|
TÖØ
VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN PHAÙP VIEÄT
|
|
Vac: Ngöõ, lôøi noùi Vacance: Kyø nghæ; thieáu, khuyeát de beùneùfice: khuyeát boång d’office: khuyeát vuï du sieøge: troáng ngoâi/toøa Vacant: Khuyeát biens v.: cuûa voâ chuû, voâ thöøa keá d’un air v.: baâng quô maison v.: nhaø troáng poste v.: chöùc vò khuyeát Vacation de la loi/vacatio legis: (thôøi gian) Höu löïc Vacuisme: Thuyeát hö khoâng, chaân khoâng Vacuum: Chaân/khoaûng khoâng Vade-mecum: Caåm nang Vagabond: Phieâu cö; lang thang, leâu loång; teân du ñaõng Vague: Soùng d’assaut: ñôït xung phong de chaleur: ñôït noùng de gaz: luoàng khí nouvelle v.: theá heä/ñôït soùng môùi Vague: Mô hoà, lô mô, maäp môø air v.: lô ñaõng Vain: Voâ hieäu, voâ ích esprit v.: tính töï phuï amusement:
troø chôi
phuø phieám espoir: hy voïng haõo huyeàn, hö aûo observance: hö kî Vajra: Kim cang, löôõi taàm seùt Valentinianisme, valentinien: Ngoä ñaïo cuûa Valentinoâ Valeur: Giaù trò; phaåm giaù; loøng duõng caûm de bourse: chöùng khoaùn Validation: Höõu hieäu hoùa Valide: Hieäu löïc; coù giaù trò; thaønh pheùp/söï homme v.: ng. khoûe passeport v.: tôø hoä chieáu hôïp thöùc Validiteù: Höõu hieäu, hieäu löïc; hôïp thöùc Vaniteù: Hö aûo, phuø vaân Vantardise (jactantia): Phoâ tröông, khoe khoang, hueânh hoang Variable: Bieán/thay ñoåi, thaát thöôøng mot v.: töø coù theå ñoåi daïng grandeur v.: ñaïi löôïng bieán thieân Variante: Dò baûn, dò ñieåm, baûn cheùp khaùc Variation: Bieán ñoåi, bieán dò (toaùn): bieán thieân, bieán phaân (nhaïc): bieán taáu Varier: Bieán/thay ñoåi Varieùteù: Nhieàu thöù/loaïi khaùc nhau; ña daïng, taïp dò tính varieùteùs: taïp dieãn Varjya: Toäi Vase: Bình, chaäu d’eùlection: ng. Chuùa choïn de miseùricorde: ng. Chuùa thöông liturgique/sacreù: bình thaùnh Vasectomie: Caét oáng daãn tinh Vatican: Vaticanoâ Vaudois: Valdenseâ, giaùo phaùi Valdoâ (laïc giaùo chuû tröông chæ theo saùt moät mình Kinh Thaùnh, soáng ngheøo, baát baïo ñoäng, vv.) Vaudou: Ñaïo Voâñu (Haiti) Veau d’or: Boø vaøng (thôø tieàn nhö thaàn; Xh 32,4) Veda, veùdique, veùdisme: Kinh Veä ñaø, Veä ñaø giaùo Veâñanta: (Trieát lyù) Nhaát ngaõ Veùgeùtalisme:
Chuû tröông
chæ aên thöïc vaät, nhö rau caûi, traùi caây... Veùgeùtarisme: Chuû tröông aên chay tröôøng, töùc laø khoâng aên thòt, nhöng coù theå aên moät vaøi saûn phaåm cuûa ñoäng vaät nhö söõa, tröùng, maät ong... Veùgeùtatif:
Sinh döôõng
