![]() |
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Tabellaire: In baèng baûn goã; noâ leä ñöa thö (coå Roâma) Tabellion: Luïc söï (xem notaire) Tabernacle: Nhaø taïm, nhaø leàu feâte des t.: leã leàu Table: Baøn de communion: nôi chòu Leã de
la parole: baøn tieäc Lôøi Chuùa de l’Eucharistie: baøn tieäc Th. Theå ronde: hoäi nghò baøn troøn Table: Baøn, baûng, bieåu beùnir la t.: ñoïc kinh aên côm de la Loi: Bia luaät de matieøres: muïc luïc rase: boû saïch caùi cuõ Tableau: Baûng d’affichage: yeát thò d’honneur: danh döï statistique: thoáng keâ Tablette: Vaùn keä; thoûi; maët baøn mettre sur ses t.: ghi laáy rayer de ses t.: queân ñi ancestrales: baøi vò, thaàn chuû Taborite: Phaùi Hussite (xem töø naøy) quaù khích Tabou: Huùy vaät; caám kò Tabula rasa: Boû saïch heát caùi cuõ (baét ñaàu laïi töø soá khoâng) Tache: Veát, ñoám du peùcheù: tì veát toäi loãi jaune: ñieåm vaøng Taâche: Coâng vieäc aø la t.: laøm khoaùn Tachycardie: Chöùng maïch nhanh Tact: Xuùc giaùc; kheùo xöû manquer de t.: thieáu teá nhò Tactique: Chieán thuaät; saùch löôïc Tactisme,
taxie (tropisme): Caûm
xuùc, öùng ñoäng, tính höôùng theo Tactum: Caûm giaùc, xuùc kieän Tael: Löôïng, laïng Talaire, robe: AÙo daøi ñeán goùt Talent: Taøi naêng; neùn vaøng Taleth: Khaên leã (Do thaùi) Talion: Baùo oaùn/thuø; ñoøn aên mieáng traû mieáng Talisman: Buøa Talmud: Saùch Talmud (Do thaùi) Talon: Goùt, goùt chaân d’Achille: choã yeáu nhaát Tangente: Tieáp tuyeán; tang prendre la t./echaper par la t.: kheùo thoaùt Tangible: Khaû xuùc, sôø moù ñöôïc; xaùc thöïc preuves t.: chöùng cöù xaùc thöïc Tantrisme: Toân phaùi Balamoân, thôø nöõ thaàn Saùcti (maët nöõ cuûa Siva) Tantum quantum: Bao nhieâu baáy nhieâu (töông öùng vôùi tieâu ñích nhaém tôùi, vôùi khaû naêng coù ñöôïc) Taoâisme: Ñaïo Laõo, Laõo giaùo Targum: Baûn dòch Targum Taurobole: Leã teá boø (ñeàn toäi) daâng cho thaàn Cybeâleâ hoaëc Mithra Tautologie: Truøng phöùc/yù, ñieäp luaän; haèng ñeà Taxie: Tính höôùng theo (xem caùc töø tactisme, tropisme) Taxinomie, taxonomie: Phaân loaïi phaùp Technique:
Kyõ thuaät;
chuyeân moân Technocracie: Cheá ñoä kyõ trò, kyõ thuaät caàm quyeàn, giöõ vai laõnh ñaïo Technologie: Coâng ngheä hoïc, kyõ thuaät hoïc Technoscience: Khoa ngheä/thuaät Tectonique: Kieán taïo hoïc Te Deum: Baøi ca taùn tuïng “Laïy Thieân Chuùa” Teilhardisme: Hoïc thuyeát Teilhard de Chardin Teùleù-: Xa- Teùleùgonie: AÛnh höôûng caùch truyeàn Teùleùkineùsie: Ñoäng töø xa Teùleùmatique: Thoâng tin töø xa Teùleùologie: Cöùu caùnh hoïc; cöùu caùnh tính Teùleùologisme: Chuû thuyeát cöùu caùnh Teùleùonomie: Cöùu caùnh (muïc ñích) trò Teùleùpathie: Vieãn caûm, thaàn