TÖØ VÖÏNG TRIEÁT THAÀN CAÊN BAÛN

PHAÙP VIEÄTV

Vac: Ngöõ, lôøi noùi

Vacance: Kyø nghæ; thieáu, khuyeát

de beùneùfice: khuyeát boång

d’office: khuyeát vuï

du sieøge: troáng ngoâi/toøa

Vacant: Khuyeát

biens v.: cuûa voâ chuû, voâ thöøa keá

d’un air v.: baâng quô

maison v.: nhaø troáng

poste v.: chöùc vò khuyeát

Vacation de la loi/vacatio legis: (thôøi gian) Höu löïc

Vacuisme: Thuyeát hö khoâng, chaân khoâng

Vacuum: Chaân/khoaûng khoâng

Vade-mecum: Caåm nang

Vagabond: Phieâu cö; lang thang, leâu loång; teân du ñaõng

Vague: Soùng

d’assaut: ñôït xung phong

de chaleur: ñôït noùng

de gaz: luoàng khí

nouvelle v.: theá heä/ñôït soùng môùi

Vague: Mô hoà, lô mô, maäp môø

air v.: lô ñaõng

Vain: Voâ hieäu, voâ ích

esprit v.: tính töï phuï

amusement: troø chôi phuø phieám

espoir: hy voïng haõo huyeàn, hö aûo

observance: hö kî

Vajra: Kim cang, löôõi taàm seùt

Valentinianisme, valentinien: Ngoä ñaïo cuûa Valentinoâ

Valeur: Giaù trò; phaåm giaù; loøng duõng caûm

de bourse: chöùng khoaùn

Validation: Höõu hieäu hoùa

Valide: Hieäu löïc; coù giaù trò; thaønh pheùp/söï

homme v.: ng. khoûe

passeport v.: tôø hoä chieáu hôïp thöùc

Validiteù: Höõu hieäu, hieäu löïc; hôïp thöùc

Vaniteù: Hö aûo, phuø vaân

Vantardise (jactantia): Phoâ tröông, khoe khoang, hueânh hoang

Variable: Bieán/thay ñoåi, thaát thöôøng

mot v.: töø coù theå ñoåi daïng

grandeur v.: ñaïi löôïng bieán thieân

Variante: Dò baûn, dò ñieåm, baûn cheùp khaùc

Variation: Bieán ñoåi, bieán dò

(toaùn): bieán thieân, bieán phaân

(nhaïc): bieán taáu

Varier: Bieán/thay ñoåi

Varieùteù: Nhieàu thöù/loaïi khaùc nhau; ña daïng, taïp dò tính

varieùteùs: taïp dieãn

Varjya: Toäi

Vase: Bình, chaäu

d’eùlection: ng. Chuùa choïn

de miseùricorde: ng. Chuùa thöông

liturgique/sacreù: bình thaùnh

Vasectomie: Caét oáng daãn tinh

Vatican: Vaticanoâ

Vaudois: Valdenseâ, giaùo phaùi Valdoâ (laïc giaùo chuû tröông chæ theo saùt moät mình Kinh Thaùnh, soáng ngheøo, baát baïo ñoäng, vv.)

Vaudou: Ñaïo Voâñu (Haiti)

Veau d’or: Boø vaøng (thôø tieàn nhö thaàn; Xh 32,4)

Veda, veùdique, veùdisme: Kinh Veä ñaø, Veä ñaø giaùo Veâñanta: (Trieát lyù) Nhaát ngaõ

Veùgeùtalisme: Chuû tröông chæ aên thöïc vaät, nhö rau caûi, traùi caây...

Veùgeùtarisme: Chuû tröông aên chay tröôøng, töùc laø khoâng aên thòt, nhöng coù theå aên moät vaøi saûn phaåm cuûa ñoäng vaät nhö söõa, tröùng, maät ong...