nhö coû caây Veilleùe: Thöùc, canh thöùc mortuaire: canh thöùc ng. cheát paschale: c.t. Vöôït qua Veilleur: Ngöôøi tuaàn canh Vendredi-Saint: Thöù saùu Tuaàn thaùnh Veùneùrable: Khaû/ñaùng kính; ñaïi ñöùc Veùneùration: Suøng/toân kính Veùneùrien: Hoa lieãu; giao caáu Veùniel: Khinh, nheï Veâpres: Kinh chieàu Veùraciteù: Chaân thöïc tính; xaùc thöïc tính Verbal: Thuoäc veà ngoân töø note v.: coâng haøm khoâng kyù teân promesse.: lôøi höùa mieäng Verba volant: Khaåu thieät voâ baèng, lôøi noùi bay ñi Verbe: Ngoân töø, ñoäng töø imageù: tyû duï töø mental: taâm töø Verbe: Ngoâi Lôøi Verbum: Lôøi, ngoân töø demonstrativum: trình thuaät prognosticum: tieân löôïng rememorativum: hoài töôûng Verdict: Leân aùn, baûn aùn; phaùn quyeát, nghò quyeát d’acquittement: tuyeân boá traéng aùn Veùridiciteù: Chaân thöïc tính; tính trung thöïc Veùrification: Kieåm chöùng, thaåm tra; xaùc minh Veùritable: Ñuùng thaät, ñích thöïc, thöïc söï; chaân chính Veùriteù: Chaân lyù, söï thaät de droit: cöù luaät double: nhò taàng formelle: moâ thöùc logique: luaän lyù mateùrielle: chaát theå ontologique: höõu theå premieøre: ñeä nhaát transcendantale: sieâu nghieäm transcendante: sieâu vieät veùcue: sinh duïng Vernaculaire: Baûn xöù; phöông ngöõ Veùronique: Khaên baø Veâroânica (lau maët Chuùa Gieâsu) Verset: Caâu, caâu xöôùng Versions (de la Bible): Baûn dòch Vertige: Choùng maët, choaùng vaùng; baøng hoaøng Vertu: Nhaân ñöùc, ñöùc haïnh/tính; naêng hieäu acquise: n.ñ. ñaéc thuû cardinale: n.ñ. chuû yeáu, coát yeáu infuse: n.ñ. thieân phuù morale: n.ñ. luaân lyù pratique: n.ñ. thöïc tieãn theùologale: n.ñ. ñoái thaàn Vertus: Duõng thaàn (phaåm thieân thaàn) Vestale: Trinh nöõ cuûa thaàn Vesta Vestige: Daáu veát, veát tích, di tích; taøn tích Veâtements sacreùs: Leã phuïc Veto: Phuû nhaän/quyeát; baùc boû, phaûn ñoái Veuvage: Caûnh goùa buïa, quan quaû Viager, -gieøre: Suoát ñôøi ngöôøi, maõn/troïn ñôøi en
v.: ñoåi
laáy nieân kim troïn ñôøi rente v.: nieân kim troïn ñôøi revenu v.: hoa lôïi troïn ñôøi Viatique: Cuûa aên ñaøng, löông tieàn aên ñöôøng Viatores: Löõ haønh, theá nhaân Vibhaâsha: Hueä, kieán, trí Vibration: Rung ñoäng, dao/chaán ñoäng de la lumieøre: aùnh saùng rung rinh de l’aâme: taâm hoàn rung caûm du sol: chaán ñoäng maët ñaát eùlectromagneùtiques: dao ñoäng ñieän töø Vicaire: Ñaïi dieän; phoù xöù, cha phoù apostolique: ñaïi dieän toâng toøa capitulaire: ñ.d. kinh só hoäi, giaùm quaûn giaùo phaän coopeùrateur:
phoù xöù