giao caùch caûm Teùlestheùsie: Vieãn giaùc Teùlex: Ñieän baùo maùy chöõ, telex Tellurien, -rique: Thuoäc veà ñaát Teùmoignage: Chöùng côù; chöùng kieán, baèng chöùng; chöùng cöù; lôøi chöùng, chöùng töø Teùmoin: Chöùng taù, nhaân chöùng auriculaire: tröïc thính, tai nghe de creùdibiliteù: khaû tín de Jeùhova: chöùng nhaân Jeâhoâva idoine: thích ñaùng oculaire: tröïc kieán, maét thaáy omni exceptione major(es): tuyeät ñaúng qualifieù: tö caùch, hôïp thöùc suspect: khaû nghi Tempeùrament: Tính tình; tính khí, khí chaát meùlancolique: ña saàu sanguin: ña huyeát Tempeùrance: Tieát ñoä Tempeùrer: Tieát cheá, laøm giaûm dòu Temple: Ñeàn thôø, giaùo ñöôøng Templier: Doøng Ñeàn Thôø (hieäp só) Temporal: (phuïng vuï) Phaàn veà muøa; thaùi döông Temporel: Ñôøi, tuïc, phaøm/traàn tuïc; nhaát thôøi; thuoäc thôøi gian Temps: Thì giôø, thôøi gian astronomique: thieân vaên fixeù: aán ñònh imaginaire: töôûng töôïng intrinseøque: noäi giôùi psychologique: taâm lyù Temps liturgique: Muøa phuïng vuï Tendance: Khuynh/xu höôùng altruiste: vò tha assertive: suy ñoaùn eùgoiste: vò kyû Tendancieux: Coù duïng yù, khoâng trung thöïc, thieáu khaùch quan; xuyeân taïc Teùneøbre(s): Boùng toái divine: thaàn daï empire des t.: ñòa nguïc, aùc quyeàn Prince des t.: ñaàu muïc u toái, aùc quyû (Satan) Tension: Caêng, tröông; aùp suaát; caêng thaúng; ñieän aùp arteùrielle: aùp löïc ñoäng maïch, aùp huyeát d’esprit: caêng thaúng trí oùc diplomatique: c.t. ngoaïi giao Tentateur: Teân caùm doã Tentation: Caùm doã Tente de reùunion: Nhaø taïm/xeáp Tenter: Laøm thöû; caùm doã Dieu: thöû Thieân Chuùa la chance: thöû thôøi vaän Teùratologie: Quaùi thai hoïc Terme: Haïn töø, thôøi haïn, kyø haïn court t.: ngaén haïn long t.: daøi haïn de comparaison: veá so saùnh de la vie: cuoái ñôøi, luùc cheát en bons t.: quan heä toát (terminus) ad/ante quem: ñích ñieåm, moác sau (terminus) a quo/post quem: khôûi ñieåm, moác tröôùc Terme: Töø ngöõ ambigu: nöôùc ñoâi, mô hoà analogue: loaïi suy deùsuet: heát duøng disparate: rôøi raïc, luûng cuûng en d’autres t.: noùi caùch khaùc eùquivoque: dò nghóa singulier: ñôn ñoäc substantif: laäp töø technique: thuaät ngöõ chuyeân moân usiteù: quen duøng vague: vieãn voâng Terminaison: Ñuoâi (töø), vó toá; phaàn cuoái, ñaàu muùt (thaàn kinh) Terminologie: Heä thoáng thuaät ngöõ, danh töø hoïc Ternaire (structure): Nhòp ba Terre: Ñaát; (planeøte): quaû/traùi ñaát avoir des t.: coù ruoäng ñaát dans toute la t.: ôû khaép hoaøn caàu prise de t.: daây ñaát (cho maùy duøng ñieän) eùtrangeøre: ñaát khaùch cuite: ñaát nung promise: ñaát höùa sainte: ñaát thaùnh t. aø t.: taàm thöôøng vierge: ñaát hoang Territoire