Veùgeùtatif: Sinh döôõng nhö coû caây

Veilleùe: Thöùc, canh thöùc

mortuaire: canh thöùc ng. cheát

paschale: c.t. Vöôït qua

Veilleur: Ngöôøi tuaàn canh

Vendredi-Saint: Thöù saùu Tuaàn thaùnh

Veùneùrable: Khaû/ñaùng kính; ñaïi ñöùc

Veùneùration: Suøng/toân kính

Veùneùrien: Hoa lieãu; giao caáu

Veùniel: Khinh, nheï

Veâpres: Kinh chieàu

Veùraciteù: Chaân thöïc tính; xaùc thöïc tính

Verbal: Thuoäc veà ngoân töø

note v.: coâng haøm khoâng kyù teân

promesse.: lôøi höùa mieäng

Verba volant: Khaåu thieät voâ baèng, lôøi noùi bay ñi

Verbe: Ngoân töø, ñoäng töø

imageù: tyû duï töø

mental: taâm töø

Verbe: Ngoâi Lôøi

Verbum: Lôøi, ngoân töø

demonstrativum: trình thuaät

prognosticum: tieân löôïng

rememorativum: hoài töôûng

Verdict: Leân aùn, baûn aùn; phaùn quyeát, nghò quyeát

d’acquittement: tuyeân boá traéng aùn

Veùridiciteù: Chaân thöïc tính; tính trung thöïc

Veùrification: Kieåm chöùng, thaåm tra; xaùc minh

Veùritable: Ñuùng thaät, ñích thöïc, thöïc söï; chaân chính

Veùriteù: Chaân lyù, söï thaät

de droit: cöù luaät

double: nhò taàng

formelle: moâ thöùc

logique: luaän lyù

mateùrielle: chaát theå

ontologique: höõu theå

premieøre: ñeä nhaát

transcendantale: sieâu nghieäm

transcendante: sieâu vieät

veùcue: sinh duïng

Vernaculaire: Baûn xöù; phöông ngöõ

Veùronique: Khaên baø Veâroânica (lau maët Chuùa Gieâsu)

Verset: Caâu, caâu xöôùng

Versions (de la Bible): Baûn dòch

Vertige: Choùng maët, choaùng vaùng; baøng hoaøng

Vertu: Nhaân ñöùc, ñöùc haïnh/tính; naêng hieäu

acquise: n.ñ. ñaéc thuû

cardinale: n.ñ. chuû yeáu, coát yeáu

infuse: n.ñ. thieân phuù

morale: n.ñ. luaân lyù

pratique: n.ñ. thöïc tieãn

theùologale: n.ñ. ñoái thaàn

Vertus: Duõng thaàn (phaåm thieân thaàn)