coäng quaûn deùleùgueù: ñ.d. thöøa uûy du Christ: ñ.d. Chuùa Kitoâ eùconome: phoù xöù taïm quaûn eùpiscopal: ñ.d. GM forain (archipreâtre): quaûn haït geùneùral: toång ñaïi dieän judiciaire: ñ.d. tö phaùp paroissial: phoù xöù substitut/supplens: phoù xöù theá quaûn Vicairie: Nhaø thôø phoù Vicariat: Giaùo phaän apostolique: ñaïi dieän Toâng Toøa; chuaån giaùo phaän aux armeùes: giaùo phaän quaân ñoäi forain, reùgional, districtuel: giaùo haït Vice: Thoùi/tính xaáu; haø tì, khuyeát ñieåm/tì contre nature: loaïn daâm de conformation: taät dò hình de forme: sai soùt veà hình thöùc de matieøre: theá chaát theå du corps: khuyeát taät Vice-: Phoù- Vice versa: Ngöôïc laïi Victime: Naïn nhaân; vaät hy teá Vide: Troáng roãng; chaân/khoaûng khoâng Vie: Söï soáng, ñôøi soáng cacheùe: ñ.s. kín aån chreùtienne: ñ.s. Kitoâ höõu dans le monde: ñ.s. traàn theá divine=de graâce: ñ.s. thaàn linh/ôn thaùnh eùreùmitique: ñ.s. aån tu eùternelle: ñ.s. vónh cöûu eùvangeùlique: ñ.s. Phuùc aâm future: ñôøi sau inteùrieure: ñ.s. noäi taâm mystique: ñ.s. huyeàn nhieäm publique: ñ.s. coâng khai religieuse: ñ.s. tu trì spirituelle: ñ.s. thieâng lieâng Vie (laic, religieux): Baäc soáng aø vie: troïn ñôøi coût de la v.: giaù sinh hoaït gagner sa v.: kieám soáng Vieil, vieux: Giaø, laõo, tuoåi taùc; coå, cuõ Catholiques: nhoùm coâng giaùo coå (khoâng nhaän coâng ñoàng Vaticanoâ I) fille: baø coâ, gaùi giaø homme: con ngöôøi cuõ Vierge: Khieát/ñoàng trinh; trinh nöõ foreât v.: röøng nguyeân thuûy page, film v.: trang giaáy, phim coøn nguyeân reùputation v.: thanh danh trong traéng Sainte V.: Ñöùc Trinh Nöõ sol v.: ñaát chöa khai khaån Vigilance: Caûnh giaùc, caån maät/thaän; quaûn thuùc Vigile: Ngaøy aùp leã; voïng leã Phuïc sinh Vigne: Caây nho; vöôøn nho Vigueur: Söùc maïnh; raén roûi; kòch lieät; hieän haønh, hieäu löïc Vijaânaâ: Thöùc uaån Vinculum: Daây buoäc; lieân heä Vindicte publique: Coâng toá Viol: Hieáp/cöôõng daâm; xaâm phaïm (nôi thaùnh) Violation: Vi phaïm (luaät); xaâm phaïm (nhaø ôû, nhaø thôø, moät bí maät, vv.) Violence: Baïo ñoäng, hung baïo; baïo löïc; cöôõng baùch Violer: Vi phaïm; xaâm phaïm; cöôõng baùch; hieáp daâm Virginiteù: Ñoàng trinh, trinh tieát/khieát, khieát tònh Viril: Nam giôùi; trai traùng; huøng traùng Virtualiteù: Tieàm naêng Virtuel: Tieàm taøng image v.: aûnh aûo objet v.: vaät aûo Visa, viser: Thò thöïc, chieáu khaùn Visibiliteù: Höõu hình; coù theå thaáy roõ Vision: Nhìn thaáy; thò giaùc, nhaõn quan; linh thò, dieän/thò kieán; aûo töôûng beùatifique: höôûng/phuùc kieán du monde: vuõ truï quan systeùmatique: heä thoáng quan Visionnaire: AÛo töôûng; ngoä giaùc; thò kieán Visitandine: Nöõ tu Doøng Ñ. Meï Thaêm vieáng Visitation: Leã Ñ. Meï ñi thaêm baø th. Isave Visite: Kinh löôïc, thaêm vieáng; khaùm xeùt “ad limina”: vieáng moä hai Toâng ñoà (cöù 5 naêm moät laàn, caùc GM veà Roma gaëp ÑTC) du