eccleùsiastique:
Ñòa/ Territorialiteù: Tính chaát, quyeàn laõnh thoå Terrorisme: Khuûng boá Tertiaire: Kyû thöù ba; kyø ba; doøng ba Tertium quid: Ñeä tam vaät, caùi thöù ba Tertre: Moâ ñaát, goø Test: Thöû nghieäm, traéc nghieäm Testament: Giao öôùc Ancient T.: Cöïu Öôùc Nouveau T.: Taân Öôùc Testament: Chuùc thö, di chuùc/ngoân, tôø troái Testimonial: Chöùng cöù, baèng chöùng Teùtanos: Beänh uoán vaùn; co cöùng cô Teâte: Ñaàu; oùc; ngoïn, choûm, muõ Teùtra-: Boán, töù- Teùtradrachme: Ñoàng haøo boán Teùtragramme: Töù töï, boán chöõ (YHWH) Teùtramorphe: Töù theå (boán Phuùc aâm) Teùtrarque: Thuû hieán, quaän vöông, thaùi thuù Teutonique: Doøng chieán só Teuton (Ñöùc); thuoäc veà Ñöùc Texte: Baûn vaên original: nguyeân baûn sacreù: kinh thaùnh traduit: baûn dòch Textuel: Ñuùng nguyeân vaên Textus receptus: Baûn chuaån nhaän Thanatologie: Töû nguyeân hoïc Thaumaturge: Ngöôøi laøm pheùp laï Theùandrisme: Thaàn nhaân luaän Theùatin: Tu só/thuoäc Doøng Theâatinoâ Theùisme: Höõu thaàn thuyeát Theùmatique: Thuoäc chuû ñeà/ñeà taøi, nhöõng chuû ñeà, chuû toá Theùmatiser: Laøm ñoái töôïng hoaït ñoäng trí tueä; ñaët thaønh chuû ñeà, chuû ñeà hoùa Theøme: Chuû ñeà, ñeà taøi Theùo-: Thaàn, Thieân Chuùa- Theùocentrisme: Qui thaàn luaän (ñaët TC laøm trung taâm) Theùocratie: Thaàn chuû, thaàn chính, cheá ñoä thaàn quyeàn Theùodiceùe: Thaàn lí hoïc, bieän thaàn luaän Theùogonie: Thaàn heä Theùologal: Ñoái thaàn, höôùng thaàn, thaàn tính Theùologie, -gique: Thaàn hoïc affective: taâm caûm asceùtique et mystique: tu ñöùc vaø thaàn bí biblique: thaùnh kinh commune: phoå caäp contextuelle: traïng huoáng/boái caûnh de la croix: thaäp giaù dogmatique: tín lyù fondamentale: caên baûn historique: söû quan keùrygmatique: rao giaûng missionnaire: truyeàn giaùo morale: luaân lyù mystique: huyeàn nhieäm naturelle: töï nhieân, thaàn lyù hoïc patristique: Giaùo Phuï pastorale: muïc vuï positive: truy nguyeân, thöïc chöùng speùculative: thuaàn lyù spirituelle: tu ñöùc systeùmatique: heä thoáng (tín lyù) Theùologisme: Duy thaàn hoïc, thaàn hoïc quaù khích Theùologumenon: Tieân ñeà thaàn hoïc Theùomorphe: Thaàn maïo/traïng Theùonomie: Thaàn luaät/quyeàn participeùe: t.q. thoâng phaàn Theùopaschites: Thöôïng ñeá thuï naïn thuyeát Theùopathie: Thaàn caûm Theùophanie: Thaàn hieän/hieån (TC hieän ra) Theùopraxis: Thaàn haønh Theùoreøme: Ñònh lyù Theùoreùtique: Nhaém vaøo lyù thuyeát, theo lyù thuyeát Theùorie: Thuyeát, lyù thuyeát; ñoaøn, phaùi ñoaøn de connaissance: tri luaän hoïc thuyeát unifieùe: lyù thuyeát toång hôïp Theùosophie: Thuyeát thaàn trí, thoâng thaàn luaän, thoâng thieân hoïc Theùotokos: Meï Thieân Chuùa