân (kheùp kín soáng xa thöïc teá) Schola affectus: Tröôøng (luyeän) caûm thöùc/nghieäm Scholie, scolie: Chuù giaûi, phuï chuù Science: Khoa hoïc appliqueùe: öùng duïng de la nature: thieân nhieân des moeurs: phong tuïc hoïc expeùrimentale: thöïc nghieäm humaines: nhaân vaên naturelles: töï nhieân hoïc occultes: huyeàn bí hoïc pratiques: thöïc tieãn profane: theá tuïc sacreùe: thaùnh, thaùnh khoa Science: Tri thöùc acquise: laäp thaønh, sôû ñaéc de simple intelligence: ñôn trí de vision: thò kieán; thaáu thò don de s.: ôn thoâng thöùc/hieåu bieát infuse: thieân phuù neùcessaire: taát nhieân moyenne: trung thöùc (giöõa thaáu thò vaø ñôn trí) probable: caùi nhieân scientia opinitiva: chuû kieán/nhieân Science Chreùtienne: Toân phaùi “Khoa Hoïc Kitoâ Giaùo” Science-fiction: Khoa hoïc vieãn/giaû töôûng Scientisme: Chuû nghóa duy khoa hoïc Scientiste: Ng. theo chuû nghóa duy khoa hoïc Scission: Ly giaùo; chia taùch/reõ Scissipariteù: Loái sinh saûn taùch ñoâi, phaân lieät sinh, tính phaân lieät Scitum: Ñieàu ñaõ bieát Scleùroseù: Xô cöùng; trì treä, trô ì Scolasticat: Kinh/hoïc vieän Scolastique: Kinh vieän; sinh vieân tu só, hoïc vieân Scoliaste: Nhaø bình giaûi coå vaên Scolie: Cöôùc chuù giaûi thích Scotisme: Hoïc thuyeát Duns Scot; tröôøng phaùi Phanxicoâ Scoutisme: Höôùng ñaïo Scribe: Thö laïi; luaät só; kyù luïc Script: Chöõ vieát kieåu chöõ in; kòch baûn Scripturaire: Thuoäc veà Kinh Thaùnh Scrupule: Boái roái; ngaïi nguøng; chu ñaùo sans sc.: khoâng ngaïi nguøng/do döï, taùng taän löông taâm Scrutateur: Ng. kieåm phieáu Scrutin: Ñaàu/boû phieáu Seùcessioniste: Ly khai Seùcheresse: Khoâ khan; haïn haùn de coeur: loøng khoâ khan Secondaire: Phuï, thöù yeáu, baäc hai eùcole s.: trung hoïc eøre s.: ñaïi trung sinh secteur s.: khu vöïc II Secondariteù: Tính ñeä nhò Secondes noces: Tuïc huyeàn, taùi giaù Secours: Cöùu/phuø trôï, giuùp ñôõ divin: cuûa TC, thaàn trôï N.D. du Perpeùtuel S.: Ñ.M. Haèng Cöùu Giuùp Secret: Kín; bí maät professionnel: chöùc nghieäp, nhaø ngheà de la confession: toøa caùo giaûi sacramentel: aán bí tích, toøa giaûi toäi Secreùtaire: Thö kyù d’Etat (Vatican): Quoác vuï khanh Geùneùral: Toång Thö kyù Secreùtairerie d’Etat: Phuû quoác vuï khanh (Vaticanoâ) Secreùtariat: Vaên phoøng; chöùc thö kyù; ban bí thö Secreøte: Lôøi nguyeän thaàm, lôøi nguyeän treân leã vaät Sectaire: Beø phaùi/ñaûng Sectarisme: OÙc beø phaùi Sectateur: Moân ñeä, tín ñoà Secte: Phaùi, giaùo phaùi, beø phaùi Secteur: Khu vöïc, lónh vöïc; haït Section: Nhaùt caét; phaân ñoaïn; boä phaän; khu; tieát Seùculaire: Traêm naêm; coå xöa, laâu ñôøi anneùe s.: naêm cuoái theá kyû Seùcularisation: Tuïc hoùa; hoaøn trieàu, hoaøn tuïc Seùcularisme: Traøo löu tuïc hoùa Seùculariteù: Baäc giaùo só trieàu Seùculier: Theá tuïc, ngoaøi ñôøi, trieàu bras s.: toøa aùn ñôøi institut s.: tu hoäi ñôøi preâtre s.: LM trieàu Secundum quid: Tuøy phöông Seùcuriteù: An toaøn, an ninh ceinture de s.: ñai an toaøn Conseil
de s.: Hoäi