Vestale: Trinh nöõ cuûa thaàn Vesta

Vestige: Daáu veát, veát tích, di tích; taøn tích

Veâtements sacreùs: Leã phuïc

Veto: Phuû nhaän/quyeát; baùc boû, phaûn ñoái

Veuvage: Caûnh goùa buïa, quan quaû

Viager, -gieøre: Suoát ñôøi ngöôøi, maõn/troïn ñôøi

en v.: ñoåi laáy nieân kim troïn ñôøi

rente v.: nieân kim troïn ñôøi

revenu v.: hoa lôïi troïn ñôøi

Viatique: Cuûa aên ñaøng, löông tieàn aên ñöôøng

Viatores: Löõ haønh, theá nhaân

Vibhaâsha: Hueä, kieán, trí

Vibration: Rung ñoäng, dao/chaán ñoäng

de la lumieøre: aùnh saùng rung rinh

de l’aâme: taâm hoàn rung caûm

du sol: chaán ñoäng maët ñaát

eùlectromagneùtiques: dao ñoäng ñieän töø

Vicaire: Ñaïi dieän; phoù xöù, cha phoù

apostolique: ñaïi dieän toâng toøa

capitulaire: ñ.d. kinh só hoäi, giaùm quaûn giaùo phaän

coopeùrateur: phoù xöù coäng quaûn

deùleùgueù: ñ.d. thöøa uûy

du Christ: ñ.d. Chuùa Kitoâ

eùconome: phoù xöù taïm quaûn

eùpiscopal: ñ.d. GM

forain (archipreâtre):  quaûn haït

geùneùral: toång ñaïi dieän

judiciaire: ñ.d. tö phaùp

paroissial: phoù xöù

substitut/supplens: phoù xöù theá quaûn

Vicairie: Nhaø thôø phoù

Vicariat: Giaùo phaän

apostolique: ñaïi dieän Toâng Toøa; chuaån giaùo phaän

aux armeùes: giaùo phaän quaân ñoäi

forain, reùgional, districtuel: giaùo haït

Vice: Thoùi/tính xaáu; haø tì, khuyeát ñieåm/tì

contre nature: loaïn daâm

de conformation: taät dò hình

de forme: sai soùt veà hình thöùc

de matieøre: theá chaát theå

du corps: khuyeát taät

Vice-: Phoù-

Vice versa: Ngöôïc laïi

Victime: Naïn nhaân; vaät hy teá

Vide: Troáng roãng; chaân/khoaûng khoâng

Vie: Söï soáng, ñôøi soáng

cacheùe: ñ.s. kín aån

chreùtienne: ñ.s. Kitoâ höõu

dans le monde: ñ.s. traàn theá

divine=de graâce: ñ.s. thaàn linh/ôn thaùnh

eùreùmitique: ñ.s. aån tu

eùternelle: ñ.s. vónh cöûu

eùvangeùlique: ñ.s. Phuùc aâm

future: ñôøi sau

inteùrieure: ñ.s. noäi taâm

mystique: ñ.s. huyeàn nhieäm

publique: ñ.s. coâng khai

religieuse: ñ.s. tu trì

spirituelle: ñ.s. thieâng lieâng

Vie (laic, religieux): Baäc soáng

aø vie: troïn ñôøi

coût de la v.: giaù sinh hoaït

gagner sa v.: kieám soáng

Vieil, vieux: Giaø, laõo, tuoåi taùc; coå, cuõ

Catholiques: nhoùm coâng giaùo coå (khoâng nhaän coâng ñoàng Vaticanoâ I)

fille: baø coâ, gaùi giaø

homme: con ngöôøi cuõ

Vierge: Khieát/ñoàng trinh; trinh nöõ

foreât v.: röøng nguyeân thuûy

page, film v.: trang giaáy, phim coøn nguyeân

reùputation v.: thanh danh trong traéng

Sainte V.: Ñöùc Trinh Nöõ

sol v.: ñaát chöa khai khaån

Vigilance: Caûnh giaùc, caån maät/thaän; quaûn thuùc

Vigile: Ngaøy aùp leã; voïng leã Phuïc sinh

Vigne: Caây nho; vöôøn nho

Vigueur: Söùc maïnh; raén roûi; kòch lieät; hieän haønh, hieäu löïc

Vijaânaâ: Thöùc uaån

Vinculum: Daây buoäc; lieân heä

Vindicte publique: Coâng toá

Viol: Hieáp/cöôõng daâm; xaâm phaïm (nôi thaùnh)

Violation: Vi phaïm (luaät); xaâm phaïm (nhaø ôû, nhaø thôø, moät bí maät, vv.)

Violence: Baïo ñoäng, hung baïo; baïo löïc; cöôõng baùch

Violer: Vi phaïm; xaâm phaïm; cöôõng baùch; hieáp daâm

Virginiteù: Ñoàng trinh, trinh tieát/khieát, khieát tònh

Viril: Nam giôùi; trai traùng; huøng traùng

Virtualiteù: Tieàm naêng

Virtuel: Tieàm taøng

image v.: aûnh aûo

objet v.: vaät aûo

Visa, viser: Thò thöïc, chieáu khaùn

Visibiliteù: Höõu hình; coù theå thaáy roõ

Vision: Nhìn thaáy; thò giaùc, nhaõn quan; linh thò, dieän/thò kieán; aûo töôûng

beùatifique: höôûng/phuùc kieán

du monde: vuõ truï quan

systeùmatique: heä thoáng quan

Visionnaire: AÛo töôûng; ngoä giaùc; thò kieán

Visitandine: Nöõ tu Doøng Ñ. Meï Thaêm vieáng

Visitation: Leã Ñ. Meï ñi thaêm baø th. Isave

Visite: Kinh löôïc, thaêm vieáng; khaùm xeùt

“ad limina”: vieáng moä hai Toâng ñoà (cöù 5 naêm moät laàn, caùc GM veà Roma gaëp ÑTC)

du dioceøse: kinh lyù giaùo phaän

pastorale: kinh löôïc muïc vuï

Vitalisme: Thuyeát söùc soáng (sinh vaät hoïc)