Theùrapeute: Moân phaùi Do thaùi soáng nhö aån tu (taïi Ai caäp) Theravada: Tieåu thöøa Thermo-: Nhieät, noùng- Thermodynamique: Nhieät ñoäng hoïc Thermonucleùaire: Haït nhaân noùng bombe t.: bom nhieät haïch Theøse: Ñeà, luaän ñeà/aùn, chính ñeà politique: luaän cöông ch. trò et antitheøse: chính ñeà vaø phaûn ñeà soutenir une t.: baûo veä/trình luaän aùn Thessaloniciens: Theâ-xa-lo-ni-ca, 1Tx, 2Tx Theùurgie: Thaàn löïc hoïc; thaàn thuaät Thigmotropisme: Tính höôùng vaät, höôùng tieáp xuùc Thomisme: Hoïc thuyeát Thaùnh Toâma neùo-t.: taân h.t. ... Thora: Luaät; Nguõ thö Thurifeùraire: Ngöôøi caàm bình höông; keû nònh bôï Thyroïde: Tuyeán giaùp Tiare: Muõ ba taàng voøng, ngoïc mieän Tieùdeur: Haâm haåm; laõnh ñaïm Tierce: Giôø ba opposition: ñeä tam nhaân ñeà khaùng/khaùng aùn Tiers: Thöù ba arbitre: troïng taøi thöù ba exclu: trieät tam, khöû tam monde: theá giôùi thöù ba ordre: doøng ba Timotheùe: Ti-moâ-theâ, 1Tm, 2Tm Tite: Ti-toâ, Tt Titre: Teân, danh/töôùc hieäu, ñaàu ñeà; töôùc vò; danh nghóa aø titre de...: laáy danh nghóa... canonique (ordination, mission): ñaûm hieäu de bourse: chöùng khoaùn de livre: nhaõn saùch d’eùglise: thaùnh hieäu nhaø thôø Titulaire: Hieäu toøa, thöïc hieäu Tobie: Toâ-bi-a, Tb Tohu bohu: Hoãn mang Toleùrance: Khoan dung, dung thöù; ñieàu chaâm chöôùc (cheá) Tolerandi: Tuyeät thoâng khaû dung Tollendo ponens: Bieät ñeà xuoâi Tonsure: Pheùp caét toùc, voøng toùc caét (treân ñaàu) Topique: Uyeân nguyeân hoïc; hoïc thuyeát veà caùc phaïm truø toång quaùt; thuoác ñaép/ròt ngoaøi da; thuoäc ñòa phöông; ñi saùt vaán ñeà, thích ñaùng Topologie: Ñòa theå hoïc; uyeân nguyeân hoïc Torah, thora: Leã luaät; Nguõ thö Totalisant: Toång theå; phoå ñeà Totaliser: Toång coäng, doàn caû laïi Totalitarisme: Chính saùch ñoäc taøi, cheá ñoä cöïc quyeàn Totaliteù: Toång soá; toaøn theå/boä, toång theå; toaøn dieän Totem: Vaät toå Toteùmisme: Vaät toå giaùo, suøng baùi vaät toå Toteùmique: Thuoäc veà vaät toå Totipotent: Toång naêng Tourieøre: Nöõ tu ngoaïi vuï Toussaint: Leã Chö Thaùnh Tout (le): Toaøn theå, toaøn boä Tout-puissant: Toaøn naêng Toxicomane: Nghieän ma tuùy Traditeur: Keû noäp saùch thaùnh Tradition: Löu truyeàn; truyeàn thoáng apostolique: toâng ñoà constitutive: caáu thaønh continuative: lieân tuïc deùclarative: tuyeân thò des peuples: taäp truyeàn caùc daân toäc divine: thaàn truyeàn divino-apostolique: thaàn toâng dogmatique: tín lyù eccleùsiastique: giaùo hoäi explicative: giaûi thích juive: coå truyeàn Do thaùi orale: khaåu truyeàn, töông truyeàn sacreùe: Thaùnh truyeàn Tradition: Phuù trao, truyeàn giao; giao naïp des instruments: trao phoù thaùnh cuï