ñoàng Baûo an s. sociale: baûo ñaûm xaõ hoäi, an sinh xaõ hoäi Sede vacante: Troáng ngoâi/toøa, khuyeát nhieäm Sedia gestatoria: Gheá kieäu (röôùc Giaùo Hoaøng) Seùducteur: Quyeán ruõ Sefarade, sefardi: Do thaùi goác Taây ban nha Seùgreùgation: Taùch bieät, phaân ly Seigneur: Chuùa teå jour du S.: Chuùa nhaät Seigneurie: Quyeàn chuû teå, laõnh chuùa Sein: Ngöïc, loøng daï d’Abraham: Loøng Abraham, caûnh cöïc laïc de Dieu: loøng TC, thieân ñaøng Seing: Chöõ kyù blanc-s.: baïch kheá (giaáy kyù chöa coù noäi dung) sous seing priveù: kyù tö (khoâng thò thöïc) Seùjour: Löu laïi; löu nguï Seùlection naturelle: Choïn loïc töï nhieân Semaine: Tuaàn leã d’anneùes: tuaàn naêm (7 naêm) eâtre de s.: tröïc tuaàn feâte des s.: leã nguõ tuaàn Grande: Tuaàn thaùnh Sainte: Tuaàn thaùnh Seùmantique: Töø nghóa hoïc Seùmeùiologie, seùmiologie: Daáu hieäu hoïc Semences du Verbe: Haït gioáng Lôøi Chuùa Semi-: Nöûa, baùn- Semi-arianisme: Thuyeát daïng Arioâ (pneumatomaques, maceùdoniens, homeùousiens) Semidouble: Baäc baùn keùp Semina
verbi: Haït gioáng Lôøi Chuùa Seùminaire (session d’eùtudes): Hoäi thaûo; khoùa hoäi hoïc Seùminaire: Chuûng vieän Seùminariste: Chuûng sinh Seùmiologie: Daáu hieäu hoïc, tín hieäu hoïc; trieäu chöùng hoïc Seùmiotique: Kyù hieäu hoïc Semi-peùlagien: Thuyeát daïng Peâlagioâ Seùmite: Daân Seâmita Seùmitisme: Ñaëc ngöõ Seâmita Sempiternel: Tröôøng cöûu, maõi maõi Seùnat: Thöôïng nghò vieän Seùnateur: Thöôïng nghò só/vieân Seùnatus-consulte: Quyeát ñònh cuûa nghò vieän Seùneveù: Haït caûi Sens: YÙ nghóa accomodatice: thích öùng alleùgorique: aùm duï, nguï yù anagogique: giaûi thuyeát conseùquent: haäu luaän, luaän nghóa de l’Ecriture: (nhöõng) yù nghóa cuûa K.Th. de la foi: caûm thöùc ñöùc tin du peùcheù: yù thöùc veà toäi loãi figureù: nghóa boùng mystique: thaàn bí parabolique: duï ngoân propre: nghóa ñen spirituel: thieâng lieâng tropologique (moral): tyû duï typique/typologique: tieân tröng; ñieån hình, tieâu bieåu Sens: Giaùc quan bon s.: löông tri commun: leõ thöôøng externe: ngoaïi quan, nguõ quan interne/inteùrieur: noäi quan Sensation: Caûm giaùc aø s.: giaät gaân Sensationnisme:
Thuyeát duy
caûm Sensibiliser: Taêng nhaïy; gaây caûm öùng/caûm thöùc; laøm cho nhaïy caûm Sensible: Caûm tính Sensitif: Coù caûm giaùc Sensoriel: Thuoäc veà caûm quan, giaùc quan Sensualisme: Thuyeát duy caûm; khuynh höôùng nhuïc duïc Sensualiteù: Daâm/nhuïc duïc Sensuel: Thuoäc nhuïc caûm, nhuïc duïc, daâm duïc Sensus fidei: Caûm thöùc ñöùc tin Sensus fidelium: Caûm nhaän cuûa caùc tín höõu Sensus plenior: YÙ nghóa troïn veïn Sentence: AÙn quyeát; aùn vaên, baûn aùn absolutoire: xaù giaûi condemnatoire: xöû phaït deùclaratoire: tuyeân caùo deùfinitive: aùn chung quyeát interlocutoire: trung phaùn valide: thaønh söï, höõu hieäu Sentences (livre des): (saùch) Toång luaän caùc chuû ñeà thaàn hoïc Sentencieux: Veû trònh troïng; duøng chaâm ngoân Sententiae: Quan ñieåm thaàn hoïc Sentiment: Tình caûm; caûm töôûng; yù thöùc; yù kieán religieux: caûm thöùc toân giaùo Sentimentalisme: Thoùi ña caûm, naëng veà tình caûm Sentir: Caûm thaáy; ngöûi thaáy; toûa muøi avec l’eùglise: caûm thoâng vôùi GH Sentire cum ecclesia: Caûm thoâng vôùi GH Seùparation: Taùch/ly bieät, chia caùch de biens: bieät saûn, ly saûn de corps: ly thaân, bieät cö Seùparatisme: Chuû nghóa phaân laäp Seùpareù: Taùch bieät, chia ly, bieät cö freøres s.: anh em ly khai (Tin laønh) Septante (LXX): Baûn Baûy Möôi (baûn dòch Kinh Thaùnh do 70 dòch giaû thöïc hieän) Septuageùsime: Chuùa nhaät baûy möôi Seùpulcre: Moä, phaàn moä, nhaø moä thaùnh Seùpulture: Choân caát, mai taùng eccleùsiastique: theo giaùo luaät Seùquelle: Di chöùng/taät; di haïi; beø luõ, boä haï Seùquence:
Caùc con baøi
suoát; ca tieáp lieân; chuoãi lieân caûnh (phim) Seùquestre: Cung thaùc, taïm giöõ; giam giöõ Seùraphin:
Luyeán thaàn, thaàn Seâraphim Seùraphique: Thaàn tieân; lieân quan ñeán th. Phanxicoâ Assisi amour s.: aùi tình thaàn tieân docteur s.: th. Bonaventura ordre s.: Doøng Phanxicoâ Serf-arbitre: Noâ yù Seùrie: Chuoãi, daõy, loaït hors s.: ngoaïi haïng production en s.: saûn xuaát haøng loaït Seùrigraphie: Thuaät in ñoà hình/in baèng baûn luïa Serment: Phaùt/tuyeân theä, lôøi theà assertif: theà xaùc quyeát deùcisoire: theà quyeát tuïng estimatoire: theà ñoaùn ñònh extra-judiciaire: ..ngoaïi tuïng impreùcatoire: theà ruûa invocatoire: theà khaån judiciare: tuyeân theä taøi phaùn promissoire: theà (ñoan) höùa simple: theà ñôn solennel: theà troïng suppleùtoire: theà theâm/boå sung Sermon: Baøi giaûng, thuyeát giaùo Sermonaire: Nhaø thuyeát giaùo; taäp baøi giaûng Serpent: Raén; Satan Servage: Cheá ñoä/thaân phaän noâng noâ, noâ leä Servant: Ngöôøi giao boùng de messe: ng. giuùp leã freøre s.: thaày doøng phuïc dòch Service: Phuïc vuï, phuïng söï, haàu haï; dòch vuï Servile: Noâ boäc, lao ñoäng naëng traduction s.: dòch töøng chöõ Servite: Doøng Toâi tôù Ñ. Meï Servitude: AÙch noâ leä, thaân phaän toâi ñoøi, goø boù Servus servorum Dei: Toâi tôù cuûa caùc toâi tôù Th. Chuùa (danh hieäu ÑGH duøng ñeå chæ veà mình) Sesqui-: Moät laàn röôõi Seuil: Ngöôõng de l’an: ñaàu naêm psychologique: ngöôõng taâm lyù Sexageùsime: Chuùa nhaät saùu möôi Sex-appeal: Veû kheâu gôïi/daâm Sexe: Giôùi, giôùi tính, phaùi tính Sexisme: Phaân bieät giôùi tính Sexte: Giôø saùu Sexualiteù, sexuel: Tính duïc, giôùi tính; sinh duïc; nhuïc duïc acte s.: giao hôïp Shekinah: Thaàn cö Sheùol: AÂm phuû, ñòa nguïc Shintoïsme, Shintoâ: Thaàn ñaïo Siamois: Thaùi lan freøres s.: sinh ñoâi dính nhau Sibling: Anh em ruoät Sibyllin: Thuoäc Sibylla; bí aån Sic: Nhö vaäy, theo nguyeân vaên Sicaire: Keû gieát möôùn Sieøcle: Theá kyû; thôøi ñaïi; theá gian grand s.: t.k. 16 des lumieøres: t.k. 18 pour les s. des s.: ñôøi ñôøi Sieøge: Gheá ngoài; truï sôû; vaây haõm apostolique: toâng toøa empeâcheù: caûn toøa vacant:
troáng toøa,
khuyeát nhieäm Saint S.: Toøa Thaùnh (Roâma) Sigillaire: Thuoäc daáu aán sigilleù: ñoùng daáu Signaleùtique: Nhaän daïng Signature: Chöõ kyù Apostolique: Toái cao phaùp vieän Toøa Thaùnh Signe: Daáu chæ/hieäu commeùmoratif: kyû hieäu de contradiction: phaûn hieäu de croix: daáu thaùnh giaù deùmonstratif: chæ hieäu des temps: d.c. thôøi ñaïi efficace: naêng hieäu formel: moâ hieäu instrumental: duïng hieäu intentionnel: yù hieäu mental: taâm hieäu mixte: taïp hieäu naturel: nhieân hieäu