dioceøse: kinh lyù giaùo phaän pastorale: kinh löôïc muïc vuï Vitalisme: Thuyeát söùc soáng (sinh vaät hoïc) Vital: Soáng cheát, coát töû Vitandi: Phaûi traùnh/laùnh xa (ngöôøi bò tuyeät thoâng) Vitrail: Cöûa kính maøu Vocabulaire: Töø vöïng, töø/thuaät ngöõ Vocatif: Hoâ caùch Vocation: Thieân höôùng; ôn keâu goïi, thieân trieäu Voeu: Lôøi khaán de religion: khaán doøng mixte: hoãn hôïp perpeùtuel:
khaán troïn,
vónh vieãn personnel: toøng nhaân priveù: lôøi khaán tö publique: coâng reùel: toøng vaät simple: ñôn thöôøng solennel: troïng theå temporaire: taïm Voie: Ñöôøng; phöông phaùp de neùgation, neùgative: phöông phaùp khöôùc thaûi illuminative: minh ñaïo, ñöôøng giaùc ngoä, baäc ñöùc chieáu purgative: luyeän ñaïo, ñöôøng thanh luyeän unitive: hieäp ñaïo, ñöôøng keát hieäp Voies: Ñöôøng loái de
Pseudo-Denis (les trois): affirmative:
khaúng ñònh; neùgative:
phuû ñònh; d’eùminence: traùo tuyeät de St. Thomas d’Aq. (les cinq v.): nguõ (chöùng) ñaïo (5 ñöôøng loái chöùng minh Th. Chuùa hieän höõu) Voile: Khaên/vaûi truøm; buoàm de calice: k. che cheùn du Temple: maøn Ñeàn thôø humeùral: k. vai prendre le v.: ñi tu Voix: Tieáng noùi de Dieu: Thieân ngoân inteùrieure: noäi ngoân Voix: Phieáu; quyeàn active: q. baàu cöû consultative: q. tö vaán deùlibeùrative: q. nghò (bieåu) quyeát passive: q. öùng cöû Vol: Troäm caép; (söï, taàm, chuyeán) bay de l’esprit: phi thoaùt Volition: Quyeát yù, yù muoán Volontaire: Höõu yù, coá yù, töï nguyeän/yù, tình nguyeän Volontarisme: Thuyeát duy chí Volonteù: YÙ chí; yù muoán; yù ñònh dernieøre: di chuùc pieuse: thieän yù salvifique: yù ñònh cöùu ñoä Voltairien: Keû cheá nhaïo toân giaùo (Voltaire) Volume: Taäp, cuoán, quyeån; khoái löôïng, theå/dung tích; löu löôïng; aâm löôïng (nhaïc) Voluptueux: Öa/gaây khoaùi laïc, khieâu daâm; khoaùi traù, thích thuù Votant: Ngöôøi boû phieáu Vote: Boû phieáu, bieåu quyeát, baàu phieáu; phieáu baàu; ñieàu bieåu quyeát Votif: Lieân quan ñeán lôøi nguyeän öôùc/khaán, ñoà cuùng Messe v.: Leã ngoaïi lòch objet v.: di tích, vaät taï ôn Voyageur: Haønh khaùch; theá nhaân, löõ haønh Voyance: Taøi thieân nhaõn Voyant: Ng. coù thieân nhaõn, thaày thò kieán Voyeur: Keû nhìn troäm Vrai:
Thöïc, thaät,
thöïc söï, ñích thaät distinguer le v. du faux: phaân bieät caùi thaät caùi giaû Vraisemblable: Coù veû thöïc, coù leõ thaät, coù theå thaät Vue: Thò giaùc; nhìn thaáy/xem; quang caûnh; quan saùt; yù kieán Vulgaire: Taàm thöôøng, bình daân; thoâ thieån; thoâ tuïc Vulgarisation: Phoå bieán Vulgate: Baûn Phoå Thoâng (KT) Vulgo: Theo ngoân ngöõ bình daân, dung ngoân
|