Traditionalisme: Thuyeát duy truyeàn Traducianisme: Thuyeát di hoàn Traduction: Phieân dòch; baûn dòch des aâmes: di hoàn libre: phoûng dòch Tragique: Bi kòch; bi thaûm, thaûm thöông Trahir: Phaûn boäi la confiance: phuï loøng tin la penseùe: boùp meùo tö töôûng ses eùmotions: ñeå loä caûm xuùc un secret: tieát loä bí maät Trait: Ca tieáp lieân Trait: Keùo loâi; daây keùo; neùt; neùt saéc saûo avoir t.aø: coù quan heä vôùi Traite: Vaét söõa; hoái phieáu; quaõng ñöôøng; chuyeân chôû des blanches: duï gaùi laøm ñó des neøgres/noirs: buoân baùn ngöôøi da ñen d’un traite: moät maïch commerciale: thöông phieáu Traiteù: Khaûo luaän; ñieàu öôùc, hieäp öôùc; giaùo trình Traitement: Ñoái xöû; chöõa trò, ñieàu trò; cheá bieán; löông boång des matieøres premieøres: xöû lyù nguyeân lieäu des textes: xöû lyù vaên baûn Transaction: Ñieàu ñình, daøn xeáp, thoûa hieäp; giao dòch Transcendance: Sieâu vieät tính, thöôïng sieâu vieät Transcendental: Sieâu/tieân nghieäm Transcendentalisme: Phaùi sieâu nghieäm Transcender: Vöôït leân treân, sieâu thaêng Transcription: Cheùp laïi, sao laïi; baûn sao phoneùtique: phieân aâm Transcriptum: Baûn sao Transe: Xuaát thaàn, ñoàng nhaäp Trans-eccleùsial: (traøo löu) Sieâu giaùo hoäi Transept: Caùnh Thaùnh Giaù, caùnh ngang nhaø thôø Transfert:
Di chuyeån,
dôøi ñi; chuyeån nhöôïng; thuyeân chuyeån de technologie: chuyeån nhöôïng kyõ thuaät Transfiguration: Bieán hình Transfinalisation: Chuyeån ñoåi cöùu caùnh Transfini: Sieâu haïn Transformer: Bieán ñoåi/hoùa; bieán cheá Transformisme: Thuyeát bieán chuûng, bieán hoùa Transgression: Vi phaïm Transignification: Chuyeån ñoåi yù nghóa, bieán nghóa Transitif: Tieáp lieân, chuyeån tieáp; coù taùc ñoäng höôùng ngoaïi relation t.: quan heä baéc caàu verbe t.: ngoaïi ñoäng töø Transition: Chuyeån tieáp, quaù ñoä; caâu chuyeån maïch Transitoire: Nhaát thôøi, quaù ñoä Transitus: Chuyeån vaän Translation: Di chuyeån, chuyeån dôøi Transmettre: Truyeàn thuï Transmigration: Luaân hoài, ñaàu thai laïi; di cö Transmission: Löu truyeàn, truyeàn ñaït, chuyeån giao Transnaturel: Xuyeân nhieân Transplant: Boä phaän gheùp Transrationalisme: Thuyeát sieâu lyù Transubstantiation: Bieán theå, bieán ñoåi baûn theå Trappiste: Doøng Trappe Trappistine: Nöõ tu doøng Trappe Travail: Lao ñoäng; coâng vieäc eùcrire un t.: vieát moät coâng trình/taùc phaåm intellectuel: trí thöùc manuel: chaân tay theùologie du t.: thaàn hoïc lao ñoäng Travailleur: Coâng nhaân, ng. lao ñoäng Travesti: Giaû trang Trente: Trentoâ Treùpasseù: Ngöôøi cheát, quaù coá feâte des t.: leã caàu cho caùc tín höõu ñaõ qua ñôøi (02/11) Treùsors de l’EÙglise: Kho taøng coâng ñöùc