prognostique: döï hieäu sensible: giaùc hieäu Signifiant: (ngoân ngöõ hoïc) Caùi bieåu ñaït Signifieù: Caùi ñöôïc bieåu ñaït Similitude: Gioáng nhau, töông töï; duï ngoân Simonie: Maïi thaùnh, buoân thaàn baùn thaùnh Simple(-iciteù): Ñôn giaûn, giaûn dò; ñôn thuaàn tính; thöïc thaø corps s.: ñôn chaát Simplisme: Taät ñôn giaûn hoùa; thoâ thieån Simulacre: Hình thöùc giaû vôø, giaû taïo; thaàn töôïng Simulation: Man traùo, maïo taùc; giaû vôø Simul justus et peccator: Coâng chính maø vaãn toäi loãi (nhaän ñònh cuûa Luther veà tình traïng taâm hoàn cuûa ngöôøi kitoâ) Simultaneùisme: Pheùp ñoàng thuaät Sinanthrope: Ngöôøi vöôïn Baéc Kinh Sindon: Khaên lieäm thaùnh (Torintoâ) Sineùcure: Chöùc vuï nhaøn roãi (ngoài khoâng maø aên löông) Sine die: Khoâng thôøi haïn, voâ haïn ñònh Sine qua non: Tieân quyeát, taát yeáu Singillatim: Töøng caùi moät Singularisme: Ñôn ñoäc luaän Singulariteù: Tính ñaëc bieät, ñaëc saéc; laäp dò Sinisation: Haùn hoùa Sinologie: Haùn hoïc Sionisme: Chuû nghóa Sion (Do Thaùi) Siracide: Saùch Huaán Ca, Hc Sismique (onde): Soùng ñòa chaán Sismologie: Ñòa chaán hoïc Situation:
Hoaøn caûnh,
caûnh huoáng morale de s.: luaân lyù tuøy hoaøn caûnh Sitz im Leben: Thöïc traïng cuûa cuoäc soáng, ...cuûa hoaøn caûnh Slogan: Khaåu hieäu, bieåu ngöõ (tuyeân truyeàn, quaûng caùo) Snobisme: Thoùi ñua ñoøi, thích kieåu caùch Sobornost: Giaùo Hoäi hieäp thoâng Sociabiliteù: Khaû naêng hôïp quaàn Sociable: Xaõ giao, deã hôïp quaàn Socialisation: Xaõ hoäi hoùa Socialisme: Xaõ hoäi chuû nghóa Socialiteù: Xaõ hoäi tính Socieùtaire: Hoäi vieân, xaõ vieân Socieùteù: Xaõ hoäi, hoäi, phaùi cleùricale: tu hoäi giaùo só de vie apostolique: t.h. toâng ñoà secreøte: hoäi kín Socinianisme:
Laïc thuyeát
Sozzini (phuû nhaän Ba Ngoâi, cöùu chuoäc) Sociocentrisme: Quy xaõ hoäi luaän Socioculturel: Xaõ hoäi vaên hoùa Sociologie: Xaõ hoäi hoïc appliqueùe: öùng duïng religieuse: veà toân giaùo Sociologisme: Thuyeát duy xaõ hoäi Socius: Xaõ vieân; phuï taù Sodomie: Keâ giao/gian; thuù daâm (haäu moân) Soeur: Chò, em; nöõ tu, baø sô Software: Thao taùc tính toaùn, nhu theå ñieän toaùn Soi: Mình, caùi mình en soi: töï thaân Soleùcisme: Loãi cuù phaùp Solenniteù: Kính troïng theå, leã troïng, ñaïi leã Solidariteù: Lieân ñôùi; lieân keát Soliloque: Noùi moät mình, ñoäc thoaïi Solipsisme: Duy ngaõ luaän, thuyeát duy ngaõ Solitaire: Ñôn ñoäc, coâ ñôn; hiu quaïnh acte/peùcheù s.: thuû daâm vers s.: con saùn Solitude: Coâ tòch, coâ ñôn; quaïnh queõ Sollicitation: Caàu khaån; xin xoû; khuyeán duï, loâi cuoán, xuùi duïc, duï doã ad turpia: khuyeán daâm Sollicitude pastorale: Lo laéng muïc vuï Solstice: Ñieåm chí d’eùteù: haï chí d’hiver: ñoâng chí Soma: Thaân theå, theå xaùc Somation: Theå hoaùn Somatique: Thuoäc theå heä, xaùc Sombrer: Ñaém chìm, sa laày; dieät vong Sommation: Ñoøi, yeâu caàu; traùt ñoøi; leänh ñöùng laïi Somme: Toång soá, toång coäng, toaøn boä theùologique: toång luaän thaàn hoïc Sommier: Soå hoà sô; soå ghi; ñaù chaân voøm; xaø; giaùt loø xo Somnambulisme: Mieân haønh/du Sondage: Thaêm doø Sonder les reins: Doø xeùt loøng daï Sophisme: Nguïy