Vital: Soáng cheát, coát töû

Vitandi: Phaûi traùnh/laùnh xa (ngöôøi bò tuyeät thoâng)

Vitrail: Cöûa kính maøu

Vocabulaire: Töø vöïng, töø/thuaät ngöõ

Vocatif: Hoâ caùch

Vocation: Thieân höôùng; ôn keâu goïi, thieân trieäu

Voeu: Lôøi khaán

de religion: khaán doøng

mixte: hoãn hôïp

perpeùtuel: khaán troïn, vónh vieãn

personnel: toøng nhaân

priveù: lôøi khaán tö

publique: coâng

reùel: toøng vaät

simple: ñôn thöôøng

solennel: troïng theå

temporaire: taïm

Voie: Ñöôøng; phöông phaùp

de neùgation, neùgative: phöông phaùp khöôùc thaûi

illuminative: minh ñaïo, ñöôøng giaùc ngoä, baäc ñöùc chieáu

purgative: luyeän ñaïo, ñöôøng thanh luyeän

unitive: hieäp ñaïo, ñöôøng keát hieäp

Voies: Ñöôøng loái

de Pseudo-Denis (les trois):

affirmative: khaúng ñònh;

neùgative: phuû ñònh;

d’eùminence: traùo tuyeät

de St. Thomas d’Aq. (les cinq v.): nguõ (chöùng) ñaïo (5 ñöôøng loái chöùng minh Th. Chuùa hieän höõu)

Voile: Khaên/vaûi truøm; buoàm

de calice: k. che cheùn

du Temple: maøn Ñeàn thôø

humeùral: k. vai

prendre le v.: ñi tu

Voix: Tieáng noùi

de Dieu: Thieân ngoân

inteùrieure: noäi ngoân

Voix: Phieáu; quyeàn

active: q. baàu cöû

consultative: q. tö vaán

deùlibeùrative: q. nghò (bieåu) quyeát

passive: q. öùng cöû

Vol: Troäm caép; (söï, taàm, chuyeán) bay

de l’esprit: phi thoaùt

Volition: Quyeát yù, yù muoán

Volontaire: Höõu yù, coá yù, töï nguyeän/yù, tình nguyeän

Volontarisme: Thuyeát duy chí

Volonteù: YÙ chí; yù muoán; yù ñònh

dernieøre: di chuùc

pieuse: thieän yù

salvifique: yù ñònh cöùu ñoä

Voltairien: Keû cheá nhaïo toân giaùo (Voltaire)

Volume: Taäp, cuoán, quyeån; khoái löôïng, theå/dung tích; löu löôïng; aâm löôïng (nhaïc)

Voluptueux: Öa/gaây khoaùi laïc, khieâu daâm; khoaùi traù, thích thuù

Votant: Ngöôøi boû phieáu

Vote: Boû phieáu, bieåu quyeát, baàu phieáu; phieáu baàu; ñieàu bieåu quyeát

Votif: Lieân quan ñeán lôøi nguyeän öôùc/khaán, ñoà cuùng

Messe v.: Leã ngoaïi lòch

objet v.: di tích, vaät taï ôn

Voyageur: Haønh khaùch; theá nhaân, löõ haønh

Voyance: Taøi thieân nhaõn

Voyant: Ng. coù thieân nhaõn, thaày thò kieán

Voyeur: Keû nhìn troäm

Vrai: Thöïc, thaät, thöïc söï, ñích thaät

distinguer le v. du faux: phaân bieät caùi thaät caùi giaû

Vraisemblable: Coù veû thöïc, coù leõ thaät, coù theå thaät

Vue: Thò giaùc; nhìn thaáy/xem; quang caûnh; quan saùt; yù kieán

Vulgaire: Taàm thöôøng, bình daân; thoâ thieån; thoâ tuïc

Vulgarisation: Phoå bieán

Vulgate: Baûn Phoå Thoâng (KT)

Vulgo: Theo ngoân ngöõ bình daân, dung ngoân