cuûa G.H. Treøve de Dieu: Höu chieán vì TC (Trung coå) Triade (Trias): Tam vò/theå; boä ba; (Hegel) tam ñoaïn thöùc Tribu: Boä laïc, chi toäc Tribulations: Saàu khoå, noãi cay ñaéng Tribun: Quaân ñoaøn tröôûng; quan baûo daân; thaønh vieân vieän döï luaät Tribunal: Toøa aùn colleùgial: taäp ñoaøn de dernieøre instance: chung thaåm de la signature apostolique: toái cao phaùp vieän Toøa Thaùnh de premieøre instance: toøa sô caáp Tribune: Dieãn ñaøn; khaùn ñaøi Tribut: Coáng thueá/phaåm; thueá maù (coå Roma) Trichotomie: Chia laøm ba; tam phaân luaän Triduum: Tuaàn tam nhaät Trigramme: Kyù hieäu ba chöõ (IHS) Trilateùral: Ba caïnh Trimûrti: Tam daïng (Brahma, Visnu, Siva) Trinage, triner: Laøm ba leã moät ngaøy Trinitaire: Thuoäc Ba Ngoâi; tu só Doøng Chuùa Ba Ngoâi Triniteù: Tam Vò, Thieân Chuùa Ba Ngoâi eùconomique: trong keá hoaïch cöùu ñoä immanente: noäi taïi Trinoâme: Tam thöùc Triomphalisme, -iste: Thaùi ñoä ñaéc thaéng, khoe khoang, thoùi khoa tröông, ñaéc chí, töï toân Triomphante (EÙglise): (Giaùo Hoäi) Hieån thaéng, khaûi hoaøn Triptyque: Tranh boä ba; taùc phaåm ba hoài Trisagion: Kinh “Thaùnh, Thaùnh, Thaùnh” Trismeùgiste, Hermeøs: Hermes ba laàn vó ñaïi Tritheùisme: Laïc giaùo Tam Thaàn, Tam Thieân Triumvirat: Cheá ñoä tam huøng, tam ñaàu cheá Trivium: Cao ñaúng tam khoa Tronc: Hoäp/thuøng quyeân tieàn (nhaø thôø) Troâne: Ngai, toøa Troânes: Thieân toøa (moät phaåm thieân thaàn) Trope: Pheùp chuyeån nghóa/nguï nghóa Tropheùe: Chieán quaû/tích/coâng Tropisme: Xu tính, tính höôùng ñoäng/höôùng theo Trou noir: Loã ñen Troupeau: Ñaøn chieân; ñoaøn giaùo daân Truisme: Meänh ñeà hieån nhieân; leõ ñöông nhieân/dó nhieân Trust: Xí nghieäp lieân hôïp Tumulus: Naám moà Tunique: AÙo trong; aùo phoù teá (leã phuïc) Turlupin: Teân laïc giaùo (t.k. 13-14); chaøng heà thoâ tuïc Turpitude: Xaáu xa, oâ/sæ nhuïc Tuteùlaire: Giaùm hoä; baûo trôï ange t.: thieân thaàn hoä meänh Tuteur, tutelle: Giaùm hoä, baûo veä Tutior pars: Beân/quan ñieåm/laäp tröôøng coù lyù leõ chaéc hôn Tutiorisme: Ñaïi xaùc caùch thuyeát (laäp tröôøng chuû tröông caàn phaûi haønh ñoäng theo phía coù lyù leõ chaéc hôn khi hoà nghi veà maët luaân lyù) rigide: nhieäm nhaët mitigeù: oân hoøa Tychisme: Thuyeát ngaãu nhieân, phi taát ñònh (chuû tröông coù ngaãu nhieân tuyeät ñoái) Type; Kieåu, maãu, loaïi; ñieån hình; tieâu chuaån; (bible) tieân tröng Typique: Haønh töôûng/luaân löôûng phaùp, phaân loaïi hoïc; tieâu bieåu, ñieån hình Typologie: Kieåu maãu song ñoái; nhaân hình luaän; loaïi hình hoïc; heä thoáng caùc kieåu; (bible) thuaät tieân tröng Tyrannicide: Gieát baïo chuùa Tyranniser: Haø hieáp, aùp böùc/cheá; haønh haï
|