bieän Sophiste: Nguïy bieän gia; (xöa) nhaø trieát hoïc Sophistique: Thuaät nguïy bieän Sophistiqueù: Maøu meø, giaû taïo; tinh vi, phöùc taïp Sophonie: Xoâ-phoâ-nia; Xp Sorcellerie: Troø aûo thuaät, phuø thuûy Sorite: Lieân chaâu luaän, pheùp lieân hoäi Sort: May ruûi; soá phaän; thaân phaän tenter le s.: caàu may tirer au s.: ruùt thaêm tirer des s.: xoùc theû Sortie: Ra ngoaøi, loái ra de religion: xuaát doøng Sortileøge: Phuø pheùp Soteùriocentrique: Quy cöùu ñoä Soteùriologie:
Cöùu ñoä
(chuoäc) hoïc Souche: Coäi goác; chi hoï Souci pastoral: Baän taâm muïc vuï Souffle: Hôi thoåi, hôi thôû, hôi boác; suy phaát (Th. Chuùa Ba Ngoâi) de vie: sinh khí, söùc soáng Souffrance: Ñau ñôùn; ñau khoå affaire en s.: coâng vieäc coøn ñoïng laïi S(o)ufisme: Thaàn bí Hoài (phaùi Hoài giaùo chuù troïng ñeán ñôøi soáng noäi taâm) Soupçon: Nghi ngôø, ngôø vöïc; moät tí/chuùt un soupçon de grippe: cuùm sô sô Source: Suoái; nguoàn goác, caên nguyeân; nguoàn xuaát xöù, taøi lieäu goác critique des s.: pheâ bình taøi lieäu goác de loi: nguoàn luaät phaùp de lumieøre: nguoàn aùnh saùng d’eùnergie: nguoàn nghò löïc de vie: nguoàn soáng Sourcier: Ng. tìm maïch nöôùc Sous: Döôùi -comiteù: phaân ban, tieåu ban -dataire: phoù chöôûng aán -deùleùguer: chuyeån uûy -deùveloppeù: chaäm phaùt trieån, thieáu môû mang -diacre: phuï phoù teá, chöùc naêm -entendre: ñeå hieåu ngaàm, haøm yù -eùquipeù: trang bò thieáu -espeøce: phaân loaøi -genre: phaân chi -peupleù: thieáu daân cö -proleùtaire: voâ saûn lôùp döôùi -promoteur de justice: phoù chöôûng lyù -prom. de foi: phoù chöôûng tín -secreùtaire: thöù tröôûng Soutane: AÙo doøng quitter la s.: hoài tuïc Soutenir: Ñôõ, ñôõ ñaàn; uûng hoä; trôï löïc; baûo veä, beânh vöïc une theøse: trình luaän aùn Souvenir: Nhôù laïi, hoaøi nieäm, kyû nieäm Souverain: Toái thöôïng S. Pontife: Giaùo Hoaøng Spatial: Khoâng gian voyage s.: du haønh khoâng gian/vuõ truï Speùcial: Rieâng, ñaëc bieät Speùcialiser: Chuyeân bieät hoùa, chuyeân moân hoùa Specialissimo modo: Caùch raát ñaëc bieät Speùcialiste: Chuyeân moân/khoa; chuyeân vieân Speùcieux: Haûo dieän, chæ coù veû ñuùng/hôïp lyù, beà ngoaøi argument s.: lyù chöùng hö bieåu Speùcification:
Phaân loaïi, ñònh loaïi de l’acte: ñònh vuï Speùcifique: Ñaëc thuø/bieät, bieät loaïi; chuyeân bieät Speùcimen: Maãu Spectacle: Caûnh töôïng; kòch aûnh, bieåu dieãn Speùculaire: Gioáng nhö kieáng soi eùcriture s.: chöõ vieát ngöôïc fonte s.: gang kính hallucination s.: aûo giaùc soi göông pierre s.: mi ca laù Speùculation: Suy lyù, tö bieän; ñaàu cô Speùleùologie: Khoa hang ñoäng Sperme: Tinh dòch Sphragis: AÁn daáu Spicileøge: Taäp (taøi lieäu, vaên baûn) Spinozisme: Hoïc thuyeát Spinoza Spirant: Chuû xuy (C. Cha + C. Con) spirante: phuï aâm xaùt heïp Spiration: Nhieäm xuy (cuûa Ch. Th. Thaàn) active: chuû xuy passive:
thuï xuy Spireù: Thuï xuy (C. Th. Thaàn) Spiritain: Tu só/thuoäc Doøng C. Thaùnh Thaàn Spirite: Keû chieâu hoàn, thoâng linh Spiritisme: Thuaät chieâu hoàn, thoâng linh; thoâng thieân hoïc Spiritualisation: Taâm linh hoùa Spiritualisme: Thuyeát phaân bieät vaät chaát vaø tinh thaàn Spiritualiteù: Linh thieâng; tu ñöùc hoïc, loái soáng thieâng lieâng, linh ñaïo Spirituel: Tinh thaàn, thieâng lieâng; toân giaùo; dí doûm Sponsalia: Hoân öôùc Spontaneùiteù: Töï phaùt/sinh; töï ñoäng/yù; töï nhieân Spurius: Con ngoaïi hoân phaïm thaùnh Stabiliteù: An/oån ñònh; vöõng beàn/chaéc; khaán troïn ñôøi Stade: Saân vaän ñoäng; giai ñoaïn; xtaùt (=180 meùt, coå Hy laïp) Stalle: Ngaên chuoàng; gheá ngaên/baønh Stance: Khoå thô Standard: Tieâu chuaån; toång ñaøi de vie: möùc soáng Standardisation: Chuaån hoùa Starets: Tu só (coù uy theá vì thaùnh thieän: Nga) Stateøre: Laïng baïc (Hipri=seqel; Hy laïp=stater) Station: Tö theá; döøng laïi; traïm; beán, ga; nôi nghæ (eùglise): chaëng vieáng de la croix: chaëng ñöôøng thaùnh giaù Statique: Tónh, tónh ñònh; tónh hoïc Statistique: Thoáng keâ Statue: Töôïng Statuer: Quyeát ñònh, phaùn quyeát, cheá ñònh Statu quo: Nguyeân traïng Stature: Voùc, thaân ngöôøi de la pleùnitude du Christ: taàm möùc sung maõn cuûa Ñ. Kitoâ Statut: Quy cheá, noäi quy, ñieàu leä de la femme marieùe: cöông vò cuûa ng. phuï nöõ coù gia ñình des fonctionnaires: quy cheá coâng chöùc Staurologie: Thaäp giaù hoïc Steøle: Taám bia, trung truï Stencil: Giaáy neán Steùnographique: Toác kyù Steùreùotype: Baûn ñuùc; lôøi saùo, laëp ñi laëp laïi maùy moùc Steùrilisation: Laøm cho caèn coãi; tuyeät sinh saûn; khöû khuaån, tieät truøng Stigmate: Thöông tích, daáu thaàn; veát seïo; daáu saét nung; veát oâ nhuïc; ñaàu nhuïy Stigmatiseù: Ngöôøi ñöôïc in thöông tích, daáu thaàn Stimulant: Coù kích löïc/söùc kích thích, laøm cho phaán chaán Stipes: Goác; thaân coät cuûa thaäp giaù Stoa: Chuû thuyeát khaéc kyû Stochastique: Ngaãu nhieân Stoïcisme: Phaùi khaéc kyû; tính kieân cöôøng St(o)upe: Phuø ñoà Strabisme: Taät laùc, leù, laùc hoäi tuï Strate: Taàng, lôùp; ñòa taàng, lôùp ñaát sociale: Giai taàng xaõ hoäi Strateøge: Nhaø chieán löôïc; thoáng töôùng Stratification sociale: Phaân taàng xaõ hoäi Stress: ÖÙng suaát Strict: Chaët cheõ, nghieâm nhaët/chænh neùcessaire: nhu caàu toái thieåu sens s.: nghóa heïp, ñuùng nghóa Stricto sensu: Theo nghóa heïp Strophe: Tieát thô, ñoaïn thô Structuralisme: Cô caáu luaän, thuyeát caáu truùc Structuration: Ñaët caáu truùc, cô caáu hoùa; caáu taïo Structure: Cô caáu, caáu truùc; kieán truùc dissipatives: (hoïc thuyeát) caáu truùc phaân taùn Stupre: Hieáp daâm; daâm ñaõng Style: Theå vaên; kieåu; voøi nhuïy de vie: phong caùch soáng manuel: theå thuû bieåu oral: theå ñaøm thoaïi Stylite: Toïa truï khoå tu, aån só soáng treân coät Stylus curiae: Theå vaên Giaùo trieàu Suaire: Vaûi/khaên lieäm Sub-: Döôùi, thöù, aù, phuï- Subalternation: Quan heä chung-rieâng, sai ñaúng Subconscience: Tieàm thöùc Subculture: Phuï taàng vaên hoùa Subdeùleùguer: Chuyeån uûy, taùi uûy quyeàn Sub gravi: Buoäc naëng Subjectivisme: Caù theå chuû nghóa, thaùi ñoä chuû quan Subjectiviteù: Chuû quan; chuû theå tính Subjonctif: Loái lieân tieáp Sublimation: Thaêng hoa; thanh cao hoùa, cao thöôïng hoùa Sublime: Cao caû/thöôïng; tuyeät vôøi, trang myõ Subliminal: Tieàm thöùc, döôùi ngöôõng yù thöùc Subordinatianisme: Thuyeát Chuùa Con phuï thuoäc Chuùa Cha: (Tam vò hoïc), haï phuïc thuyeát Subordination: Phuï/leä thuoäc, haï/tuøy thuoäc Suborner: Mua chuoäc, hoái loä; duï doã Subreption: Daáu gieám, aån khai; gian laäu Subseùquent: Tieáp haäu Subsidiariteù: Boå trôï, hoã trôï, phuï thuoäc principe de s.: nguyeân taéc phaân quyeàn (caáp treân giuùp caáp döôùi töï tuùc; khi caáp döôùi laøm ñöôïc thì caáp treân khoâng can thieäp vaøo) Subsistance: Sinh keá; caáp döôõng; laäp höõu Substance, substantiel: Thöïc theå, baûn theå/chaát Substantialisme: Baûn theå thuyeát Substantif: Theå töø Substitut: Phoù nhieäm, kieåm söï de la Secreùtairerie d’Etat: Phuï taù quoác vuï khanh Toøa Thaùnh Substitution: Theá, thay theá d’enfant: ñaùnh traùo treû em de personnaliteù: theá nhaân caùch des termes: theá töø peùnale: theá hình Substrat, substratum: Taàng neàn; theå neàn; cô höõu theå Subsumer: Bao töôûng/haøm, bao nhieáp, aån bieän Subtiliteù: Tinh dieäu; tinh vi/teá des corps glorieux: tính tinh dieäu (theå xaùc soáng laïi) Suburbicaire: Ngoaïi oâ Roma; tænh/ñòa phaän thuoäc thaønh/toøa Roâma Sub utraque: (röôùc leã) Döôùi hai hình Succession: Keá vò; keá tieáp; thöøa keá, di saûn; dieãn theá apostolique: keá nhieäm Toâng truyeàn Succube: Yeâu tinh (aên naèm vôùi ñaøn oâng) Sudharma: Dieäu phaùp Suffixe: Tieáp toá, tieáp vó ngöõ Suffragant: (giaùm muïc) Thuoäc haït, phoù haït Suffrage:
Lôøi khaån
caàu (phuïng vuï); (tröôùc 1960): nieäm kyø kinh Suffrage: Boû phieáu deùlibeùratif: bieåu quyeát universel: phoå thoâng Suggestion: Gôïi yù; yù kieán ñeà nghò; aùm thò Suicide: Töï töû/saùt Sui compos: Töï chuû Sui generis: Ñaëc thuø Suite: Ñoaïn sau; ñoaøn tuøy tuøng; loaït, daãy; haäu quaû; tieáp tuïc du Christ: theo goùt Ñ. Kitoâ Sujet: Chuû theå; chuû ngöõ; thuï nhaân; ñeà taøi Sulpicien: Tu só hoäi Xuaân Bích Sunnisme: Chính giaùo Hoài (theo Sunna) Super-: Treân, hôn, sieâu, cöïc, quaù- Super-ego: Sieâu ngaõ Superfeùtation: Ñieàu thöøa, nhieãu ngoân, ña ngoân Superhumeùral: Khaên vai treân/ngoaøi Supeùrieur (religieux): Beà treân majeur: beà treân cao caáp geùneùral: toång quyeàn Superlatif: Caáp (so saùnh) cao nhaát; cöïc ñoä; heát söùc Superstition(eux): Dò ñoan, meâ tín Superstructure: Thöôïng taàng cô sôû, kieán truùc Suppleùance de jurisdiction: Boå khuyeát thaåm quyeàn Suppleùment: Phaàn boå sung; phaàn phuï, phuï baûn; phuï theâm, phuï tröông Suppleùtoire: Boå sung chöùng cöù Supplique: Ñôn thænh caàu Supposer: Giaû thieát, giaû ñònh; töôûng chöøng; giaû maïo, theá töø Suppoât: Chuû vò, ngoâi vò; keû ñoàng loõa Suppression: Baõi/huûy boû; gaït boû de part, d’enfant: xoùa khai sinh cuûa treû em Supputation: Öôùc tính Supra-: Sieâu- Supralapsaire: Tieàn nguyeân toäi Supreâme: Toái cao; tuyeät ñænh effort s.: coá gaéng cuoái cuøng heure s.: giôø laâm chung honneurs s.: leã tang volonteù s.: lôøi troái traêng (cuoái cuøng) Sur-: Hôn, quaù, sieâu- Surcompreùhension: Sieâu ñaït Surconscient: Sieâu yù thöùc Sureùrogatoire: Quaù phaän söï, dö thöøa Surhomme: Sieâu nhaân Sur-moi: Sieâu ngaõ Surnaturalisme: Thuyeát sieâu nhieân Surnature, surnaturel: Sieâu nhieân Surplis: AÙo caùc pheùp Surpopulation:
Daân soá quaù
ñoâng, nhaân maõn, nhaân khaåu thöøa Surreùalisme: Phaùi sieâu thöïc Surseoir, sursis: Hoaõn laïi, trieån hoaõn/kyø prison avec sursis: tuø aùn treo Survie: Soáng soùt, soáng theâm; cuoäc soáng beân kia, ñôøi sau Susception: Chòu chöùc thaùnh Suspect: Khaû nghi, ñaùng ngôø suspect de partialiteù: bò nghi laø thieân vò Suspense(sion): (vaï) Huyeàn chöùc, treo chöùc; huyeàn chæ ab homine: do nhaân a jure: do luaät colleùgiale: taäp ñoaøn geùneùrale: chung ipso facto: töùc khaéc latae sententiae: tieân keát particulieøre: rieâng personnelle: baûn thaân Sustentation: Boài boå/döôõng; ñôõ naâng base de s.: chaân ñeá Sustine et abstine: Gaéng chòu vaø ñöøng phaûn öùng (hoïc thuyeát Stoa) Sutra: Kinh, tieát Sv(w)astika: Chöõ thaäp ngoaëc, hình chöõ vaïn Sybaritisme: Xa hoa uûy mò Sycophante: Toá giaùc, vu caùo Syl-, sym-, syn-: Vôùi, chung, cuøng- Syllabus: Vaên kieän Syllabus, danh muïc meänh ñeà, baûn caùo traïng Syllogisme: Tam ñoaïn luaän Syllogistique: T.ñ.l. hoïc, hình thöùc t.ñ.l. Symbiose: Coäng/ñoàng sinh Symbole: Bieåu töôïng; töôïng tröng; kyù hieäu des Apoâtres, de la foi: kinh Tin kính, tín bieåu caùc toâng ñoà, coâng thöùc ñöùc tin reddition du s.: tuyeân xöng ñöùc tin (nghi thöùc röûa toäi) Symbolique: Bieåu töôïng; kyù hieäu hoïc; heä kyù hieäu Symbolisme: Phaùi töôïng tröng Symeùtrie: Ñoái/töông xöùng Sympathie: Thieän caûm, ñoàng caûm, caûm tình; thoâng caûm Symphonie: Khuùc giao höôûng; phoái hôïp; baûn hôïp taáu/hoøa taáu Symposium: Khoùa hoäi, hoäi nghò chuyeân ñeà Symptoâme: Trieäu chöùng Synagogue: Hoäi ñöôøng Do thaùi Synallagmatique: Song phöông, hai beân Synaxe: Coäng ñoaøn tham döï liturgique/eucharistique: c.ñ. tham döï Thaùnh leã Syncateùgoreùmatique: Ñoàng maõn töø, phoù duïng töø Syncelle:
Giaùo só ôû
chung vôùi GM Synchronie: Ñoàng ñaïi/thôøi Syncreùtisme: Hoøa ñoàng chuû nghóa, thuyeát hoå loán, hoãn hôïp (xem eùclectisme) Syndeùreøse: Löông naêng Syndic: Ñaïi dieän; thò tröôûng Syndicat: Nghieäp/coâng ñoaøn Syndicalisme: Chuû nghóa/phong traøo nghieäp/coâng ñoaøn Syndrome: Hoäi chöùng (toång hôïp caùc trieäu chöùng cuûa moät thöù beänh) Synecdoque: Pheùp ñeà duï (laáy moät phaàn ñeå chæ toaøn boä hoaëc ngöôïc laïi) Synergie: Coäng/hieäp löïc, ñoàng taùc/vaän, coäng taùc Synergisme: Thuyeát coäng löïc Synode: Hoäi nghò dioceùsain: Coâng nghò giaùo phaän eùpiscopal: Thöôïng Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Synopse: Nhaát laõm synoptiques: (PAÂ) nhaát laõm Synopsis: Toaùt yeáu, baûng khaùi quaùt, bieåu nhaát laõm Syntagme: Ngöõ ñoaïn Syntaxe: Cuù phaùp hoïc, ngöõ phaùp Synteùlique: Ñoàng ñích, cuøng muïc ñích Syntheøse: Toång hôïp, hôïp ñeà Syntonie: Ñoàng höôûng; ñoàng hoøa, cuøng hoøa hieäp vôùi Syphilis: Beänh giang mai, tim la Systeøme: Heä thoáng de proceùdure: thuû tuïc de subventions budgeùtaires: cheá ñoä bao caáp de vie: phöông thöùc soáng deùcimal: heä thaäp phaân eùlectoral: cheá ñoä baàu cöû nerveux: heä thaàn kinh solaire: thaùi döông heä Syzygie: Kyø soùc voïng (chu kyø thuaän/nghòch giöõa maët trôøi vaø maët traêng/haønh tinh)
|